Səhnədə aktyor

Əzilənləri necə xilas etmək olar?

290
(Yenilənib 16:55 24.01.2018)
Öyrətmək üçün ən mükəmməl vasitə, heç şübhəsiz, sənətin özüdür

BAKI, 23 yanvar — Sputnik. 1973-cü ildə Peru xalqının 25 faizi oxuma-yazma problemi yaşayır. Peru höküməti 4 il ərzində bu problemi aradan qaldırmağı önünə məqsəd qoyur. Ölkənin əsas dili ispanca olsa da, Peruda 40-a yaxın ləhcə və digər dil qruplarının mövcud olduğu təxmin edilir.

Belə bir şəraitdə, əlbəttə, həmin kəsimə ispanca oxumaq və yazmaq öyrətmək çox müşkül məsələyə çevrilir. Lakin ağıllı hökümət bu işi dil mütəxəssislərinə deyil, sənət adamlarına tapşırır.

Bu "Alfin" adlanan layihənin əsas iki prinsipi olur: Birincisi, insanlara həm öz ana dillərində, həm də ispanca oxuma-yazma öyrətmək lazım olur ki, onlar öz ana dillərini itirmək qorxusu yaşamadan hər iki dildə mükəmməl biliyə sahib olsunlar; İkincisi, musiqinin, teatrın, rəsmin, kinonun, memarlığın və digər mədəni sənət sahələrinin dilini öyrətmək olur ki, insanlar həm də bir şeylər yaradaraq, kəşf edərək öyrənsinlər.

Bu layihədə braziliyalı teatr nəzəriyyəçisi Auqusto Boalın o dönəmlər yeni yaratmış olduğu "Əzilənlər teatrı" adlı nəzəriyyəsindən də istifadə olunur. Bir halda ki, əzilənlər teatrı siyasəti teatrdan ayrı tutmurdu, teatrın da bütün təbii proseslər kimi siyasətin özü olduğunu vurğulayırdı, daha da irəli gedərək, teatrı siyasətin məşqi hesab edirdi, o zaman ölkənin və eləcə də bütün dünyanın siyasi gedişatında teatrın yer alması da təbii idi.

Əzilənlər teatrı sükuta qərq olmuş tamaşaçını sevmir. Bu teatr forması tamaşaçını passiv vəziyyətdən, aktiv vəziyyətə keçirir, hətta onu əsərin qəhrəmanına çevirir. Bizim coğrafiyada çox da tanınmayan və istifadə olunmayan bu teatr forması 80-ci illərdən etibarən Amerika və Avropada geniş yayılıb. Bizdə isə son illər ADO teatrının bəzi tamaşalarında əzilənlər teatrının elementlərinə rast gəlmək olur.

Aristotelin teatr nəzəriyyəsinə görə aktyorun canlandırdığı obraz tamaşaçının əvəzinə düşünməli, qərar verməli, tamaşaçının arzulayacağı kimi davranmalı, onun hiss və duyğularına xitab etməli idi. Buna "katarsis" deyilir. Bertolt Brextə görə isə, tamaşaçının hiss və duyğulara qapılması əhəmiyyətli deyildi.

Brextin teatrı tamaşaçını düşündürmək məqsədi güdürdü. Tamaşaçını emosiyalara qərq olmuş duyğusal şəxsdən tənqidçiyə, təhlilçiyə, etirazçıya çevirirdi. Auqusto Boalın əzilənlər teatrı isə hadisənin özünə köklənib, tamaşaçını salondan səhnəyə çağırır. Ona əsas obrazı verir, hətta hadisələrin gedişatını dəyişmək, istədiyi kimi davranmaq, düyünlərdən çıxış yolu tapmaq, arzu etdiyi nəticəyə nail olmaq kimi imkanlar tanıyır.

Hikmət Rəhimov (solda) və Rasim Cəfər
© Фото предоставлено Х.Рагимовым

Bu teatr nəzəriyyəsinin adı da səssizliklə tamaşanı izləyən kütlənin əzilənlər hesab edilməsindən gəlir. Aktyor və onun canlandırdığı obrazın tamaşaçının əvəzinə düşünüb qərar verməsini izləyicilər adına əzilmək kimi qəbul edən Auqusto Boal səhnə ilə tamaşaçı arasındakı bütün sərhədləri götürməyə çalışır, hətta teatrı öz ilkin vəziyyətinə, tamaşaçıların arasına qaytarır.

