Xırdalanda uşaqlar, arxiv şəkli

Rəqəmsal demensiya: uşaq ayları da unudur, saatdan da baş çıxara bilmir

69
(Yenilənib 09:59 02.04.2021)
Nə çarəsi olub, nə də müalicəsi. Eləcə ölən ölüb, qalan qalıb. 20-ci əsrdə həm tibbin, həm də texnoloji tərəqqinin inkişafı onların qarşısını alıb. Amma Dədə Qorqud demişkən, nə biləydik ki, müsibətli günlərimiz qabaqdadır.

Hər dövrün öz xəstəliyi olur. Yüz illərlə dünyanı çiçək, taun, vəba, yatalaq kimi xəstəliklər bürüyüb. Nə çarəsi olub, nə də müalicəsi. Eləcə ölən ölüb, qalan qalıb. 20-ci əsrdə həm tibbin, həm də texnoloji tərəqqinin inkişafı onların qarşısını alıb. Amma Dədə Qorqud demişkən, nə biləydik ki, müsibətli günlərimiz qabaqdadır.

Rəqəmsal demensiyanıi rəsmi tibb ciddi kliniki problem kimi tanıyıb

Günümüzdə texnologiya dövrünün öz xəstəlikləri yaranıb. Hazırda rəqəmsal demensiyanıi artıq inkişaf etmiş ölkələrin rəsmi tibbi ciddi kliniki problem kimi tanıyıb. Xüsusilə Yaponiyada vəziyyətin ağır olduğu qeyd edilir, çünki texnoloji inkişaf baxımından bura Kuba kimi ölkə ilə müqayisədə bir növ gələcək sayıla bilər.

Demensiya adətən yaşlı insanlarda rast gəlinən yaddaş zəifliyidir. Müəyyən yaşdan sonra bu xəstəliyə tutulan ahıl şəxslərdə beyin hüceyrələri zəifləyir, onların arasında əlaqə itir və insan hətta adını, yaşadığı yeri unudur, ailə üzvlərini belə tanıya bilmir. Sadə dillə desək, ağlını itirir, hər gün gördüyü işlər onun üçün olmazın çətinlik törədir. Mərkəzi əsəb sisteminin tənəzzülə uğraması nəticəsində belə insanlar hər hansı bir məlumatı normal qəbul etmək imkanını itirirlər. Diqqət yayılır, yaddaş pozulur, emosional vəziyyətdə qeyri-stabillik duyulur. Daha sonra əsəbilik yaranır.

Rəqəmsal demensiya isə daha ağır keçirilir, çünki adətən daha tez yaşda baş verir. Bu günün yeniyetməsində həm yaddaş zəifliyi, həm elementar məsələnin həllində duyulan acizlik müşahidə edilir. İnformasiya bolluğu, müxtəlif mənbədən gələn məlumat axını, eyni zamanda bir neçə işi görmək ehtiyacı beyini bir növ dondurur, yəni kompüterdə gördüyümüz hal insanda da əmələ gəlir.

Bu günün uşağı adi məsələnin həllində acizlik ifadə edir

Rəqəmsel demensiya bir sıra əlaməti ilə seçilir. Xəstəlik artıq yaş həddi tanımır, hətta ona daha çox yeniyetmələrdə rast gəlinir. Tez aşkarlandıqda, rəqəmsal demensiyanı müalicə etmək olur, amma məsələ ciddi və kompleks terapiya tələb edir. Diqqətin yayılması, yaddaşın və sadə bacarıqların itirilməsi adi hal alır. İnsan bir növ qazandığı biliyini tam itirə bilər. Rəqəmsal demensiya nəticəsində insanda Altsheymer və Parkinson xəstəlikləri də yarana bilər. Demensiyanı yaradan səbəblər sırasında mərkəzi əsəb sisteminin üzərinə rəqəmsal yükün düşməsi də göstərilir.

Müasir insanın, xüsusilə də uşaqların hansısa formada informasiyadan qaçmaq imkanı yoxdur. Televizor bütün günü fon kimi işləyir, kompüter, smartfon və planşet kimi qurğulardan dayanmadan informasiya axını gəlir, nəticədə beyinin yüklənməsi və sistemsiz məlumatların əsəb sisteminin işini əngəllənməsi müşahidə edilir. Bu günün uşağı adi məsələnin həllində acizlik ifadə edir. Deyək, ayların ardıcıllığını unudur, əqrəblə işləyən saatdan baş çıxarmaqda çətinlik çəkir. Diqqəti bir məsələ üzərində toplamaq mümkünsüz olur, hər bir neçə saniyədən bir sosial mediadan mesaj gəlir, yeniyetmə gördüyü işdən ayrılıb bu mənasız mesajlara diqqət ayırmalı olur. Bir platformadan başqasına sıçrayır.

