Yazıçı Anar

AYB-nin ayıbları...

729
(Yenilənib 18:00 10.05.2018)
Adi üzvlük haqqından ötəri yazı yaza bilən hər kəsi birliyə üzv etmək bütün yazıçılara təhqirdir

BAKI, 10 may — Sputnik. Rəsmi məlumata görə AYB-nin (Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin) 1500-dən artıq üzvü var. Qeyri-rəsmi məlumata yox, müşahidəyə əsasən azacıq mübaliğə ilə deyə bilərəm ki, ölkədə qələm tutub yazı yaza bilən hər kəs Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Təkcə məhz sənət üçün, ədəbiyyat üçün yazı yazan yazıçılardan başqa yazı yazmağı bacaran kimi görüblərsə, bu birliyə üzv ediblər.

Azca araşdırma aparan hər kəs görə bilər ki, bu birliyin yüzlərlə üzvündən ən yaxşı halda yüz nəfəri sənətə, ədəbiyyata xidmət edir. Digərlərinin isə nəyə görə, hansı bacarığına, hansı əməyinə görə bu birliyə üzv olması barədə heç bir dəlil-sübut yoxdur. Əhali arasında sorğu da keçirilsə, ən yaxşı halda elə həmin yüz nəfəri tanıyarlar. Digərlərinin yazıçı olmasından heç birliyin sədri yazıçı Anarın da xəbəri yoxdur.

Bəs yazıçıların birliyi adı altında hərf tanıyan, cümlə qura bilən hər kəsi yazıçı adı ilə bu birliyə salmaqda məqsəd nədir? Birliyə üzv olan hər kəs üzvlük haqqı ödəyir. Üstəlik, üzvlərin sayı çoxaldıqca dövlət tərəfindən birliyə ayrılan məbləğ də çoxalır və bu da birliyin rəhbər vəzifəsində çalışanlara sərf edir.

84 ildir ki, fəaliyyət göstərən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin son otuz ildə yetirib xalqa təqdim elədiyi, tanıtdığı bir yazıçı belə, yoxdur. Hal-hazırda tanınan, oxunan və sevilən ədəbiyyat adamlarının əksəriyyəti də AYB-nin üzvü deyil. Onların bir qismi vaxtı ilə üzv olub, sonradan imtina ediblər, bir qismi də mənim kimi, əvvəlcədən birliyin yararsızlığını dərk edərək heç vaxt üzv olmayıblar.

Üstəlik, hal-hazırda Azərbaycan Yazıçılar Birliyində 84 illik tarixin əsl diktatura dönəmi yaşanır. Rəsul Rza 1 il, Mehdi Hüseyn 7 il, Süleyman Rəhimov 6 il (fasilələrlə), Səməd Vurğun 6 il (fasilələrlə), Mirzə İbrahimov 21 il (fasilələrlə), İsmayıl Şıxlı 1 il bu birliyin sədri vəzifəsini tutublar. Yazıçı Anar isə 31 ildir ki, (1987-ci ildən) fasiləsiz olaraq bu birliyin sədri vəzifəsində çalışır. Rəhbərliyində dəyişiklik olmayan birliyin fəaliyyətində hansı yenilikdən, nailiyyətdən söhbət gedə bilər ki?

Yaxşı olmazdımı Azərbaycan Yazıçılar Birliyində məhz nasirlər, şairlər, dramaturqlar, tənqidçilər, tərcüməçilər birləşsin? Onlar hər il, heç olmasa, bir müəllifin kitabını çap edib, onun təbliğatı ilə məşğul olsunlar və bu birlik həmin yazıçının məktəbinə çevrilsin.

Yaxşı olmazdımı, birliyin fərdi təqaüdlər verən fondu olsun? Bu fond hər il, heç olmasa, bir müəllifə təqaüd ayırsın. Bu təqaüd ilbəil neçə-neçə yazıçının maddi şəraitini yaxşılaşdırsın və bu müəlliflər yeni əsərlər yazmağa daha çox vaxt ayırsınlar.

Yaxşı olmazdımı, AYB dünya miqyaslı ədəbiyyat müsabiqələri təşkil etsin və məhz bu ölkənin bütün dünya ədəbiyyatına mükafat töhfəsi olsun? "Nobel" kimi, "Buker" kimi, "Pulitser" kimi bizdən də mükafat almağı arzulayan dünya ədibləri olsun.

