Azərbaycanın xalq artisti Arif Quliyev

Arif Quliyev ilk dəfə başqalarının susduğu mövzudan danışdı

8830
(Yenilənib 20:18 01.02.2019)
Xalq artisti hazırda onu ən çox narahat edən məsələlərdən danışıb

Kəmalə Əliyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 1 fevral — Sputnik. Hazırda yaşlı nəsil arasında ən çox tələb olunan aktyorlardan biri də Azərbaycanın xalq artisti Arif Quliyevdir. Onu bir çox müasir film və seriallarda görmək olar. Arif Quliyev Sputnik Azərbaycan-a müsahibəsində yeni rollarından və onu məyus edən məsələlərdən danışıb.

- Arif müəllim, hazırda nə işlə məşğulsunuz?

- Son iki ildir yorulmadan film və serialların çəkilişində iştirak edirəm. Təkliflər çoxdur, sadəcə onların əksəriyyəti ürəyimcə deyil. Təəssüf ki, dövrümün rejissorları m’ çox nadir hallarda məni çəkiblər. Bu, Nəsibə Zeynalova, Rafael Dadaşov və digər aktyorlara da aiddir. Ona görə də onlar çox az filmlərə çəkiliblər. İndi isə gənc rejissorlar çox tez-tez mənə müraciət edirlər. Onu da qeyd etməyə bilmərəm ki, sizin saytın şüarı - "Deyilməyənləri deyirik" çox xoşuma gəlir.

Народный артист Азербайджана Ариф Гулиев
© Sputnik / Murad Orujov
Azərbaycanın xalq artisti Arif Quliyev

- Deməli, başqalarının susduğu mövzuda sizin deyəcəkləriniz var?

- Mənim ürəyimdə, qəlbimdə demək istədiyim çox söz var. Məni incidən odur ki, bu dünyanı tərk edən korifeylərimizi çox nadir hallarda xatırlayırlar. Əgər belə davam eləsə, gələcək nəsillər onlar haqqında, ümumiyyətlə heç nə bilməyəcək. Hesab edirəm ki, bizim kanallar əyləncəli verilişlərlə yanaşı, Azərbaycan incəsənəti və kinematoqrafiyası üçün çox iş görmüş insanlara həsr olunan proqramlara da yer verməlidir. O da xoşuma gəlmir ki, yaşlı nəsildən olan aktyorlar cavan həmkarlarını dəstəkləmirlər. Hazırda Prezident İlham Əliyev müxtəlif sahələrdəki gənclərə, eləcə də artistlərə böyük dəstək verir. Əgər biz əvvəllər 25 illik yaradıcılıq fəaliyyətindən sonra Əməkdar və Xalq artisti adlarını alırdıqsa, indi gənc artistlər cəmi bir neçə il işləyəndən sonra bu titullara sahib olurlar. Bu, məni çox sevindirir. İnsanlara vaxtında qiymət vermək lazımdır.

- Sizin nəsildən olan aktyorların çoxu film və serial çəkilişlərinə dəvət olunmadıqlarından şikayətlənirlər. Rejissorlar isə bunu o aktyorların böyük həcmdə qonorar tələb etmələri ilə əlaqələndirirlər. Siz bu barədə nə düşünürsünüz?

- Bu, adamdan asılıdır. Məni heç vaxt böyük qonorar maraqlandırmayıb. 40 ildən artıq toylarda çıxış etmişəm və bir dəfə də olsun, qiymət deməmişəm, nə qazanmışamsa, buna görə Allaha şükür eləmişəm. Əsas o deyil ki, pul çox olsun, əsas odur ki, pul həmişə olsun.

Народный артист Азербайджана Ариф Гулиев
© Sputnik / Murad Orujov
Azərbaycanın xalq artisti Arif Quliyev

- Həyatınızda arzu etdiyiniz hər şeyə nail olmusunuz?