Məhz buna görə də Perudakı oxuma-yazma problemini həll etmək üçün Auqusto Boalın teatr nəzəriyyəsindən istifadə etmək ehtiyacı yaranır. Çünki Boala görə oxuma-yazma bilməyən, mühitə uyğunlaşmaqda, kütləvi proseslərdə iştirak etməkdə, ümumi qərarlar almaqda, ölkənin ictimai-mədəni həyatında yer tutmaqda çətinlik çəkən savadsız kəsim əzilənlər sayılırdı.

Oxuma-yazma bilməyən adamlara ispan dilində suallar verilir. Onlar isə ispan dilində cavab verməyə məcbur deyillər. Rəsm çəkərək, rəqs edərək, mahnı oxuyaraq, müxtəlif işarə və hərəkətlərdən istifadə edərək cavab verə bilirlər. Beləliklə, həm onlara verilən sualları cavablandırır, həm də onlarla danışan sənət adamlarının axıcı və aydın nitqini əzbərləyirlər.

Bu prosesə Auqusto Boalın nəzərriyyəsi ilə yanaşanda görürük ki, dil öyrənməyə çalışan savadsız kütlə birbaşa teatr səhnəsində hansısa obrazı canlandırmaqdadır. Bir şeylər öyrənmək üçün nə qədər gözəl metoddur, deyilmi?

Əfsus ki, əsas qayəsi öyrətmək, düşündürmək, kamil fərdlər yetişdirmək olan sənət, müasir dövr insanlarının əksəriyyəti tərəfindən sadəcə əyləncə məqsədi ilə istifadə edilir. Lakin sənətdə əyləncə də öyrənmək üçün olmalıdır. Yəni əylənə-əylənə öyrənmək daha tez və daha asan qavramağa gətirib çıxarır. Boalın dili ilə desək, bütün əzilənləri də yalnız öyrətməklə xilas etmək olar! Öyrətmək üçün ən mükəmməl vasitə, heç şübhəsiz, sənətin özüdür.

290
Teqlər:
yazmaq, oxumaq, tamaşaçı, dil, xalq, sənət, Peru, teatr, musiqi, hökumət
Əlaqədar
Dövlət teatrındakı əlbəyaxa dava yuxarı müstəviyə daşındı
ƏSA teatrından daha bir ilk
Aktyor: “Bizim teatrda boş yer olmur”
Türkiyədə teatr aktyoru 3000 manatadək maaş alır
Rəssam, arxiv şəkli

"Yenə o bağ olaydı" səyyar sərgisi davam edir

15
"YARAT" Müasir İncəsənət Məkanının Xaçmaz rayonunda incəsənət həvəskarları üçün təşkil etdiyi "Yenə o bağ olaydı" adlı səyyar sərgisinin vaxtı uzadılıb. Sərgi ziyarətçilər üçün noyabrın 27-dək açıq qalacaq

BAKI, 30 oktyabr — Sputnik. "YARAT" Müasir İncəsənət Məkanının Xaçmaz rayonunda incəsənət həvəskarları üçün təşkil etdiyi "Yenə o bağ olaydı" adlı səyyar sərgisinin vaxtı uzadılıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, sərgi ziyarətçilər üçün noyabrın 27-dək açıq qalacaq. Sərginin ekspozisiyasında rəssamlar Ağababa Bağırov, Etibar İsmayılov, Günay Əliyeva, Musa Bəyzadə, Nəzrin Məmmədova, Vüsalə Ağarazıyeva, Leyli Qafarova kimi gənc sənətçilərin və tanınmış italiyalı rəssam Mikelancelo Pistolettonun əsərləri təqdim olunur. Bununla yanaşı, sərgi Ruslan Abbasov, Günel Axundlu, Rəna Bəşirova, Timo Herbst, Orxan Hüseynov, Mersedes Şturm-Li və Fərid Rəsulovun əsərlərini özündə ehtiva edən videoskrininq proqramı ilə müşayiət olunur. Həmçinin "YARAT" "Nargis Magazine" ilə birgə əməkdaşlıq çərçivəsində "Recycle Project" (2019) layihəsinə daxil olan "Pablik art" proqramını təqdim edir. Burada Rəşad Ələkbərovun "Reuse, Reduce, Recycle" installyasiyası nümayiş olunur.

