Avropa İttifaqının bayrağı (Aİ), arxiv şəkli

Tezliklə Avropa içəridən parçalanacaq, isə Rusiyanı cəzalandırmaq barədə düşünür

57
(Yenilənib 21:50 25.06.2021)
Nəzarətsiz qeyri-leqal miqrantlar onları qəbul edən ölkələri daxildən parçalamasa belə, Avropa İttifaqının başı üstündə Demokl qılıncı kimi asılıb qalacaq, bu absesi görməmək isə mümkün deyil.

BAKI, 25 iyun — Sputnik. Dünən Avropa İttifaqının (Aİ) qırx səkkiz saat sürən sammiti baş tutdu, bu gün isə plenar iclas keçirilib. Rəsmi gündəm - "demokratiya və təkamül əleyhdarlarının" davranışlarını müzakirə etməkdir. Bu sıraya Rusiya və Belarus aid edilir.

Aİ üçün təhlükələr haradan gəlir?

Belarusa qarşı sanksiyalar paketi tezliklə təsdiqlənəcək, gözlənilən əsas məqam Belarus kaliumunun Avropaya ixracı ilə bağlı məhdudlaşdırıcı tədbirlərdən (bu, Avropa fermerləri tərəfindən istehlak olunan xammalın dörddə biri qədərdir, onların bu itkini nə ilə dolduracaqları isə məlum deyil) ibarətdir.

Rusiyanın davranışlarına gəlincə, yeni dəbli Avropa "partkomu" həmin məsələni maddə-maddə müzakirə edəcək ki, son yeddi ilin bir gününü belə "Şərqdən gələn təhdidlərsiz" təsəvvür etməyən Avropanın işıqlı cəmiyyətini qorxuya salsın.

Vəziyyəti "Qərb tərəfdaşları"mızın təklif etdikləri hərbi terminlərlə təsvir etsək, kəşfiyyatda bu cür davranış "diqqəti əhəmiyyətsiz hədəfə doğru yayındırmaq" adlanır, çünki Aİ üçün həqiqətən də hər hansı bir təhlükə varsa, bu, Şərqdən deyil, ancaq Cənubdan gələ bilər. Bu təhdid o qədər mühümdür ki, heç kim onu açıq şəkildə müzakirə etmək istəmir, çünki qorxurlar. Axı qeyri-qanuni miqrasiya son illərdə hər saniyədə alovlana biləcək bir məsələyə çevrilib.

Özünüz qərar verin: Avropalıların sammitdə müzakirəyə çıxarmaq niyyətində olduqları Türkiyə üç milyon potensial qaçqını öz ərazisində saxlayır. Və Brüssellə müqavilələrə riayət edib-etməmək Ankaranın öz istəyindən asılıdır.

Miqrantları göndərənlərlə gətirənlər arasında möhkəm əlaqə

Aralıq dənizindəki qeyri-qanuni miqrantları xilas edən QHT-lərlə potensial sığınacaq axtaranları (həm də Avropadan səxavətli sosial paket almağa namizəd olanları) Şimali Afrika sahillərində yararsız qayıqlara mindirənlər arasındakı əlaqələrin olduğu hüquqi baxımdan öz təsdiqini tapsa da, Aİ hüquq-mühafizə orqanları insan alveri şübhəlilərinin məsuliyyətə cəlb edilməsi üçün demək olar ki, heç bir tədbir görmür.

İtaliya prokurorluğu məsələnin bir qədər dərininə gedəndən sonra məlum oldu ki, Şimali Afrikadan şişmə qayıq göndərənlərlə miqrantları qeyri-qanuni yolla icarəyə götürülmüş dəniz nəqliyyat vasitələrinə mindirənlər arasında möhkəm əlaqə var və telekommunikasiya texnologiyalarının bütün nailiyyətləri onların hər ikisinin xidmətindədir.

Bu barədə Avropolun hesabatında (çox güman ki, ilk hesabat deyil) da geniş şəkildə bəhs olunur. Hesabatda rəqəmlər də öz əksini tapıb. "Avropa cənnətinə" üz tutan bir qeyri-leqal miqrantın ora ötürülməsi mütəşəkkil cinayətkarların cibinə yeddi min avro qazandırır.

