Bakıda supermarketdə satıcı, arxiv şəkli

Yapon nəzakətindən bizə çatacaq pay

481
(Yenilənib 23:35 03.06.2021)
Mağaza rəhbərliyi oğurlana biləcək saqqızı, şokolad barədə düşünür, amma müştərinin çantasındakı azı 200 manatlıq smartfon, planşeti və ya bukrider haqda düşünmək istəmir.

Deyirlər, yaponlar dünyanın ən nəzakətli xalqlarından biridir. Məhz bu səbəbdən Yaponiyanın hər hansı bir supermarketində hər hansı bir kobudluqla qarşılaşmaq qeyri-mümkündür. Nəinki satış məntəqəsində, hətta ən adi bir xidmət sahəsində çox isti münasibət hiss olunacaq. Yaponların ayaqyolunda belə insanın özünü rahat hiss etməsi üçün kabinələrdə xüsusi səs sistemi işə düşür, bəzən musiqi səslənir. Qalan xoşagəlməz səslərin eşidilməsi mümkünsüz olur.

Xidmət sahəsində dünyada ilk yerləri zəbt edən yaponlar  heç bir zaman müştəri ilə kobud rəftar etməyi ağıla belə gətirməzlər. Olduqca sakit tonda problem çözməyə cəhd edərlər. Yapon nümunəsi bir etalondur, bunu tətbiq etməklə hər bir sahədə uğur qazanmaq olar.

Nə kamera var, nə də fərli-başlı qorunma sistemi

Azərbaycanda hər gün satıcı kobudluğu, supermarket rəhbərliyinin o qədər də münasib olmayan göstərişləri ilə hər gün qarşılaşırıq. Nəzakət qaydaları bir yana qalsın, hər hansı bir sualla müraciət etdikdə belə, satıcıdan cavab almaq olmur. Hərə öz işi ilə məşğuldur.

Kobudluq və qeyri-peşəkarlığı ifadə edən onlarla nümunə göstərmək olar. Ən pis qaydalardan biri marketə daxil olduqda əl çantasını marketin girişindəki rəflərdən birinə qoymaqdır. Bu tələb bəzən özünü kobud formada ifadə edir. Çantasını rəfə qoymayan alıcının dalınca bəzən iki satıcı düşür. Məqsəd izləmək olsaydı, hələ anlamaq olardı. İnadkarlıqla çantanın rəfə qoyulması barədə deyilir.

Baxırsan, marketdə rəflərə tərəf yönələn nə kamera var, nə də fərli-başlı qorunma sistemi. Qıfılın da hamısı qırıq. Mağaza rəhbərliyi oğurlana biləcək saqqızı, şokolad barədə düşünür, amma müştərinin çantasındakı azı 200 manatlıq smartfon, planşeti və ya bukrider haqda düşünmək istəmir. Özü də əgər rəfdən nəsə itsə, bunun üçün cavabdeh olan bir şəxs də yoxdur. İtmiş telefonun yenisini almaq olar, amma itirilmiş məlumatın qiymətini heç pulla belə ölçə bilməzsən.

Müştəriyə münasibətdə etinasızlıq adi hala çevrilir

Məlumat daşıyıcılarında olan informasiyanın bu gün qiyməti olduqca yüksəkdir, deməli qiyməti bir neçə manat olan mal dalınca mağazaya girən insan heç bir halda onu açarı belə olmayan rəfdə saxlamaq istəməz. Bu zəmində kifayət qədər söz-söhbət olur. Supermarketin rəhbərliyi hər yerdə kamera quraşdırıb satıcını müştəri güdmək, lazımsız münaqişəyə səbəb olan tələb irəli sürməkdən azad etsə, bu ən azı müştəri itkisinin qarşısını ala bilər.

Marketdə malın üzərində qiymətin olmaması ən ciddi münaqişəyə səbəb olan məsələdir. Baxırsan, hərə bir tərəfdə, öz işində. Birindən soruşursan, digərindən, qiymət bilən yoxdur. Ya kassaya getməlisən, ya da eləcə ortada gəzişməlisən, bəlkə səsinə cavab verən tapılar. Elə olur kodu oxuyan aparat da qoyulur, amma işləmir. Müştəriyə münasibətdə etinasızlıq, malın üzərində qiymətin olmaması, qiymət aparatının işləməməsi adi hala çevrilir.