- Heç vaxt qarşıma məqsəd qoymamışam. İndi aktyorlar, müğənnilər səhnəyə məşhur olmaq üçün çıxırlar. Onlar başa düşmürlər ki, bunun üçün istedad və əməksevər olmaq lazımdır. Hər bir insanın istedadı var, amma heç də hamı istedadını üzə çıxara bilmir. Etiraf edim ki, mən də əvvəllər jurnalist olmaq, məqalə yazmaq istəyirdim. Düzdür, arzumu reallaşdıra bildim. "Bakinskiy raboçiy", "Azerbaydjanskiy uçitel", "Vışka" qəzetlərində mənim minə yaxın materialım çıxıb. İndiyə qədər onların hamısını qoruyub saxlayıram. Əsasən, teatrdan yazırdım.

- Teatrdan o qədər yazdınız ki, axırda da aktyor olmaq qərarına gəldiniz?

- Ona görə aktyor oldum ki, özümdə bu istedadı hiss elədim. Düşünürəm ki, düzgün seçim etmişəm. Həmişə insanlara acı, göz yaşı əvəzinə sevinc və gülüş bəxş etmək istəmişəm. Mən bu arzumu da həyata keçirə bildim. Bu gün hər dəfə öz obrazlarımın köməyi ilə insanlara gülüş bəxş edirəm. Teatrlarda elə aktyorlar var ki, artıq 30-40 ildir işləyirlər, amma hələ də heç bir fəxri ada layiq görülməyiblər. Təəssüf ki, onlar vaxtında ayıla və başqa peşə ilə məşğul ola bilməyiblər.

Rollarımın hər biri mənim övladımdır. Uşaqlarım mənim fəxrimdir, bu, rollarıma da aiddir. Aktyor olmaq istəyənlərə məsləhət görürəm ki, papaqlarına qabaqlarına qoysunlar və Hamletin məşhur "olmaq, ya da olmamaq" sözləri ətrafında düşünsünlər. Bu, elə müğənnilərə də aiddir. Onlar yağışdan sonra çıxan göbələklər kimi artmaqdadırlar. Nə qədər ki, pul var, bir neçə il səhnəyə çıxırlar, pul qurtaran kimi yoxa çıxırlar. Onları heç kəs xatırlamır. Amma Rəşid Behbudov, Zeynəb Xanlarova kimi ifaçıları həmişə dinləyəcəklər.

Народный артист Азербайджана Ариф Гулиев
© Sputnik / Murad Orujov
Azərbaycanın xalq artisti Arif Quliyev

- Şöhrətə gedən yolunuzun üstündə çox adam dayanıb?

- Elə adamlar çox azdır. Onlar indi də var. Bu adamlar başa düşmürlər ki, mənə heç nə edə bilməzlər. Taleyimə nə yazılıbsa, o da olacaq. Allah özü mənə aktyorluq istedadını verib və indi də məni paxıl adamlardan qoruyur. Çox adam mənə badalaq vurmağa çalışıb, amma heç vaxt o adamlara cavab verməmişəm. Həmişə öz yaradıcılığımla məşğul olmuşam və istedadımla onların ağzını yummuşam.

- Arif Quliyev üçün milyonlarla insana gülüş bəxş etmək asandırmı?

- İnsanları ağlatmaq güldürməkdən asandır. Mən Xalq artistləri İlham Namiq Kamalın, Afaq Bəşirqızının iştirak etdiyi tamaşalara baxanda gülürəm. Onların yaratdıqları obrazlar həmişə məndə gülüş doğurur. Hərdən şəhərdə gəzərkən görürəm ki, adamlar mənə baxıb gülürlər. Başa düşürəm ki, onlar Arif Quliyevə gülmürlər, oynadığı rollara gülürlər. Bu yaxınlarda küçədə məni bir ailə dövrəyə aldı və etiraf etdilər ki, 30 ildir yaradıcılığımı izləyirlər. Şadam ki, Allah mənə bu qədər insanın sevgisini qazanmaq üçün istedad verib.

8830
Film çəkilişi, arxiv şəkli

"Onlara pul lazım deyil, bacarıqlı rejissor filmi üçün maliyyə tapacaq"

996
(Yenilənib 21:45 08.08.2020)
Əgər dövlətin maliyyəsinin bundan sonra da xərclənməsində ədalət, şəffaflıq olmayacaqsa, kinoya böyük pullar ayırmağın mənası yoxdur.