Əsas marşrutlar:

– Şərq marşrutu – Yunanıstandan keçməklə, sonra da Balkanlardan və rumın, bolqar, xorvat uzaq məsafə sürücülərinin köməyi ilə Almaniya və Fransaya;

– Qərb marşrutu – ispan limanlarından keçməklə və yenə uzaq məsafə sürücülərinin köməyi ilə Fransaya;

– Orta (və ən məşhur ) marşrut – italyan limanlarından keçməklə; və yenə marşrutun son nöqtəsi qismində Fransa çıxış edir.

Belə bir məlumat var ki, hər il bu və ya digər yollarla Fransaya 350-400 min nəfərə kimi insan (müqayisə üçün bildirək ki, Fransanın Nitsa şəhərinin əhalisi bu qədərdir) gəlir. Qeyri-qanuni miqrantların yarısının və ya üçdə birinin bu ölkədə qaldığını düşünsək, yalnız bu fakt belə nəzəri cəhətdən hakimiyyət orqanlarını problemin həllinə məcbur etməli, digər tərəfdən isə cəmiyyəti ayağa qaldırmalıdır.

Problemlərin texniki olaraq gözardı edilməsi

Artıq fransız şəhərlərinin küçələri fransızlara məxsus deyil. İndi bu küçələrdə hətta gündüzün günorta vaxtı belə gəzmək təhlükəlidir. Hətta varlıların yaşadığı məhəllələrdə belə qadınların boynundan boyunbağısını və ya qolundan bilərziyini dartıb çıxara bilərlər. İşıqforun qırmızı işığında dayanan maşının sürücüsü pəncərəni bağlamayıbsa, bu saat, pul və ya kredit kartının oğurlanması ilə nəticələnə bilər.

Metroya minməklə mobil telefonunuzdan məhrum ola bilərsiniz.

Bu xırda-para, polis xülasələrində deyildiyi kimi "hüquq pozuntuları", demək olar ki, heç vaxt mətbuat səhifələrinə və ya informasiya portallarının xəbər lentinə düşmür. Çünki "Beşinci respublikanın" jurnalistləri əmindirlər ki, bu cür məlumatlar "zəiflərə və müdafiədən məhrum olanlara" qarşı nifrəti alovlandıra bilər".

Əvəzində ölkədə baş verənlər barədə açıq danışmaq istəyənlər ardıcıl şəkildə nifrət alovuna məruz qoyulur.

Buna ən son nümunə Marin Le Penin "Milli Birlik" partiyasına qarşı çoxsaylı məhkəmə iddialarıdır (Fransız Hüquqşünaslar Palatası da daxil olmaqla): Onun partiyasının təşviqat materiallarında yalnız bir qeyri-qanuni azyaşlı miqrantın bir il saxlanmasının büdcəyə təxminən 50 min avroya başa gəldiyi ifadə edilmişdi. Bu rəqəmlər kifayət qədər rəsmidir və Senat Komissiyasının hesabatından götürülmüşdü, onları təkzib etmək çətindir. "Milli Birliyin" yeganə günahı isə onları götürüb elan etməsidir.

Tok-şoulardan çıxmayan, milliyətçiləri (əslində vətənpərvər insanları) ksenofobiyada ittiham edən, "geniş açıq qapılar" siyasətini axıra kimi dəstəkləyən elə həmin jurnalistlər, şərhçilər və mütəxəssislər get-gedə daha böyük narahatlıq doğuran Avropolun hesabatlarını da, kriminalistlərin ölkədə qeyri-qanuni miqrasiyanın və zorakılıq səviyyəsinin ekspinensial artımı ilə bağlı xəbərdarlıqlarını da texniki olaraq gözardı edirlər.

Yuxarı yaşlı yeniyetmələrin və gənclərin zorakılıq problemləri ilə məşğul olan məşhur həkim-psixiatr Moris Berje "Fiqaro"-ya müsahibəsində açıq-aşkar bəyan edir:

"Nəzarətsiz qeyri-qanuni miqrasiyanın qarşısını bir neçə illiyə, heç olmasa, yeni gələnlər yaşadıqları ölkənin qanunlarına riayət etməyi öyrənənə qədər almaq vacibdir. Bəli, kimlərsə bu qərarın ədalətli olmadığını düşünə bilər, ancaq bizim başqa çıxış yolumuz yoxdur".