Nəzakət qaydalarını da öyrətməyə xüsusi təlim lazımdır

Marketdə iş şəraiti yaxşı olmadğından, az maaşla 10-12 saatlıq bir qrafiklə çalışan satıcının bir çoxu özünə daha yaxşı yer axtarır. Baxırsan, elə üzünə təzə öyrəşdiyin bir satıcı başqası ilə əvəzlənib, onun da səriştəsi yoxdur, necə əsəbiləşməyəsən. Vaxtın da gedir, əsəbin də. Adətən hətta ən böyük marketlərin yaxşı seçim etmək imkanı olmur. Savadı, biliyi və xüsusi qabiliyyəti olan insanın marketdə işləmək istəyi olmur, işləməyə gələnin də deyilənlərdən heç biri. Nəzakət qaydalarını da öyrətməyə xüsusi təlim lazımdır, onu da ötürürlər.

Marketinq şöbəsi də yolverilməz səhvə tez-tez yol verir. Məsələn, karta olan bonusu silmək üçün kimisə kənardan çağırmağa nə ehtiyac var? Satıcıya deyirsən, bonus kartda nə varsa oradan ödəniş edin, satıcı çığırır “bonus ödəmə”. Heç kim reaksiya vermir, yaxınlıqda olan satıcıya deyir, filankəs müəllimi çağır, pan ödəmə var. Satıcı gedir, sən də kassada gözləyirsən, arxada da bir on adam. “Müəllim” də gəlib çıxmaq bilmir. Satıcı da yenə çığırır, “bonus ödəmə”. Nəhayət məsul şəxs gəlib çıxır, nəsə bir kod vurur, bonus kartdan məbləğ silinir. Əslində, bu bir texniki məsələdir, yəni sistemdə dəyişiklik etməklə düzələn işdir, bir çox satış şəbəkəsində buna heç bir ehtiyac duyulmur, kassada çalışan satıcı bonusu silir. Amma belə də olur. Belə yanaşma nəzakətsizliyin ən yüksək formasıdır, marketə qarşı neqativ fikir formalaşır.

Cavab əvəzinə satıcı səni qiymətləndirir, düşünür nə desin

Satış məntəqələrində rastlaşdığımız kobudluğun sayı-hesabı bilinmir. Bəzən mala baxıb soruşursan “qiyməti nədir”, cavab əvəzinə uzun bir fasilə duyulur, satıcı səni qiymətləndirir, düşünür nə desin. Belə uzanan fasilə üzə dəyən şapalağa bənzəyir sanki. Ürəyi istəsə 5 deyər, istəməsə 10. Qiyməti yaz vur, istəyər alar, istəyər alver edər, istəməz də çıxıb gedər. Bu insana nədən belə əzab verməlisən axı? Olur bir dükandan nəsə alıb sonra başqasına girirsən. Satıcı da baxır aldığına, qiymətini soruşur, sonra da malı pisləyir, deyir bu yeyiləsi alma deyil, məsələn. Bu dükan bağlanar da. Elə də olur. 1-2 ay ötür, bu yerdə “İcarəyə verilir” ifadəsi peyda olur.

Satış məntəqələri, xidmət sektorunda baş verən bu uyğunsuz halların qarşısı nə vaxtsa alınacaqmı? Bəlkə də belə bir gün gələcək. Normal satıcı, ofisiant, taksi sürücüsü hər yerdə qarşımıza çıxacaq. Allah-taala yapon nəzakətindən də bir qədər bizə də pay göndərəcək.

481
İnsan kölgəsi, arxiv şəkli

Neqativi başqasına ötürənlər: onlardan adi halda ağır söz, təhqir eşidə bilərsən

1827
(Yenilənib 19:28 14.06.2021)
Sputnik Azərbaycan-ın köşə yazarı hesab edir ki, zibilini qonşunun qapısına tökən insanla, nəqliyyatda daxildə yığılan neqativi başqalarına ötürən insan arasında heç bir fərq yoxdur.