Bu xəstəliyi “rəqəmsal ağıl zəifliyi” də adlandırırlar

Rəqəmsal demensiyanın əmələ gəlməsinin səbəbi məhz informasiya yükünün çox olmasıdır. Özü də insan hansısa məsələni həlli üçün beynini işə salırsa, bunda pis bir nəsə yoxdur. Sadəcə bir-biri ilə əlaqəli olmayan məlumat axını bir növ əsəb sistemini aşılayır. İstənilən proses sistemli olmalıdır. Bu halda bilik və bacarıqlar itirilmir.

Rəqəmsal demensiya insanın əqli imkanlarının azalmasına gətirib çıxarır. Bu xəstəliyi başqa cür, yəni “rəqəmsal ağıl zəifliyi” də adlandırırlar. Rəqəmsal texnologiyalar insanı bir növ düşünməkdən çəkindirir, çünki hansısa məsələni həll etməyə ehtiyac yoxdur. Hər bir sualın cavabı axtarış sistemində var, düşünmək əvəzinə cavabı axtarıb tapmaq lazımdır. İşləməyən orqan isə tədricən “ölür”, lazımsız bir elementə çevrilir. Neyronlar arasındakı əlaqə zənciri tədricən qırılır. Özü də axtarışda tapılan məlumat adətən analiz edilmir, sadəcə “copy past” yolu ilə beyinə yüklənir. Tənqidi düşüncə tərzi və yaddaş tədricən itirilir.

Televizoru fon kimi yandırmağı birdəfəlik yığışdırmaq gərəkdir

Bu bəla ilə hər hansı mübarizə yolu varmı? Əlbəttə, var. Əgər proses çox dərinə işləməyibsə, bəzi sadə metodların köməyi ilə prosesi geri döndərmək olar. Müxtəlif yaş qrupları üçün müxtəlif yanaşma tələb olunur. Yeniyetmənin kompüter və ya planşet arxasında nə qədər zaman sərf etdiyinə valideyn nəzarət etməlidir, çünki rəqəmsal asılılıqdan elə-belə yaxa qurtarmaq olmur. İnternetin torunda ilişib qalmış gəncləri bu bəladan xilas etmək üçün texniki qurğularda itirilən zamana nəzarət mexanizmi yaradılmalıdır. Əgər uşaq və ya yeniyetmə günün 8-10 saatını smartfon və ya planşetdə keçirirsə, bununla kifayətlənməyib kompüterə də baş vurursa, evdə televizor fon kimi bütün günü işləyirsə, deməli problemin artıq olduğunu etiraf etməliyik.

Nədən başlamalı? Artıq qurğuları söndürməklə informasiya axınını bir qədər azaltmaq olur. Televizor və ya radionu fon kimi yandırmağı birdəfəlik yığışdırmaq gərəkdir. Daha sonra gəncin smartfon və ya planşetdə zamanı 2-3 saata kimi məhdudlaşdırmaq lazımdır. Yeniyetmənin qurğusuna xüsusi valideyn nəzarəti proqramı da yükləmək olar. Bu halda gəncin hansı kontentə girdiyini, orada nə etdiyini də bilmək mümkün olacaq. Ziyanlı və mənasız kontent uşaq psixikasına olmazın zərbə endirir. İmkan daxilində valideyn ara-sıra uşağı ilə söhbət etməklə onun problemlərini araşdıra bilər.

Smartfonu adi telefonla əvəzləməklə sosial şəbəkədən uzaqlaşmaq olar

Bundan əlavə həftədə internetsiz və televizorsuz günlər təyin etmək olar. Belə terapiya nəinki gənclərə, hətta orta və yaşlı insanlara da xeyirli ola bilər. Ailəvi olaraq dəniz kənarına, təbiətin qoynuna və ya bağa getmək olar. Həmin günlər smartfonu adi düyməli telefonla əvəzləməklə bir qədər internet və sosial şəbəkədən uzaqlaşmaq olar. Rəqəmsal həyata yox deməklə, əsəb sistemini sakitləşdirmək, neyron əlaqələrini isə gücləndirmək mümkündür. Bəzi radikal sakinlər hətta elektrik enerjisindən də istifadəyə yox deyirlər, axşamçağı  şam yandırır, yeməyi isə ocaqda bişirirlər. Daha sərt qaydalar rəqəmsal demensiyanı müalicə etmək üçün daha münasibdir.