Nəzarətsiz qeyri-qanuni miqrasiya – praktiki olaraq Aİ-nin daxilində güclü fikir ayrılığı doğuran yeganə amildir. Bəzi dövlətlər var ki, Brüsselin vəsaitsiz və dəstəksiz qoyduğu "gələcək avropalıları" təchiz edərək ilk zərbəni öz üzərinə götürülər. Bu isə öz növbəsində qeyri-qanuni miqrantların hərəkəti üzərində hər hansı bir nəzarətin olmamasına gətirib çıxarır. Bu barədə Yunanıstanın hakimiyyət nümayəndələri kifayət qədər açıq danışırlar.

Baş verənləri öz adı ilə çağırmalı, ya da...

İtaliya səs çıxartmağa cəhd göstərir: sammit ərəfəsində Roma bəyan etdi ki, miqrasiya mövzusu və ya heç olmasa hazırkı qəbul prosesinin bir hissəsi gündəliyə salınsın. Ancaq praqmatik Mario Draqanın çağırışı heç bir reaksiya doğurmadı, yalnız bildirdilər ki, onun "sözünü eşidiblər".

Bundan başqa, Macarıstan, Polşa da var: Budapeşt və Varşava Paris, Nitsa və Avinyonda, etnik gettolara çevrilmiş şəhər kənarlarında baş verənləri görəndən sonra, nə "Avropa həmrəyliyi" çərçivəsində, nə də mümkün maliyyə mükafatları müqabilində öz ölkələrində bu vəziyyətin təkrarlanmasına can atırlar. Üstəlik, Orban və Moravetski (heç tərəfdarı olmayan Makrondan fərqli olaraq) tam olaraq belə bir siyasət yürütmək üçün ictimai mandata sahibdirlər.

Beləliklə, nəzarətsiz qeyri-leqal miqrantlar onları qəbul edən ölkələri daxildən parçalamasa belə, Avropa İttifaqının başı üstündə Demokl qılıncı kimi asılıb qalacaq, bu absesi görməmək isə mümkün deyil.

Ya baş verənlər öz adı ilə çağırılmalı, ya da susqunluq, ört-basdır etmək və senzura siyasəti məntiqi sonla nəticələnənə qədər bu cür davam edəcək. Bu sepsis, Avropa orqanizminin ümumi iltihabı, yəni elə həmin Parisin və ya Nitsanın küçələrində vətəndaş müharibəsi başlayana qədər sürəcək. Yeri gəlmişkən, hərbçilər Makrona bu barədə nə az, nə çox, düz üç dəfə xəbərdarlıq ediblər.

Eləcə də oxuyun:

57
Teqlər:
Avropa İttifaqı, Avropa, problem, miqrant
Növbə

İtələşə-itələşə bank növbəsində: yaxınlıqdakı qazonda da gözləyən tapılır

1493
(Yenilənib 21:50 28.07.2021)
Azərbaycan insanının bəlkə də ən çox sevmədiyi işlərdən biri növbədə durmaqdır. Heç bir çətinlik bizə ağır gəlməz: daş da daşıyarıq, fəhləlik də edərik, yeri gəlsə, aylarla bazarda qarpız da satarıq, bircə növbəyə durmaq olmaya.

Elə tez-tez marketdə bu mənzərə ilə rastlaşırıq: nəsə kiçik bir bazarlıq etmisən, birdən biri yaxınlaşır, “Qardaşımsan, incimə, bir pivədir, məni növbədən kənar burax”. Bu gedən kimi dalınca əlində bir energetik içki tutan bir başqası xahiş edir. Növbəyə durmamaq üçün hər cür yazıq sifət almağa hazırıq, amma təki 5-10 dəqiqə gözləməyək.

Növbə gözləmək prosesi Azərbaycan banklarında hələ də qalmaqdadır

Elə sovet dövründə də növbə gözləməmək Bakıda ciddi problem idi. Özü də gənclər daha çox səbirsizlik ifadə edirdilər. O dövrdə adətən kinoteatrlarda böyük növbə olurdu, baxırdın, kənardan-bucaqdan növbəsiz bilet əldə etməyə çalışan nə qədər adam ortaya çıxırdı. Birtəhər kimisə qabaqlamağa çalışırdılar.