Azərbaycan insanı hər yerdə narazılıq etməyə bir bəhanə axtarır. Razılıq edən, işlərinin qaydasında olduğunu bildirən kimisə tapmaq qəliz məsələdir. Təsadüfən küçədə birinə toxundunsa, gözləmədyin halda ağır söz, təhqir eşidə bilərsən. Hərənin bir dərdi var, özündə nə qədər çox gəzdirirsə, təsadüfi münaqişə zamanı mütləq üzə çıxa bilər. Həll edə bilmədiyi problemin acığını gərək başqasından çıxa.

Dözə-dözə səbir kasamız dolur, bir bəhanə axtarırıq kimisə acılamağa

Bir tərəfdən bir xalq olaraq çox dözümlüyük, işdə danışmırıq, çünki ayıbdır, sabah-birigün bu adamla üz-üzə gələcəksən. Müdir haqqına girir, artıq iş tapşırır, istirahət günü ofisə çağırır, deyirsən, əşi bir təhər yola verək, yoxsa əlinə bəhanə düşən kimi işdən qovar. İsti plov sifariş verirsən, 1 saat sonra soyumuş dolma gətirirlər, deyirsən, acam, birtəhər yeyim, görüm nə olar. Ustaya iş deyirsən, evin təmirini tapşırırsan, 3-4 gündən sonra rayonda rəhmətə gedən var adı ilə aradan çıxır, günlərlə toz udmalı olursan, deyirsən, eybi yox, yaxşı ustadır, bir az dözüm, gəlib düzəldər.

Dözə-dözə səbir kasamız dolur, bir bəhanə axtarırıq kimisə acılamağa. Amma problemin həlli başqa yerdədir, işə girəndə müqavilə imzalamaq, bütün şərtləri əvvəlcədən danışmaq lazımdır, əgər müdir səni anlayırsa, isti münasibət göstərirsə, bu halda həm kompromisə getmək olar, yeri gəlsə, artıq işləmək də. Yox, əgər müdir kollektivdə birini qaralayıb işlədirsə, öz qohumlarına isə komfort şərait yaradırsa, belə halda problemi məhz yerində çözmək lazımdır, kənarda yox. Sifarişi vaxtında çatdırmayan şirkəti sadəcə “qara siyahıya” salaraq həyatdan silmək gərəkdir. Hələ sosial şəbəkədə teqləyib ətrafınızı məlumatlandırmaq da olar. İşləyə bilmirsənsə, bu yeri tərk elə, qoy başqası işləsin. Pis ustanı isə sosial mediada hər gün qaralamaq lazımdır, gərək adı qara siyahıdan çıxmasın. Bir əldə neçə qarpız tutmaq olar axı? 5-6 obyekt götürüb bir az orada, bir az burada işləməklə nə qədər insanı aldadan usta var. Bu gün bir qohumunu öldürür rayonda, sabah başqa birisini. Obyektlərin də hamısı yarımçıq.

Mahiyyətcə xırda alverçidir, özünə ev tikib zibilini də sənin qapına atacaq

Dükana girirsən, sahibi başlayır ağlamağa: alver filan yoxdur, batıram, nisyə dəftərində salamat yer qalmayıb, vergi imkan vermir işləyək. Di gəl, sadə bir məsələ üçün müraciət edirsən, deyək pul xırdalamaq üçün. O dəqiqə sifətinin ifadəsi də dəyişir, 5 dəqiqə öncə olan yazıq sifət çönür. And-aman edərək xırdanın olmadığını deyir. Uşağı yollayırsan təndir dalınca, zavod çörəyindən verib yola salır, tofita konfeti istəyirsən, karamel verir. Beynində bir fikri var, nə yollasa aldatsın, qabağa düşsün. Sən də ürəyində düşünürsən, yaxşı deyil, dava salmayım, qonşudur, ayıbdır. Sən ayıb bilirsən, o bilmir.