Bəzən insana bu kiçik yerdəyişmələr kömək etmir, çünki rəqəmsal asılılıq və nəticədə yaranan əsəb pozğunluğu daha kəskin forma ala bilər. Belə halda həkimə müraciət etmək, bəzi hallarda xüsusi müalicə terapiyası qəbul etmək məsləhətdir. Hazırda daxilində heç bir rəqəmsal qurğu olmayan müalicə müəssisələri də fəaliyyət göstərir. Yeri gəlsə, belə qapalı yerlərdə bir neçə ay keçirmək lazım gəlir.

Rəqəmsal demensiya olduqca təhlükəli bir xəstəlikdir. Hər bir orqanın müalicəsi var, bircə beyindən savayı. Beyin söndüsə, bütün orqanizmin fəaliyyəti dayanır. Özü də demensiyanın ilk simptomları aşkarlandıqdan sonra insan cəmi 6-11 il yaşayır. Xəstəliyə fikir vermədikdə, müalicə almadıqda 3-4 ilə insan həyatdan gedir. Rəqəmsal demensiyanı gənclərdə erkən aşkarladıqda, xəstəliyi tam müalicə etmək olur, amma etinasız yanaşmaq olmaz, çünki onun simptomları yaşlı insanlarada rast gəlinən demensiya ilə eynidir. Müalicənin də əsasında isə beyni yoran, lazımsız informasiya axınını tənzimləmək durur. Bu, əsas qaydadır, gözlənilsə, normal həyata qayıtmaq mümkün olur.

69
Ofisdə iş, arxiv şəkli

Mühitdən kənar düşən jurnalist: yarım əsr işləsə belə, onu xatırlayan yoxdur

1802
(Yenilənib 00:14 19.04.2021)
Texnoloji baxımdan daha savadlı olan yeni nəsil özünə daha tez yer qazanmağa çalışır. On illərlə karyera qurmaq bir qədər darıxdırıcı görünür, çünki on il sonra daha bir nəsil gələcək, bu bilik bazarı köhnələcək.

Müstəqillik dövrünün Azərbaycan jurnalistikasında qəribə proseslər baş verib. Əgər sovet dönəmində “Azərbaycan gəncləri” qəzetində kiçik bir məqalə dərc eləmək Aya uçmaq qədər çətin bir iş idisə, bu gün ən yararsız məqaləni, səs faylını, videonu onlarla platformada paylaşmaq su içmək qədər asan məsələdir.

Yeni qəbul qaydaları hər kəsə jurnalist olmağa imkan verirdi

Azərbaycanın sovet dövrünün jurnalistikası nə qədər ciddi olsa da, təbliğ edilən dəyərlər insanlara bir o qədər maraqsız görünürdü. İstər-istəməz təklif edilən mövzunu, heç bir maraq doğurmayan məqalələri oxumağa məhkum idik. Əlbəttə, jurnalistikada yüzlərlə istedadlı şəxs çalışırdı, redaktorlar düzəldirdi, korrektorlar səhvləri tuturdu.

İstedadlı publisist Nurəddin Babayevin “Qızlar sözüm sizədir” kitabı ayrı-ayrı yazıların toplumudur. O dövrdə maraqla da oxunub.

Azərbaycan jurnalistikası Sovet imperiyasının dağıldığı dövrdə kəskin dəyişdi, köhnə qaydalar sıradan çıxdı, yeni növ, fərqli bir jurnalistika yarandı. Sovet dövrünün bütün ştampları mənasızlaşdı. İndi qəzetdə tənqid etmək də olardı, yeri gəlsə, lap kimisə yıxıb sürümək də. Əgər əvvəllər jurnalist olmaq üçün hansısa qəzetdə məqalən dərc olunmalı, qabiliyyət imtahanı vermək lazım gəlirdisə, sonra bir anda bu qaydalar dəyişdi. Daha bu peşədə təhsil almaq üçün “Bakinski raboçi” qəzetində kiçik bir essenin dərc olunması əhəmiyyətli deyildi. Yeni qəbul qaydaları hər kəsə jurnalist olmağa imkan verirdi. Qeyri-ixtisasdan da jurnalistikaya bir axın oldu, sözün kəsəri gücləndi, tədricən senzura da ortadan götürüldü.