Sovetin zamanı bitdi, yeni dövrə qədəm qoyduq. Hər tərəfdə dükan-bazar açıldı, kafe-restoranın sayı-hesabı bilinmədi. Nə kino, nə də teatr üçün növbə olmadı. Nə qədər deyirsən, bilet də var. Hətta beynəlxalq idman yarışlarına baxmaq üçün çox cüzi bir pul ödəməklə bilet əldə etmək olar. Doğrudur, pik saatlarda supermarketlərdə sıxlıq olur, amma ümumən pis deyil.

Zaman dəyişdi, nə qədər yeni texnologiya meydana çıxdı, amma bu növbə deyilən şey tam sıradan çıxmadı nədənsə. Növbə gözləmək prosesi Azərbaycan banklarında hələ də qalmaqdadır. Hansı banka getsən, həm daxilində, həm də küçədə növbəsini gözləyən onlarla vətəndaşa rast gəlirik. Pensiya və ya maaş veriləndə isə bankomat qarşısında adam əlindən tərpənmək mümkünsüz olur. Bax belə, itələşə-itələşə yaşayırıq.

Növbə onda da vardı, indi də

Baxırsan, qəşəng ofis də qurulub, nəzakətli işçi heyəti toplanıb, növbə almaq üçün xüsusi avtomat da var, amma yenə də müştəri bankda ən azı 1-2 saat itirməlidir. Bir işin düşübsə, deməli, gözləməlisən. Bank var, elə monitorda növbədə olan nömrəni səslə də çağırır, amma həmin insan görünmür. Nömrə yanıb-sönür, gələn isə yoxdur. Qaydaya görə, bank işçisi ən azı 1 dəqiqə gözləməlidir, bəzən daha çox. Vətəndaş isə çıxıb gedib. Beləsinin sayı bir deyil, iki deyil, üç deyil, onlarla hesablanır.

Koronavirus pandemiyasından öncə də vəziyyət yaxşı deyildi, növbə onda da vardı, indi də. Sadəcə indi bəzi banklar guya virusdan qorunmaq adı ilə bank daxilindəki oturacaqları da skotçla bağlayır, müştərini kobud formada çölə qovur. Guya belə olanda, küçədə günəş şüaları altında istidən nəfəsi kəsilən müştərinin sağlamlığını qoruyurlar.

Bankda həm işçi sayı azdır, həm də filial

Axı bank sektorunda növbəni yaradan nədir? Niyə bu problemi həll etmək üçün heç bir tədbir görülmür?

Səbəb az deyil. İlk növbədə bank, filial və bankomatların sayı əhali sayına görə xeyli azdır. Hər banka bunu aid etmək olmaz, amma bankın filialları müştəri bazasının sayına görə formalaşmalıdır. Reallıqda bank işçiləri günün sonuna kimi tər töksə də, bankda növbə bitmək bilmir. Deməli, həm işçi sayı azdır, həm də filial. Rahatlıqla bir banka girib hansısa bir işini görmək bu gün qəliz bir işə çevrilib.

Adi bir əməliyyatı götürək. Deyək, kiməsə 7-8 min rus rublu almaq lazımdır. Bunun üçün mütləq günorta saat 2-yə kimi banka getməliyik, yoxsa valyuta almaq mümkün olmayacaq. Valyuta dəyişməyi isə saat 5-ə kimi etmək olar. Özünlə mütləq şəxsiyyət vəsiqəsi olmalıdır. Bank şəxsiyyətin surətini çıxardır, əgər bu bankda əməliyyat etməmisinizsə, onda vəsiqənin məlumatını kassir özündə qeyd edir. Halbuki bu, qeyri-qanunidir, çünki şəxsiyyət vəsiqəsində vətəndaşa məxsus şəxsi məlumat toplanıb. Sonra kassir daha nəsə bir kağız yazır, müştəriyə imzalatdırır, üç yerə parçalayır, möhür vurur, sonra da pulla bir yerdə verir. İki hissəni özündə saxlayır, şəxsiyyətin surətini də.

