ABŞ hərbçiləri Əfqanıstanda Baqram aviabazasında, arxiv şəkli

Əfqanıstandan qaçış: ABŞ yenə NATO-nu, dostlarını müttəfiqlərini yaddan çıxardı

196
(Yenilənib 16:58 26.08.2021)
Amerikasayağı qaçışın yaratdığı xaos ona gətirib çıxardı ki, nə almanlar, nə hollandiyalalır, nə də çexlər öz vətəndaşlarını Kabil aeroportundan çıxara bilmədilər. Heç kimlə məsləhətləşməyən amerikalılar avqustun 31-ni təxliyənin son günü elan etdilər.

BAKI, 25 avqust — Sputnik. Əfqanıstan istiqamətindəki uğursuzluq ABŞ-ın bütün hərbi ittifaqlarını sarsıtdı, özlərini hansı səbədən Amerika maraqlarına uyğunlaşdırdıqları aydın olmayan NATO blokuna namizədlər –gürcülər və ukraynalılar isə dünyanın bir ucunda, qəzəbli insanların mühasirəsində tərk edildilər.

Bu gün Kabildəki yalnız bir Amerika hərbi bazasında 400 nəfər – Şərqi avropalılardan ibarət əsl beynəlmiləl aşkarlanıb. Onlar müqavilə əsasında amerikalılara xidmət edərək taliblərin saxlanıldığı həbsxanaları mühafizə edirdilər.

İndi taliblər azadlığa çıxaraq onların əlindən silahlarını alsalar da, hələlik özlərinə dəyib-dolaşmırlar. Ukrayna əsgərləri artıq Rusiya hakimiyyətindən onlar üçün təyyarə göndərməsini xahiş ediblər. Və niyə bu təəccüblü deyil? Belə çıxır ki, amerikalılara işləyən əfqanları da ruslar xilas etməlidir. Əlqərəz, həmişə necə, indi də elə...

Ancaq yaxın tərəfdaşlar, NATO-nun tamhüquqlu üzvləri olan ölkələrlə də amerikalılar bundan yaxşı rəftar etmədilər. Amerikasayağı qaçışın yaratdığı xaos ona gətirib çıxardı ki, nə almanlar, nə hollandiyalılar, nə də çexlər öz vətəndaşlarını Kabil aeroportundan çıxara bilmədilər. Heç kimlə məsləhətləşməyən amerikalılar avqustun 31-ni təxliyənin son günü elan etdilər. Bəs bizim vətəndaşlarımız necə olacaq? Amerikanın NATO üzrə müttəfiqləri indi bu sualı verir. Ancaq Vaşinqtondan cavab gəlmir.

Bir-birinin arxasından aparılan gizli danışıqlar

ABŞ-ın tərəfdaşları artıq düşünməyə başlayıblar. Dünyada ən güclü ordu sayılan ABŞ ordusunun dabanına tüpürüb qaçması onlarda artıq xoş olmayan şübhələr yaradıb. Amerikalılar Əfqanıstanda yalnız adamları deyil, döyüş təyyarələrini, helikopterləri, zirehli texnika və silahı sursatı da atıb gediblər.

Belə təəssürat yaranır ki, onlar yüz milyon dollarlıq silah-sursatı NATO müttəfiqlərinin arxasından bağladıqları hansısa gizli sövdələşmənin müqabilində orada qoyub çıxıblar.

Bir neçə on min nəfər "ayağı çarıqlı saqqalının" inanılmaz dərəcədə sürətlə bütün ölkəyə və paytaxt Kabilə hakim olması da bundan xəbər verir. Amerikalılar əvvəlcədən bundan xəbər tutmuş ola bilərdilər, amma baş verənlər onların NATO üzrə müttəfiqləri üçün pis sürpriz oldu. Hələ 2010-cu ildə "Dünyada sülh uğrunda" Karnegi Fondu silahlılarla barışığın müxtəlif variantlarını özündə əks etdirən hesabat buraxmışdı. Sənəddə Əfqanıstan əyalətlərinin Amerika tərəfdarı hökumətlə Taliban* arasında bölünməsindən tutumuş Amerikanın "öz" diktatorunu təyin etməsinə qədər müxtəlif variantlar nəzərdən keçirilirdi. Və bütün bunlar "Təhlükəsizlik demokratiyadan vacibdir" şüarı altında irəli sürülürdü.