Bütün bunlar bir yana. Gənc ədiblərin nəsrə, şeirə qaçdığı bir vaxtda, gənc dramaturqların az qala tapılmadığı zamanda AYB gənc dramaturqların yetişməsi üçün niyə heç bir addım atmır? Birlik dramaturgiya dərnəkləri, seminarları, festivalları təşkil etməli, teatrlarla əməkdaşlıq qurub ölkəyə və xalqa yeni dramaturqlar təqdim etməlidir.

Bütün bunlara nail olmaq üçün AYB kökündən dəyişilməlidir. İstedadı olmayan, ədəbiyyat adına fəaliyyət göstərməyən adamlar birlikdən kənarlaşdırılmalıdır. Bu yolda ilk addım birliyə qəbul üçün üzvlük haqqının ləğvi olmalıdır. Birlik, əsasən dövlət tərəfindən, qismən isə sənətin inkişafına dəstək olmaq istəyən şəxslər tərəfindən maliyələşməlidir.

Ən əsası isə, birlik həm də özünün gəlir yerini formalaşdırmalıdır. Kitab nəşrini, satışını, tərcüməsini, yerli müəlliflərin əsərlərinin xarici dillərə tərcümə olunmasını və xarici ökələrdə satışını həm sənətə xidmətə, həm də gəlir yerinə çevirə bilməlidir və beləcə ayaqda durmağı bacarmalıdır.

İndiki halda isə AYB-nin fəaliyyəti başdan ayağa ayıbdır. Adi üzvlük haqqından ötəri yazı yaza bilən hər kəsi birliyə üzv etmək bütün yazıçılara təhqirdir. İnsanların da bu birliyə üzvlük vəsiqəsi almağı bir uğur hesab etməsi, bunu bir titul kimi qəbul etməsi lap dəhşətdir.

Yazıçı boyunduruq quludursa, etiraz etməyi bacarmırsa, hakimiyyət eşqi ilə yaşayırsa, işğalçıdırsa, burda ədəbiyyatın adı keçə bilməz. Axı ədəbiyyat və ümumilikdə sənət həqiqətləri bədii dildə göstərmək üçün yaranıb. 31 il bir kürsüdə oturmaq və bu kürsünün 31 illik sahibinə mədhiyyələr yazmaq yazıçı əxlaqına sığışan iş deyil. Belə birlik AYB abreviaturası ilə yox, ən yaxşı halda ayıb sözü ilə tanına bilər.

729
Teqlər:
Anar, nasir, üzvlük haqqı, AYB, dramaturq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, şair, yazıçı, üzv
Əlaqədar
"Cəbiş müəllim" Xalq yazıçısı Anar barədə danışır
Prezident yazıçı Anarı təltif etdi
Dahi yazıçının ölümünün səbəbləri məlum oldu
Məşhur türk yazıçısından rəzalət: “erməni soyqırımı”na görə üzr istədi
Yazıçılar Birliyindən qalmaqal qoparacaq bəyənat
Hacıbala Abutalıbov: Əxlaqsız gecə klubunu Yazıçılar Birliyi icarəyə verib

Cəbiş müəllim Mehdi Məmmədov haqqında - "Qarabağ inciləri" silsiləsindən

23
(Yenilənib 00:52 17.07.2021)
Cəbiş müəllim Şuşanın dünya mədəniyyətinə bəxş etdiyi əfsanəvi rejissor, aktyor Mehdi Məmmədovun həyat yolundan söz açır.

Azərbaycanın görkəmli teatr rejissoru, tanınmış aktyor, teatrşünas alim və pedaqoq, SSRİ Xalq artisti, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, sənətşünaslıq doktoru, professor Mehdi Əsədulla oğlu Məmmədov 1918-ci il mayın 22-də Şuşada anadan olub.

O, Bakıda Teatr Texnikumunu bitirdikdən sonra 1935-ci ildə təhsilini davam etdirmək üçün Moskvaya gedərək Teatr Sənəti İnstitutunda oxuyur.

