Əldə manat, arxiv şəkli

Qaz vurub pul yığanlar: Günə 500-700 manatı necə qazanmaq olar?

99
(Yenilənib 00:29 09.07.2021)
Əvvəl monitorinq aparılmalı, sonra da yüzlərlə peşə kursları yaradılmalıdır. Bəlkə onda işləməyən soyuducu və kondisionerləri təmir edib yayda sərinlik taparıq.

Hər fəslin bir dərdi var, yayın da problemi sərinliyin olmamasıdır. Kimi sərin külək, kimi sərin kvas, kimi sərin məkan arzusundadır. Abşeronun 40 dərəcə istisində hələ dünən par-par parıldayan ağacın yarpaqları bir gündə solub tökülə bilər. Günün istisi ən sağlam adamı belə əldən salmaq gücündədir.

Dəniz qırağında belə sərinlik olmur bəzən, çünki hava dayanır, külək əsmir, əvəzində isə ətrafda samovar və qəlyandan yayılan qoxunu iyləməli olursan. İsti insanın düz beyninə işləyir.

Bu ustaların da yay dövrü qazancı çox, zamanı az olur

Yayda sərinliyi iki qurğu yaradır: soyuducu və kondisioner. Müasir insan hər əzaba dözməyə hazırdır, təki onun sərinlik azadlığını əlindən almayasan. Günümüzdə hətta Abşeronun bağlarında belə kondisionersiz ev tapılmaz. Dəhşətli isti düşən kimi hər qapıdan sərin hava istehsal edən qurğunun səsi eşidilir. Bakı sakinləri küləksiz və isti havada kondisioner altında yaşamağa üstünlük verirlər.

Yay gəldisə, soyuducu da ağzına qədər dolmalıdır. Ən azı soyuq suya olan tələbat birə on artır. Üstəlik, sərin ayran, kvas, sərinləşdirici içkilər də soyuducunu gərginliklə işləməyə məcbur edir. Qışda yarıboş olan soyuducu yayda imkanından da artıq soyuq istehsal etməyə məhkumdur.

Texnika nə qədər mükəmməl olsa da, bu gərginliyə davam gətirməyərək sıradan çıxır. Yayda soyuducu və ya kondisionerin xarab olması əsil faciədir desək, yanılmarıq. Nə məhsulu saxlamaq olur, nə sərin hava udmaq. Kimsə deyər, nə olsun, xarab olub, usta çağır, düzəltsin də. Elə dərd bu ustanın yayda yoxa çıxmasındadır. Hərənin bir gərgin dövrü olur. Bu ustaların da yay dövrü qazancı çox, zamanı az olur. Bir soyuducunu düzəldir, o biri yanır. Onu yoluna qoyur, başqa bir yerdən sifariş gəlir.

Çağırırsan ustanı, deyir, soyuducunu buzdan təmizləyin, işləyəcək

Bəzən kondisioner ustası gəlib baxır qurğuya, deyir bunda sızma var, frionu uçub gedir, dolduraq gərək. Özü də sızmanın mənbəyi kondisionerin daxilində olsa, təmir filan eləmir, sadəcə qazı vurur, pulunu alır. Deyir, bir rahat vaxtda qurğunu söküb problemi taparıq. Hələlik bir il işləyər, sonra da baxarıq, Allah Kərimdir. Deyirsən, day gəlmisən, elə yerində bax, təmir elə də. Cavabında indi işim çoxdur, bu da 1-2 günümü alacaq, mövsüm bitər, boş zaman yaranar, edərik. Usta var, kondisioneri yumaq kimi işə yayda boyun olmur, yenə deyir zamanım yoxdur, sonra baxarıq.

Soyuducu ustası ilə də eyni vəziyyətdir, sifariş əlindən başını qaşımağa zamanı yoxdur. Evə elə yatmağa gəlir. Bütün günü elə ora çapır, bura çapır. Gəlib çıxanda da vaxtı olmur, baxır qazı yoxdur, doldurur, pulunu alıb gedir. Bir müddət sonra baxırsan, dondurucu kamera işləyir, amma yuxarı hissəyə soyuq çatmır. Yenə çağırırsan ustanı, deyir, soyuducunu buzdan təmizləyin, işləyəcək. Soruşursan, niyə belə? Deyir, daxilində bir detal var, o dəyişməlidir, amma məndə yoxdur. Vaxtım da yoxdur, payızda filanda dəyişərik, hələlik yola ver.

