Xalq artisti Nuriyyə Əhmədova, arxiv şəkli

Onlar niyə xoşbəxt ola bilmədilər?

287
Mədəniyyəti bazara çevirən şəxslər gənclərə demək istəyirlər ki, "əgər bu sənətə gəlsəniz, mədəniyyət uğruna çalışsanız..."

BAKI, 11 okt — Sputnik. 64 yaşında, kirayə qaldığı evdə vəfat etdi Nuriyyə Əhmədova. Yəqin xatırlayırsız, Xanım Qafarova 47 yaşında vəfat etmişdi, Gülnar Salmanova 59 yaşında. Əslində, hamısı qısa ömürdür. Biz tərəflərdə 80 yaşı keçməyənlərə "cavan öldü" deyirlər.

Bu aktrisaların müxtəlif xəstəliklər üzündən vaxtından tez vəfat etməsi bir dərddir, onların ağrılı-acılı taleləri başqa bir dərddir. Ən acınacaqlısı isə odur ki, bütün ömürlərini mədəniyyətə, sənətə, səhnəyə həsr edən bu mərhumlar olduqca kasıb, kimsəsiz, vəzifəli və imkanlı şəxslərdən mərhəmət uma-uma vəfat ediblər. Sənət insanının, yaradıcı şəxsin bu güzəranı bir xalq üçün ölçüyəgəlməz böyüklükdə faciədir.

Məlum mühitin adət-ənənələri, ailənin təzyiqləri, qohumların "pis baxışları", doğmaların onlardan üz döndərməsi, bəsit təfəkkürlü insanların əxlaqsız damğası varkən, bütün bunlara rəğmən səhnəyə çıxmaq, aktrisa olmaq, bu şəraitdə bir qadın sənətkar kimi yetişmək özü də qəhrəmanlıqdır.

Əlbəttə, Nuriyyə Əhmədova, Gülnar Salmanova, Xanım Qafarova kimi mərhum aktrisalar, hal-hazırda yaşayıb-yaradan bütün digər aktrisalar da bu mənada bir qəhrəmandırlar. Amma soruşsanız, heç biri xoşbəxt deyil. Biri ailədən, biri sevgilidən, biri övladdan, biri elə sənətin özündən nakamdır. Bəs niyə bu qadınlar xoşbəxt ola bilmirlər?

64 yaşına qədər Nuriyyə Əhmədova bir evinin olmasını arzuladı. Mərhum sənətkarın hər hansı bir sənət uğuru arzulamağa vaxtı və səbri də qalmamışdı. Amerikada, Avropada onun həmkarları "Oskar" xəyalı ilə yatıb-durarkən, o, sadəcə bir ev xəyalı ilə yatıb-dururdu. Başqa heç nə…

Xanım Qafarova isə vəfat etdiyi günə qədər imkanlı və vəzifəli şəxslərdən müalicəsi üçün kömək istədi. Əvvəlcə gözlərinin əməliyyatı üçün öz torpaq sahəsini dəyər-dəyməzinə satan aktrisa, sonralar xərçəng xəstəliyinin müalicəsi üçün bütün vəzifəli şəxslərə, oliqarxlara, məmurlara yalvarmağa başladı. Elə bu yalvarış içində də vəfat etdi. Əlbəttə, sənət insanının yalvarışını, əzilməyini, alçalmasını sevən oliqarxlar mühitində bir sənətkarın taleyi bundan yaxşı ola bilməzdi.

Gülnar Salmanova da Xanım Qafarova ilə eyni taleyi yaşadı… Bu yaxınlarda eşitdim ki, aktrisa Kübra xanım Əliyeva da sənətlə vidalaşıb. Səhhətindəki problemlərdən dolayı artıq inzivaya çəkilməyi seçən bu aktrisanın da həyatı ürəkaçan deyil.