2018-2020-ci illərdə ABŞ-ın Əfqanıstandakı keçmiş səfiri Zalmay Xəlilzad administrasiyanın rəhbəri Trampın adından Taliban* nümayəndələri ilə gizli danışıqlar aparmışdı. Onlar 2020-ci ilin yazında taliblərlə sövdələşməni başa çatdırdılar. Bu tamamilə Vaşinqtonun özfəaliyyətindən ibarət idi. Ağ Ev öz planlarına NATO üzrə Avropa müttəfiqlərini daxil etməmişdi. 2021-ci ildə dövlət katibi Entoni Blinken müntəzəm şəkildə Pakistan hakimiyyəti ilə telefon əlaqəsi saxlayırdı. İyun ayında isə Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin başçısı Uilyam Berns İslamabada uçdu. Cənab Bernsin Pakistan rəhbərliyi ilə nə barədə danışdığı hamıya maraqlı olsa da, danışıqların məzmunu gizli saxlanıldı.

Bununla belə, müttəfiqlər hər şeyi başa düşür və öz oyunlarını oynayırdılar. Böyük Britaniyanın müdafiə naziri Ben Uolles jurnalistlərə etiraf etdi ki, türk və italyan hərbçilərinin birləşmiş kontingentinin Əfqanıstanda qalması üçün danışıqlar aparmağa cəhd göstərib. Aydın məsələdir ki, danışıqlar gizli gedib və Vaşinqtonun bundan xəbəri olmayıb. Ancaq sonda ideya qeyr-real hesab olunub: çox şey sırf Amerika hərbi infrastrukturuna bağlı idi.

NATO müttəfiqlərinin hamının gözü qarşısında alçaldılması

Müttəfiqləri ən çox qəzəbləndirən o oldu ki, Vaşinqton qoşunlarını Əfqanıstandan çıxarmaqla (məsləhət-məşvərət eləmədən, minimum diplomatik nəzakət də olsa, göstərmədən), sadəcə olaraq, onları fakt qarşısında qoydu. Əlbəttə ki, ictimaiyyət qarşısında blokun birlik içində olduğunu nümayiş etdirmək lazım gəlirdi. Ancaq aparıcı Avropa siyasətçilərinin qəzəbi istər-istəməz kənara sızdı. Hətta Brexitdən sonra tamamilə ABŞ-dan vassal asılılığına düşmüş İngiltərə belə kəskin ifadələr işlətməkdən çəkinmədi. Keçmiş Baş nazir Toni Bleyer ABŞ-ın hakimiyyətdə olan prezidentini "ağıldankəm" adlandırdı. Hazırkı Baş nazir Boris Conson isə bəyan etdi ki, "Trampla işlər Co ilə olduğundan daha yaxşı gedirdi". Düzdür, sonradan o bunu söylədiyini boynuna almadı, amma iş-işdən keçmiş və artıq onun sözləri ağızdan-ağıza düşmüşdü.

Britaniyalı tabloidlər hakimiyyətin ən yuxarı təbəqələrinin sözlərini tirajlayır: ingilis nazirlər belə hesab edirlər ki, Bayden Əfqanıstandan qoşunların çıxarılması əmrini verərkən tamam ağlını itirib.

"Bizim böyük müttəfiqimizin Əfqanıstanda missiyanı başa çatdırmaq barədə qərarı, demək olar ki, müttəfiqlərlə məsləhətləşmədən qəbul olunub və dərindən düşünməyə vadar edir", – deyə Toni Bleyer kədərlə etiraf edir.

Angela Merkelin Almaniyanın yeni kansleri vəzifəsinə irəli sürdüyü Armin Laşet isə bildirir ki, Əfqanıstandan qoşunların çıxarılması "NATO blokunun bütün tarixi boyunca ən böyük məğlubiyyətidir".

Fransa prezidenti Emmanuel Makron Baydenə zəng edərək əfqanları ölkədən çıxarmaqdan imtina etdiyinə görə onu kəskin tənqid etdi. Fransa prezidentinin əsəbləşməsi başa düşüləndir: amerikalı tərəfdaşlar əfqan qaçqın problemini hiyləgərliklə avropalıların üzərinə atdılar. On minlərlə qeyri-qanuni mühacir tezliklə Aİ və İngiltərəyə axışacaq və onların arasında nə qədər potensial terrorçunun olacağını düşünmək belə dəhşətlidir. Və əgər avropalılar sərhədləri bağlamağa çalışsalar, Vaşinqton onları açıq şəkildə vicdansızlıqda günahlandıracaq.