İş ağır oldusa, elə yarımçıq, ala başına kül başına düzəldib gedəcək

Usta çox vaxt briqada üsulu ilə işləyir: maşını da, köməkçisi də olur. Hətta sosial şəbəkədə müştəri toplayan və yönləndirən bir kimisi də var. Ustalar təkcə fərdi soyuducu yox, həm də böyük müəssissələrdə havalandırma sistemləri, nəhəng sənaye soyuducularının də təmiri ilə pul qazanırlar. Belə briqadanı gündəlik qazancı yay mövsümündə 500-700 manata qədər yüksəlir. Qazanır, halal xoşu olsun, amma tapılmır axı. İş ağır oldusa, elə yarımçıq, ala başına kül başına düzəldib gedəcək. Vaxtı yoxdur axı, necə deyərlər, "Time iz money", yəni zaman puldur.

Dükanda işləyən adi satıcı, məktəbdə dərs deyən müəllim, ya da taksi sürücüsü bu qədər gəliri heç yuxusunda belə ağlına gətirməz. Özü də elə yay boyu növbəyə düzülən də onlar olur, amma bu soyuducu ustası gəlib çıxmır ki çıxmır. Bir faktoru da gərək nəzərə alaq: ortalıqda olan fərli-başlı ustanın bir çoxunun daimi işi də var, yəni soyuducu və kondisioner alveri ilə məşğul olan şirkətlərin hər birində bir neçə briqada çalışır. İsti keçən yay mövsümündə marketdən alınan kondisioneri heç vaxt elə həmin gün gətirməzlər. Bəzən bu müddət 5-6 günə kimi uzanır, çünki sifariş çoxdur.

Həmin usta gününə 500 yox, 100 manat qazanacaq

Bir sözlə, ölkədə yüz min müəllim tapılar, amma bir iki min soyuducu ustası tapılmaz. Olanı da artıq iş başındadır. Belə bir vəziyyətin mövcudluğu bazarda işçi qüvvəsinin nə qədər irrasional paylaşıldığına bir sübutdur. Maliyyə meneceri, bank işçisi, ibtidai sinif müəllimi, mühasib, hüquqşünas kimi peşələrə yiyələnən insanın bir dərdi var: heç olmasa az da olsa, bir kiçik maaşla iş tapıb işləmək. Soyuducu və kondisioner ustası isə yatmağı arzulayır, pul da istəmir, çünki qazancı var, amma rahatlığı yoxdur.

Kimsə deyər, bəs ajiotaj indidir, sabah birigün yay bitəcək, bunlar işsiz qalacaqlar. Heç də yox, müasir dövrdə soyuducunun evdə olması mütləqdir, deməli qışda da iş var. Kimsə kondisionerlə ev qızdırır, onun da təmirinə ehtiyac olur. Sadəcə həmin usta gününə 500 yox, 100 manat qazanacaq. Hələ bir rahatca yatmaq imkanı da olacaq.

Bazarda nəinki soyuducu, kondisioner ustasına ehtiyac var, həm də yaxşı bənna, qaynaqçı, santexnik, kompüter və televizor ustası kimi peşədən olan mütəxəssisə daim tələbat duyulur. Yaxşı dərzinin qapısını döyürsən, deyir, vallah, məşğulam, qoy qalsın, bir həftəyə düzəldib verərəm. Bir sözlə, bu bazar bir çim yağdır, yeyəni yoxdur.

Bu "mühəndis"in nəzəri biliyi var, praktik təcrübəsi isə yox

Bu vəziyyətlə hər gün rastlaşırıq. Bacarıqsız usta doludur, bacarıqlısı yoxdur. Yayda heç nə biri tapılır, nə də o birisi. Nazirlik də, maşallah, boldur. Peşə təhsili ilə məşğul olan Təhsil Nazirliyi, işlə təminat, məşğulluq xidməti məsələlərini tənzimləyən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, gənclərin məşğulluq problemlərinə yardımçı olan Gənclər və İdman Nazirliyi var. Nazirlik və komitə çoxdur, bircə iş tapmaq çətindir, çünki düzgün yönləndirmə olmayıb. Hərə əlinə bir diplom alıb eləcə dükanda satıcı, marketdə və restoranda administrator, kafedə ofisiant kimi çalışır. Əmək bazarının araşdırılması, monitorinqi düzgün aparılmır.

