Kinoteatr

Ən ucuz bazar: Gəl, ay müştəri, artistdən qalmadı

7439
(Yenilənib 18:54 19.09.2018)
Yaxud yerli kino və serialların pərdəarxasında nə baş verir?

BAKI, 19 sentyabr — Sputnik. Sənətə təzəcə qədəm qoyanda nələr düşünürdüm, nələr?! Gur projektor işıqları altında teatr səhnəsi və salonun qaranlığında əyləşib səni izləyən yüzlərlə insan, pavilyonlar, qırmızı xalılar, reportyorlar, təqdimat gecələri, şou-biznes verilişlərinin həyəcanlı süjetləri, qəfil yaxalandığın paparatsilər və ulduz həyatının bütün məqamları göz qamaşdırırdı. Hər nə qədər televiziya verilişlərindən gördüyümüz müasir sənət adamlarının ehtişamlı həyatı – şöhrəti və zənginliyi insan tamahını oxşasa da, bunun arxasında sənət sevgisi dayanırdı.

Təxminən, 16-17 yaşlarımda — Azərbaycanın teatr mühitinə ilk qədəm qoyduğum vaxtlarda gördüyüm mənzərə isə təsəvvür etdiyimdən qat-qat fərqli idi. Mən kinolardan, televiziya verilişlərindən baxıb həsəd apardığım adamların qəpik-quruş dərdi çəkdiyini gördüm. Şöhrəti kifayət qədər dillərə düşmüş böyük sənətkarların evinin kirayə haqqını ödəyə bilmədiyini eşitdim. Dublyaja çağırılıb, az da olsa, məvacib almağı gözləyən kim, hər yeni çəkilən filmin rejissoruna zəng edib rol almaq üçün yalvaran kim!? Dəhşətə gəlirdim! Belə olmamalı idi.

Həmin vaxtlar seriallar təzəcə çəkilməyə başlayırdı. Aktyorlar, aktrisalar hər seria üçün 50-100 manat arası qonorar aldıqlarını deyirdilər. Mənsə əmin idim ki, onlar yalan danışırlar. Bir adamın həm istedadı, həm təhsili, həm də kifayət qədər sənət təcrübəsi və şöhrəti varsa, onun 50-100 manat məbləğlə kamera önünə çıxarılmasını qəbul edə bilmirdim. Axı mənim təsəvvürümdəki sənətkar həyatını bu məbləğlə yaşamaq olmazdı.

Zaman-zaman mühitin içinə girdikcə, hər künc-bucağı ilə tanış olduqca gördüm ki, ortada bir bazar qurulub, gəl, görəsən! Hələ ucadan qışqırıq səsləri də eşidilir: "artistdən qalmadı", "ucuz-ucuz ssenarilər", "təzə rejissor gəlib, əla maldır". Məəttəl idim. Sənətə heç dəxli olmayan adamları illərin sənətkarlarıyla yan-yana qoyub, artist adı ilə kinoya, seriala çəkirdilər. Ekran dramaturgiyasını, ssenari yazmağın nəzəri qaydalarını belə, bilməyən adamlar dahiyanə dramaturq ədaları ilə dayanıb, hamını yuxarıdan aşağı süzürdü.

Rejissorlar isə lap dəhşətli idi. Burda elə bir şərait yaranmışdı ki, aktyordan operatora qədər, sürücüdən xadiməyə qədər hamı rejissorluq edə bilərdi. Bütün ümidlərim alt-üst oldu. Üzr istəyirəm, yerli kinomuzun yeni şedevrinin dili ilə desəm: ümidlər puç oldu.

Azərbaycanın kino və serial sektorunda özbaşınalıq sürətlə davam etməkdədir. Tamaşaçı ona təqdim ediləni görür və elə zənn edir ki, istedadlı ssenaristlərimiz, rejissorlarımız, aktyorlarımız, aktrisalarımız yoxdur. Azca zövqü olan, sənətdən anlayan bu istedadsız, bayağı, əttökən mənzərəni görüb, yerli mədəniyyətdən birbaşa imtina edir. Lakin mən həmişəki kimi, əminliklə deyirəm ki, bizim kifayət qədər güclü ssenaristlərimiz, rejissorlarımız, aktyor və aktrisalarımız var. Deyəcəksiz ki, varsa, niyə biz bu zay məhsulları izləyirik? Bu dəqiqə izah edirəm.