Amerikalılar yalnız NATO üzrə müttəfiqlərini alçaltmadılar. Şahmatçıların dediyi kimi onları payaya keçirdilər. Əgər Aİ ölkələrinin liderləri öz vətəndaşlarını Əfqanıstandan çıxara bilməyəcəklərsə, xalqın qəzəb dalğası onları vəzifələrindən uzaqlaşdıra bilər. Avropa ölkələri əfqan qaçqınlarla dolsa, onda vəziyyət daha da pis olacaq.

Bəs sonra?

Gələcək perspektivlər daha dəhşətlidir. Vaşinqton siyasətçiləri növbəti dəfə hara qoşun göndərmək fikrindədirlər? Avropalı əsgərlər onların arxasınca hara sürünməli olacaqlar? Harada və nə uğrunda ölməli olacaqlar?

Xatırladaq ki, Əfqanıstanda NATO-nun 3,5 mindən çox hərbi bloku həlak olub. Niyə? Onlar nəyin uğrunda öz həyatından keçiblər? Avropalıların ən böyük kabusu ABŞ-ın onları Çinlə müharibəyə sürükləməsidir. Bu avantüranın yeni "bitməyən müharibəyə çevrilməsi təhlükəsi var, özü də qurbanların sayı artıq minlərlə ölçülməyəcək. Ağ Evdəkilər məğlubiyyəti anlayanda isə öz tərəfdaşlarını dərhal sataraq döyüş meydanından qaçacaqlar. Hadisələrin belə hal alması kimə lazımdır? Hətta kifayət qədər passiv və Vaşinqtondan asılı vəziyyətdə olan Avropa elitası belə, bu cür siyasi intiharla barışa bilməz.

Bəs əgər Vaşinqton postsovet məkanında döyüşmək qərarına gəlsə, onda necə? Bu mövzu NATO zabitlərində yalnız acı gülüş doğurur. " Rusiya ilə döyüşməkdən dəm vurmaq asandır. İşə gələndə isə NATO-nun Əfqanıstandakı hücumun qarşısını almaq üçün bir neçə min hərbçisi belə tapılmadı", – deyə adının çəkilməsini istəməyən komandir "Financial Times"-ə müsahibəsində şikayətlənir.

"Əfqanıstandan sonra Amerika sülhü (Pax Americana) bitdi" – deyə məşhur britaniyalı analitik Saymon Tisdall yazır. Onun sözlərinə görə, Əfqanıstandakı məğlubiyyət ABŞ-ın Avropanın taleyindəki rolunu yenidən düşünmək üçün proloq rolunu oynadı.

Bir vaxtlar NATO bloku Avropanı məşhur "sovet təhdidi"ndən qorumaq üçün çağırılmışdı. Artıq çoxdandır ki, heç bir təhdid yoxdur. Bu gün ABŞ, sadəcə blokdan təkbaşına öz hərbi aləti kimi istifadə edir və alyans ölkələrini onun saxlanılması üçün vergiyə tabe tutur. Müttəfiqləri dəstəkləmək əvəzinə, onları mənasız avantüranın içinə çəkir, sonra isə bütün dünyanın gözü qarşısında qəddarlıqla tərk edir.

NATO üzvlüyü uğrunda inadla ölməyə belə hazır olan ukraynalılar və gürcülər bu məqamda Toni Bleyerin də dediyi kimi "yaxşı fikirləşməlidirlər". Xüsusən də Kabildə ilişib qalanlar. Buna nə qədər desən, vaxtları var – oturub dünyanın gərdişi haqqında düşünsünlər və rus təyyarəsini gözləsinlər. Bəlkə uçub gəldi...

*Rusiyada qadağan olunmuş terror təşkilatı

Həmçinin oxuyun:

Həyatı heç kimə öyrətməyə ehtiyac yoxdur – Lavrovdan ABŞ-a mesaj

196
Avtomobildən tüstü, arxiv şəkli

Avtoxuliqan: O, həyatı ilə risk edir, ölümə hazırdır

545
(Yenilənib 20:15 15.09.2021)
Əgər bu şəxs avtomobili ilə gəlir əldə etməklə məşğuldursa, ya da onun biznes fəaliyyətində avtomobilin olması vacibdirsə, bir il maşınsız qalmaq ümumilikdə xeyli maddi ziyan çəkməyə bərabər sayıla bilər.