Əgər yuxarıda adı hallanan dövlət qurumları 3-4 hesabat dərc etməklə bazarda olan vəziyyət barədə heç olmasa ildə bir dəfə düzgün məlumat paylaşa bilsəydilər, nə soyuducu ustası problemi olardı, nə də illərini kitabxaçılıq, teatrşünaslıq və ya ekologiya fakültəsində itirmiş minlərlə gənc işsiz qalmazdı. Hətta soyuducu sistemlər üzrə ali təhsili olan nə qədər şəxs var. Bu "mühəndis" bir soyuducu və ya kondisionerin öhdəsindən rahat gəlməlidir, amma nəzəri biliyi var, praktik təcrübəsi isə yox. Bir sözlə elm oxuyub, tətbiq etmək imkanı olmayıb. İndi də 300 manatlıq iş belə tapa bilmir özünə.

Bir sözlə, bu gün əmək bazarına müdaxilə etməyin vaxtı çoxdan çatıb. Kimi dindirsən, deyir bir fərli usta axtarıram. Bax, bu ustaları yetişdirə biləcək bir ciddi dövlət proqramına ehtiyac var. Əvvəl monitorinq aparılmalı, sonra da yüzlərlə peşə kursları yaradılmalıdır. Bəlkə onda işləməyən soyuducu və kondisionerləri təmir edib yayda sərinlik taparıq.

99
Bakının mərkəzi

Beyin qırışları açılmayanlar, yaxşı restoran axtaranlar səmaya üz tutanlar

34
(Yenilənib 17:29 26.07.2021)
Sputnik Azərbaycan-ın "7x7" rubrikasında həftənin ən maraqlı 7 hadisəsi şərh edilir: Su savaşları, kosmosa doğru və s.

Su savaşları

İranın müxtəlif əyalətlərində su çatışmazlığı ilə bağlı etiraz aksiyaları keçirilir.

Belə böhranın nə vaxtsa bütün dünyanı bürüyəcəyi şübhə doğurmur. Hesablamalara görə, Yer kürəsi əhalisinin üçdə ikisi 25 ildən sonra su çatışmazlığı yaşayacaq. Son yarım əsrdə baş verən quraqlıqlar dünya miqyasında 650 min insanın ölümünə səbəb olub.

Su müharibələrinin başlandığı artıq sirr deyil. Artıq karbohidrogen ehtiyatlar perspektivini itirir – 48 il sonra neft, 50 il sonra isə qazın tükənəcəyi bildirilir. Odur ki dünya alternativ enerji mənbələri üzərində baş sındırır və tapır. Ancaq suyun alternativi hələ ki, yoxdur və su hövzələri uğrunda savaşlar artıq başlayıb.

Qaçış və beyin qırışları

Ermənilərin "Qarabağ", "status" davası isə su hövzələri ilə bağlı deyil – onlar sadəcə, uydurma tarixin əsirinə çevriliblər. Düzdür, işğal etdikləri ərazilər həm də su resursları ilə zəngin idi, ərazi iddiaları ideoloji xəstəliklə bağlıdır.

Ələyi ələnib, xəlbiri göydə oynayan erməni ordusunun təxribatları, məsələn, Kəlbəcərdə törədilən təxribat da Yerevanın ağlını başına yığmadığını növbəti dəfə təsdiq etdi. Baxmayaraq ki, bundan cəmi bir gün öncə Paşinyan Azərbaycanla sülh danışıqlarına hazır olduğunu bəyan etmişdi. Ya Paşinyan manipulyasiyalar edir, ya da ordu onun nəzarətindən kənardadır – Robert və Serjə bağlı generallar Paşinyana "torba" tikir. Bu arada, Ermənistan mətbuatının məlumatına görə, general-leytenant Artak Davtyan və birinci müavini general-mayor Arşak Karapetyan arasında dava-qırğın olub. Müdafiə naziri səlahiyyətlərini icra edən Vaqarşak Arutyunyan isə istefa verib.