Az əvvəl söz açdığım bazarda əksəriyyəti sənətə aidiyyatı olmayan adamlardır. Onlar sadəcə işsiz qalmasınlar deyə və əlbəttə ki, sənətin şöhrətinə uğunduqları üçün bu bazara giriblər. Ona görə də qiymətləri çox ucuz və sərfəlidir. Keyfiyyət isə, təbii ki, yoxdur. Ucuza qaçan televiziyalar, şirkətlər də onları alır və çəkirlər.

Bir tərəfdən sırf pul xətrinə bu bazara qoşulan kifayət qədər ciddi sənət adamları da var. Onlar da digərləri ilə eyni qiymətə bu bazarda satılır və yalnız aldıqları məvacib qədər sənət göstərirlər. Sanki bununla intiqam alırlar. Lakin əmin olun ki, o adamların sənət tarixinə meydan oxuyacaq qədər istedadları və bilikləri var. Və nəhayət, bir qisim sənət adamı da bu bazara daxil olmağı özünə, öz sənətinə hörmətsizlik kimi qəbul etdiyi üçün uzaqda dayanır. Heç bir kinoya, seriala çəkilmir və taleyi ilə barışıb, inzivada qalır.

İndi də sual yaranır ki, niyə kino və serial sektorunda belə ucuz bir bazar yaranıb və əsl sənət adamları kənarda qalıb? Çünki dövlət büdcəsindən ayrılan pul mənimsənilir. Baxdığınız seriallardakı aktyor və aktrisalar aylıq 50 000-10 000 min manat pul aldıqlarına dair sənəd imzalayırlar. Amma 500-1000 manat arası pul alırlarsa, buna sevinirlər. Həmin sənədlər yuxarı orqanlara göstərilir, pul alınır və hər aktyorun məvacibindən geri qalan məbləğ isə rəhbər şəxslərin cibinə gedir. Beləcə, kimlərsə fırıldaqçılıq, dələduzluqla pul qazanır deyə, sənət, sənətkar və xalq itirir!

Bu problemdən çıxış yolları çoxdur. Məsələn, dövlət sifarişli film və seriallarda rejissorlar və aktyorlarla birbaşa əməkdaşlıq edilsə, ortadakı vasitəçi şəxslər bir qəpik də mənimsəyə bilməzlər. Bunun üçün kart sistemi də yaradıla bilər ki, pul birbaşa rejissorun, aktyorun, aktrisanın, operatorun və digərlərinin öz hesabına yatırılsın. Amma həmin məbləğ büdcədən nazirliyə, nazirlikdən telekanala, oradan da rejissora göndərilənə qədər məbləğin yarısından çoxu oğurlanır.

Özəl sifarişli film və seriallarda isə bu problemi həll etməyin ən yaxşı yolu Türkiyədəki kimi etməkdir. Türkiyədə dövlət böyük şirkətlər üçün qayda tətbiq edib. Hər bir şirkət il ərzində dövlətə ödəməli olduğu vergi qədər kino və seriala yatırım edə bilər. Məsələn, bir şirkət bir il ərzində 500 000 manat vergi ödəməlidirsə, bunu hansısa kino və serialın çəkilişinə yatırıb vergidən azad olur, həm də reklam qazanmış olur.

Məhz buna görə də Türkiyədə şirkətlərin kino və seriallara yatırım etməkdə marağı var. Eyni sistem bizdə də yaradılsa, kifayət qədər yaxşı kino və seriallarımız olacaq. İstehsal olunan keyfiyyətli kino və seriallar isə bu dövlətə və bu xalqa həm pul, həm də şöhrət qazandıracaq.

Yəni ki, sənəti bu dərəbəylikdən, bu ucuz bazardan, bu özbaşınalıqdan, bu dələduz tayfasından xilas etmək, əslində, çox asandır. Yetər ki, istək olsun!

7439
Teqlər:
sənətkar, aktrisa, sənət, serial, rejissor, kino, film, artist, aktyor, manat

İncəsənət sərhəd tanımır: azərbaycanlı ustalar qurama sənətini necə dirçəldir - video

7
(Yenilənib 20:14 25.01.2021)
Bakı qəsəbələrindən birində usta xanımlar Azərbaycanın qədim sənət növü olan quramaya yenidən həyat verirlər. Bunu necə etdiklərini videomuzda izləyin.

Azərbaycanda belə bir qədim ənənə olub: insanlar toylarda, ailə məclislərində bir-birinə müxtəlif parçalar hədiyyə edirdilər ki, sonradan onlardan libas tikilsin. Həmin parçaların artıq qalan hissələrini isə atmır, evdə toplayırdılar ki, onlardan al-əlvan sənət nümunələri yaratsınlar.