Bakıya qayıtdıqdan sonra 1940-cı ildə Akademik Milli Dram Teatrında rejissor, bədii rəhbər, 1956-cı ildə Opera və Balet Teatrında baş rejissor kimi çalışır. 1960-cı ildə yenidən Akademik Milli Dram Teatrına baş rejissor təyin edilir. 1974-1978-ci illərdə Opera və Balet Teatrının, 1978-1982-ci illərdə Rus Dram Teatrının baş rejissoru vəzifələrində çalışır.

Mehdi Məmmədov Milli Dram Teatrının baş rejissoru olduğu 10 il ərzində 12 səhnə əsərinə quruluş verib. Onun səhnələşdirdiyi "On ikinci gecə", "Madrid", "Od gəlini", "Oqtay Eloğlu", "Şeyx Sənan", "İblis", "Hamlet", "Xəyyam", "Müfəttiş", "Canlı meyit", "Romeo və Cülyetta", "Dəli yığıncağı" və digər tamaşaların hər biri Azərbaycan teatr tarixində hadisəyə çevrilmişdir.

Müsahibələrinin birində Mehdi Məmmədov etiraf etmişdi ki, quruluş verdiyi səhnə əsərləri arasında dünya səhnəsinə çıxarmağa ən çox layiq bildiyi məhz "Dəli yığıncağı"dır.

Onun Opera və Balet Teatrının səhnəsində quruluş verdiyi "Toska", "Lakme", "Sevil", "Koroğlu", ilk dəfə romantik və modernist üslubun vəhdətində ərsəyə gətirdiyi "Leyli və Məcnun" musiqili dramı, Rus Dram Teatrında hazırladığı "Həyatın dibində", "Nadejdalarım" tamaşaları rejissorun təxəyyülünün genişliyindən, ən əsası isə, bu genişliyi sərrast sərf etmək istedadından xəbər verir.

Mehdi Məmmədovun adı Azərbaycan mədəniyyətində yüksək intellektli, universal dünyagörüşlü sənətkar nümunəsi ilə assosiasiya olunur. O, keçmiş SSRİ məkanında yüksək peşəkarlıq xüsusiyyətlərini kamilliklə özündə birləşdirən az sayda sənətkarlardan idi.

Ümumilikdə 60 səhnə əsərinə bir-birindən mükəmməl quruluş verən Mehdi Məmmədova görə, bədii forma bədii məzmun qədər önəmlidir. Başqa sözlə, rejissor təqdim edəcəyi tamaşanın bədii formasını bütün görünən və görünməyən incəlikləri ilə təsəvvür etmirsə, onun məşq etməsi bir az qəribədir.

Mehdi Məmmədov ömrünün sonuna qədər pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində çalışmaqla yanaşı, Bakı Dövlət Universitetində etika və estetikadan dərs deyib.

1959-cu ildə Mehdi Məmmədov "Onu bağışlamaq olarmı" filmində mayor Qaya Mürşüdov rolunda çəkilib. Bu rol onun kinoda ilk və son işi olub.

Sənətdə qazandığı uğurlara görə Mehdi Məmmədov 1974-cü ildə SSRİ Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb. Akademik teatrda hazırladığı Hüseyn Cavidin "İblis" faciəsinə görə 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət mükafatı ilə təltif olunub.

Teatr tariximizə adını əbədi həkk etmiş böyük sənətkar Mehdi Məmmədov 1985-ci il yanvarın 28-də dünyasını dəyişib.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Mehdi Məmmədovun 100 illik yubileyi qeyd olunub.

23
Teqlər:
Cəbiş müəllim, Mehdi Məmmədov, teatr, rejissor, infoqrafika
Azərbaycanın Respublikasının Rusiya Federasiyasındakı səfiri Polad Bülbüloğlu, arxiv şəkli

Polad Bülbüloğlu: RF-in Qarabağdakı missiyasının vaxtının uzadılması haqda danışmaq tezdir

1882
(Yenilənib 19:27 28.07.2021)
,
Diplomat bildirib ki, Rusiyanın Azərbaycan Respublikasının ərazisində müvəqqəti yerləşdirilmiş sülhməramlı kontingenti erməni tərəfinin zaman-zaman əl atdığı təxribatlara baxmayaraq, öz üzərinə qoyulmuş hərbi və humanitar tapşırıqları yerinə yetirməkdə davam edir.

Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Polad Bülbüloğlu RİA Novosti-nin müxbiri Dmitri Vinoqradova müsahibəsində Bakının Qarabağdakı vəziyyəti və atəşkəs barədə sazişə riayət edilməsini nəzərdən keçirdiyindən danışıb, Rusiya sülhməramlı missiyasının gedişini qiymətləndirib, Azərbaycan-Ermənistan sərhədində sakitliyin bərpa olunmasına nəyin mane olduğu barədə fikrini bildirib.

- Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya rəhbərlərinin Dağlıq Qarabağda atəşkəs barədə bəyanat imzalamasından artıq bir neçə ay keçib. Azərbaycan tərəfi sazişə riayət olunmasından razıdırmı? Sənədin hansı bəndləri hələ yerinə yetirilməyib?

- İlk növbədə üçtərəfli bəyanatın müddəalarının həyata keçirilməsinin hazırkı vəziyyəti barədə məlumatın Rusiya auditoriyasına bir daha çatdırılması üçün yaratdığınız imkana görə təşəkkür edirəm. Xüsusilə diqqətə çatdırmaq istəyirəm ki, bir neçə gün əvvəl Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycanın dövlət televiziyasına müsahibə verib və həmin müsahibədə, demək olar ki, regional sabitlik və təhlükəsizliyə dair bütün mətləblərə toxunub. İmkandan istifadə edərək bütün maraqlananları həmin müsahibə ilə ciddi şəkildə tanış olmağa çağırıram.

Sizin "Dağlıq Qarabağ" terminini işlətdiyiniz suala gəldikdə isə bunu xüsusilə vurğulamağı vacib sayıram ki, Azərbaycan tərəfi ən yüksək səviyyədə artıq dəfələrlə bildirib ki, ölkədə belə bir ərazi vahidi yoxdur. Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti 7 iyul 1923-cü ildə süni bir qurum olaraq yaradılıb və 1991-ci ilin noyabrında, dövlət müstəqilliyi bərpa olunduqdan sonra qanuni şəkildə Azərbaycan parlamenti tərəfindən ləğv edilib.

Yeri gəlmişkən, cari ilin iyulun 7-də Prezidentin fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının iqtisadi rayonlarının təsnifatı təsdiq olunub. Həmin təsnifata görə, Qarabağ iqtisadi rayonuna Xankəndi şəhəri, Ağcabədi, Ağdam, Bərdə, Füzuli, Xocalı, Xocavənd, Şuşa və Tərtər rayonları, Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonuna isə Cəbrayıl, Kəlbəcər, Qubadlı, Laçın və Zəngilan rayonları daxil edilib. Odur ki, ayrıca bir ərazi vahidi kimi Qarabağın dağlıq hissəsindən söhbət gedə bilməz.

Bununla yanaşı, biz Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin bəyanatını təkcə atəşkəs barədə sənəd kimi deyil, həmçinin münaqişənin birdəfəlik həlli barədə saziş və Ermənistan tərəfinin İkinci Qarabağ müharibəsində öz məğlubiyyətinin etirafı kimi qəbul edirik.

Adıçəkilən bəyanatın yerinə yetirilməsi barədə danışarkən qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan və Rusiya arasında münaqişədən sonrakı gələcək quruculuq məsələsi ilə bağlı tam qarşılıqlı anlaşma var. Hər iki ölkə müharibənin başa çatdığı və münaqişənin həll olunduğu mövqeyindən çıxış edir. Bəyanatın bəndlərinin müəyyən hissəsi artıq yerinə yetirilib. Bununla yanaşı, gündəlikdə ölkə daxilində yerini dəyişmiş şəxslərin və qaçqınların öz doğma yerlərinə qaytarılması, bölgədə bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin bərpası kimi məsələlər var ki, onun da əsas tərkib hissəsi, təbii ki, Zəngəzur dəhlizidir. Şübhəsiz ki, yeni beynəlxalq nəqliyyat kommunikasiyalarının meydana gəlməsi ilk növbədə Ermənistan üçün sərfəlidir və bütün bölgənin davamlı inkişafını təmin edəcək, ticarət, orada yaşayan insanların həyatının yaxşılaşdırılması üçün şərait yaradacaq və bu planların alternativi yoxdur.