Cəmi 100 ABŞ dollar həcmində bir əməliyyata müştəri və bank azı 15 dəqiqə zaman sərf etməlidir. Özü də banklarda toplanan müxtəlif sənəd və kağızın həcmini təsəvvür etmək belə çətindir. Hərdən kassaların arxasında toplanan qalaq-qalaq sənədləri hələ harasa daşımaq da lazımdır. Şəxsiyyətin üzünün çıxarılması Mərkəzi Bankın tələbidir, amma bunu həmin bankda kimsə oxuyurmu? Kiçik bir məbləğdir, müştəri gəldi, dəyişdi, çıxıb getdi. Kağız isə qaldı.

***

Artıq bağlanmış “Dəmirbank”da baş vermiş hadisə:

- Xanım, mümkünsə, Novosibirsk şəhərinə pul yollamaq istərdim.

- Necə? (monitora baxır). Novorossiysk?

- Novosibirsk.

- Novosibirsk (axtarır). Çıxmır sistemdən.

- Necə çıxmır? Axı Rusiyanın böyük şəhəridir.

- Tapıldı. Nə qədər yollayırsınız?

- Min rubl (23 manat).

- Kimə?

Ad, soyadı deyirəm. Qeyd edir, sonra şəxsiyyət vəsiqəsinin surətini çıxarmağa cəhd edir. Kseroks yaxşı işləmir, donub qalır. Gedib kimisə çağırır, birtəhər yoluna qoyurlar. 30 dəqiqə sərf etdikdən sonra pulu yollamaq olur. 6-7 vərəq kağız da zay edilir. Bir neçə işçi və bir müştərinin həyatı bu qədər kiçik işə sərf olunursa, bu bank nə vaxtsa müflis olmalı idi.

***

Başqa bir nümunə. Azərbaycanda rəhmətə gedən bir insan üçün dövlət “DOST” xidməti vasitəsilə həmin şəxsin qohumlarına 600 manat pul ödənilir. Bir növ dəfn xərcinin bir hissəsi kompensasiya edilir. Amma nə qədər güc aparan bir prosesdir. Ölüm kağızı almaq üçün tibbi yardım stansiyasının kağızını yerli xəstəxanaya təqdim etmək lazımdır. Sonra ölüm faktı sistemə yüklənir, xüsusi tibbi arayış verilir. Bu arayış və rəhmətə gedənin şəxsiyyət vəsiqəsi ya ASAN xidmətə, ya da “ZAQS”a, yəni rayon qeydiyyat şöbəsinə təqdim edilməlidir. Buradan ölüm kağızı və “DOST” xidmətinə təqdim ediləcək arayış verilir. Daha sonra müvafiq bələdiyyədən dəfn barədə arayış alınmalıdır. Sonda bu sənədlər “DOST” xidmətinə verilir. Orada xüsusi bir kağız təqdim edilir, sonra bir ay gözləyərək Azərbaycan Beynəlxalq Bankından həmin məbləği almaq lazım gələcək. O da əgər “DOST” xidməti vaxtında pulu köçürsə. Özü də gedib bankda əlavə 2 saat da gözləməli olacaqsan, pul hələ köçməyibsə, gedib yerində məsələni araşdırmaq da təklif ediləcək.

Sadə bir əməliyyatdır, bunu pul dalınca gələn şəxsin öz hesabına da köçürmək olar, rəhmətə gedən pensiyaçıdırsa, bank kartına da. Amma pensiya kartı şəxs ölən kimi o dəqiqə bloklanır. Bu pulu alınca həyata nifrət edirsən.

Banklar da bu neqativ reputasiyadan yaxa qurtarmağa cəhd etmirlər

Ölkədə bir çox əməliyyatın elektronlaşmasına, sadələşdirilməsinə ehtiyac var. İş başında olan birisi iş yerini qoyub bankda bir neçə saatı niyə itirməlidir axı? Valyuta əməliyyatını reallaşdıran bir bankomat qoymaqla növbəni yox etmək də olardı. Bu qədərmi çətindir bu iş?

Bir çox bankın saytında olan onlayn cavab sistemi də fərli işləmir. Hər hansı suala cavab almaq asan deyil. Bankın qısa nömrəsinə zəng edib nəyisə aydınlaşdırmaq da zaman tələb edir. Orada da növbə olur. Texnologiya dövründə bank qapısında, ya da yaxınlıqdakı otluqda növbə gözləmək isə ən azı bank üçün ayıbdır. Hansı xidmət səviyyəsindən danışmaq olar? Hərə bir qazonda oturub ömrünü çürüdür.