Oxşar aqibətlə vəfat edən, yaxud hal-hazırda acınacaqlı durumda olan kişi sənətkarlar da az deyil. Telman Adıgözəlov, Elçin Həmidov, İlham Əsgərov da qəfil və tez vəfat etdilər. Gecə-gündüz həm öz yaşayış problemlərini, həm də ölkənin tənəzzüldə olan mədəniyyətini düşünən bu sənət fədailəri o qədər fikir çəkdilər ki, ürəkləri partladı.

Onların xoşbəxtliyi teatr səhnəsi, projektor işıqları, kameralar, mikrofonlar, qrim otaqları, kostyum qarderoblarıdır. Bu kiçik ləvazimatlardan nəhəng sənət əsərləri yaradan insanları sevməmək, onlara qayğı və diqqət göstərməmək, onları yalvarışa məcbur etmək, səfalətlə baş-başa buraxmaq birbaşa ölkənin mədəniyyətini təpikləməkdir. Deməli, səlahiyyətli şəxslər və qurumlar ölkənin mədəniyyətini təpikləyir, onların məqsədi sənətin çöküşündən qeyri bir şey deyil.

Bu adamların xoşbəxtliyi sənətin inkişafıdır. Onların xoşbəxtliyi xalq sevgisidir. Onların xoşbəxtliyi tamaşaçı alqışı, pərəstişkar çiçəkləridir. Bu xoşbəxtliyi onlardan əsirgəmək, onları xərçəngə, infarkta, paralicə sürükləmək rəvadırmı? Axı onlar bu topluma xidmət etməkdən başqa nə günah işləyiblər?

Bu xidmətin mükafatıdırmı Xanım Qafarovanın, Gülnar Salmanovanın, Nuriyyə Əhmədovanın, Elçin Həmidovun, Telman Adıgözəlovun, İlham Əsgərovun Bakının uzaq kəndlərində kimsəsiz qalan məzarları? Bu aqibətləri görən gənc aktrisalar, aktyorlar ölkə mədəniyyəti üçün hansı həvəslə işləyə bilərlər ki?

Yoxsa bu, bir görkdür? Yoxsa mədəniyyəti bazara çevirən səlahiyyətli şəxslər gənclərə demək istəyirlər ki, "baxın, əgər bu sənətə gəlsəniz, mədəniyyət uğruna çalışsanız, sizin də aqibətiniz belə olacaq"?

Turizmində, idmanında, iqtisadiyyatında islahatlar gedən çiçəklənən respublikanın mədəniyyətdə də islahata, tibbi dildə desəm, təcili yardıma ehtiyacı var…

287
Teqlər:
Gülnar Salmanova, Xanım Qafarova, Nuriyyə Əhmədova, aktrisa, sənət, aktyor
Əlaqədar
Mavi ekran vəbası
Səhnəyə pampersdə çıxmaq olmazmı?
Eyni ayda vəfat edən ana və oğlu - iki musiqi nəhəngi
Maddiyyət qədər ucuzlaşan mədəniyyət
Molla artistlər
Arxeoloji qazıntılar

Xəzər xaqanlığı xalqlarının oturaq həyat tərzini sübut edən faktlar aşkar olunub

1130
(Yenilənib 12:22 26.07.2021)
Əldə olunmuş tapıntılar köçəri hesab edilən insanların həyətyanı heyvandarlıqla məşğul olduğunu, dənli bitkilər yetişdirdiklərini sübut edir.

BAKI, 26 iyul — Sputnik. Belqorod Dövlət Milli Tədqiqat Universitetinin (BelDU MTU) arxeoloqları Xəzər xaqanlığı tayfalarının VIII – X əsrlərə aid yaşayış məskənlərində qazma işləri apararkən saxsı qabların, gil örtüyünün qırıntılarını və müxtəlif heyvan sümüklərini aşkar ediblər.