Xəbərlər anbaan internetə yüklənirdi

İnternet erasının ölkəyə gəlişi mətbuatı bir daha dəyişdirdi. Əgər 2000-ci ilin əvvəllərində informasiyanı hətta disketdə çatdıran kuryerə rast gəlinirdisə, artıq bir neçə il sonra artıq xəbərlər elektron poçtuna axınla gəlirdi. 2003-2005-ci illərdə ölkədə yaranan ilk saytlar digər ənənəvi media ilə müqayisədə zəif görünsələr də, zaman ötdükcə, internet mediasının gücü dayanmadan artdı. Əlbəttə, heç bir qəzet və ya televiziya informasiya saytı və ya agentliyi ilə rəqabətə davam gətirə bilməzdi. Xəbər varsa, anındaca hazırlanıb dərc olunurdu. Özü də qəzetdən fərqli olaraq saytda çalışmaq üçün 3-5 adam kifayət edirdi. Xəbərlər anbaan internetə yüklənirdi.

Ənənəvi media internet mediası ilə rəqabət aparmağın mümkünsüz olduğunu anlayıb özü də internetdə resurs yaratmağa başladı. Yəni televiziyaların və qəzetlərin saytları yarandı, bir çox radiostansiya internetdən yayımlanmağa üstünlük verdi. Ənənəvi mətbuat elə bil tədricən yox oldu. Bu gün hətta klassik televiziya da itib, yəni İPTV xidmətinin köməyi ilə istədiyin kanala baxa bilərsən, yeri gəlsə, kadrı dayandırıb başqa işinə zaman da ayırmaq olar. Sonra yenidən eyni verilişə dönmək olar. Televiziya yayımının internetlə ötürülməsi görüntünün keyfiyyətini də artırıb, daha külək əsəndə, dama çıxıb antenanı ora-bura çevirməyin adı yoxdur.

Hər 5-10 ildən bir informasiya sferasına gələn gənclər bir növ “qoca”ları sıxışdırır

İnternet mediası güc topladıqca, qəzetlər tədricən sıradan çıxdı. Kiminsə bu yeni medianın əbədi olacağını düşünməsi də yanlış oldu. Çünki 2010-cu illərdən başlayaraq artıq sosial şəbəkələr informasiya mühitini zəbt etməyə başladılar. Sayt və agentliklər informasiya monopoliyasını itirdilər. Nəyə lazım hansısa saytın səhifəsini izləmək? Hər bir xəbər sosial media platformalarında paylaşılır, hətta informasiyanın kimdən gəldiyi də vacib deyil, sanballı agentliyin səhifəsindən götürüb öz profilində paylaşa bilərsən. Bu gün "Facebook", "Twitter" kimi nəhəng sosial şəbəkələri günbəgün "Instagram", "Telegram", "WhatsApp", "TikTok" kimi yeni platformalar sıxışdırır.

Müasir jurnalistika kökündən dəyişib və jurnalistlər hətta yaxın 5-10 ilə bir plan qurmaqda çətinlik çəkirlər. Bu gün sənə ehtiyac var, sabah səni xəbər yazan robot əvəzləyə bilər. Bu gün hansısa mövqedə uzun müddət qalacağına da ümid yoxdur, rəqəmsallaşma bir çox işləri sıradan çıxardaraq yeni peşələri gündəmə gətirir. Hətta sosial media meneceri işləmək jurnalist olmaqdan daha perspektivli sayılır, çünki əsas izləyici kütləsi məhz sosial şəbəkədə cəmlənib. İnformasiya saytının məhsul istehsal etməsi elə də vacib deyil, bunun münasib formada istifadəçiyə çatdırılmasıdır. Hər 5-10 ildən bir informasiya sferasına gələn gənclər bir növ “qoca”ları sıxışdırır, çünki biliyin köhnəlməsi çox sürətlə reallaşır. On il öncə sosial şəbəkədə keçirilən zamana bir çox redaktor itirilmiş imkan kimi baxırdı. Hazırda isə hamıya deyilir, mümkün olan hər yerdə paylaşım edin.