Növbə sevməyən Azərbaycan xalqı bank qarşısında bu qədər zaman sərf edirsə, deməli, ölkədə banklara qarşı da bir neqativ fikir formalaşır. Banklar da bu neqativ reputasiyadan yaxa qurtarmağa belə cəhd etmirlər. Elə bil bataqlığa düşüblər, çıxış yolu da tapılmır.

İşıq üzü almanlardadır. 4-5 adamla böyük bir bankı işlədən alman bankirlərdən yaxşı işləməyin sirrini öyrənmək də yerinə düşərdi. Elə xidmət səviyyəsinə görə dünyada lider olan Yaponiyaya da təcrübə dalınca getməyinə dəyər. Bəlkə, o zaman növbədən yaxa qurtararıq.

1493
İl-76

Rusiya yeni "Məhşər günü" təyyarələrini inşa edir: üçüncü nəslin xüsusiyyətləri

21
(Yenilənib 18:36 28.07.2021)
Bu təyyarənin vurulması çox təhlükəlidir: bu cür hipotetik vəziyyətdə, təyyarənin yerə düşdüyü 2-3 dəqiqə ərzində onlarla düşmən ölkəni Yer üzündən silə biləcək.

 

BAKI, 28 iyul — Sputnik. Tezliklə İl-96-400M təyyarəsi əsasında hazırlanmış yeni komanda idarəetmə məntəqəsi Rusiyanın Müdafiə Nazirliyinin istifadəsinə veriləcək. "Zveno-S" layihəsi çərçivəsində iki ədəd yeni təyyarə Voronej aviasiya zavodunda yığılır.

Hava komanda məntəqəsi (HKM) qlobal hərbi münaqişə baş verdiyi təqdirdə (nüvə müharibəsi), hətta düşmən bütün yerüstü idarəetmə məntəqələrini məhv etsə belə, Ali Baş Komandana və Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargahının rəhbərliyinə bütün qoşun növləri və strateji nüvə qüvvələrini etibarlı şəkildə idarə etməyə imkan verir. Bu cür yüksək texnoloji səviyyədə olan aviasiya kompleksini dünyada yalnız iki dövlət yaratmaq iqtidarındadır – Rusiya və ABŞ.

Rusiyanın yeni HKM-i Amerika analoqundan onunla fərqlənir ki, o, bir neçə "Məhşər günü"nə hesablanıb və istənilən təcavüzkardan əvəz çıxılmasını təmin edir.

Bəs HKM vurulsa, necə olacaq?

Rusiyanın ən yeni HKM-ni aşkar və məhv etmək çətindir. Təyyarənin yüksək səviyyədə səyyar fəaliyyət göstərmək qabiliyyəti, müasir radioelektron mübarizə vasitələri, düşmən radarları və peykləri üçün demək olar ki, gözəgörünməz olması, radioaktiv şüalanmadan mühafizə sistemi, sürət, uzun məsafələrə və ən yüksək hündürlüklərdə uçmaq qabiliyyəti HKM-ə yerüstü, yeraltı və ya sualtı komanda məntəqələri ilə müqayisədə böyük üstünlüklər verir.

Təyyarə əlavə yanacaq doldurulmaqla sutkalarla havada qala bilər. Düşünürəm ki, HKM-i vurmaq çox təhlükəlidir: bu cür hipotetik vəziyyətdə, təyyarənin yerə düşdüyü 2-3 dəqiqə ərzində Baş qərargahın operativ qrupu onlarla düşmən ölkəni Yer üzündən silə biləcək.

Müasir müharibə - nə Hollivud döyüş filmi, nə də eyni dağıdıcı gücə malik zərbələrin mübadiləsidir. Münaqişə tərəfləri bütün döyüş vəziyyətlərində ssenariləri çevik şəkildə dəyişə bilərlər.

Burada Rusiya SQ-nin ümumi vəziyyəti, planlaşdırma və rabitə sistemləri, nüvə silahının döyüş tətbiqi alqoritmləri, dövlət başçısı və Ali Baş Komandanın siyasi iradəsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Üçüncü nəsil HKM-in işlənib hazırlanması xarici hərbi təhlükənin ciddiliyindən xəbər verir.