Baxırsan, təzə bağ qonşun gəlib, özünə çox bahalı ev tikdirir. Ürəyində düşünürsən, nə yaxşı, ziyalı bir adamdır. Sosial şəbəkədə istifadəçisi, Strasburq universitetinin məzunu, möhtərəm bir bankın əməkdaşıdır. Amma nə olsun? Mahiyyətcə xırda alverçidir, özünə ev tikib zibilini də sənin qapına atacaq. 5-10 manat qabağa düşmək üçün. Özü də o tək deyil, küçədən ötən digər qonşuların da çəkdiyi siqaretin qutusunu, içdiyi pivənin bankasını sənin qapına atacaq, çünki xətri belə istəyir. Onlardan gərək birini tutub nə ki var əzişdirəsən, onda düzələr bəlkə. Amma yerində tuta bilmədinsə, acığını ya evdəkilərin, ya da tanımadığın bilmədiyin birisinin üzərinə tökəcəksən.

Adətən dava-qırğının çox hissəsi yolda olur. Ya ictimai nəqliyyatda deyişirik, ya da sükan arxasında oturduğun maşının pəncərəsindən Kainatın efirinə pis sözlər buraxırıq. İctimai nəqliyyatda baş verən davaları gərək mətbuat hər gün çəkə, bir hissəsi komediyadır, bir hissəsi drama. Hər cür faciəvi və gülməli halla rastlaşırıq. Biri səsini çıxardısa, digərinin də əsəbi gərilir. Kiçik bir məsələ şişib böyüyür.

Fikir vermişəm, hər gün sürücünü bax belə təhqir edirlər

46 saylı avtobusun sürücüsü:

- Dayanacaqda düşən olacaq?

- Hə, hə.

Avtobus dayanır, düşən düşür, qapı bağlanır. Uşaqla olan bir gənc xanım çox pis bir tonla:

- Saxla daaa, düşək də. Elə gedir aaaa.

Sürücü:

- Düşəydin də.

Davamını yazmağa utanıram. Qadın ağzından çıxanı sürücüyə deyib avtobusu tərk edir. Mexanizm işə düşdü, salon çalxalanır.

Qadınlardan biri:

- Belə danışıq tərzi olar? Niyə bu qadın belə tonda danışır? Sürücünün nə günahı var? Fikir vermişəm, hər gün sürücünü bax belə təhqir edirlər.

Sürücü artıq danışmır, susur.

Kişilərdən biri:

- Özü ləng tərpəndi.

Qadın:

- Lap başım ağrıdı

Digər qadını:

- Bu sürücü elə tələsir, bizi minəndə də, düşəndə də tələsdirir. O neyləsin? Düşə bilmir də.

Salonda artıq başqa söhbət qızışır. Kimsə öz qızından danışır. Ailə qurub, iki uşağı var, əri atıb gedib. İndi o məcburdur nəvələrinə baxmağa. Başqa qadın söhbətə qoşulur. Qonşuluqda qızı evsiz birinə veriblər, sonra həyətdə yeni qurulan ailə üçün ev tikiblər, uşaq da olub, sonda kürəkən nədənsə dözməyib qoyub çıxıb aradan.

Sürücü:

- Dayanacaqda düşən olacaq?

Salonda söhbət davam edir. Bir qadının halı dəyişir, ürəyi bulanır deyəsən. Sürücü avtobusu dayandırıb onu çölə buraxır. Avtobus çalxalanır yenə də. Sürücü, deyəsən, tələsir. “28 May” metro stansiyasında, nəhayət, dayanırıq, amma sonda birdən əyləci basır. Hərə bir tərəfə dəyir. Salondan kimsə deyir:

-  Elə bil kartof-soğan daşıyır.