İnsan 55 ildir mətbuatda çalışır, amma onu tanıya bilmədim

Texnoloji baxımdan daha savadlı olan yeni nəsil özünə daha tez yer qazanmağa çalışır. On illərlə karyera qurmaq bir qədər darıxdırıcı görünür, çünki on il sonra daha bir nəsil gələcək, bu bilik bazarı köhnələcək. Bu gün nəyisə edə bildinsə, qazanırsan. Bu gün hansısa media orqanına işləməyə gələn gənc jurnalistin bir iki ilə uğur qazanaraq imzasını tanıtması normal haldır.

Amma ömrünü jurnalistikaya sərf etmiş yüzlərlə minlərlə insan çalışdığı mediadan savayı heç yerdə tanınmır. Yeni texnoloji tərəqqi, yeni trendlər bu jurnalistləri bir növ jurnalistikadan uzaq salıb. Hələ də dədə-baba qaydası ilə kağızda yazı yazan, onu redaksiyaya təhvil verən, buna görə qonorar alan nə qədər jurnalist var. Amma onların istehsal etdiyi məhsul heç kimə maraqlı deyil, nə dinamika var, nə də gündəmi anlamaq duyumu. Jurnalistikada olsalar da, olmamış kimidirlər.

Soruşursan, deyir 1970-ci illərdə mətbuata gəlmişəm, sovetin dağılmağını, Birinci və İkinci Qarabağ savaşını, kompüterlərin ilk modellərini, internetin tədricən həyatımıza daxil olmasını görmüşəm, amma hələ də kompüterdə yazı yazmağı öyrənməmişəm.

Haşiyə: elektrik qatarında yan-yana oturmuşduq, nəsə söhbət jurnalistikadan düşdü. Haradasa yaşı 70-dən yuxarı olardı. Atdı əlini cibinə, bir nimdaş vəsiqə çıxartdı. 1964-cü ildə Jurnalistlər Birliyindən verilmişdi. O vəsiqənin daha müasir forması məndə də vardı, çıxarıb göstərdim. Elə hey danışdıq, işlədiyi mətbuat orqanlarını sadaladı. Uzun müddət hətta elmi jurnalda çalışdığını dedi. İnsan 55 ildir mətbuatda çalışır, amma onu tanıya bilmədim. Nə adını öyrənə bildim, nə də çalışdığı orqanın adını yadda saxlaya. Eləcə bildim jurnalistdir, amma informasiya sferasından kənarda qalıb.

Mətbuatda hər texnoloji yeniliklə nəsil dəyişməsi baş verir

Son dövrlərdə orta hesabla on ildən bir mətbuatda yenilənmə baş verir, yəni hər texnoloji yeniliklə nəsil dəyişməsi baş verir. Gənclər informasiya mühitində olan imkanlardan yararlanaraq yeni platformaların köməyi ilə məlumatın ötürülmə formasını da yeniləyirlər. Bu prosesdə nə qədər qəribə də olsa, bir xeyli jurnalist, yazar, bir sözlə qələm əhli yeni şəraitə uyğunlaşa bilmədiyindən informasiya prosesindən kənarlaşır elə bil. Gənclər SMM, infoqrafik, videodizayner, fotoredaktor, xarici xəbərləri nəhəng informasiya kanallarından izləyən müxbir, qrafik dizayner kimi vakansiyaları birmənalı olaraq internet dövründə anadan olmuş, həyatını onsuz təsəvvür edə bilməyən gənc kadrlar tutur.

“Qoca”lar yeni vəziyyətə uyğunlaşa bilirsə, deməli mətbuatda çalışacaqlar. Əks halda, daha sakit iş axtarmaq məcburiyyətində qalırlar. Məsələn, hansısa dövlət qurumunun mətbuat xidməti, şirkətin PR departamenti təcrübəli jurnalistləri mətbuatdan çəkib aparır. Özünə daha rahat yer tapan jurnalist elə informasiya mühitini kənardan müşahidə edir. Tam başqa sahəyə də keçənlər tapılır. Köhnə qayda ilə çalışan saytlar yeni yaranan rəqabət mühitində bir növ aciz olurlar.