Rusiyanın "Məhşər günü" təyyarələrinin olması faktının özü belə Pentaqon və NATO-dakı qızmış başların üstünə soyuq su səpir və qlobal hərbi münaqişəni qeyri-müəyyən vaxta qədər uzadır.

Üçüncü Dünya müharibəsi üçün komanda məntəqəsi

Rusiya qoşunları getdikcə daha çox mükəmməl, avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri, silahlar və süni intellekt elementləri ilə təchiz olunurlar. Strateji nüvə qüvvələri fəal şəkildə yenilənir. Kosmik kəşfiyyat və rabitə vasitələri inkişaf etdirilir.

"Məhşər günü" təyyarəsinin radiorabitə kompleksi 6000 km radiusda əmrləri qoşunlara, o cümlədən strateji aviasiyanın, göyərtəsində strateji nüvə silahları daşıyan sualtı qayıqların ekipajlarına, səyyar və şaxtalı raket-atəş qurğularının heyətlərinə çatdırmağa imkan verir.

Üçüncü nəsil HKM unikal xüsusiyyətləri, funksiyalarının artırılması, uzun müddət fəaliyyətdə qalmaq, enerjidən qənaətlə istifadə etmək qabiliyyəti ilə fərqlənir. Təyyarədə ali komanda heyətinin, Baş qərargahın əməliyyat qrupu zabitləri və texniki mütəxəssislərin saatlarla işləməsi üçün rahat şərait yaradılıb. Qlobal münaqişə baş verdiyi təqdirdə Rusiyanın əsas komanda məntəqəsi əlavə yanacaq doldurulmaqla bir neçə sutka ərzində fasiləsiz uçuş gözləyir.

Bütün bunların əsası isə etibarlı daşıyıcıdır. İl-96-400 təyyarəsi əslində nəhəng gücü və təhlükəsizliyi ilə məşhur olan İl-96-300 təyyarəsinin yükgötürən variantıdır. Müasir materiallar təyyarənin kütləsini azaltmağa imkan verib ki, bu da onun möhkəmliyi və qənaətcilliyini təmin edib.

İl-96-300 təyyarəsinin xüsusi modifikasiyaları Rusiya Federasiyanın prezidenti üçün 1 №-li göyərtə qismində istifadə olunur və silahlı qüvvələrin Ali Baş Komandanı funksiyalarını yerinə yetirilməsi üçün uyğunlaşdırılıb.

PS-90A1 mühərriki ilə təchiz olunmuş və daha çox yük qaldırmaq qabiliyyətinə malik olan İl-96-400 təyyarəsi hazırda mövcud olan və perspektiv avtomatlaşdırılmış bütün döyüş idarəetmə sistemləri ilə işləməyə qadir olan kompleks üçün etibarlı bir bazadır.

Təyyarənin İl-96-400M mülki variantı 370 nəfər sərnişin daşımağa qadirdir. Rusiya aviasiya sənayesinin buraxdığı təyyarələr arasında ən uzun məsafəyə uça bilən İl-96-dır. Lakin buna baxmayaraq Rusiyanın ucqar guşələrində ehtiyat aerodromları və müvafiq infrastruktur obyektlərinin olması zəruridir.

SQ Baş qərargahının mütəxəssisləri geniş miqyaslı hərbi münaqişənin strateji (kompüter) ssenarilərini modelləşdirdiyi vaxtda bir neçə "Məhşər günü" təyyarəsi baza aerodromunda sakitcə dayanıb öz vaxtını gözləyir.

Hazırda mövcud olan HKM İL-86 təyyarəsi əsasında yaradılıb və İL-80 adlanır. Bu cür ikinci nəsil təyyarələrindən cəmi dörd ədəd inşa olunub. Üçüncü nəsil HKM-in yaradılması barədə qərar ikinci nəsil təyyarənin 2019-cu ildə modernləşdirilməsi ilə eyni vaxta təsadüf edib.

Amerikalı analoqlar

ABŞ hərbi hava qüvvələrinin sərəncamında dövlətin ali rəhbərliyi üçün dörd ədəd müasir komanda məntəqəsi var. Həmin komanda məntəqələri “Boeing” 747-200 geniş göyərtəli sərnişin təyyarəsini əsasında yaradılıblar. Bu təyyarələrdən nüvə müharibəsi zamanı, yerüstü komanda məntəqələri məhv edildiyi təqdirdə, təyinatı üzrə istifadə olunacaq.