Məlum olduğu kimi, 11 yanvar 2021-ci ildə üç ölkənin rəhbərləri daha bir bəyanata imza atıblar. Həmin sənəddə ötən ilin 9 noyabr bəyanatının 9-cu bəndində nəzərdə tutulduğu kimi, konkret olaraq dəmiryolu və avtomobil nəqliyyatı əlaqəsinin açılmasına toxunulub.

Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan baş nazirlərinin müavinlərinin birgə sədrliyi ilə İşçi qrup yaradılıb, bu qurum işə başlayıb, bir sıra görüşlər keçirib və gələcək fəaliyyət istiqamətlərini müəyyən edib.

Lakin çox təəssüf ki, iyun ayından başlayaraq Ermənistan həmin işçi qrupun işinə mane olur və erməni tərəfinin üzərinə götürdüyü beynəlxalq öhdəlikləri yerinə yetirmək istəmədiyini nümayiş etdirir. Buna baxmayaraq, Rusiya Federasiyası xoş məram nümayiş etdirərək əldə olunmuş razılıqların həyata keçirilməsinə kömək etməkdə davam edir, Rusiya baş nazirinin müavini isə Azərbaycan və Ermənistana səfər edərək ikitərəfli formatda məsələləri müzakirə edir.

İyulun 20-də Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin dəvəti ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Rusiyaya işgüzar səfər edib və görüş əsnasında bizim liderlər arasında çoxsaylı məsələlər, o cümlədən regional sabitlik və təhlükəsizlik ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. İşgüzar görüş başa çatdıqdan sonra Azərbaycan Prezidenti səfərin yekunlarını müsbət qiymətləndirərək, hər iki ölkənin strateji tərəfdaş olduğunu, ölkələrimiz arasında uzunmüddətli strateji əməkdaşlıq perspektivləri, o cümlədən münaqişədən sonrakı vəziyyətlə bağlı fikir ayrılığının olmadığını dilə gətirib.

- Rusiya sülhməramlı missiyasının gedişatını necə qiymətləndirirsiniz? Beş illik mandat başa çatdıqdan sonra onun səlahiyyətlərinin artırılması ehtimalı varmı?

- Bildiyiniz kimi, Rusiya Federasiyasının Azərbaycan Respublikasının ərazisində müvəqqəti yerləşdirilmiş sülhməramlı kontingenti erməni tərəfinin zaman-zaman əl atdığı təxribatlara baxmayaraq, öz üzərinə qoyulmuş hərbi və humanitar tapşırıqları yerinə yetirməkdə davam edir. Və bu, bölgədə uzunmüddətli sülhün əldə olunmasına yönəlmiş səylərə mənfi təsir edir.

Bu zaman ərzində mən artıq bir neçə dəfə Şuşaya getmişəm və ermənilər tərəfindən atəş açılmasının şahidi olmuşam. Lakin bunlara baxmayaraq, Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan olunmuş bu şəhərin bərpası istiqamətində böyük işlərin görüldüyünü deyə bilərəm.

Rusiya kontingentinin Azərbaycan ərazisində gələcəkdə də qalmasına gəldikdə isə, yəqin ki, bu gün bu barədə danışmaq tezdir. Biz dövlət başçılarımızın müəyyən etdikləri məsələlərin həlli üçün maksimum səy göstərməliyik.

- Ermənistan tərəfinin bildirdiyinə görə, Azərbaycanda hələ onlarla hərbi əsir var, halbuki, Azərbaycan tərəfi onları terror aktı həyata keçirmiş təxribatçı qismində saxlanılan şəxslər kimi nəzərdən keçirir. Eyni zamanda biz görürük ki, Azərbaycan tərəfi vaxtaşırı olaraq bu insanlardan bəzilərini Yerevana təhvil verir. Yaxın vaxtlarda həmin şəxslərin yeni qruplarının, o cümlədən minalanmış sahələrin xəritələri və daha nələrinsə müqabilində verilməsi mümkündürmü?