Moskva səfərindən sonra Paşinyan sülhə hazır olduğunu, Azərbaycan Prezidenti isə "statusun yerini göstərdiyini" söylədi. Bu iki açıqlama regionun gələcək yol xəritəsini göstərir. Yerevan rəsmilərinin Parisə, Brüsselə, Moskvaya qaçışları heç nəyi dəyişməyəcək – uzağı, erməni siyasətçilərinin ayaq əzələləri inkişaf edəcək. Qaçışın beyin qırışlarının açılmasına təsirini tibb təsdiq edibmi, görəsən?

Ədalətsizliyə qarşı immunitet

Avropa İttifaqının Ermənistana 2,6 milyard, Azərbaycana isə 150 milyon manat ayırması ötən həftənin ən çox müzakirə olunan mövzularından biri idi. Bəzi ekspertlər bu "ödəniş"in erməni xalqının susdurulmasına yönəldiyini desələr də, fakt odur ki, müharibədən bəlkə də 1 trilyon dollar zərər görən Azərbaycandır. İkili standartlar, vasitəçilərin ədalətsiz neytrallığı, laqeydliyi, həmsədrlərin turist səfərləri bizdə bu cür münasibətə qarşı 30 il ərzində immunitet yaradıb.

Ötən həftə ABŞ-ın nüfuzlu "Foreign Policy" nəşrində işıq üzü görən məqalədə 2017-ci ildə Minsk Qrupunun həmsədrlərindən biri olan amerikalı Riçard E.Hoqlandın dedikləri də vasitəçiliyin mahiyyətini açır: "Beşulduzlu hotellərdə qaldıq, adətən xüsusi mərtəbədə bizə ayrıca yemək otağı və çoxçeşidli barı olan nömrələr ayrılırdı. Hər zaman getdiyimiz şəhərlərdə ən yaxşı restoranları axtardıq. ATƏT bayrağı altında Bakı ilə Yerevana Minsk Qrupunun mövcud olduğunu xatırladaraq bir müddət yaxşı yaşadıq. Ancaq açıq etiraf etməliyik ki, az, özü də lap az iş görə bildik".

Koronavirusa qarşı immunitet isə...

Londonda, Sidneydə, Parisdə insanlar məhdudiyyətlərə diş qıcayır. Onlara peyvənd olunmaq istəməyənlər də qoşulub. Bu, o vaxt baş verir ki, Avropa İttifaqı ölkələrinin yarıdan çoxu peyvənd olunub: 187,7 milyon insan. Bu, birlik ölkələrinin yetkinlik yaşına çatmış əhalisinin 51,3%-i deməkdir.

Bu arada Rusiyada koronavirus infeksiyasının "Delta" kimi daha yoluxucu olan "Qamma" variantı yayılıb.

ÜST-ün rəhbəri Gebreyesus isə nikbin danışmır: "Virus nə qədər geniş yayılsa, onun daha çox növü ortaya çıxacaq və hazırda bu qədər ziyan vuran "Delta" ştammından daha təhlükəli olma potensialı olacaq".

Gebreyesus müəllimin adının "gəbərəssiz" sözü ilə nisbətən səsləşməsi sadəcə, təsadüfdür, ciddi proqnozlar üçün əsas vermir.

Kosmosa doğru

Yerdən ümidini üzən insan nəsli göylərə üz tutur. Allaha üz tutmaqdan söhbət getmir – əksinə, ateistlərin sayı artır ("Gallup" şirkətinin 57 ölkədə 50 min nəfər arasında keçirdiyi sorğuya görə, 2005-2011-ci illər arasında özünü dindar hesab edənlər 77 faizdən 68 faizə düşüb). "Blue Origin" fəza şirkəti və "Amazon"un təsisçisi Ceff Bezosun kosmos səyahəti bu həftə dünya gündəminin ən mühüm hadisələrindən idi. Düzdür, bundan 1 həftə öncə "Virgin Galactic" şirkətinin milyarder sahibi Riçard Branson suborbital uçuş həyata keçirməklə Bezosun kosmosa daxil olan ilk milyarder statusuna sahiblənməsinə imkan vermədi, amma hər halda, hadisə maraqla qarşılandı, müxtəlif internet platformalarda canlı yayımlandı, milyonlarla insan onu acıgözlüklə izlədi.

