Uşaq televizora baxır, arxiv şəkli

Uşaq Koroğlunu cizgi filmində görmürsə, sevimlisi Turbomen olacaq

50
(Yenilənib 22:35 25.02.2021)
Dünyanın böyük animasiya studiyaları olduqca bahalı cizgi filmlərini çəkib pulla satmaq barədə o qədər də düşünmürlər. Cizgi filminin əsasına qoyulan ideya bir müddət sonra milyonlarla uşağın həyat tərzinə çevrilir.

 

Azərbaycanın yeni Z nəsli yerli kanallara baxmaq istəmir. Uzaqbaşı bazar günü səhər yeməyi zamanı Azərbaycan dilində nümayiş edilən maraqlı animasiya filminə baxar. O da əgər valideyn məcbur etsə. Kanallar həm maraqlı deyil, həm də uşaq verilişi, cizgi filmi olduqca azdır. Evdə internet, smart TV, planşet və smartfon varsa, uşaq mütləq özünün bəyəndiyi videoları və animasiya filmlərini axtarıb tapacaq.

Cizgi filmləri çoxdan böyük bir gəlir mənbəyi, reklam platformasına çevrilib

Uşaqlar ana dildə kontent tapa bilmədiklərindən xarici resurslara üz tuturlar. Ölkə dəqiq olaraq iki cəbhəyə bölünüb: Türkiyə və Rusiya kontentinə baxanlara. Ailədə rus dilini bilən varsa, uşaq tezliklə rus dilini mənimsəyib elə ona lazım olan filmlərə bu dildə baxır. Rus dilini bilən yoxdursa, deməli, bizə ən yaxın olan türk dilində cizgi filmlərini seçib baxacaq. Baxırsan, adi bir ailənin uşağıdır, amma dili dəyişib, Türkiyə ləhcəsində danışır. Öz dilində nəyisə ifadə etməkdə çətinlik çəkir.

Cizgi filmləri artıq çoxdan öz ilkin mənasını itirib, böyük bir gəlir mənbəyi, reklam platformasına çevrilib. Dünyanın böyük animasiya studiyaları olduqca bahalı cizgi filmlərini çəkib pulla satmaq barədə o qədər də düşünmürlər. Bu prosesdə daha böyük strateji maraqlar var. Cizgi filminin əsasına qoyulan ideya bir müddət sonra milyonlarla uşağın həyat tərzinə çevrilir. Supermen, Betmen, Spaydermen kimi animasiya filmlərinin qəhrəmanları uşaqların beynində dərin bir iz buraxmaqla həkk olunur. Uşaq bu hərəkətləri təkrar etməyə çalışır, ata-anadan oyuncaq qəhrəmanı almağı tələb edir, çarpayısının hörümçək insan formasında olmasını istəyir, geyimdə belə üzərində məhz onların əksinin olmasını arzulayır.

Bakının 8-ci km bazarında yerləşən dükanlarda “Mikki və Maus” yataq dəstləri satılır

Cizgi filmləri qəhrəmanlarının obrazı bir çox malda əks olunub. Sevimli obrazların nişanları da, saatları da, virtual oyunları da var. Hara getsən belə, gözünə onlar görünəcək. Hətta ABŞ-dan çox uzaqda, Bakının 8-ci km bazarında yerləşən kiçik dükanlarda Mikki və Maus, hörümçək adam və digər animasiya qəhrəmanlarını əks etdirən yataq dəstləri satılır. Adi materiallardan daha yaxşı satılır bu dəstlər. Valideyn istər-istəməz uşağın tələbi ilə, deyək, “İtlər, irəli” filminin qəhrəmanlarıni əks etdirən geyimi almağa məcbur olur. Almasan da olmur.

Disney kimi məşhur bir animasiya nəhəngi dayanmadan illərdir cizgi filmləri istehsalı ilə məşğuldur. Bu müddətdə artıq Disneyin oyuncaq sənayesi əmələ gəlib, satış şəbəkəsi dünyanın bir çox ölkəsində yaradılıb. Bəzən brend dükanları gəlir gətirməyə yox, reklama xidmət edir. Disney şirkəti Disneylend parkını yaradarkən onun bu qədər populyar olacağını, bəlkə də zənn etmirdi. Kaliforniya ştatında qurulan əyləncə parkını ümumilikdə 600 milyon insan ziyarət edib. Şirkət buna bənzər əyləncə parklarını bir çox ştatlarda yaradıb.

