Balakən rayonunun Tülü kəndində aşkarlanmış Alban məbədinin qalıqları

Azərbaycanda qatı açılmamış sirlər: Gizli dərə, qəribə tayfa kişilərə qan udduran qadın

1547
Öldürülən albanların arasında xüsusi dəbilqəsinə görə diqqət çəkənləri araşdırıblar və dəbilqəni qənimət kimi götürmək istəyəndə məlum olub ki, onun altında uzun hörüklü saç açılır

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 20 aprel — Sputnik. Azərbaycan qadını öz zəkası, müdrikliyi, sədaqəti, qəhrəmanlığı ilə hər zaman xalqımızın adını uca tutub. Mənəvi dəyərlərimizin formalaşmasında və inkişafında da qadınlarımızın rolu böyük olub.

Eyni zamanda, Azərbaycan qadınları tariximizin bütün dövrlərində xalqımızın taleyüklü məsələlərinin həll edilməsinə öz sanballı töhfələrini veriblər. Çoxəsrlik tariximizin səhifələrinə qızıl hərflərlə adını yazdıranlardan biri də Massaget hökmdarı Tomris olub.

Tarixçi alim Akif Məmmədli
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Tarixçi alim Akif Məmmədli

Tarixçi alim Akif Məmmədli Massaget hökmdarı haqqında bəzi faktları Sputnik Azərbaycan-la bölüşüb. Bildirib ki, e.ə. 65-ci ildə Roma sərkərdəsi Pompey Qanıq çayı sahilində Alban orduları ilə döyüşdə hiylə işlədərək albanlara qalib gəlib.

"Öldürülən albanların arasında xüsusi dəbilqəsinə görə diqqət çəkənləri araşdırıblar və dəbilqəni qənimət kimi götürmək istəyəndə məlum olub ki, onun altında uzun hörüklü saç açılır. Alban döyüşçülərinin içərisində qadınlar da vuruşurmuşlar. Ən qəribəsi də o olub ki, kişilərin içərisində yaralı tapılıb, amma qadınların içərisindən bir nəfər də olsun yaralı olmayıb. Bu fakt Pompeyi də təəccübləndirib", — tarixçi deyib.

Müsahibimiz bildirib ki, massagetlərin hökmdarı Tomris böyük indiki İran ərazisində mövcud olan nəhəng Əhəmənilər İmperiyasının qurucusu Kiri də 530-cu ildə Albaniyada məğlub edib: "Tomrisin yaşadığı bölgələr Balakən-Zaqatala, Qax, Şəki, Qəbələ əraziləri olub: "Herodotun "Tarix" kitabında qeyd edilir ki, Qafqazda qadın döyüşçülər olan Amazon tayfaları yaşayır. Bu da ona əsas verir ki, Amazon tayfaları burada yaşayıb. Mütəxxəssislərin fikrincə, Massak sözündə "ma" sözönü qadını bildirirdi, yəni "qadınların hökmranlıq etdiyi" anlamına gəlir".

Qeyd edək ki, 1920-30-cu illərdə Zaqatalada olmuş Qurban Səid adlı dəyərli bir elm adamı Avropada bir neçə elmi məqalə çap etdirib. Hazırda Almaniyada yaşayan azərbaycanlı tarixçi Nuridə Atəşi bildirib ki, həmin alim italyan dilində yazdığı məqalədə Zaqatalanı "böyük möcüzə" adlandırıb. Həmin məqalədə deyilir: "Dərədə, insan ayağı dəyməyən bir dağın qoynunda qadınların ailə başçısı olduğu bir tayfa yaşayırdı. Bu, amazonlardı".

Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsi Qafqaz tarixinin çox böyük xəzinəsidir. Tarixçi bu bölgənin düzgün araşdırılmamasından gileylənib: "Haqqında danışdığımız bölgə, əfsus ki, çox az araşdırılıb. Amazonların da izlərini biz buradan tapa bilərik. Herodotun bəhs etdiyi bir neçə kəndin, o cümlədən Qurban Səidin də Amazon tayfalarının olduğu yerlə bağlı bütün dərgiləri, sənədlər bu bölgəni göstərir".

Herodotun Tarix kitabı
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Herodotun "Tarix" kitabı

Tarixçi alim şumerlərin də izlərinin bu bölgəyə aid olduğu qənaətindədir: "Yəqin ki, "Esxilin "Zəncirlənmiş Prometey" əsərini oxumayan yoxdur. İnsanlara od verdiyinə görə Prometey Qaf dağına zəncirlənir. Niyə? Mənim fikrim belədir ki, yunanlar özlərinin öncəki sivilizasiyasını işarə verirdilər".