“Boeing” 747-200 təyyarəsinin mülki versiyasının maksimum 374,8 ton çəki ilə havaya qalxa bilə, 895 km/saat sürətlə, maksimum 13750 m hündürlükdə uça bilər. Təyyarə ən uzağı 10670 km məsafəyə uça bilər, göyərtəsində isə 490 sərnişin üçün yer var. “Boeing” 747-200F təyyarəsinin yük bölməsində 113 ton yük daşımaq mümkündür.

Amerika komplekslərinin imkanlarını bir neçə nümunə üzərində qiymətləndirmək mümkündür.

ABŞ-ın “Boeing” C-32 təyyarəsi bazasında yaradılmış müasir strateji idarəetmə məntəqəsi yerüstü infrastruktur olmadığı və ya düşmən tərəfindən yerüstü idarəetmə məntəqələri, rabitə qovşaqları və xətləri məhv edildiyi təqdirdə qoşunların operativ toplanması zamanı müxtəlif tapşırıqların həlli üçün nəzərdə tutulub. Bundan əlavə, həmin təyyarələr Federal fövqəladə hallarda fəaliyyət agentliyinin (FEMA) mobil idarəetmə məntəqələri qismində də istifadə oluna bilər.

C-32A təyyarəsinin göyərtəsində yeni avadanlıq, naviqasiya və rabitə sistemləri quraşdırılıb. Təyyarənin sərnişin kabinəsi bir neçə hissəyə bölünüb: hərbi rəhbərliyin iş kabineti, iclas üçün otaqlar, əməliyyat qrupunun otaqları, rabitə qovşağı və istirahət otaqları (ehtimal ki, HKM-in də daxili bölmələri eynilə bu cürdür).

İlk bu cür təyyarə “Boeing”in Sietldəki zavodunda 19 iyun 1998-cil tarixdə istifadəyə verilib. Ümumilikdə dərd ədəd bu cür təyyarə inşa olunub ki, onların da hər biri hava komanda məntəqəsi və "Minitmen" qitələrarası ballistik raketlərin idarə olunması məntəqəsi funksiyasını yerinə yetirə bilər.

E-6B “Mercury” təyyarəsi “Boeing” 707-320 təyyarəsinin əsasında yaradılıb və “General Electric” şirkətinin F108-CF-100 markalı turboreaktiv mühərrikləri ilə təchiz olunub. Təyyarə maksimum 155 ton kütlə ilə havaya qalxa bilər, 972 km/saat sürətlə 12000 m hündürlükdə uça bilər. Faktiki olaraq təyyarə ən çox 12810 m hündürlüyə qalxa bilər. Təyyarə əlavə yanacaq doldurulmadan döyüş növbəsində 12400 km uçmağa qadirdir. Əlavə yanacaq doldurmaqla təyyarə maksimum 72 saat havada qala bilər. Təyyarənin ekipajı 14 nəfərdən ibarətdir, operativ strateji komanda heyəti mütəxəssislərinin maksimum sayı isə 8 nəfərdir.

ABŞ-da ilk hava komanda məntəqələri 1965-ci ildə yaradılıb. Onlar xüsusi vasitələrlə təchiz olunmuşdu və onlara KС-135А yanacaqdoldurma təyyarəsi əlavə yanacaqla təmin edirdi. Bu təyyarələr ABŞ SQ Ali Baş Komandanının təyyarələri idi və Merilend ştatındakı Endrüs bazasından havaya qalxırdılar. Bir müddət sonra bu təyyarələr “Boeing” E-4A təyyarələri ilə əvəz olundu. ABŞ HKM-lərinin Avropa və Sakit okeanda baş verə biləcək döyüş əməliyyatları üçün ayrı-ayrı variantları da var idi.

Rusiya və ABŞ arasında yüksək texnologiyalar sahəsində strateji yarış davam etməkdədir.

Eləcə də oxuyun:

21
Teqlər:
Rusiya, təyyarə
Футбольный мяч. Архивное фото

Konfrans Liqası: Azərbaycanın iki klubu mübarizəni dayandırdı, biri isə mərhələni keçdi