Disneylendlər dünyanın bir çox ölkəsinə də yayılıb. Parisdə də var, Tokioda da, Honkonqda da. Disney kəndləri ABŞ-da yayılıb, başqa ölkələrdə də. Florida ştatında yaradılan Disney şəhərciyi isə bəzən insanlara məhz bu reallıqda yaşamağı təklif edir. Hara baxsan, Disney qəhrəmanları gəzir, hər yerdə Disney simvolikasıdır.

Disneyin əlindən heç yerə qaça bilməzsən

Uşaqlar belə reallığı çox sevirlər. Animasiya qəhrəmanları artıq virtual məkanda, oyunların daxilində də məskunlaşıblar. Fərqi yoxdur, müəyyən yaşacan televizorda cizgi filminə baxırsan, daha sonra isə smartfonda oyun oynayırsan. Bir sözlə, Disneyin əlindən heç yerə qaça bilməzsən. Uşağa da oyuncaq söz verdinsə, mütləq almalısan. Bəzən bu cizgi filmi qəhrəmanından yaradılmış oyuncağı əldə etmək də mümkünsüz olur. “Milad bayramına hədiyyə” filmində eyni vəziyyət müşahidə olunur. Məşhur Amerika ulduzu Arnold Şvarsnegerin rol aldığı filmdə baş qəhrəman Milad ərəfəsində oğluna söz verdiyi Turbomen oyuncağını əldə etmək üçün bütün gücünü sərf etməli olur. Marketlər isə bomboşdur. Turbomen nə gəzir?

İki oğul atası həmin bu Turbomeni almaq üçün əməlli-başlı müharibə edirlər. Film gülməli, komik vəziyyəti ifadə etsə də, bir növ reallığı əks etdirir. Cizgi filmi qəhrəmanı həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib, övladına bu oyuncağı hədiyyə edə bilmirsənsə, deməli, onun hörmətinə qazana bilməzsən. Başıaşağı gəzəcəksən.

Sadə və müsbət ruhlu köhnə filmlər uşaqlarda bir gülüş doğurur

Reklam və biznes maraqlarından əlavə, ABŞ-ın animasiya studiyaları həm də dünyaya ideoloji mesaj göndərməklə məşğuldurlar. Burada məqsəd hələ möhkəmlənməmiş uşaq psixikasına təsir etməklə kimin bu dünyada güc sahibi olduğunu beyinlərə yeritməkdir. Yəni animasiya filminin qəhrəmanları dünyanı xilas etmək, şər qüvvələrə qalib gəlmək işini görməklə məşğuldurlar. Burada xeyir ABŞ-da, şər isə başqa yerdə cəmlənir.

Cizgi filmlərin uşaq psixikasına mənfi təsiri varmı? Əgər dəhşətli varlıqlar, əcaib yadplanetlilər, mutantlar dəqiqəbaşı cizgi filmlərində görünürlərsə, uşaq hələ aşağı yaş dövründən onlarla birgə həyat sürməyə məhkum olur. Bir müddət sonra artıq normal süjetlər ona maraqlı görünmür. Bu günün uşağı nə Tıq-tıq xanıma, nə Cırtdana, nə də sovet dövründə çəkilmiş minlərlə pozitiv sovet animasiya filminə baxmaq istəyir. Sadə və müsbət ruhlu köhnə filmlər uşaqlarda bir gülüş doğurur.

“Nu, poqodi” filmini yaşlı nəsil əzbər bilir, amma indiki uşaqlarda heç bir reaksiya doğurmur. Filmə baxıb darıxırlar. Onlar müasir süjet gözləyirlər. Dünyanın bir çox ölkəsi də animasiya işini prioritet olaraq inkişaf etdirir. Yaponiya, Koreya, Çin də çox möhtəşəm cizgi filmləri yaradır. Rusiyanın “Maşa və ayı” cizgi filmi Azərbaycanda çox populyardır. Maşa adlı dəlibaş qız hər yeri dağıdır, filmin aqressiyası da böyükdür, amma uşaqlar bəyənirlər.

Mədəniyyət Nazirliyinin cizgi filmi sifarişi yoxdur

Azərbaycanda animasiya işi, açığı, bərbad gündədir. Ölkədə yaradılan bir neçə kiçik studiyanın nə əməlli-başlı maliyyəsi var, nə güclü kadr bazası, nə də gəlir əldə etmək üçün böyük bazarı. Cizgi filmləri bazarı artıq tutulub. Disney kimi studiya ilə axı necə rəqabət aparasan? Heç mümkün deyil. Animasiya filminin istehsalı çox bahalı prosedurdur. Əvvəllər rəssam-animator filmi əllə süjet-süjet, anbaan çəkirdi, sonra xüsusi metodla canlandırılıb kameraya köçürülürdü. Hələ o dövrdə ağır bir proses idi, hazırda cizgi filmi kompüter proqramlarında yığılır, amma bu proqramda hər adam işləməyi də bacarmaz. İşin qiyməti də bahadır, daha çox işçi qüvvəsi cəlb edilməlidir. Daha mürəkkəb süjetlər yaradılır.