Zamanın öz tələbi var: əgər hər hansı bir statistikanı xəbərdə istifadə edirsənsə, deməli anlaşıqlı qrafikə yer ayırmalısan. Ramazan ayında hansı ölkələrdə oruc zamanın neçə saat davam etdiyini bir sıra ilə vermək yetərli deyil, həm də müqayisəli bir infoqrafika olmalıdır. Hətta ölkənin sanballı media qurumları belə dəyişən şəraitə uyğunlaşa bilmir, ayrı-ayrı fərdlərin isə ortadan çıxması bəzən kütləvi hal alır. Bu gün jurnalistin istehsal etdiyi məhsulun daha münasib formada təqdim edilməsi uğurun yarısı deməkdir. Köhnə jurnalistlər bunu etməkdə bəzən acizlik duyur, yeni gələn kadrların isə tələb olunan təcrübəsi olmur, amma yenilənmə davam edir.

Gələcəyin mediasında nə baş verəcəyini bu gün proqnozlaşdırmaq çətin məsələdir. Sadəcə istiqamət tendensiyasını kim tutsa, uğurla işini davam edə biləcək. Kim bacarmadısa, peşəsindən uzaq düşüb unudulacaq.

1802
Lionel Messi

Fransa səfiri, Hitler, Messi sevgi

973
(Yenilənib 00:11 19.04.2021)
Taclı bəla"nın uşaqlar üçün təhlükəli olmadığı barədə indiyə qədər qəbul edilən streotip deyəsən, keçmişdə qalır.

"7x7" həftənin ən yaddaqalan 7 hadisəsini şərh edir

Gizli qatillər, laqeyd dünya

BMT Rusiyanın Qarabağdakı minatəmizləmə işlərinə qatılmaq təklifinə cavab verməyib. Şoyqu təşkilatdan gileylənib: "BMT-nin minaəleyhinə mərkəzinə dedik ki, gəlin. Axı insanlar oraya qayıda bilmir. Kimsə gəldi?"

Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritəsini verməməsinə dünya soyuqqanlıdır. 30 illik işğala göz yumanlar minalara səsini çıxartsalar, təəccüblü olardı, zatən. 100-dən artıq azərbaycanlının bu gizli qatillərin hədəfinə çevrildiyi halda, kimlərinsə dini abidələrin narahatlıq ifadə etməsi isə absurd tamaşasını xatırladır.

Bu arada bu həftə erməni hərbçilərinə məxsus cəsədlərin qalıqlarının axtarışı zamanı erməni FHN dəstə komandiri minaya düşdü. Hansı ki, ermənilər azərbaycanlıları məhv etmək üçün basdırmışdılar. Ona ilk tibbi yardımı Azərbaycan hərbçiləri göstərdilər.

...Qalib barışıq üçün əl uzadır, İrəvanda isə revanş pafosu hökm sürür. Amma hansı güclə bilinmir? Bu həftə Azərbaycan Prezidenti ADA Universitetində keçirilən konfransda regionun gələcək inkişafı ilə bağlı Rəsmi Bakının mövqeyini şərh edərkən, daha çox sülh mesajları verdi, indi seçim Ermənistanın siyasi elitasınındır – nəzərə alsınlar ki, diplomatlar susanda toplar danışır. Biz topları PUA-larla əvəz etmişik, onlar iti daha yaxşı qovur.

"Günah keçisi" axtarışında

Bədbəxt cəmiyyətlərin psixoloji sarsıntısını azaltmaq üçün sınaqdan çıxarılmış üsullardan biri kənarda düşmən obrazını yaratmaq və bütün məsuliyyəti onun üzərinə atmaqdır. Ermənistan indi həmin illuziyanın canlandırılması ilə məşğuldur: bütün fiaskoların günahkarı Türkiyə və Azərbaycandır. Amma arabir xırda günahkarlar da lazım gəlir. Məsələn, erməni mediasında diversantları (ermənilərin təbirincə 62 hərbi əsiri) geri ala bilməməyin "günah keçisi" axtarışında Rusiya sülhməramlıların komandanı Rüstəm Muradov da hədəflər sırasındadır.

Fransanın Ermənistandakı səfiri isə Ermənistanın məğlubiyyətini "Ləyaqətli məğlubiyyət" adlandırıb. Kiçik bacını ovsunlamaq lazımdır axı. Səfiri anlamaq olar, İkinci Dünya Müharibəsində Fransa bir ay tamam olmamış təslim olmuşdu, müqavimət göstərə bilmədiyi üçün həzz almaq qərarını vermişdi Paris... Odur ki, Fransa səfiri üçün 44 günə uduzmaq "ləyaqətli məğlubiyyət" kimi görünür, yoxsa ləyaqətin Ermənistana nə dəxli?!