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 8 avqust — Sputnik. "Ay camaat, bu kino ki, var, çox qəliz məsələdir. Həm qəlizdir, həm də ki, vacib". Personajlarının hər kəlməsi xalq dilində zərb-məsələ çevrilmiş "Bəyin oğurlanması" filmindən kolxoz sədri Hidayət müəllimin fikridir. Kino, doğrudan da qəliz və vacib məsələdir. Ölkənin dünya arenasında tanınmasında kino əvəzsiz vasitədir.

Venesiya beynəlxalq film festivalının keçirildiyi məkanın yanında qızıl şir heykəli, arxiv şəkli
© Sputnik / Екатерина Чеснокова

Tənqidçi və kinoşünas Sevda Sultanova Sputnik Azərbaycan-la söhbətində son illər Azərbaycan kinosunda yaranan boşluqlardan danışıb.

- Ötən əsrin 60-70-ci illəri və qismən də 80-ci illər Azərbaycan kinosunun intibah dövrü olub. Lakin sonralar, məlum səbəblərdən, digər sahələr kimi, kino sahəsi də tənəzzülə uğradı. Sonralar digər sahələr inkişaf etsə də kino sahəsi yerində sayır, sizcə, bunun səbəbləri nədir?

- Azərbaycan kinosunda bir neçə dəfə qırılma nöqtəsi baş verib. Birinci qırılma nöqtəsi 1930-cu illərin repressiyaları ilə bağlıdır. Yəni senzura gücləndi, kino sektoruna nəzarət gücləndi, həbslər başladı, qeyri-millətdən olan kadrlara üstünlük verildi. Ümumiyyətlə, kino sənəti ölkəmizə gəldiyi ilk illərdə ən yaxşı filmləri azərbaycanlılar çəkiblər, nəinki ruslar və ya ermənilər. Digər millətlərin çəkdikləri filmlərdə xeyli təhrif vardı ki, bu barədə Cəfər Cabbarlı "Hara gedir Azərkino" məqaləsində yazıb. Yerli rejissorlarımız isə mühiti, coğrafiyanı, mentallığı, yerli mədəniyyəti, əhvalatları bilirdilər, üstəlik, istedadlı çəkirdilər.

Qeyd etdiyiniz 60-70-ci illərdə də intibahı milli rejissorlarımız yaratdılar. Mənə görə, Azərbaycan kinosu ikinci intibah dövrünü məhz sovetlərin dağılması ərəfəsində yaşadı. Bu, 1980-ci illərin sonundan 1990-cı illərin ortalarınadək davam etdi. "Azərbaycan postsovet dövrü kinosunun müxtəsər tarixi" adlı araşdırmamda bu haqda ətraflı yazmışam. Sonrakı illərdə kinoya ayrılan büdcənin monopoliyaya alınması, keyfiyyətsiz idarəetmə sistemi bu sahədə növbəti qırılma nöqtəsinə səbəb oldu. Daha bir məqamı deyim: əslində bunun özü böyük araşdırma mövzusudur. Yaradıcılığının ilk illərində yüksək peşəkarlıq göstərən rejissorların sonrakı işlərində zəif nəticələr göstərməsi maraqlıdır. Misalçün, Hüseyn Seyidzadənin "Yenilməz batalyon" filmində əldə etdiyi nəticə digər filmlərində nəzərə çarpmadı. Səbəbləri çox ola bilər. Məsələn, Seyidzadə çox sıxışdırılırdı, bu da onun yaradıcı potensialına təsir etməyə bilməzdi. Dediyim kimi, araşdırılmalı mövzudur.

- Ümumiyyətlə, necə düşünürsünüz, kinomuzun bu duruma düşməsinin günahkarı kimlərdir?

- Bayaq dediyim kimi, başlıca problem doğru olmayan idarəçilik sistemindədir. Amma italyan neorealizmi çətin şərtlərdə yaranmışdı. Görünür, burada yaradıcı adamların entuziazmı da böyük rol oynayır.

- Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində tədris olunan dərslərin əksəriyyəti qeyri-ixtisas fənləridir. Universitetə böyük şövqlə qəbul olunan tələbənin qol-qanadı həmin illərdə sınır. Sizcə, milli kinomuzun bu duruma düşməsinin səbəbi həm də bu ola bilərmi?

- İncəsənət Universitetində tədrisin hansı prinsiplərə əsaslanması, keyfiyyəti haqda ətraflı məlumatım yoxdur. Amma orada təhsil alan tələbələrdən, məzunlardan eşitdiklərimə görə, dərslər keyfiyyətli, məhsuldar keçirilmir, müəllimlərin bir qisminin sahələri üzrə yetərli bilgiləri yoxdur, peşəkarlığı qənaətbəxş deyil. Aydın Dadaşov bir dəfə məni kinoşünaslıq kafedrasına dəvət etmişdi. İstəyirdi ki, mən və Aygün Aslanlı müəllim kimi burada fəaliyyət göstərək. Yeri gəlmişkən, mən İncəsənət Universitetini bitirmədiyimdən, orada dərs deməyim üçün ya kino ilə bağlı kitabım olmalıydı, ya da heç olmasa, Universitetdə qiyabi təhsil almalıydım. Aydın müəllim dedi ki, sənin üçün şərait yaradacağıq. Nə kitab yazmağa, nə ikinci təhsilə həvəsim olmadığımdan alınmadı. Həm də kitab üçün təklif olunan mövzu ürəyimcə deyildi. Həmin kafedrada bir neçə müəllimlə söhbət edəndə onların kino bilgilərinə dırnaqarası heyran oldum.

Bu il milli kino ilə bağlı iki mühüm araşdırma etmişəm, "Ekranlaşdırılmış ədəbi əsərlər" kitabım çıxıb. Xeyli resenziyam var, yaxınlarda "Azlogos"da dünya kinosunda homoseksual mövzunu araşdıran yazım yayımlandı, üstəlik, mükafat alan yeni Qərb filmləri ilə bağlı təhlillərim var. Mənim üçün maraqlıdır ki, İncəsənətdə dərs deyən kinoşünasların və ya kino tənqidçilərinin hansı məhsulu var? Bu, mənim üçün, doğrudan, maraqlıdır. Və onların yetişdirdiyi yeni nəsil kino tənqidçiləri haradadır?

Bu yaxınlarda gənc kinotənqidçilər axtarırdım, əməkdaşlıq üçün. Araşdırdım, tapa bilmədim. Məlum oldu ki, teatrşünaslıqda, teatr tənqidində yeni, maraqlı imzalar var, amma kinoda yoxdur. Mən, Aygün Aslanlı kino tənqidi ilə məşğul olmaq istəyən gənclərlə biliklərimizi təmənnasız paylaşmağa, fikir mübadiləsi etməyə hazırıq. İstəyənlər sizinlə əlaqə saxlayıb, əlaqə nömrələrimi sizdən götürə bilərlər. "Debüt" studiyası və "Artlogos" saytı ilə birgə kino verilişi planlaşdırırıq. Aygünlə mən müəllifik. İlk mövzumuz "Resenziya necə yazılmalıdır?" olacaq. Qısa zaman içərisində gərəkli bilgiləri verməyə çalışacağıq.

- "Azərbaycan kinosunu düşünməyən məmurlar və tək qalmış gənc rejissorlar" adlı yazınızda xaricdə uğur qazanan gənc rejissorlarımızı qeyd etmisiniz. O rejissorlar ki, əcnəbi rejissorlarla rəqabətə girə biləcək qədər güclüdürlər.