"Oğuz rayonunun Kərimli kəndindəki kurqanda eramızdan əvvəl II minilliyə aid Şumer mədəniyyətinin eynisi tapılıb. Orada şumerlərin eradan əvvəl VII-VI minillikdə Altaylardan Mesopotamiyaya hərəkəti əksini tapır. O hərəkətin bir hissəsi də Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ bölgəsinə düşür", — tarixçi vurğulayıb.

Bildirək ki, şumerlərə aid bəzi — "məhlə", "əbbək", "nimtənə", "doqqaz" dialekt sözlər var ki, Balakən, Zaqatala, Qax bölgəsində bu gün də işlənir və heç bir dəyişikliyə uğramayıb. Tarixçi qeyd edib ki, həmin sözlərin özü də şumerlərin burada yaşadığının sübutudur: "Şumer tədqiqatçılarının araşdırmalarında rastıma bəzi sözlər çıxmışdı. "Su", "hava", "məhlə", "əbbək", "nəmə" sözləri Mesopotamiyada gil kitabələr üzərində oxunub".

A.Məmmədli məktəblərdə tarix dərsinin çox zəif tədris olunduğunu vurğulayıb: "Təəssüf ki, həmkarlarım da tarix fənninin tədrisini sadəcə dərs xətrinə keçirlər. Tarix fənnini tədris edən müəllim öncə vətənpərvər olmalıdır. Sidq-ürəkdən öyrətməlidirlər tarixi. Yalnız o halda gəncləri tarixi sevməyə cəlb edə bilərik. Əks təqdirdə, tariximizdən, soy kökümüzdən uzaqlaşa bilərik".

Həmsöhbətimiz bugünkü tarix dərsliklərinin vəziyyətindən də gileylənib: "Tarix dərslikləri çox səthi yazılır. Demək olar ki, heç nə yazılımır. Elə indi haqqında danışdığımız "Massagetlər" mövzusuna da tarix dərsliyində çox az yer verilib. Amma bu, bizim şanlı tariximizdir".

1547
Teqlər:
şumer, Tomris, Pompey, Massaget, Akif Məmmədli, tayfa, hökmdar, tarixçi, Amazon, alban, Zaqatala, mədəniyyət, tarix, döyüş, Azərbaycan, qadın
Əlaqədar
Bir qalanın sirri - Xalq artistinin qalasının içində gizlədilən qalanın...
Dünyanın ən məşhur "iki qardaş"ının sirri çözüldü
Sirli tarix açıldı: Amerikanın əsl sahibləri məlum oldu
Yuxuda "vergi" verilən Lerik sakini danışdı: "Bu sirri ilk dəfə açıram"
Əsrin ən qalmaqallı qətlindəki sirr pərdəsi çözülür
Məktub, arxiv şəkli

UNESCO-ya müraciət etmiş rusiyalı mədəniyyət xadimlərinə məktub göndərilib

17
(Yenilənib 20:24 02.12.2020)
UNESCO-ya göndərilən müraciət bir sıra tanınmış şəxslər və mədəniyyət xadimləri tərəfindən də birmənalı qarşılanmayıb və çoxsaylı tənqidə məruz qalıb

BAKI, 2 dekabr — Sputnik. Məlum olduğu kimi, Rusiya Federasiyasının bir qrup mədəniyyət xadimi Qarabağda yerləşən xristian irsinin qorunmasına və bu irsin UNESCO-nun Dünya irsi siyahısına salınmasına köməklik göstərilməsi ilə bağlı UNESCO-ya müraciət edib.

Dağlıq Qarabağda və ətraf rayonlarda erməni işğalı zamanı çoxsaylı müsəlman irsi abidələrinin dağıdılmasına baxmayaraq, müraciətdə yalnız xristian irsi haqqında bəhs edilməsi, eləcə də Azərbaycan ərazisindəki bütün tarixi, mədəni, dini irsin heç bir ayrı-seçkilik qoyulmadan dövlət tərəfindən qorunması və hökumətin bu məsələyə çox ciddi yanaşması nəzərə alınmayaraq, müraciətin birbaşa UNESCO-ya ünvanlanması onun qərəzli və məqsədli şəkildə hazırlandığını və ölkəmizə qarşı qarayaxma kampaniyasının bir hissəsi olduğunu göstərir.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, məsələ ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət nazirinin birinci müavini, nazirin vəzifələrini müvəqqəti icra edən Anar Kərimov tərəfindən müraciəti imzalayan mədəniyyət xadimlərinə məktub göndərilib.