Həmin vaxt çoxumuzun başı Pərvinin sevgilisinin onu şantaj etməsi, Aşıq Namiqin qadına qarşı nalayiq hərəkətlərinin müzakirəsinə qarışmışdı.

Göz yaşları

Avropanı sel-su yuyub aparır. Almaniyada ölənlərin sayı 200-ə, Belçikada 30-a çatıb. Niderlandda da leysan və çay daşqınları şəhərləri su altına alıb.

Suriyalı uşağın "Hamınızdan Allaha şikayət edəcəm" sözləri yadınızdadır, yəqin ki.

Bəlkə bu sel suriyalı uşaqların göz yaşlarıdır?!

Hə şey vətən üçün deyənlər və...

Şəmkirdə şəhid ailəsinin evindən oğurluq edən iki nəfər saxlanılıb. A.N. və H.R. (günahları sübuta yetirilmədiyindən adları bu cür təqdim edirik) gecə qonşuluqdakı şəhid ailəsinə məxsus evə daxil olaraq ümumi dəyəri 25 min manat olan qızıl-zinət əşyalarını oğurlayıblar.

Canını vətən uğrunda qurban verən, hər şey vətən üçün deyən adamın evindən oğurluq edən adamı, nə qədər qəddar səslənsə də, mina təmizləyən maşınların qarşısına qoşmaq lazımdır.

34
Kitabxana, arxiv şəkli

Hazırlıqlı oxucuya kitab tövsiyəsi: “Qumru əlifbası”

258
Dərindən düşündükdə, əslində daha ciddi problem oxucunun yox, ədəbiyyat adamlarının, yazarların, tənqidçilərin, ədəbiyyatşünasların prosesə, ədəbiyyat gündəminə laqeydliyidir.

Ölkənin ədəbiyyat gündəminə qarşı oxucu laqeydliyinə dəfələrlə toxunmuşuq. Nə yeni imzalar, nə yeni yaranan ədəbiyyat, nə də yeni kitablar diqqət çəkir. Milli ədəbiyyat haqqında oxucu təmkinlə susur. Bizim bu sükutu tək-tənha pozmaq cəhdlərimiz hələlik alınmır. Çünki qələm adamları öz eqolarını, ambisiyalarını bir kənara atıb, eyni hədəfə doğru birlikdə hərəkət etmək istəmir.

Dərindən düşündükdə əslində daha ciddi problem oxucunun yox, ədəbiyyat adamlarının, yazarların, tənqidçilərin, ədəbiyyatşünasların prosesə, ədəbiyyat gündəminə laqeydliyidir. Təəssüf ki, bizim əli qələm tutanlarımız yerli və milli ədəbiyyat haqqında yazmağa bir o qədər həvəsli deyil. Bunun səbəblərini özüm üçün az-çox aydınlaşdırmışam, bölüşmək istəmirəm. Açığı “qaranlığı lənətləməkdənsə bir şam yandırmağı” üstün tuturam.

***

Azərbaycan poeziyasının son 20 ildə yetişdirdiyi ən sanballı, intellektual imzalardan biri şair Qismət Rüstəmovdur. Şeirləri dillər əzbəri olmasa da, xalis ədəbiyyat hadisəsi, ciddi və dəyərli poeziya nümunələridir. Qismət tək şair kimi yox, eyni zamanda esseçi, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi kimi də dünya səviyyəli işlərə imza atan qələm adamıdır. Qismətin yaradıcılığı bu ölkədə ədəbiyyatla peşəkar şəkildə məşğul olan hər kəsə tanışdır.

Onun esseləri, dünya ədəbiyyatından etdiyi tərcümələr gənc ədəbiyyatşünaslar, tələbələr üçün ciddi mənbə hesab oluna bilər. Bir sözlə, Qismət Azərbaycan ədəbiyyatı üçün çox vacib imzalardan biridir. Onun əhatəli bilgisi, ədəbiyyata intellektual münasibəti poeziyasından da yan keçməyib. Qismətin bəzi şeirləri xüsusi hazırlıq tələb edir. Onun bəzən sadə görünən şeirlərində belə hazırlıqsız oxucunu dolaşığa salan ciddi mənbələrə, mifoloji mətnlərə göndərmələr var.