- Azərbaycanda istedadlı rejssorlar həmişə olub. Xüsusən, indi gənc nəsil kinematoqrafçılar gəlirlər ki, onlar tədricən "Yeni dalğa"ya zəmin yaradırlar. Kino sahəsində idarəçiliyin qüsurluluğu, uyğun iqtisadi şərtlərin olmaması, "Azərbaycan kinosunun 2008-2018-ci illər üzrə inkişafına dair Dövlət Proqramı"nın yerinə yetirilməməsi prosesi xeyli ləngitdi. Teymur Hacıyevin Kann festivalında, Hilal Baydarovun Venesiya festivalının əsas müsabiqəsinə düşməsi onların təkbaşına, müstəqil fəaliyyətlərinin nəticəsidir. Yəni, burada dövlətin rolu olmayıb.

Həmişə bu fikirdə olmuşam ki, tammetrajlı bədii filmlərə dövlət maliyyəsi ayrılmasın. Uşaq, cizgi, müəyyən mövzularda – məsələn, Qarabağ kimi mühüm mövzularda çəkilən filmlər istisna olmaqla.

İstedadlı, bacarıqlı rejissor filmi üçün maliyyə tapacaq, həm də yaşadığımız texnogen dünyada imkanların bolluğu buna şərait yaradır. Demək istədiyim odur ki, əgər dövlətin maliyyəsinin bundan sonra da xərclənməsində ədalət, şəffaflıq olmayacaqsa, kinoya böyük pullar ayırmağın mənası yoxdur.

- Son illər ölkəmizdə film sahəsində, xüsusən də komediya filmləri monopoliyadadır. Çəkilən əksər komediya filmlərində eyni simaları görürük. Sizcə, bu, komediyanı çəkən rejissorun özünü sığortalaması ola bilərmi? Çünki həmin filmlərə sponsorluq edən təşkilatlar populyar simaya daha çox etibar edir.

- Mən gözləyirdim ki, komediya janrından tədricən dram, triller, melodram və digər janrlara keçiləcək. Yəni qanunauyğunluq bunu tələb edir. Amma hələ ki, komediya janrı dominantdır. Ən pisi isə odur ki, komediya janrının özündə belə çox az istisnanı nəzərə almasaq, keyfiyyət dəyişikliyi baş vermir. Çünki yeganə məqsəd pul qazanmaqdır. Onların pul qazanmaq istəyinə normal baxıram. Ancaq pul qazanmaq üçün yaxşı məhsul təklif etmək lazımdır axı. Ona görə eyni adamlar komediya çəkir ki, azad iqtisadi bazar yoxdur, normal reklam bazarı yoxdur, ifadə sərhədləri məhduddur və dediyim səbəblərdən ciddi rəqabət yoxdur. 1990-cı illərin əvvəllərindən iş adamları kinoya investisiya qoyurdular. Dövlətdən asılı olmayan, alternativ maliyyə ilə çəkilən müstəqil kino yavaş-yavaş inkişaf edirdi. Onların arasında festival üçün nəzərdə tutulan, ciddi filmlər üstünlük təşkil edirdi. Sonralar bu ənənə müxtəlif səbəblərdən yox oldu.

996
Əlaqədar
Həyatını riskə ataraq: Rejissor azərbaycanlı həkimlərin fədakarlığını seriala çəkəcək
Kinorejissor: “Filmimizin beynəlxalq festivalda iştirakı böyük qələbədir”
Azərbaycanlı cütlüyün ağlına qeyri-adi ideya gəlib
Azərbaycanlı dramaturqun pyesi Rusiya festivalının şort-listinə daxil edilib
“Çocuklar duymasın”ın Haluku: “Azərbaycan üçün könüllü əsgərliyə gedərdim
Tamer Karadağlı, arxiv şəkli

“Çocuklar duymasın”ın Haluku: “Azərbaycan üçün könüllü əsgərliyə gedərdim

1209
"Bir millət, iki dövlətik. Əgər elə düşünürüksə, onun üçün gərəkli olanları da yerinə yetirməliyik" - Tamer Karadağlı

BAKI, 8 avqust — Sputnik. Azərbaycan əsilli məşhur türkiyəli aktyor Tamer Karadağlı maraqlı açıqlamalar verib. Karadağlı “Jülide Ateşle 40” verilişində qonaq olarkən Azərbaycanla bağlı maraqlı sualları da cavablandırıb.

