Bayram axşamı filmindən kadr

Hamının təhqir olunduğu film

1624
(Yenilənib 10:02 09.03.2017)
Klassik yunan komediyasının banisi, şair-dramaturq Aristofan deyirdi: "Sənət çörək arxasınca qaçarsa, alçalar"

BAKI, 9 mart — Sputnik. Məşhur amerikalı aktrisa Stella Adler deyirdi: "Həyat bəzən ruhunuzu yorar və əzər, belə hallarda sənət ruhunuzu gücləndirər"

Bir müddət əvvəl müasir Azərbaycan filmləri siyahısına "Bayram axşamı" da əlavə olundu. Filmə baxanda düşündüm ki, xanım Stella yanılıb. Sənət hər zaman ruhu gücləndirməz, bəzən elə həyatdan da betər yorar və əzər. Elə "Bayram axşamı" filmi kimi. Əlbəttə, bu, sənətdirsə…

"Bayram axşamı" filminin rejissoru Toğrul Məmmədov, prodüseri Murad Dadaşovdur. Filmdə Oksana Rəsulova, İslam Mehrəliyev, Murad Dadaşov, Nahidə Orucova, Cəmil Məmmədli, Əkbər Əlizadə, Asya Abdullayeva və başqaları rol alıblar.

Çəkilişlərdən məlumdur ki, filmə güclü vəsait ayrılıb. Əlbəttə, bu, təqdirə layiqdir. Amma niyə o vəsaiti belə bəsit mövzuya, uğursuz məzmuna xərcləyiblər deyə, sual etməli olursan. Məkanlar, kostyumlar, qrimlər olduqca gözəl seçilib, montaj, səs effektləri, musiqilər yaxşı işlənilib. Bütün bunlar böyük zəhmət və sərmayə ilə başa gəlib. Lakin…

Altında seksual mənaların gizləndiyi qurşaqdanaşağı dialoqlar, bər-bəzəkli sözlərlə dolu duyğulandıran monoloqlar, hadisələrə heç bir dəxli olmayan gülüş xətrinə filmə sırınmış obrazlar və ən dəhşətlisi isə əksər zümrələrin təhqir olunduğu, ələ salındığı çirkin atmacalar — bütün bunlar çəkilən zəhməti və ayrılan vəsaiti puç edib.

Klassik yunan komediyasının banisi, şair-dramaturq Aristofan deyirdi: "Sənət çörək arxasınca qaçarsa, alçalar"

Bəli, bizdə də sənət həmin gündən alçalmağa başladı ki, çörək arxasınca qaçdı. Daha doğrusu, buna məcbur oldu. Teatr səhnəsində illərini tarixi qəhramanların obrazlarını canlandırmağa sərf edən həqiqi sənət fədailərini beş-on manat qazanmaq üçün belə filmlərin bayağı xarakterlərində görüncə, sənətin bizim coğrafiyada artıq alçaldığını anladım.

Alman şair-dramaturq, mütəfəkkir Yohann Volfqanq Höte isə belə deyirdi: "Beynəlxalq sənət və beynəlxalq elm deyə bir şey yoxdur. İkisi də bütün yüksək dəyərlər kimi bütün dünyanın mülküdür".

Amma bu məşhur aforizm bizdə keçərli deyil. Bizdə çəkilən filmlər və rəsmlər də, yazılan əsərlər də, bəstələnən musiqilər də elə bizim sərhədlərimiz daxilində qalıb. Bu coğrafiyada dünyəvi sənət əsəri yoxdur. Mövzular şablon, mətnlər bayağı, məzmun və hadisələr təkrarçı, ifrata varılmış və s. Burda hansı dünyəvilikdən söhbət gedə bilər? Görünür, xanım Stella kimi Höte də yanılıb.

Dramaturq, teatr nəzəriyyəçisi Bertolt Brext deyirdi: "Yumorun olmadığı bir ölkədə yaşamaq pisdir. Fəqət çox daha pis olan yumorsuz yaşaya bilmədiyin bir ölkədə yaşamaqdır".