***

Qismətin yaradıcılığı haqqında uzun-uzadı təhlil aparmaq, onun toxunduğu mətləblərə işıq tutmaq, göndərmələr etdiyi mətnlərdən bəhs etmək olar. Şübhəsiz ki, hər şeyin “fəst-fud”laşdığı bir dönəmdə, ciddi ədəbiyyatın oxucunu darıxdırdığı bir dövrdə bunu etmədən yüz ölçüb, bir biçmək lazımdır. Bəlkə də tənqidçilərimiz də bu təbəddülatı yaşadıqları üçün Qismətin poeziyası haqqında təhlillər, ədəbi-tənqidi yazılar yazılmır. Hər halda, mənim də belə bir məqsədim yoxdur. Tənqidçilərimizin işinə qarışmaq istəməzdim. Onsuz da, əksər tənqidçilərimizin məni görməyə gözü yoxdur, bir də bu məsələdə onları hövsələdən çıxarmayım.

Düşünürəm ki, dəyərli şairimizin yaradıcılığının layiq olduğu qiyməti alması üçün əvvəlcə ciddi ədəbiyyatı oxumaq həvəsində olan oxucular yetişməlidir. Bu oxucuların yetişməsi üçün potensial oxucunu milli ədəbiyyatımızı oxumağa təşviq etmək, həvəsləndirmək lazımdır. Məqsədim Qisməti şişirtmək, ədəbiyyatımızın fövqünə qaldırıb əlçatmaz intellektual obrazına bürümək deyil. Ədəbiyyatımızı izləyən oxucular Qismətin ədəbiyyatdakı yerinə və çəkisinə onsuz da bələddir.

***

Ötən il Qismətin seçmə şeirlərindən ibarət “Qumru əlifbası” adlı kitabı “Qanun” nəşriyyatında işıq üzü görüb. Aylardır kitabın əks-sədasını gözləsəm də, sükut pozulmadı. Ədəbiyyatla əlaqəsi olan dostlarla görüşəndə bu kitab barədə söhbət açılsa da, kitabın ciddi şəkildə təbliğatı aparılmadı. Ən azı qələm dostlarımızın bu kitabı alıb oxuduğunu, tövsiyə etdiyini görmədim.

Hələlik bu kitab haqqında təbrizli yazar Nadir Əzhərinin "Qismət Rüstəmov şeiri və dörd ünsür" adlı yazısından savayı heç nə oxumamışam. Görünür bir-birimizin uğuruna, atdığı addıma laqeyd münasibət bu məsələdə də rol oynayıb.

Qismətin poeziyası ilə tanış olanlar üçün “Qumru əlifbası” çox sanballı və əvəzsiz mənbədir. Karantin dönəmində kitabı çox çətinliklə əldə etsəm də, hazırda “Qumru əlifbası” əksər kitab mağazalarında satışda var. Dəfələrlə dostlarla söhbət zamanı qeyd etmişəm ki, bir qələm adamı kimi, Qismətin son kitabına qarşı laqeyd münasibət mənə pis təsir edir.

Ümumiyyətlə yerli yazarların yaradıcılığına qarşı laqeydlik məni narahat edir. Özündən əvvəlki nəslin, həmçinin Qismətin poeziyasından xəbərsiz, onun yaradıcılığı ilə tanış olmadan şeir yazmağa başlayan gənc nəsil şairlər ədəbiyyata axın edir. Bu yazını bir az da hər gün müxtəlif yollarla mənə şeirlərini, yaradıcılıq nümunələrini göndərib, fikirlərimi öyrənməyə çalışan gənc şairlərimiz, yazarlarımız üçün yazıram.

Qismətin poeziyasını, bütövlükdə onun yaradıcılığını tam məsuliyyətimlə oxucuya tövsiyə edirəm. Məsələn, “Qumru əlifbası” kitabı ilə başlaya bilərsiniz.

258

Londonun su batmış küçələri