Biri maddi zibil tökür, digəri mənəvi

Bax, beləcə psixoloqsuz filan öz dərdimizi başqalarının üzərinə tökməklə yaşayırıq. Zibilini qonşunun qapısına tökən insanla, nəqliyyatda daxildə yığılan neqativi başqalarına ötürən insan arasında heç bir fərq yoxdur. Biri maddi zibil tökür, digəri mənəvi. Zibili aparıb zibil qutusuna tökmək lazımdır, problemi isə yiyəsi ilə həll etmək, çünki kökü oradadır. İşi birdəfəlik həll edəndə əziyyəti də az olur sonradan. Həyətdə əmələ gələn alağı biçmək də olar, kökündən qopartmaq da. Biçmək asan yoldur, kökündən qopartmaq çətin. Amma nəticədə daha düzgünü alağı tam təmizləməkdir, sonradan az çıxacaq.

Hər bir işi vaxtında görməklə həyatımıza bir sakitlik bəxş etmək, mənəvi zibili isə vaxtı-vaxtında təmizləməklə daxili harmoniyanı nizamlamaq olar. Aqressiyasını başqa insana yönləndirmək çıxış yolu deyil, müvəqqəti haldır. Həllini tapmayan problem sabah daha ağır prosesə təkan verə bilər. Həm də bu, bir mədəniyyətdir. İctimai yerdə özünü aparmaq mədəniyyətini də gərək uşaq dövründən aşılayasan, yoxsa yeni nəsil gözü ilə hər gün gördüyü davranış metodunu əldə əsas tutacaq. Elə belə də yaşayacaq. Kiminsə ortaya atdığı neqativdən yayınmaq özü bir qəhrəmanlıqdır. Dedi, çıxdı getdi, bir avtobus insan yarım saat danışdı. Hər öz dərdindən, amma başqasının neqativindən nə qədər uzaq dursaq, bir o qədər sağlam yaşayarıq.

Necə deyərlər, dəyirman öz işini görər, çak-çak baş ağrıdar.

1827
ABŞ-da epidemioloji vəziyyət

Üç şəhər, səkkiz lider 24 yeni koronavirus növü

1160
(Yenilənib 08:31 14.06.2021)
Ənənəvi olaraq, Sputnik Azərbaycan-ın "7x7" rubrikasında həftənin ən maraqlı 7 hadisəsi şərh edilir.

“Yeddilər”

Dissident Bukovski dünyanın hələ düz vaxtında deyirdi ki, Qərbdə insanları öz soyuducularının içi daha çox maraqlandırır, nəinki Sovetlərdə insan haqları. Ötən həftə G-7 ölkələri Londonda bir araya gələrək, dünyanın gələcəyi ilə bağlı müzakirələr apardılar. Bukovskinin fikri indi də aktualdır, dünya nəhənglərini öz maraqları qayğılandırır, nəinki susuzluqdan, peyvəndsizlikdən əziyyət çəkən Afrika, uyğurlar, koronavirusun Hindistanı canbəsər etməsi və s.

Hər halda, sağ olsunlar, əllərini ciblərinə atıblar – “yeddilər” iqlim dəyişikliyi ilə mübariz üçün 100 milyard dollar ayıracaq, vaksinlərin isə gələn ilin sonuna qədər bir milyard dozasını varlı olmayan ölkələrə verəcəklər, Avropa İttifaqı isə həmin ölkələrə bir milyard avro ayıracaq. Amma gələn ilin sonuna qədər! O vaxta qədər sağ qalsalar, vaksin qablarını dünyanın humanizm rəmzi kimi saxlayarlar kasıblar. Bu arada “Wall Street Journal”nın məlumatına görə ABŞ vaxtı keçməkdə olan vaksinləri nə edəcəyi ilə bağlı qərar verməkdə çətinlik çəkir.

Ədalətin bumu dünya?

ABŞ-ın vitse-prezidenti Kamala Harris ölkəyə qanunsuz yollarla gələn qaçqınların geri qaytarılacaqlarını deyib. Kanadada isə Hayd Park ərazisində gənc sürücü avtomobilini qəsdən müsəlman ailənin üzərinə sürüb. Nəticədə bir nəfər yerindəcə, üç nəfər isə xəstəxanaya çatdırıldıqdan sonra həlak olub.