Məktubda öncə Ermənistan tərəfindən uzun müddət işğal altında saxlanılmış Azərbaycan ərazilərində mədəni irsimizin dağıdılması, əksər hallarda həm müsəlman, həm də xristian irsinin məhv edilməsi haqqında məlumatlar əks olunub. Eyni zamanda Azərbaycanın müxtəlif şəhərlərində yerləşən həm dini (müsəlman, xristian, yəhudi), həm də mədəni irsin dövlət tərəfindən qorunması ilə bağlı faktlar diqqətə çatdırılıb.

Bundan əlavə, rusiyalı mədəniyyət xadimlərinə qeyd etdikləri narahatçılıqla bağlı Azərbaycan Hökumətinə deyil, birbaşa UNESCO-ya müraciət ünvanlamalarına görə irad bildirilib və onlara erməni təbliğatının qurbanı olmamaq tövsiyə edilib.

Məktubun sonunda müraciəti imzalamış mədəniyyət xadimləri işğaldan azad olunmuş ərazilərdə 30 ilə yaxın davam etmiş dağıdıcılıq və talançılığın nəticələrini, həmçinin ölkəmizdə mədəni irsə necə qayğı göstərildiyini görmək üçün Azərbaycana dəvət olunublar.

Qeyd etmək lazımdır ki, UNESCO-ya göndərilən müraciət bir sıra tanınmış şəxslər və mədəniyyət xadimləri tərəfindən də birmənalı qarşılanmayıb və çoxsaylı tənqidə məruz qalıb.

17
Teqlər:
irs, mədəniyyət xadimləri, Rusiya, Dağlıq Qarabağ, UNESCO
Qərənfil

İranın məşhur aktyoru vəfat edib

15
(Yenilənib 12:54 02.12.2020)
İranlı aktyor 98 yaşında dünyasını dəyişib. Yaxınlarının verdiyi məlumata görə, Əli Əsgər ürək tutmasından həyatını itirib.

BAKI, 2 dekabr — Sputnik. İranlı aktyor Əli Əsgər Şahbazi vəfat edib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, Əli Şahbazi İranın "Oskar" qazanan "Ayrılıq" filmindəki Nadir obrazı ilə tamaşaçıların böyük rəğbətini qazanmışdı.

Ə.Əsgər Şahbazi 1922-ci ildə Tehranda anadan olub. Karyerası boyunca bir çox ekran işində rol alıb. Məşhurlaşdığı "Ayrılıq" filmi orta sinif cütlüyünün ayrılmasından bəhs edir, 2011-ci ildə lentə alınıb. Əsgər Ferhadinin rejissorluğu ilə çəkilən film bütün dünyada səs-küy yaratdı və film festivallarında onlarla mükafat qazandı. Şahbazi 61-ci Berlin Beynəlxalq Film Festivalında "ən yaxşı aktyor" nominantlarına verilən "Gümüş Ayı" mükafatını qazanıb.

15
Teqlər:
Oskar, İran, vəfat, aktyor
Haluk Levent

Müğənni koronavirusa görə işsiz qalanlar üçün xeyriyyə aksiyası keçirəcək

0
(Yenilənib 00:07 03.12.2020)
Türkiyədə sərtləşdirilən koronavirus qadağalarından sonra sənətçi işsiz qalan vətəndaşlara yardım edəcəyini bildirib.

BAKI, 3 dekabr — Sputnik. Türkiyəli müğənni Haluk Levent növbəti xeyriyyə işi ilə gündəmə gəlib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, Türkiyədə sərtləşdirilən koronavirus qadağalarından sonra sənətçi işsiz qalan vətəndaşlara yardım edəcəyini bildirib.

O, 20 min ailəyə qida paketləri paylayacağını söz verib. Qeyd edək ki, Haluk Levent AHBAP adlı (Anadolu Halk ve Barış Platformu) xeyriyyə təşkilatının lideridir.

Müğənni olmaqla yanaşı, yardıma ehtiyacı olan insanlara kömək kampaniyaları ilə də məşhurdur. O, hətta ötən il Azərbaycanda xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən Surə Nadirovanın müalicəsi üçün xeyriyyə konserti təşkil etmişdi.

Sənətçi bundan başqa, ötən ay İzmirdə baş verən zəlzələ nəticəsində sahibsiz qalan və yaralanan heyvanlara da yardım edib.

0