“Azərbaycan mədəniyyəti üçün darıxırsınızmı?” sualına məşhur aktyor belə cavab verib:

“Xeyr, darıxmıram, çünki o mədəniyyəti yaşayıram. Bütün ailəmiz o mədəniyyəti yaşayırdı. Evimizdə həmişə Azərbaycan yeməkləri hazırlanırdı, xalalarım, əmilərim Azərbaycandaymış kimi danışırdılar. Hər nə qədər Azərbaycan əsilli olsam da, ilk dəfə iki il əvvəl getdim oraya və yeməkləri, insanları, danışıqları o qədər yaxın gəlmişdi ki mənə, izah edə bilmirəm”.

Aparıcının “Azərbaycan üçün könüllü əsgərliyə gedərsinizmi?” sualına cavab isə daha maraqlı olub: “Məni bu yaşdan sonra almazlar, amma əgər ehtiyac olsa, çağırsalar, niyə də olmasın? Bir millət, iki dövlətik. Əgər elə düşünürüksə, onun üçün gərəkli olanları da yerinə yetirməliyik”.

Qeyd edək ki, 53 yaşlı aktyor “Bir tutam baharat”, “Memlekette Demokrasi Var”,  “Şans Kapıyı Kırınca”, “Pamuk prens” və s. filmlərində rol alıb. Serial sahəsində daha çox tanınan Karadağlı Türkiyənin ən məşhur “Acayib hikayeler”,  “Doktorlar”, ”Fedai”, “Ah kalbim” və s. seriallarına çəkilib. Azərbaycan tamaşaçısı isə onu “Çocuklar duymasın”dakı Haluk obrazı ilə sevib.

1209
Əlaqədar
Hollivud ulduzu Kemeron Diaz kinodan niyə getdiyini açıqlayıb
Gənc heykəltaraş bu dəfə polkovnikin xatirəsini əbədiləşdirib
Məşhur aktyor gizli şəkildə üçüncü dəfə evləndi
"Apple" və Di Kaprio: Hollivudda birgə filmlər çəkiləcək
Hələ ki açıq-saçıq səhnələr təklif etməyiblər: azərbaycanlı qız Moskvanı necə fəth edəcək?
Musiqi qulaq asan şəxs, arxiv şəkli

Musiqi ilə məşq edin, o zaman...

0
Bu, musiqi ilə məşq etməklə yaranan müsbət əhval-ruhiyyənin təkcə insanın xarici görkəminə deyil, həm də idrak qabiliyyətlərinə təsir etdiyini göstərən ilk araşdırmadır.

BAKI, 9 avqust — Sputnik. Tsukuba Universitetinin tədqiqatçıları 33 gəncin idman məşqlərini bitirdikdən sonra əhval-ruhiyyəsini qiymətləndirib.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, məşqlər zamanı onlara musiqi və bir sıra səs siqnalları dinləndirilib. Musiqiyə qulaq asanların daha yaxşı əhval-ruhiyyədə olduğu və beyin testlərində daha yaxşı idrak performansı göstərdiyi məlum olub.

Alimlər iddia edirlər ki, insan fiziki işlə məşğul olan zaman musiqi dinləyərsə, bu onun əhval ruhiyyəsini yaxşılaşdırar.

"Musiqi ilə rəqs, səs siqnalları ilə müqayisədə həyat gücünü daha da artırır", - deyə qeyd edilir.

Əvvəlki tədqiqatlar göstərir ki, məşq beynin müəyyən bir hissəsində dorsolateral prefrontal korteks (DLPC) fəaliyyətini artırır.

Müəyyən edilib ki, beynin bu sahəsi aktivləşdirildikdə düşüncə, diqqət və qısamüddətli yaddaşa yol açır.

Bu, musiqi ilə məşq etməklə yaranan müsbət əhval-ruhiyyənin təkcə insanın xarici görkəminə deyil, həm də idrak qabiliyyətlərinə təsir etdiyini göstərən ilk araşdırmadır.

Bir müddət əvvəl isə dietoloqlar yemək zamanı sakit musiqi dinləməyin qidalanma prosesini yavaşlatdığını açıqlamışdı.

0