Bu arada Fransa parlamenti 15 yaşınadək uşaqla cinsi əlaqənin birbaşa təcavüz kimi qəbul ediləcəyi haqda qanun qəbul edib. İndiyədək belə deyilmiş yəni. Və bir də: yeni qanunda "Romeo və Cülyetta" maddəsi əlavə olunub. Bu maddə yaşıdlar arasında cinsi əlaqəni mümkün edir. Bunun cinayət sayılması üçün cinsi əlaqə iştirakçılarından biri digərindən beş yaş böyük olmalıdır.

"Əgər dünya bir dövlətdən ibarət olsaydı, sənayeni almanlar, ordunu türklər, fahişəliyi isə fransızlar idarə etməliydi". Səfir inciməsin, bunu biz demirik, Adolf Hitler deyib.

İngilislər isə

Qərbi Avropaya keçmişkən, koronavirus dünyadan əl çəkəcək, Britaniya yeni mutasiyalardan əl çəkməyəcək kimi görünür. Gözünüz aydın, infeksiyanın daha bir mutasiyası aşkarlanıb. Yeni Britaniya mutasiyası Cənubi Afrika və Braziliya variantlarından daha yoluxucu ola bilər. Bu həftə Hindistanda da koronavirusla bağlı vəziyyət ağırlaşdı, yoluxma və ölüm sayında antirekord qeydə alındı. ABŞ əczaçılıq şirkəti "Pfizer" isə koronavirus peyvəndinin üçüncü dozasına ehtiyac ola biləcəyini açıqlayıb. Təəccüblənmərik, pis biznes deyil. Görünür, ÜST-ün bu həftə verdiyi bu açıqlama da təsadüfi deyil: "Yer kürəsinin əhalisi tezliklə bütün pandemiya dövründən bəri yoluxmanın pik dövrünə yaxınlaşacaq".

"Taclı bəla"nın uşaqlar üçün təhlükəli olmadığı barədə indiyə qədər qəbul edilən streotip isə deyəsən, keçmişdə qalır: ABŞ və Böyük Britaniyadan olan alimlər o qənaətə gəliblər ki, koronavirus uşaqlarda insult riskini artırır. Bu arada Putin növbəti dəfə vaksinasiya olunub. Hə bir də maraqlıdır, görəsən, ABŞ-ın anbarlarında bərk-bərk saxladığı vaksinlərin axırı nə oldu?! Qurd düşüb xarab olar, demək lazımdır arasına naftalin filan qoysunlar...

832 milyon peyvəndləmənin 82 faizdən çoxu yüksək və orta gəlirli ölkələrdə, yalnız 0.2 faizi isə az gəlirli ölkələrdə həyata keçirilib.

Messi isə Cənubi Amerika futbolçuları üçün koronavirus peyvəndinin alınmasında köməklik göstərib – o, bir formasının əvəzinə 50 min doza "Sinovac" alıb.

Bəs Ronaldo?

Digər ulduz Ronaldodan da xəbər var. O, İtaliya çempionatının növbəti oyununda formasını yerə çırpıb. Bundan öncə Portuqaliya millisinin heyətində Serbiya ilə oyunda kapitan sarğısını yerə tullamışdı. Sonra həmin sarğı hərraca çıxarıldı. İndi formanın da eyni cür satışa buraxıldığını eşidə bilərik.

Məlumdur ki, azarkeşsiz oyunlar futbol sənayesində pul dövriyyəsini əməlli-başlı aşağı salıb. Ronaldo marketoloqların sifarişləri ilə komandasına pul qazandırmış ola bilər.

İran televiziyası isə şortikli qadın hakimə görə "Tottenhem" – "Mançester Yunayted" matçının yayımını 100 dəfədən çox kəsib.

Nüvə təhlükəsi

Meksikada ölümcül təhlükəli radioaktiv qurğu oğurlanıb. Xatırlayırsınızsa, bu günlərdə İranda AES-i partlatmağa cəhd olmuşdu. Ardınca bu ölkə uranın 60 faizə qədər zənginləşdirilməsinə başlayacağı barədə Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyi məlumatlandırdı. Bayden isə dedi ki, bu qərar nüvə razılaşmasıyla bağlı danışıqlara ziddir.

Bağışlayın, bəlkə də bir az sadəlövh suala görə, görəsən, olmazmı ki, dünya nüvədən ümumiyyətlə imtina etsin?!