15
Əlaqədar
Tələsin: Yeniyetmələr arasında rəsm müsabiqəsi start götürdü
Rəssam Gəncə terrorunun qurbanlarının fotolarından illüstrasiya hazırlayıb
Ailəsində yaşanan problemlər onu rəssam edib, amma bu işdən pul qazanmaq istəmir
Oksana Rəsulova, arxiv şəkli

Azərbaycanlı aktrisa hind ingilis dillərində dünya ictimaiyyətinə müraciət edib

92
(Yenilənib 19:20 30.10.2020)
Oksana Rəsulova dünya ictimaiyyətinə hind dilində müraciət edərək Ermənistanın uzunmüddətli təcavüzünü pisləməyə çağırıb

BAKI, 30 oktyabr — Sputnik. Tanınmış azərbaycanlı aktrisa və rəqqasə Oksana Rəsulova özünün "Instagram" səhifəsində hind dilində müraciət edib. Oksana Rəsulova dünya ictimaiyyətinə hind dilində müraciət edərək Ermənistanın uzunmüddətli təcavüzünü pisləməyə çağırıb. Rəsulova qeyd edib ki, Ermənistan Azərbaycanın mülki əhalisini raket atəşinə məruz qoyur.

"27 sentyabrdan başlayaraq Ermənistanın silahlı qüvvələri beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini, 1949-cu il Cenevrə Konvensiyasını, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamə və qətnamələrini, habelə elan olunmuş humanitar atəşkəs tələblərini kobud şəkildə pozaraq, Azərbaycanın mülki əhalisini qəsdən hədəf alıb. Münaqişə zonasından uzaq şəhər və bölgələrə raket və artilleriya zərbələri endirirlər" deyən Rəsulova dünyanı insan faciəsinə biganə qalmamağa çağırdı. Hind rəqslərinin mahir ifaçısı, aktrisa hind dilindən başqa, ingilis dilində də müraciət edib.

 

92
Teqlər:
Oksana Rəsulova, müraciət, erməni təxribatı, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə
Əlaqədar
Sahibə Qafarova Pakistan Milli Assambleyasının sədrinə məktub ünvanlayıb
"Manga" qrupunun solisti azərbaycanlı müğənni ilə duet oxudu
Moskvada Müslüm Maqomayevin abidəsi təhqir edildi
"Eurovision" ulduzlarından Gəncə terroru barədə klip
Kanadalı senator Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir
İzmirdə

İzmirdə seli lentə alan operator nənəsinin meyitini tapdı

0
İzmirdə baş verən güclü zəlzələdən sonra meydana gələn seli lentə alan operator nənəsinin meyitini tapıb. Gəncin və ətrafdakıların köməyilə meyit sudan çıxarılıb.

BAKI, 31 oktyabr — Sputnik. İzmirdə baş verən güclü zəlzələdən sonra meydana gələn seli lentə alan operator nənəsinin meyitini tapıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bununla bağlı görüntüləri "Haber Global" yayıb.

Gəncin və ətrafdakıların köməyilə meyit sudan çıxarılıb.

Xatırladaq ki, ötən gün yerli vaxtla saat 14:51-də Türkiyənin İzmir şəhərində 6,6 bal gücündə zəlzələ baş verib. Yeraltı təkanlar Egey dənizi bölgəsi ilə yanaşı, İstanbul və Mərmərə bölgəsində də hiss olunub.

Türkiyə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (AFAD) məlumatına görə, zəlzələnin episentri İzmirin Seferihisar rayonudur. Beş binanın tamamilə dağıldığı, xeyli evin zərər gördüyü bildirilir. İnsanlar panikaya düşərək küçələrə çıxıblar. Hazırda İzmirdə baş verən zəlzələdə dünyasını dəyişənlərin sayı 24-ə yüksəlib. Xəsarət alanların sayı artıq 804-dür.

Dağılan 4 binanın ərazisində xilasetmə işləri başa çatıb, daha 13-də isə hələ də davam edir. Bildirilir ki, birinci zəlzələdən sonra ən böyük maqnitudası 5,1 olan 400-dən çox təkan (afterşok) qeydə alınıb.

0
Əlaqədar
Türkiyədə bir gündə iki zəlzələ: ölən və xəsarət alanların sayı artdı - YENİLƏNİB
Putin Ərdoğana başsağlığı verdi
Zəlzələdən sonra Türkiyədən ürək ağrıdan görüntülər - FOTO
İzmirdə yenə zəlzələ olub, ölən və yaralananların sayı artıb