Mozaika prinsipi əsasında parça hissələrindən hazırlanan qurama sənəti hazırda unudulmaq üzrədir, lakin Qalada yaşayan usta xanımlar bu sənəti nəsildən-nəslə ötürərək yaşatmağa çalışırlar.

Bundan başqa, “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi və Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Məşğulluq Xidmətinin təşəbbüsü ilə Qala kəndində qədim sənət növlərindən biri olan quramanın dirçəldilməsi üçün layihə həyata keçirilir.

“Layihə çərçivəsində kəndin yeddi sakini yüksək səviyyəli avadanlıqla təmin olunub. Onlara bizim muzeyimizdə öz məhsullarını yaratmaq üçün yer ayrılıb. Gələcəkdə bu işlərin xüsusi ticarət markası altında satılması planlaşdırılır”, – “İçərişəhər” Muzey Mərkəzinin direktoru Əminə Məlikova belə deyir.

Onun sözlərinə görə, nənələrimiz qurama sənəti ilə lap qədimdən məşğul olublar və bu, yorğan, örtük kimi adi məişət əşyalarının hazırlanmasında onların karına gəlib.   

"Bu sərhəd tanımayan sənət növü Azərbaycan xalqının məişət tərzi ilə əlaqədar olaraq ortaya çıxıb. XVIII-XIX əsrlərdə bir qadın vaxtının çox hissəsini evdə keçirir və nadir hallarda çölə-bayıra çıxırmış. Odur ki boş vaxtında hər hansı bir işlə məşğul olmaq istəyirmiş. Azərbaycan qadınları evlərini gözəl əşyalarla bəzəməyi çox sevirlər. Beləliklə, ev sahibəsi qurama vasitəsilə öz daxili aləmini ifadə etmək imkanı tapır”, – deyə Məlikova öz fikirlərini bizimlə bölüşür.

Hazırda bu əl sənəti hər evdə özünə yer tapa biləcək qədər gözəl, orijinal əsərlər yaratmağa imkan verir.

7
Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri

"Lara Kroft"lar üçün Azərbaycan macərası: bu sümüklərin gücünü onlar yaxşı bilirlər - FOTO

45
(Yenilənib 16:58 25.01.2021)
Sakral yerlərə səfər etməyi xoşlayan turistlər üçün Azərbaycanda daha bir "cənnət" tapıldı. Sərhədə yaxın ərazidə gələcəkdə muzey də yaradılacaq

İlham Mustafayev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 25 yanvar — Sputnik. "Keşikçidağ" Dövlət tarix-mədəniyyət qoruğu Ağstafa rayonunun Gürcüstanla sərhədində yerləşir. Qoruğa gedən yolun inşası zamanı yolun hərəkət zolağına düşən hissəsində arxeoloji abidələrin olması ehtimal edilib. Nəticədə ərazidə arxeoloji xilasetmə, kəşfiyyat və arxeoloji tədqiqat işləri aparılaraq yeni tarixi abidələr aşkar edilib. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a açıqlama verən arxeoloq Pərviz Qasımov tapıntıların Azərbaycan tarix elmi və Azərbaycan arxeologiyası üçün çox qiymətli olduğunu söyləyib:

© Sputnik / Ilham Mustafa
Pərviz Qasımov arxeoloq

“Xilasetmə işləri Soyuqbulaq qəsəbəsindən "Keşikçidağ" istiqamətində 11-12 və 14-cü kilometrlərdə aparıldı. Qazıntılar nəticəsində 6 kurqan qəbir aşkar edildi. Tapıntılar əsasında kurqanların əksəriyyətini Son Tunc və Erkən Dəmir dövrünə aid etmək olar. Hətta içlərində bəzi kurqanların eramızdan əvvəl 14-cü əsrə, yəni 3400 il əvvələ aid olduğunu söyləyə bilərəm. Bu da onu göstərir ki, Ağstafa ərazisi də Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin formalaşma arealına daxildir”, - deyə Pərviz Qasımov məlumat verib.

P.Qasımovun sözlərinə görə, qazıntılar zamanı müxtəlif tipli keramik məmulatlar, tuncdan kiçik ölçülü nizə ucluğu, azuqə qalıqları aşkar edilib. Onların arasından radiokarbon və izotop analizlər üçün nümunələr seçilib. Arxeoloq, bundan başqa, bir çox kurqanın yerlərinin təyin edilərək peyk məlumatlarının götürüldüyünü bildirib.

  • Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri
    © Sputnik / Ilham Mustafa
1 / 7
© Sputnik / Ilham Mustafa
Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri

“Tədqiqatlar göstərdi ki, "Keşikçidağ" qoruğu müxtəlif dövrlərə aid tarixi abidələrlə zəngindir. Müşahidələrə görə, ərazidə yüzdən çox kurqan yerləşir. O səbəbdən "Keşikçidağ" Dövlət tarix-mədəniyyət qoruğu böyük arxeoloji potensiala malikdir. Eyni zamanda, bura gələcəkdə arxeoloji turizm və sakral yerlərə səfər etmək istəyən turistlər üçün böyük perspektivə malik olacaq. Bu da özlüyündə turizmin inkişafına şərait yaradacaq”, - deyə P.Qasımov bildirib.

© Sputnik / Ilham Mustafa
Keşikçidağda arxeoloji kəşfiyyat və tədqiqat işləri

Ərazidən tapılan maddi mədəniyyət nümunələrinə gəldikdə isə, onlar qoruğa təhvil veriləcək və turistlər üçün yaradılacaq xüsusi muzeydə yerləşdiriləcək.

45
Teqlər:
turizm, muzey, "Keşikçidağ", arxeoloji qazıntı, arxeoloji tapıntı, arxeologiya
Mövzu:
Azərbaycanın görməli yerləri, turizm obyektləri

Xırdalanda partlamış evin dağıntıları altından qadın meyiti çıxarılıb

0
(Yenilənib 00:34 26.01.2021)
Dağıntılar altından bir nəfərin cəsədi çıxarılıb. Həmin şəxsin 1988-ci il təvəllüdlü Musayeva Aytən Tacəddin qızı olduğu bildirilir.

BAKI, 26 yanvar - Sputnik. Xırdalanda partlayışda həlak olan qadının nəşi dağıntılar altından çıxardılıb.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Xırdalanda baş verən partlayışda 1988-ci il təvəllüdlü Aytən Tacəddin qızı Musayeva faciəli şəkildə dünyasını dəyişib. Bu barədə Sputnik Abşeron MRX-nın direktoru Mehriban Qaralova məlumat verib. O, bildirib ki, Xırdalanda baş vermiş hadisə nəticəsində 6 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri ilə xəstəxanaya yerləşdirilib, onlardan biri uşaqdır.

Partlayış zamanı xəsarət alanlardan biri Musayev Vüsal Firuddin oğlunun həyat yoldaşı Aytən Musayeva dağıntılar altından ölü tapılıb. Onun azyaşlı qızının axtarışları davam edir. Oğlu 10 yaşlı Musayev Firuddin Vüsal oğlu və həyat yoldaşı xəstəxanada müalicə alırlar.

Partlayış zamanı xəsarət alanlar 1983-cü il təvəllüdlü Musayev Vüsal Firuddin oğlu, onun 10 yaşlı oğlu, 2009-cu il təvəllüdlü Musayev Firuddin Vüsal oğlu, 8 yaşlı qızı, 2012-ci il təvəllüdlü Musayeva Fatimə Vüsal qızı, Musayeva Ziyafət Qafar qızı və Gözəl Səmədovadır.

Dağıntılar altından çıxarılan digər şəxslər 1968-ci il təvəllüdlü Ələzova Simayə Mövlud qızı, 2006-cı il təvəllüdlü Şükürzadə Xədicə Bəxtiyar qızı,  1989-cu il təvəllüdlü Əliyev Emil Arif oğlu və 1988-ci il təvəllüdlü Hüseynov Arif Əbülfəz oğludur. 

Qeyd edək ki, 25 yanvar 2021-ci il tarixində Fövqəladə Hallar Nazirliyinin "112" qaynar xəttinə Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, 27-ci məhəllə adlanan ərazidə uçqunla nəticələnən partlayış hadisəsinin baş verməsi barədə məlumat daxil olub.

FHN-dən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, dərhal əraziyə FHN-in müvafiq xilasetmə qüvvələri cəlb olunub. Əməliyyat şəraiti qiymətləndirilərkən məlum olub ki, uçqun ikimərtəbəli fərdi yaşayış evində baş verib.

Partlayış dalğasının təsirindən yaxınlıqdakı binaların şüşələri sınıb. FHN-in əməkdaşları tərəfindən operativ axtarış-xilasetmə əməliyyatı davam edir.

 

0