Sputnik Azərbaycan Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, əldə olunmuş tapıntılar köçəri hesab edilən insanların əkinçilik və həyətyanı heyvandarlıqla məşğul olduğunu, at, iri və xırdabuynuzlu mal-qara, donuz saxladıqlarını, dənli bitkilər yetişdirdiklərini sübut edir.

"Arxeoloqlarımızın əldə etdikləri nəticələr müasir Belqorod vilayəti ərazisində olmuş Saltov-Mayatsk mədəniyyəti nümayəndələrinin oturaq həyat tərzi keçirməsi ilə bağlı mülahizələri təsdiq edir", – deyə BelDU MTU pedaqoji institutunun tarix-filologiya fakültəsinin dekanı Andrey Papkov bildirib.

VII əsrdən X əsrə qədər xəzərlər Şərqi Avropa çöllərində əhəmiyyətli qüvvəyə çevrilir. Onlar özündə çoxsaylı bolqar, alan, hun tayfalarını özündə birləşdirirdi.

VIII əsrdə xəzərlər "Xəzər xaqanlığı" adlı geniş bir dövlət yaradırlar ki, onun da hakimiyyəti Şərqi Avropa xalqlarının böyük hissəsini əhatə edirdi. IX əsrdə xəzərlərin başçıları iudaizmi qəbul edir. Bu, daxili müharibələrə və xəzərlərin zəifləməsinə gətirir.

Xəzər xaqanlığının süqutu X əsrə, Kiyev knyazı Svayotoslavın yürüşü və onların əsas qalalarının məhv edildiyi dövrə təsadüf edir.

Xəzər xaqanlığına dair arxeoloji tapıntılar xəzəryanı bölgələrdə etnik cəhətdən yekcins olmayan əhali tərəfindən yaradılmış Saltov-Mayatsk mədəniyyətinə aiddir.

Bir qayda olaraq Saltov-Mayatsk mədəniyyətinə Podonye çölü, Azovyanı, Taman, Şərqi Krım, Aşağı Volqaboyu və Xəzəryanı Dağıstan əraziləri şamil olunur. Bununla yanaşı, çöl tayfalarının əksəriyyəti köçəri həyat tərzi keçirməkdə davam edirdi.

2021-ci ildə arxeoloqlar Belqorod vilayəti ərazisində iki abidəni tədqiq ediblər. Bunlar Veydelev rayonu ərazisində, Urayeva çayı dərəsində yerləşən "Şpenqarevo kəndi-1" və Alekseyevsk şəhər dairəsində, Qara Kalitva çayının yuxarı axarı boyunca yerləşən "Oturaq kənd-1" yaşayış məskənləridir.

Bir neçə gün ərzində tədqiqatçılar "Şpenqarevo kəndi-1" ərazisində tabaşir qatını yumağa və mədəni qata çıxmağa nail olublar. Burada onlar saxsı qabların, gil örtüyünün qırıntılarını və müxtəlif heyvan sümüklərini aşkar ediblər. Bundan əlavə taxıl və ağac kömür qalıqlarının aşkar edilməsi üçün ərazidən qrunt nümunələri götürülüb.

"Oturaq kənd-1" yaşayış məskənində isə qalınlığı 1,5 m olan mədəni qat aşkar olunub. Burada tapılmış ən qiymətli tapıntılar arasında dəmir biz və metal bıçaq fraqmenti var. Bundan sonra tədqiqatçılar aşkar edilmiş tapıntıları tədqiq etməlidirlər.

Həmçinin oxuyun:

* Beşbarmaq dağının sirri – Pir, inanc yeri və qədim istehkam

Şəkidəki məsciddə xanın qəbri aşkarlandı

Şəkidə alban döyüşçülərin qəbirləri aşkarlanıb

1130

Xalq artisti Səməd Səmədov vəfat səbəbi bilindi

89
(Yenilənib 22:10 24.07.2021)
"Toylar kralı" adını qazanan S.Səmədov 1946-cı il sentyabrın 17-də Aşqabadda anadan olmuş, 1948-ci ildə zəlzələ nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Bakıya, İçərişəhər məhəlləsinə köçmüşdü.