Avtoxuliqanlıq edən şəxslər barədə mətbuatda ən azı bir iki xəbərin demək olar hər gün paylaşılmasına bir növ adət etmişik. Elə “Google” axtarış sistemində də bu sözü yazası olsaq, bir xəbər axını ilə rastlaşarıq. Özü də xarici yox, məhz Azərbaycanın öz avtoxuliqanlarından bəhs edən məlumat bolluğundan şoka düşmək olar. Avtoxuliqan sözünü rusca yazsaq belə, yenə bizim xəbərlərə rast gələcəyik. Yəni bu məsələdə axtarış sisteminin ilk bir neçə səhifəsini zəbt etmişik, lider mövqedəyik.

Avtoxuliqan kimdirsə, maşını ilə oyun çıxardır

Hətta avtoxuliqan sözünün yanına ABŞ sözü yazsaq, xeyri yoxdur, bəlkə xarici mediaya bağlı bir iki xəbər çıxar. Qalan avtoxuliqanlar elə özümüzə məxsusdur. Özü də avtoxuliqanlıq tək Bakıda yox, Azərbaycanın hər bir yerində rast gəlinən bir haldır. Bu siyahıda Beyləqan, Cəlilabad, Gədəbəy, Masallı, Zaqatala, Şəki kimi rayonların adı hallanır. 

Lənkəranda isə rayon sakini E.Mirzəyev isə lap “qəhrəmanlıq” edib. İçkili halda olan Mirzəyev idarə etdiyi “Belarus” markalı traktorla təhlükəli manevrlər edərək yol hərəkəti qaydalarını kobud surətdə pozub. Nə polisin xəbərdarlığına məhəl qoyub, nə də ətrafdakı insanların həyatına təhlükə törətdiyini anlayıb.

Bu sözə yaman öyrəşmişik, bəzən mahiyyətində nə olduğunu belə dərk etmirik. Düşünürük, maşını ilə oyun çıxardan, yolda min cür hərəkət edən elə avtoxuliqandır. Qanunvericiliyə görə, avtoxuliqanlıq dedikdə, nəqliyyat vasitəsinin sürücüsünün ictimai qaydaları və əhalinin dincliyini nümayişkaranə şəkildə pozan, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə edən, yol hərəkəti qaydalarının müxtəlif üsullarla davamlı olaraq pozulması ilə müşayiət olunan qərəzli hərəkətləri nəzərdə tutulur. 

“Qonka”, “iki təkər”, “zmeyka”...

Cəzası da kifayət qədər ağırdır. Avtoxuliqanlığa yol vermiş şəxs bir il müddətinə nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququndan məhrum edilməklə 500 manatdan 750 manatadək cərimə edilir. Bəzi hallarda 15 gündən bir ayadək inzibati həbs də tətbiq edilə bilər. Əgər bu şəxs avtomobili ilə gəlir əldə etməklə məşğuldursa, ya da onun biznes fəaliyyətində avtomobilin olması vacibdirsə, bir il maşınsız qalmaq ümumilikdə xeyli maddi ziyan çəkməyə bərabər sayıla bilər. Di gəl, nə avtoxuliqanlığın sonu görünür, nə də onların sayı azalır.

Özü də bu hərəkətlərə təkrar yol verilərsə, ağırlaşdırıcı hallarda daha ağır cəza tətbiq edilə bilər. Yəni cərimənin məbləği 2000 manata, idarə etmək hüququnun müddəti 2 ilə, həbs müddəti 2 aya qədər arta bilər. Özü də qanuna yeni qəbul edilmiş dəyişiklikdə avtoxuliqanlığın dəqiq parametrləri də göstərilib.

Sürücülər arasında “qonka”, “iki təkər”, “zmeyka” kimi tanınan əməllərin açılışı verilib. Avtoxuliqanlıq deyəndə, aşkar surətdə iki və ya daha artıq mexaniki nəqliyyat vasitəsinin iştirakı ilə sürət yarışının həyata keçirilməsi, avtomobil və ya motosikletin bir və ya daha çox təkərini yolun səthindən qaldırmaqla idarə edilməsi, avtomobili qəflətən sürətləndirməklə davamlı olaraq təkərlərin yolun səthi ilə sürtünməsi səslərini çıxardıqda və ya yolun səthində çoxsaylı təkər izlərini buraxması nəzərdə tutulur.