Sülh üçün

ABŞ qoşunları Əfqanıstanı tərk edir. "Əfqanıstana birlikdə getdik, çıxma məsələsində də birlikdəyik" NATO-nun Pentaqonun qərarına reaksiyası belə olub. ABŞ hərbi gəmilərini Qara dənizə göndərmək planını da təxirə salıb. Görünür, Baydenin hərbi xərcləri azaltmaq qərarı öz nəticələrini göstərir. Britaniya qoşunları da Əfqanıstanı tərk edir, eyni zamanda ingilislər Qara dənizə eskadriya gəmisi və sualtı freqat gəmisi göndərmək qərarı veriblər. Bu, Rusiya ilə gərginlik fonunda Ukraynaya dəstək məqsədi ilə edilir.

Dünya sülh axtarışındadırmı? Fikir vermisinizmi, müasir siyasi ritorikada "sülh və təhlükəsizlik" frazasından çox istifadə olunur? Görünür, ritorika əsl mahiyyətə pərdə tutmaq üçündür.

Dünyanı sevgisiz böyüyən insanların savaşları məhv edir, kimsə deyib.

Sevgi demişkən...

Sevgi demişkən, Rusiyanın Həştərxan vilayətində yenidoğulmuşu onu öldürmək istəyən anasının əlindən xilas ediblər. Qadın xəstəxananın vanna otağında uşaq dünyaya gətirdikdən sonra onu boğmaq istəyib. İspaniya polisi isə Rumıniya vətəndaşı olan valideynlərin satdığı 12 yaşlı qızı xilas ediblər. Qızın valideynləri tərəfindən təxminən 4 000 avroya satıldığı deyilir.

50 min nəfərdən çox yapon hazırda 100 yaşını keçib, gözlənilir ki, 15 ildən sonr artıq bu göstərici 1 milyona yaxınlaşacaq. Bəli, dəniz məhsulları sağlamlıq və uzun ömür üçün şərtdir, ancaq yaponların rekordu daha ciddi amilə söykənir: bir-birini başa düşmək. Bizim cəmiyyətin ən ciddi problemlərindən biri məhz bir-birini dinləmək, başa düşməkdən ibarətdir. Bu məzmunda möhür sayıla biləcək bir dialoq var: "Bilirsən, problem nədədir, dostum? Biz bir-birimizi anlamaq üçün yox, cavab vermək üçün dinləyirik".

973
Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu, arxiv şəkli

Çavuşoğlu Rusiyaya gedəcək

0
"Biz turizm nazirimizlə Rusiyaya gedəcəyik. Ancaq koronavirus göstəriciləri aşağı olan halda. İndi mənası yoxdxur. Biz inandırıcı görükməyəcəyik".

BAKI, 20 aprel - Sputnik. Türkiyə Xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bildirib ki, ölkəsində koronavirusla bağlı vəziyyət normallaşan kimi uçuşların bərpasının müzakirəsi üçün Rusiyaya gedəcək.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Türkiyədə ötən cümə günü pandemiya başlayandan bəri sutka ərzində ən yüksək yoluxma (63082), bu həftənin çərşənbə axşamı isə sutka ərzində ən çox ölüm (346) faktı qeydə alınmışdı. Türkiyədə ağır pandemiya şəraitinə görə Rusiya bu ölkə ilə aprelin 15-dən iyunun 1-dək aviaəlaqəni dayandırıb.

"Türkiyədə koronavirusa yoluxma hallarının artması səbəbindən Rusiya uçuşları məhdudlaşdırdı. İki ölkənin prezidentləri bunu müzakirə etdilər və belə bir qərar alındı, burada siyasət yoxdur. Ancaq biz əlavə məhdudiyyətlər tətbiq etdik. Əgər onları pozsaq, nəticə əldə edə bilmərik, o zaman bizim turizm risk altına düşər", - Çavuşoğlu Habertürk kanalının efirində deyib.

Onun sözlərinə görə, tezliklə Rusiyadan olan nümayəndələr turizm sahəsində təhlükəsizliyi qiymətləndimək üçün Türkiyəyə gələcəklər. 

"Sonra isə biz turizm nazirimizlə Rusiyaya gedəcəyik. Ancaq koronavirus göstəriciləri aşağı olan halda. İndi mənası yoxdxur. Biz inandırıcı görükməyəcəyik. Ramazan ayı ərzində bu göstəriciləri azaltmalıyıq", - Çavuşoğlu əlavə edib.

0
Teqlər:
səfər, Rusiya, Türkiyə, Mövlüd Çavuşoğlu