- Məsələnin məğzi belədir... Ermənistanın Şirak vilayətindən olan bir qrup şəxs Azərbaycan xüsusi xidmət orqanlarının antiterror əməliyyatı nəticəsində ələ keçirilib. Bu terrorçulardan ibarət təxribat qrup 2020-ci ilin noyabrının sonlarında Azərbaycan Silahlı Qüvvələri və mülki şəxslərə qarşı terror aktları həyata keçirmək məqsədi ilə bizim ərazilərə ötürülüb. Onlar dörd nəfər Azərbaycan hərbi qulluqçusunu qətlə yetirməyə və bir mülki şəxsi yaralamağa macal tapıblar. Təxribat qrupunun üzvləri ötən ilin dekabrında, yəni müharibə sona çatdıqdan bir ay sonra zərərsizləşdirilib və cinayət məsuliyyətinə cəlb olunublar.

Terrorçularla bağlı olan məsələ heç bir vəchlə siyasiləşdirilməməli, bu cür şəxslərin hərəkətləri isə beynəlxalq sənədlər və dövlətlərin təcrübəsi nəzərə alınmaqla milli qanunvericilik çərçivəsində nəzərdən keçirilməlidir. Tamamilə aydındır ki, bu şəxslər heç bir beynəlxalq konvensiyalara görə hərbi əsirlər kimi qiymətləndirilə bilməz və üçtərəfli bəyanatın müddəaları onlara şamil olunmur.

Haqqında danışılan qruplaşmanın üzvləri cinayət məsuliyyətinə cəlb olunublar və məhkəmə prosesi çərçivəsində müvafiq qərarlar qəbul olunub. Azərbaycan tərəfi bu məsələyə həmin şəxslərin cinayətlərinin tərkibi və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq obyektiv yanaşıb. Onlardan çoxu erməni tərəfinə təhvil verilib, bəziləri isə Azərbaycan Respublikasında cəza çəkməyə məhkum olunub. Beynəlxalq hüquq normalarına sadiq olan Azərbaycan tərəfi Bəyanatın müvafiq bəndini yerinə yetirib və artıq Ermənistana bütün hərbi əsirləri və müharibə dövründə öldürülmüş şəxslərin cəsədlərini təhvil verib.

Demək istərdim ki, Azərbaycan tərəfi rəsmi səviyyədə dəfələrlə bu məsələyə münasibətini bildirib. Rusiyanın xarici işlər naziri də cari ilin yanvarın 18-də, onlayn mətbuat konfransında analoji mövqeni dilə gətirib. Lakin qarşı tərəf bizim arqumentləri eşitmir və vəziyyəti manipulyasiya etməyə çalışır.

- Azərbaycan-Ermənistan sərhədindən vaxtaşırı olaraq atışma barədə qorxulu xəbərlər gəlir, hər iki tərəfdən ölən və yaralananlar var. Sərhəddə sakitliyin bərqərar olmasına nə mane olur?

- Əvvəlki suala cavab verərkən dediyim kimi, erməni tərəfi gərginlik yaradaraq müxtəlif təxribatlara əl atır. Elə bir neçə gün əvvəl Ermənistan Silahlı Qüvvələri sərhədin Kəlbəcər rayonu hissəsində Azərbaycan Ordusunun mövqelərini atəşə tutublar. Snayperin açdığı atəş nəticəsində bizim hərbi qulluqçumuz həlak olub. Əminəm ki, bu cür hərəkətlərə adekvat cavab veriləcək. Sərhəddə vəziyyətin gərginləşdirilməsi yolverilməzdir və vəziyyətin istənilən mənfi məcrada davam edəcəyi ssenariyə görə məsuliyyət erməni tərəfinin üzərinə düşür. Biz isə öz tərəfimizdən dəfələrlə bildirmişik ki, müharibə başa çatıb, münaqişə arxada qalıb, Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımalı, sülh müqaviləsini imzalamalı, habelə sərhədlərin delimitasiyası məsələsinə konstruktiv yanaşmalıdır.

Lakin biz görürük ki, erməni tərəfi yenidən dövlətlərarası münasibətlərin tənzimlənməsi proseslərini uzatmağa çalışır və bununla da bütün bölgənin tam miqyaslı inkişafı üçün yeni şəraitin yaradılmasına mane olur.

Gec və ya tez Ermənistan yeni reallıqla razılaşmalı olacaq. Bu nə qədər tez baş verərsə, sülh də o qədər tezliklə bərqərar olar və insanlar Cənubi Qafqaz regionunda normal yaşamağa başlayarlar.