Toy karvanı bir təhlükə mənbəyidir

Avtoxuliqanlığın əlavə gizli formaları da var. Bu əməllərə bəzən göz yumulsa da, bunu qeyd etməyinə dəyər. Azərbaycanın toy ənənəsində gəlin gətirmə proseduru zamanı avtomobil sahibləri elə bir növ avtoxuliqanlıq edirlər. Səs-küy, yol hərəkəti qaydalarının aşkar pozulması, digər nəqliyyat vasitələri üçün yaranan təhlükə, “qonka”ya çıxma, “zmeyka” eləmə tez-tez baş verir, amma nə edəsən, polis özü də bunun qarşısını almaqda acizdir. Axı hamını belə bir gün gözləyir, hər bir şəxs evlənəndə belə səsli-küylü bir toyun olmasını arzulayır, amma nə qədər qəza baş verdiyini bir yol polisi bilir, bir də internet.

“Bəy-gəlin maşını aşdı”, “Toy karvanında qəza, gəlin xəsarət aldı”, “Qəza oldu, bəy öldü, gəlin ağır yaralandı”, “Toyuna gedən bəy və gəlin yol qəzasında öldü” başlıqlı xəbərlərin sayı-hesabı bilinmir. Toy karvanı bir təhlükə mənbəyidir.

Avtoxuliqanlıqla avtobus sürücüləri intensiv məşğul olur. Müştəri dalınca qaçan, bir-birini yolda “obqon” edən sürücüləri hər gün görürük, amma nə edəsən? Mətbuat da yazır, polis də cərimələyir, amma bu əməllərin sonu yoxdur. Həm də avtobus sürücüsünə çox zaman avtoxuliqanlıq maddəsi ilə cərimə yazılmır. Adi cərimə ilə buraxırlar. Bir neçə şəxsi idarəetmə hüququndan məhrum etməyə bəlkə də dəyərdi, başqalarına dərs olsun deyə.

Taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanlar də avtoxuliqanlıq edirlər. Xüsusilə də yollarda işə və evinə tələsən insanları 1 manatdan daşıyan maşın sahibləri həmin bu müştəri uğrunda əsil savaşa çıxırlar. Bu tip sürücü mütləq özünü dayanacağa digər maşından tez çatdırmağa, müştərini götürməyə çalışır. Özü də bu yolu mümkün qədər tez-tez gəlib getməklə daha çox gəlir əldə etmək vacib məsələdir. Amma yolda nə qədər təhlükə yarandığını görürük.

Belə sürücü heç bir zaman tıxacda gözləmək niyyətində deyil. “Obqon”a da çıxacaq, digər zolağa da. Sürücü var, digər zolağı çıxması bir yana qalsın, avtomobili arxaya döndərərək maşını sürür. Bir növ yolun o biri hissəsindəki tıxacı arxada qoymaqla hərəkət edir, imkan tapan kimi də bir yerdən növbəyə soxulur. Eləsi var, hətta 1 manat artıq qazanmaq üçün öz yerinə də birini oturdub maşını təhlükəli formada idarə edir.

“Jiquli”də “iki təkər” əməliyyatını etmək asandır

Amma əsl avtoxuliqlar bunu ehtiyacdan etmirlər. İnsan var, passionarlığı yüksək, amma bunu idarə etmək üçün imkanı aşağıdır. Belə tip insana daim adrenalin tələb olunur, çatmadıqda xəstə kimi olur. Adam var dağa çıxır, adam var hündürmərtəbəli binanı “fəth” edir. Kimsə ekstremal idman növünü seçir. Hərə bir yolla özünü göstərməyə, hansısa tələbatını ödəməyə cəhd edir. Kimisi bir müddət sonra müalicə olunur, normal həyata dönür. Eləsi də var, son gününəcən həyatı ilə risk edir, ya şikəst olur, ya də ölüb gedir.