Bizim insanımızın o qədər problemləri var ki, bizim üçün yumorsuz yaşamaq həqiqətən mümkünsüzdür. Yəni, Brextin dediyi kimi, ikiqat pis vəziyyətdəyik. Həm yumorun olmadığı, həm də yumorsuz yaşamağın mümkün olmadığı bir ölkədəyik. Sonuncu yumoru "Yuxu" filmi (əgər yumor demək olarsa!) ilə yola saldıq. İndiyə qədər yumorumuz yuxuya gedib…

Fransız rəssam Pol Qogen deyirdi: "Sənət ya təqliddir, ya inqilab!"

"Bayram axşamı" filmi nəinki inqilab, heç təqlid də deyil. Bu film demək olar ki, bəşərin böyük bir qismini təhqir edir və alçaldır.

Hörmətli ssenaristlər və rejissorlar, əziz aktyorlar və aktrisalar, siz bilməlisiniz ki, bu bayağı filmlərinizdə müxtəlif millətləri, müxtəlif dini inancları, müxtəlif dilləri, müxtəlif cinsləri və cinsi orientasiyaları, müxtəlif xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanları, yaşlıları, əngəlliləri və digər zümrələri ələ salmaqla bir sənət əsəri yaratmırsınız. İnsanların öz seçimləri olmayan və bəşərə zərəri olmayan məsələlər üzərində ikrah yaradan məsxərə qurmaq ədəbsizlik, vicdansızlıq və istedaddan, bilikdən yoxsul olmaqdır.

"Bayram axşamı" filmində transgenderlər təhqir olunur. İfratla gözə soxulan bığlı transgender xarakteri filmə sadəcə gülüş üçün, məqsədsiz şəkildə sırınıb. Üstəlik, məlum zümrə o xarakterin timsalında təhqir olunur.

Eyni ilə yoluxucu xəstəliyi olan şəxslər də filmdə "spid" xəstəsinə savadsız münasibətlə alçaldılıb. Bir başqa səhnədə isə insanların mənəviyyatı, şəxsi arzu və istəkləri kütləvi şəkildə ələ salınıb. Burada yaşlı insanların evlənməsindən tutmuş eynicinslilərin evlənməsinə qədər bütün növ şəxsi münasibətlər, fərdi arzu və istəklər gülüş hədəfinə çevrilib.

Bu, yumor deyil. Sənət, heç deyil. Bu, mövzu qıtlığı çəkmək, ideyadan yoxsul olmaq deməkdir.

Bütün bunlara rəğmən, aktyor oyunu, montaj və səs effektləri, qrim, kostyum və məkan seçimləri baxımından, xırda əhəmiyyətli səhnələrinə görə son filmlərin içində ən yaxşı film elə "Bayram axşamı" filmidir. Bu isə uğur deyil, faciədir.

1624
Teqlər:
"Bayram axşamı", təhqir, komediya, aktrisa, sənət, rejissor, film, yumor, aktyor
Əlaqədar
"Oskar"ı bu film aldı
"Titanik" filminin ulduzu öldü
“Onlar heç vaxt böyüməyəcəklər” filminin təqdimatı oldu
“Əsrin faciəsi” sənədli filminin təqdimatı olub
Müasir Azərbaycan filminin hoqqaları
Bu bacıların həyatı bir film ssenarisidir
Türk filmlərinin əfsanəsi ağır günlər yaşayır
Rəssamın rəngləri və fırçaları, arxiv şəkli

Adi karandaşla canlı kimi görünən qəhrəmanlarımız: bunlar 14 yaşlı uşağın əl işidir - FOTO

17
(Yenilənib 23:32 16.01.2021)
Yardımlıdan olan yeniyetmə Vətən müharibəsi şəhidlərinin portretlərini sadə karandaşla yaradır. O inanır ki, gələcəkdə məşhur fırça ustası olacaq