- İyun ayında Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri Şuşa bəyannaməsini imzalayıblar ki, bu sənəd də konkret olaraq Zəngəzur koridorunun açılmasını nəzərdə tutur. Koridor nə vaxt açılacaq? Əgər o Ermənistanın ərazisindən keçəcəksə, Azərbaycan koridorun Yerevanın nəzarətində qalmasına razı olacaqmı? Yoxsa koridor eks-ərazi statusunda olmalıdır?

- Bəli, cari ilin iyunun 15-də Şuşada tarixi hadisə baş verib. Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri arasında 1921-ci ildə imzalanmış Qars müqaviləsi ilə səsləşən bəyannamə imzalanıb. Həmin müqaviləyə əsasən, Türkiyə Naxçıvanın qarantı qismində çıxış edir. Həmin bəyannamə iki ölkə arasında müttəfiqlik münasibətlərinin yeni səviyyəsinin əsasını qoyub.

Zəngəzur koridorunun açılması isə təkcə Şuşa bəyannaməsində deyil, həmçinin 9 noyabr 2020-ci il bəyanatında da göstərilib. Həmin bəyanatda Azərbaycanın qərb rayonları ilə onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında əlaqələrin qurulmasına dair öhdəlik dəqiq yazılıb.

Son vaxtlar Ermənistan tərəfindən çoxsaylı KİV-lərdə Azərbaycanın bu ölkəyə qarşı ərazi iddialarının olması barədə yazılar tirajlanır. Burada başa düşmək lazımdır ki, 30 il ərzində bizim ərazilərimizi işğal etmiş, etnik təmizləmə aparmış, bir zamanlar çiçəklənən şəhər və kəndləri təməlinə qədər dağıtmış Ermənistanın bu cür bəyanatlar verməyə mənəvi haqqı yoxdur. Bütün bu zaman ərzində Ermənistan uydurma tarixi faktlar əsasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları irəli sürüb. Lakin reallıqlar tamam başqa şeyləri deyir. Hazırda Ermənistan ərazisində olan Qərbi Zəngəzur ötən əsrin əvvəlinə qədər tarixi Azərbaycan torpağı olub və ancaq 20-ci illərdə heç bir hüquqi əsas olmadan Azərbaycandan qoparılaraq Sovet hökuməti tərəfindən Ermənistana verilib.

Zəngəzur koridoruna nəzarətə dair sualınıza gəldikdə isə, burada yenə də üçtərəfli bəyanata müraciət etmək lazımdır. Həmin sənəddə dəqiq yazılıb ki, nəzarəti Rusiya federal təhlükəsizlik xidmətinin Sərhəd xidməti həyata keçirəcək, hansı ki, onsuz da müasir Ermənistanın xarici sərhədlərinin müdafiəsini həyata keçirir.

Konkret vəziyyətə bir qədər kənardan nəzər salaraq qeyd etmək istəyirəm: sərhədlərini başqa bir dövlətin qoşunlarının qoruduğu dövləti necə müstəqil adlandırmaq olar?

- Şuşa bəyannaməsi imzalandıqdan sonra Azərbaycanda Türkiyə hərbi bazasının yaradılmasının mümkünlüyü barədə məlumatlar meydana çıxdı. Bu cür baza harada və nə zaman yaradıla bilər? Onun parametrləri məlumdurmu?

- Bu sualın cavabını Azərbaycan tərəfinin rəsmi bəyanatlarında axtarmaq lazımdır, müxtəlif söhbətlər və fərziyyələr hansısa fikir yürütmək üçün əsas ola bilməz. Bununla əlaqədar olaraq təcrübəli diplomat, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun mətbuat konfransında həmin mövzu ilə əlaqədar sözlərinə diqqət çəkmək istərdim – "biz şayiələri şərh etmirik".

Hesab edirəm ki, hazırda bütün bölgə ciddi dəyişiklilərin astanasındadır və yeni reallıq üçün bu tarixi şansı əldən verməmək üçün mümkün olan hər şeyi etmək lazımdır.

Eləcə də oxuyun:

1882
Teqlər:
Polad Bülbüloğlu, müsahibə, səfir, şərh, bəyanat, vəziyyət, sərhəd, Azərbaycan, Rusiya, Ermənistan
Azərbaycan cüdo yığmasının üzvü İrina Kindzerskaya

Azərbaycan Tokioda ilk medalını qazandı