Təbiətin ədaləti isə daha mütləqdir. ABŞ-ın Yuta ştatında görünməmiş quraqlıq yaşanır, ştatın qubernatoru vətəndaşlara müraciət edərək yağış üçün dua etmələrini istəyib. İbtidai inanclar belə yaranıb, insanlar yağış üçün dua edib, yağanda ilahi qüvvələrin qüdrətinə inanıblar, yağmayanda isə qəzəbə gəldiklərini düşünüblər. Amma insanlar bu ibtidai inanclardan uzaqlaşdıqca, daha az yağış yağmağa başlayıb.

Koliforniyalılar isə tovuzquşuların hücumuna məruz qalıblar.

Bu arada Çin alimləri yarasalarda 24 yeni koronavirus növü aşkar ediblər.

Kosmosa doğru

Deyəsən, kosmosa və digər planetlərə uçuş aktuallığını artıracaq. Bu arada “Amazon” şirkətinin yaradıcısı Ceff Bezosla bir kosmik aparatda kosmosa uçuş üçün sonuncu yer hərracda 28 milyon dollara satılıb.  Uçuş iyul ayının 20-də həyata keçiriləcək.

Gələcəyin xəritəsi

Qayıdaq Yerə. Bu günlərdə kürənin nəbzi 3 koordinatdan asılıdır – Brüssel, Cenevrə, London. NATO sammiti, ABŞ-Rusiya liderlərinin görüşü və G7-nin toplantısı.

Dünyanı elm və dialoq xilas edəcək. İki insan arasında məsafə bir təbəssüm qədərdir. Ümid edək ki, Putin- Bayden görüşü səmimi təbəssüm və anlaşma ilə bitəcək, görüş dünyanın gələcəyinə müsbət impuls verəcək. 

Ermənistan isə…

Cəngəllik  qanunları ilə yaşayanları xilas etmək üçün isə xeyli vaxt lazım olacaq. Məsələn, Ermənistanı. Bu həftə İrəvan təzyiqlər qarşısında, nəhayət, Ağdamın xəritələrini təqdim etdi – 15 erməni qarşılığında. Xəritəyə əsasən düşmən bu rayonda 97 mina basdırıb. Təxminən elə Ağdamın əhalisi qədər. Xəritələrin alınması, bir çox aspektdən mühüm hadisədir: xeyli insan həyatı bu təhlükədən xilas olur, vaxt və xərclər azalır, bərpa prosesini sürətləndirmək üçün imkan yaranır və s.

Və Paşinyan…

Seçkiöncəsi Ermənistanda hamı hamını ittiham edir, ara qarışıb məzhəb itib. XİN-in müavinləri istefa verib, mətbuat katibi də həmçinin. Həftənin ən maraqlı açıqlamalarından birini isə Paşinyan verib. O deyib ki, “ATƏT-in Minsk Qrupunun Qarabağ üzrə həmsədrləri Azərbaycana tərəfdar mövqe tutublar”.

Sabiq president Ter-Petrosyan isə deyib ki, “Qarabağ məsələsində Ermənistanın müttəfiqi yoxdur və bunu nəzərə almaq lazımdır”.

Görünür, unudurlar ki, 30 ildir işğala görə ermənilərə “gözün üstündə qaşın var” deyən olmayıb, torpaqları güc hesabına geri almışıq.

Futbol paytaxtı

Qarabağ zəfəri ölkəmizi dünyada gündəm etdi. Hazırda isə ölkəmiz bir neçə gün öncə başlanmış futbol bayramı – AVRO-2020-nin bir parçasıdır. Qitənin əsas turnirinin 4 oyunu Bakıda keçiriləcək. Bir oyun artıq geridə qalıb. Türkiyənin iki görüşü Bakıda olacaq. Türkiyənin ev sahibi İtaliyaya məğlubiyyəti mütəəssir etsə də, “ay ulduzluların” hazırkı heyəti onların qrupun ən şanslı komandalarından biri olduğunu deməyə əsas verir. Hazırda komandanın bel sütununu Avropanın aparıcı klublarında çıxış edən top ustaları təşkil edir. Bizi maraqlı oyunlar gözləyir!

1160
Füzuli hava limanının tikintisi

Füzuli aeroportunda ilk sınaq uçuşunun keçiriləcəyi tarix açıqlanıb