BAKI, 16 yanvar - Sputnik, Kəmalə Əliyeva. Akademik təhsilinin olmamasına rəğmən, on dörd yaşlı Səməd İskəndərli karandaşla unikal əsərlər yaradır. O, daha çox Qarabağ müharibəsinin qəhrəmanlarının portretlərini çəkir. Sputnik Azərbaycan bildirir ki, gənc rəssam üçün hazırda ən böyük çətinlik işləmək üçün şəraitin olmaması və rassam ləvazimatlarının yoxluğudur. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от İskəndərli Səməd 🇦🇿 (@drawing.smd)

Səməd Yardımlı rayonunun Sırıq kəndində yaşayır. O, rəsmlə uşaqlıqdan maraqlanır. Maliyyə problemlərinə görə ailəsi ona inkişaf etməkdə yardım edə bilmir. Müəllimlə çalışmaq imkanı olmayan Səməd internetdə müxtəlif videoçarxlara baxaraq öyrənir. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от İskəndərli Səməd 🇦🇿 (@drawing.smd)

"Təəssüf ki, valideynlərim mənə rəssamlıq üçün lazım olanları ala bilmirlər, çünki bu ləvazimatlar çox bahadır. Əvvəl ancaq sadə karandaşla çəkməyə başladım. Sonra mənim xaricdə yaşayan dostum tanışları vasitəsilə mənə rəngli karandaşlar göndərdi, indi də onlardan istifadə edirəm. Onun sayəsində öz üzərimdə daha çox işləmək arzusu yarandı", - Səməd deyir.

© Photo : Courtesy of Samed Iskenderli
Səməd İskəndərli

Gənc istedad qohumlarını, tanışlarını, müxtəlif filmlərin qəhrəmanlarını çəkir. Son işləri isə Vətən müharibəsinin qəhrəmanlarına həsr olunub. Onun sözlərinə görə, hər dəfə şəhidlərin portretlərini yaradanda böyük məsuliyyət hiss edir və çalışır ki, hər yeni işi öncəkindən daha yaxşı alınsın. 

Səməd əmindir ki, gələcəkdə məşhur rəssam olacaq və onun əsərlərini hər kəs tanıyacaq. 

17
Teqlər:
Yardımlı, yeniyetmə, rəssam, Qarabağ
Mövzu:
Sözlə deyə bilmədiklərimizin izharı - sənət
Astarada həsir toxuyanlar

Qədimdən gələn ənənə: bir həsir, bir Məmmədnəsir olsaq da... - FOTO

25
(Yenilənib 20:42 16.01.2021)
Əvvəllər soyuducu olmayanda insanlar bütün qidalarını həsir zənbildə saxlayırdılar. Zənbil bütün qidaları keyfiyyətini pozmadan saxlaya bilir. İndi isə həsir başqa bir ehtiyaca görə mazata minib

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. Azərbaycanda bu ildən polietilen torbaların satışı qadağan edilir.

Yenidən dədə-babalarımızın daim istifadə etdiyi, qiyməti ucuz, keyfiyyəti yüksək, qamışdan hazırlanmış həsir zənbillər dəbə düşəcək.

  • Astarada həsir toxuyanlar
    © Sputnik / Irade JELIL
  • Astarada həsir toxuyanlar
    © Sputnik / Irade JELIL
  • Qamışdan həsir və zənbil toxuyan Rüfət Rzayev
    © Sputnik / Irade JELIL
1 / 3
© Sputnik / Irade JELIL
Astarada həsir toxuyanlar

Yadıma gəlir, hələ uşaq olanda Bakı kəndlərində bir çox evlərdə bu zənbillərdən istifadə edilirdi.

Evin kişisi bazarlığa gedəndə zənbili əlinə alıb, yola düşərdi.

Həsir zənbillərin istifadəsinə "Şərikli çörək", "Bizim Cəbiş müəllim" kimi filmlərdə də rast gəlmişik.

Ancaq müasirləşən dünyada həsir zənbillər tarixə qovuşmuşdu. Hamı onun sağlamlıq üçün təhlükəsiz, istifadə üçün uzunömürlü olduğunu belə unutmuşdu.

Həsir zənbillərin müxtəlif formalarından sadəcə dəb üçün istifadə edilirdi.