Avtoxuliqanlar da bu tip insan qrupuna aid edilə bilərlər. Motosikletlə avtoxuliqanlıq edənlər həyatla vidalaşmağa daha yaxın olanlardır. Bu nəqliyyat vasitəsinin özü yolda min cür oyun çıxartmaq üçün olduqca əlverişlidir, amma çox risklidir. Avtomobildən sağ çıxmaq şansı daha yüksəkdir. Özü də hər maşınla avtoxuliqanlıq etmək də olmur.

Avtoxuliqanların ən sevdiyi maşın “Jiquli” modelidir. Bu avtomobillə hər cür avtoxiliqanlıq etmək mümkündür. Xüsusilə də “iki təkər” əməliyyatını etmək asandır. Almanın maşınında xuliqanlıq etmək çətindir, hər bir təhlükəsizlik məqamı nəzərdə tutulub. “Jiquli” isə bu işə çox yarayır. Elə avtomobil satıcıları da məsələnin bu tərəfini gözəl bilirlər, bəlkə də su qiymətinə satılmalı olan maşını baha satırlar. Bəzən lap ağır vəziyyətdə olan bu növ avtomobili maşın ustası alır, üstünü-başını düzəldir, ikiqat bahasına potensial avtoxuliqana satır.

Bahalı maşını, əməlli-başlı işi, biliyi, savadı olmayan, amma təbiətən aktiv fəaliyyətə meyilli olan bir çox insanın özünü realizə etmək şansı məhz avtoxuliqanlıq vasitəsilə reallaşır. Nəticəsi də heç yaxşı olmur, yol qəzalarında elə daha çox bu tip avtomobildə xeyli insan ölür, şikəst olur.

“Avtoxuliqanlıq” etmək üçün xüsusi məkanlar ayrılmalıdır?

Problemdən çıxış yolu var. Dünya təcrübəsində bu bəladan yaxa qurtarmaq üçün təkcə ciddi cəza sistemi tətbiq edilmir. “Avtoxuliqanlıq” etmək üçün xüsusi məkan ayrılır, yerlər inşa edilir. İnkişaf etmiş ölkələrdə yolda qəzanın sayını azaltmaq üçün həyatı ilə risk edənlərə mütləq yer ayrılır, meydançalar inşa edilir. Ən azı zədə alanda belə yerindəcə yardım etmək mümkün olur, həm də başqalarının həyatı üçün təhlükə olmur.

Sakit həyat passionar insan üçün olduqca darıxdırıcıdır, beləsi adrenalinin səviyyəsini artırmaq üçün hər oyundan çıxmağa hazırdır. Deməli, bu prosesi yönləndirmək, idarə etmək üçün müəyyən tədbirlərin görülməsinə ehtiyac var. Necə ki, velosipedçilərə xüsusi yerlər ayrılır, baykerlərə də belə yerlər ayrılmalıdır. Avtoxuliqanların da meydançaları inşa edilməlidir. Bu yolla məsələnin həllinə nail ola, bu bəlanın kökünü kəsə bilərik.  

545
Nizami Gəncəvi

"Nizami Gəncəvi İli"nin nizamı

269
(Yenilənib 22:25 14.09.2021)
Sevindirici haldır ki, "Nizami Gəncəvi İli"nin sonuna doğru, böyük söz ustadının şəninə layiq bir neçə mötəbər və möhtəşəm tədbir planlaşdırılır. Könül istərdi ki, bu tədbirlərə elə ilin əvvəlindən start verilsin.

BAKI, 14 sentyabr — Sputnik. Yavaş-yavaş yola salmaqda olduğumuz il, "Nizami Gəncəvi İli"dir. Bu il dahi şair və mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin anadan olmasının 880 illiyi tamam olur. Heç şübhəsiz ki, dahi Nizami bu xalqın övladıdır və ona sahib çıxmaq hər bir Vətən övladının borcudur.

Qüdrətli söz və fikir ustadının yaradıcılığının müstəsna əhəmiyyətini nəzərə alaraq 2021-ci il Azərbaycan Respublikasında "Nizami Gəncəvi İli" elan edilib. Dövlət başçısının Sərəncamına əsasən, il ərizində Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti "Nizami Gəncəvi İli" ilə bağlı tədbirlər planı hazırlayıb. Pandemiya və postmüharibə dönəmində müəyyən tədbirlər keçirilsə də, əsas tədbirlər ilin sonuna planlaşdırılıb.