Böyük mənada Mədəniyyət Nazirliyinin cizgi filmi sifarişi yoxdur. Hansısı xırda-para filmlər çəkilir. Yerli animasiya studiyalarının nə sponsoru var, nə də sifarişi. Hətta bəzi studiyaların hazır filmləri də var. Amma bazara çıxış yoxdur, yəni kimsə təqdimat edə, bir qədər pul ödəyə, kinoteatrlara çıxarda və sair kimi işlər görülmür. 

Bütün Azərbaycan animasiyalarına bir gündə baxmaq olar. Bəs sabahısı uşaq nəyə baxacaq? Yaxşı deyək, Azərbaycan dilinə dublyaj edilmiş filmlərə. Bu limit də uzaqbaşı bir həftə on günə bitəcək. Bəs sonra? Keçəcək Türkiyə və Rusiya resurslarına, axtarışı daha yaxşı bilən uşaqlar isə ingilis dilində filmlər tapacaqlar.

Çin, Koreya, Yaponiya cizgi filmlərinə də o ölkələrin dilində baxanlar az deyil. Axı animasiya bütün uşaqlara aydındır, xarici dili anlamasa, yenə əlli əlliyə başa düşəcək.

Öz cizgi filmlərimiz də havadan yaranmayacaq

Ölkədə animasiya işini gücləndirmək, bu sahəni rəqabətə davamlı etmək olarmı? Ölkə kiçik, bazar məhduddur. İstər-istəməz xarici animasiya filmlərindən istifadə etməli olacağıq. Amma nəyi etmək olar? İlk növbədə Azərbaycan uşaqlarının doğma dildə animasiya filmlərinə baxmağını təmin etmək mümkündür. Yəni lisenziyası bizdə olan keyfiyyətli, pozitiv cizgi filmlərini dublyaj edib internetdə açıq resurslarda yerləşdirmək lazımdır. Bir var uşaq nəyə gəldi baxır, yad təsirə məruz qalır, üstəlik, öz dilini unudur, bir də var uşağın öz dilində animasiya filminə baxması üçün imkan yaradırıq. Ən azı seçim etmək şansı olur. Azərbaycan kanalları da cizgi filmlərini dublyaj edir, amma bu filmlər internetdə yoxdur. Hərə özü üçün çalışır. Nəticədə bizim uşaqlar bu filmlərə baxa bilmirlər. İndi heç kim oturub hansıma kanalın cizgi filmini gözləmək istəmir, elə internetdə axtarış edib istədiyinə baxır. Axtarışda isə yalnız başqa ölkələrin filmləri çıxır.

Öz cizgi filmlərimiz də havadan yaranmayacaq. Kiçik də olsa, bir dövlət proqramı olmalıdır. Deyək, bir neçə yerli studiyaya dövlət xətti ilə maliyyə ayrıla, filmlər çəkilə bilər.

Rusiyada bu təcrübə özünü doğruldub. Mədəniyyət Nazirliyinin xətti ilə bütün rus nağılları ekranlaşdırılıb, həm böyük həcmli filmlər çəkilib, həm də qısa animasiyalar var. Digər ölkələrdə çəkilən bütün dəyərli cizgi filmləri rus dilinə tərcümə edilib. Yəni illərlə bax, heç bir zaman bitməz. Dalı da gəlir, studiyalar işləyir, yeni cizgi filmləri çəkilir, tərcümə edilir. Amma əsaslı bir xətlə iş gedir. Belə bir əsaslı xətt Azərbaycanda da olmalıdır. Dublyaj edilməli, yerli filmlər çəkilməlidir.

Cizgi filmlərinin çəkilməsi Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm və strateji məsələlərdən biridir. Bu işi nə sabaha, nə də birigünə saxlamaq olmaz. Məsələ bu gün həll edilməlidir, uşaqları itirməmək barədə düşünməliyik. Dərsliklərdə Dədə Qorqud, Koroğlu və ya şah İsmayıl Xətaidən mətn yazmaq yetərli deyil. Uşaq həm də onları animasiya filmlərinin qəhrəmanı kimi görməli və tanımalıdır. Yoxsa qəhrəmanı da elə Supermen, ya da Turbomen olacaq. 