© Sputnik / Irade JELIL
Qamışdan həsir və zənbil toxuyan Rüfət Rzayev

Azərbaycanda həsir zənbillər cənub bölgəsində, xüsusilə də Astara rayonunda toxunsa da, alıcıları az idi. Düzdür, ABAD bu sənətkralara bacardığı qədər şərait yaratsa da, qeyd etdiyimiz kimi onların işinə o qədər də dəyər verən yox idi.

Sputnik Azərbaycan həsir zənbil toxuyan sənətkarla görüşmək üçün Astara rayonunun Kakalos kəndinə üz tutub.

Qamışdan həsir və zənbil toxuyan Rüfət Rzayev Kakalos kənd Mədəniyyət evində metodist vəzifəsində çalışır. Bakıdan gələcəyimizi bilib, havanın yağışlı olmasına baxmayaraq, bizi həyətdə gözləyən, mehriban, səmimi, ürəkləri sözlə dolu olan sənətkarlarla görüşüb, işləri ilə tanış oluruq.

İlk həmsöhbətimiz, Kakalos kəndinin canlı tarixi Fərbiyə Şabanova olur (onun haqqında digər yazıda ətraflı danışacağıq). F.Şabanova bizə kəndin tarixindən danışır. Tarix muzeyi ilə, gördüyü işlərlə tanış edir.

© Sputnik / Irade JELIL
Həsir

Həsir və zənbillərin ustası Rüfət Rzayev isə bizə bu sənət haqqında məlumat verir. Onun sözlərinə görə, müasir dünya həsir zənbilləri qəbul etməsə də, bu sənətlə də maraqlananlar az olmayıb.

R.Rzayev özü 1995-ci ildən bu işlə məşğul olur. Deyir ki, iş çətin olsa da, gətirdiyi gəlir o qədər də çox olmur:

"Əvvəllər soyuducu olmayanda insanlar bütün qidalarını zənbildə saxlayırdılar. Yəni zənbillər bütün qidaları keyfiyyətini pozmadan saxlaya bilir. Zənbillər qamışdan hörülür. Qamış isə iki cür olur. Onlar "lığ" və "püzə" adlanır. Əsasən onları may ayında toplayırıq. Sonra quruduruq və həsir, zənbil, asılqan, süfrə, ayaqaltı və s. hörürük".

R.Rzayevin sözlərinə görə, zənbillər ölçülərinə görə müxtəlif qiymətlərə satılır. Kiçik ölçülü zənbillər 3, böyüklər isə 10-15 manata satılır.

Həsir zənbil ustası deyir ki, cənub bölgəsi qış aylarında nəmişlik, rütubət olduğu üçün xüsusi qamışdan hazırlanmış həsir döşəməyə salınır. Bu isə rütubətin qarşısını alır.

"Zənbil keşidən toxunur. Televizora baxa-baxa keşini toxuyuram. 5-6 metr hazırlayıram. Sonra zənbili toxumaq asan olur. Məsələn, bir balaca zənbili bir saata toxuya bilirəm. Böyük zənbillər isə bir günə hazır olur", - deyən R Rzayev bildirir ki, gənclər qamış toxuculuğuna maraq göstərirlər, amma qazanclı olmadığı üçün çoxu bu işlə məşğul olmur.

© Sputnik / Irade JELIL
Qamışdan həsir və zənbil toxuyan Rüfət Rzayev

Ustanın sözlərinə görə, həsir palazların toxunması bir qədər çox zaman alır. Məsələn 1,5 metrlik həsirlər 2-3 günə başa gəlir və müxtəlif qiymətlərə satılır.

Rüfət Rzayev, demək olar ki, bu sənətin ustadıdır. O, mədəniyyət evində təkcə həsirçiliklə məşğul olmur, bəzən tamaşalarda da rol alır. Dediyinə görə, onun tamaşaları əsasən talış dilində olur və bu tamaşalara talışlar çox maraqla baxırlar.

Ömrünün 68-ci ilini yaşayan Rüfət Rzayev bundan sonra yaşayacağı həyatı öz sənətinə həsr edəcəyini deyir.

25
Mövzu:
Sözlə deyə bilmədiklərimizin izharı - sənət