Sevindirici haldır ki, "Nizami Gəncəvi İli"nin sonuna doğru, böyük söz ustadının şəninə layiq bir neçə mötəbər və möhtəşəm tədbir planlaşdırılır. Könül istərdi ki, bu tədbirlərə elə ilin əvvəlindən start verilsin, ancaq ölkənin və dünyanın vəziyyəti məlumdur. Ancaq biz yenə də gözəl işlərə ümidimizi itirməyək.

Məsələn, çox sevindirici haldır ki, kitabsevərlərin həsrətlə gözlədiyi VII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkası "Baku International Book Fair 2021" Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyinə həsr olunacaq.

Şəxsən bu mənim üçün olduqca xoş xəbərdir. Çünki "Baku International Book Fair 2021" Nizami Gəncəvinin yüksək səviyyəli təqdimatı və təbliği üçün ən münasib tədbirlərdən biridir.

***

Təəssüf ki, bu günə qədər keçirilən tədbirlərin böyük qismi ürəkaçan deyil. Bu günə qədər ölkəmizdə böyük mütəfəkkirin şanına layiq olmasa da, xırda işbazların güzəranına normal təsir edən böyüklü-kiçikli tədbirlər keçirilib. Bütün bunların Nizami Gəncəvinin mahiyyəti üzrə tanıdılmasına, yenidən və daha düzgün şəkildə mənimsənilməsinə heç bir faydası olmadı. Çox təəssüf ki, Nizami ilə bağlı tədbirləri də fürsətə çevirmək istəyən, onun adından istifadə edib qazanc əldə etmək istəyənlər var.

Növcavan kəmfürsətlər, bir-birini təkrarlamaqdan usanmayan qocaman alimi-biəməllər monoqrafiyalar yazdı, qəzetləri, jurnalları, saytları Nizami haqqında yazılan yazılar bəzədi. Amma nə illah elədilərsə, Nizami sözünü, Nizami dühasını mahiyyətinə uyğun şəkildə düzgün təqdim etmədilər. Yəni, ulu Şeyxin yazdıqlarını sosrealizm işığında tərcümə edənlər sayəsində, ustadın fikir dünyasına sovet təfəkkürü ilə boylanmağa məhkum olan xalq, Nizamini "babat aforizmlər" müəllifi kimi tanımağa davam edir.

Ümid edirəm ki, Nizaminin doğru təbliği və bundan sonra görüləcək işlər onun adına da layiq olacaq.

Nizaminin təkrar tərcüməsi, yaradıcılığının, irsinin orijinallığını qorumaqla tanıdılması təklifimizlə bağlı müjdəli xəbərlər gəlir. Bu təkliflə çıxış edən qələm adamlarına nə qədər istehza edilsə də, təklifə qarşı çıxan qocaman söz adamları, alimlər tapıb çıxarsalar da, dövlət Nizaminin yenidən tərcüməsində maraqlıdır və artıq prosesin başladığını demək olar. İlin sonuna doğru Nizami ilə bağlı planlanan tədbirləri arzulanan və layiqli şəkildə baş tutmasına ümidimiz sonsuzdur.

Və ümid edirəm ki, VII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında Azərbaycan nəşriyyatlarının hər bir Nizami Gəncəvi yaradıcılığına işıq tutan heç olmasa bir kitabla təmsil olunacaq.

Oxunmalı kitab: İmmanuel Kant , "Təhsil haqqında"

Nəşriyyat: "Mücrü" Nəşriyyatı

Janr: Esse

Dili: Azərbaycan dili

Səhifə: 75

Kitabda təhsil, fiziki tərbiyə, mədəniyyət, ruhun tərbiyəsi, əxlaqi tərbiyə və praktik tərbiyə haqqında Alman fəlsəfəsinin qurucularından İmmanuel Kantın elmi-fəlsəfi esseləri yer alıb. Bu esselərin yazılmasından təxminən iki əsr keçsə də, Kantın düşüncələri, təklifləri və fikirləri faydalı və aktualdır.

Həmçinin oxuyun:

Mədəniyyətimizin intibahı, ədəbiyyatımızın triumfu

Hazırlıqlı oxucuya kitab tövsiyəsi: “Qumru əlifbası”

269
Teqlər:
Nizami
Kimsəsiz insanlar, arxiv şəkli

Səyavuş Aslanın küçədə gecələyən oğlu sosial müəssisəyə yerləşdiriləcək