BAKI, 24 iyul - Sputnik. "74 yaşlı xəstə Səməd Səmədov ötən gün gecə saatlarında "Yeni Klinika"nın reanimasiya şöbəsinə çox ağır - tənəffüs çatışmazlığı, ciddi dirəncli potenziya vəziyyətində daxil olub".

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bunu "Report"a açıqlamasında klinikanın reanimatoloqu Emil Qasımov deyib.

Onun sözlərinə görə, xəstənin saturasiyası 60-70 arasında idi: "Təzyiqi qaldırmaq üçün maksimal dozada təzyiq qaldıran dərmanlar istifadə olundu. Xəstəyə lazımi dəstək müalicəsi olunsa da, aparılan müayinələr nəticəsində prokansin dəyərinin çox yüksək olması bakterial infeksiyanın əlavə olunmasına sübut idi. İnfeksiya və iltihabı markerlər çox yüksək idi. Xəstədə kəskin böyrək çatışmazlığı təsbit edildi. Kreatin dəyərləri 2,5 dəfə yüksəlmişdi və xəstənin sidik çıxışları, demək olar ki, yox idi. Xəstə heç 24 saat reanimasiya şöbəsində qalmadı. 15-16 saat müddətində xəstəni saxlaya bildik. Bütün bu fonda müdaxilələrə baxmayaraq xəstədə ürək dayanması baş verdi. Ölüm səbəbi sepsis və septik şok diaqnozu idi".

TƏBİB-in ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin əməkdaşı Elnarə Baxış Sputnik Azərbaycan-a bildirib ki, xalq artisti Səməd Səmədov 23 iyul 2021-ci il tarixində 60-70 saturasiya ilə Yeni klinika tibb müəssisəsinə daxil olub: "Döş qəfəsinin kompüter tomoqrafiyasının nəticələrinə əsasən, onda koronavirus ağırlaşması, ikitərəfli poliseqmentar multifokal pnevmoniya təsdiqlənib. Bütün səylərə baxmayaraq, COVID ağırlaşmalarından biri olan sepsis və septik şok inkişaf edib, böyrək çatışmazlığı yaranıb, təəssüf ki, xalq artistinin həyatını xilas etmək mümkün olmayıb".

----------

18:52

Azərbaycanın xalq artisti Səməd Səmədov vəfat edib.

Sputnik Azərbaycan APA-ya istinadən bildirir ki, bu barədə müğənni Tural Qismət məlumat verib.

Qeyd edək ki, S. Səmədov bu gün koronavirusdan dünyasını dəyişib.

"Toylar kralı" adını qazanan S.Səmədov 1946-cı il sentyabrın 17-də Aşqabadda anadan olmuş, 1948-ci ildə zəlzələ nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Bakıya, İçərişəhər məhəlləsinə köçmüşdü.

Bülbül adına musiqi məktəbinin skripka sinfini bitirdikdən sonra A.Zeynallı adına Musiqi Məktəbinin nəzəriyyə sinfində oxuyub.

1988-ci ildən toylarda çıxış edib. 2000-ci ildə əhali arasında aparılan sorğunun nəticələrinə görə, Səməd Səmədov rəsmi olaraq "Toylar Kralı" adını qazanıb. O, Müstəqil 'Qrant' Milli İctimai Mükafatının ikiqat sahibi, 150 müxtəlif mahnının, 5 albomun, 20 klipin ifaçısı idi. 12 sentyabr 2011-ci ildə Xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdü.

89
Teqlər:
xalq artisti, ölüm, Səməd Səmədov
Qəza, arxiv şəkli

Bakıda təkərin partlayaraq iki nəfəri ağır yalaralamsının GÖRÜNTÜLƏRİ