50
Teqlər:
problem, dünya, Azərbaycan, cizgi filmi
Ofisdə iş, arxiv şəkli

Mühitdən kənar düşən jurnalist: yarım əsr işləsə belə, onu xatırlayan yoxdur

1792
(Yenilənib 00:14 19.04.2021)
Texnoloji baxımdan daha savadlı olan yeni nəsil özünə daha tez yer qazanmağa çalışır. On illərlə karyera qurmaq bir qədər darıxdırıcı görünür, çünki on il sonra daha bir nəsil gələcək, bu bilik bazarı köhnələcək.

Müstəqillik dövrünün Azərbaycan jurnalistikasında qəribə proseslər baş verib. Əgər sovet dönəmində “Azərbaycan gəncləri” qəzetində kiçik bir məqalə dərc eləmək Aya uçmaq qədər çətin bir iş idisə, bu gün ən yararsız məqaləni, səs faylını, videonu onlarla platformada paylaşmaq su içmək qədər asan məsələdir.

Yeni qəbul qaydaları hər kəsə jurnalist olmağa imkan verirdi

Azərbaycanın sovet dövrünün jurnalistikası nə qədər ciddi olsa da, təbliğ edilən dəyərlər insanlara bir o qədər maraqsız görünürdü. İstər-istəməz təklif edilən mövzunu, heç bir maraq doğurmayan məqalələri oxumağa məhkum idik. Əlbəttə, jurnalistikada yüzlərlə istedadlı şəxs çalışırdı, redaktorlar düzəldirdi, korrektorlar səhvləri tuturdu.

İstedadlı publisist Nurəddin Babayevin “Qızlar sözüm sizədir” kitabı ayrı-ayrı yazıların toplumudur. O dövrdə maraqla da oxunub.

Azərbaycan jurnalistikası Sovet imperiyasının dağıldığı dövrdə kəskin dəyişdi, köhnə qaydalar sıradan çıxdı, yeni növ, fərqli bir jurnalistika yarandı. Sovet dövrünün bütün ştampları mənasızlaşdı. İndi qəzetdə tənqid etmək də olardı, yeri gəlsə, lap kimisə yıxıb sürümək də. Əgər əvvəllər jurnalist olmaq üçün hansısa qəzetdə məqalən dərc olunmalı, qabiliyyət imtahanı vermək lazım gəlirdisə, sonra bir anda bu qaydalar dəyişdi. Daha bu peşədə təhsil almaq üçün “Bakinski raboçi” qəzetində kiçik bir essenin dərc olunması əhəmiyyətli deyildi. Yeni qəbul qaydaları hər kəsə jurnalist olmağa imkan verirdi. Qeyri-ixtisasdan da jurnalistikaya bir axın oldu, sözün kəsəri gücləndi, tədricən senzura da ortadan götürüldü.

Xəbərlər anbaan internetə yüklənirdi

İnternet erasının ölkəyə gəlişi mətbuatı bir daha dəyişdirdi. Əgər 2000-ci ilin əvvəllərində informasiyanı hətta disketdə çatdıran kuryerə rast gəlinirdisə, artıq bir neçə il sonra artıq xəbərlər elektron poçtuna axınla gəlirdi. 2003-2005-ci illərdə ölkədə yaranan ilk saytlar digər ənənəvi media ilə müqayisədə zəif görünsələr də, zaman ötdükcə, internet mediasının gücü dayanmadan artdı. Əlbəttə, heç bir qəzet və ya televiziya informasiya saytı və ya agentliyi ilə rəqabətə davam gətirə bilməzdi. Xəbər varsa, anındaca hazırlanıb dərc olunurdu. Özü də qəzetdən fərqli olaraq saytda çalışmaq üçün 3-5 adam kifayət edirdi. Xəbərlər anbaan internetə yüklənirdi.

Ənənəvi media internet mediası ilə rəqabət aparmağın mümkünsüz olduğunu anlayıb özü də internetdə resurs yaratmağa başladı. Yəni televiziyaların və qəzetlərin saytları yarandı, bir çox radiostansiya internetdən yayımlanmağa üstünlük verdi. Ənənəvi mətbuat elə bil tədricən yox oldu. Bu gün hətta klassik televiziya da itib, yəni İPTV xidmətinin köməyi ilə istədiyin kanala baxa bilərsən, yeri gəlsə, kadrı dayandırıb başqa işinə zaman da ayırmaq olar. Sonra yenidən eyni verilişə dönmək olar. Televiziya yayımının internetlə ötürülməsi görüntünün keyfiyyətini də artırıb, daha külək əsəndə, dama çıxıb antenanı ora-bura çevirməyin adı yoxdur.

Hər 5-10 ildən bir informasiya sferasına gələn gənclər bir növ “qoca”ları sıxışdırır

İnternet mediası güc topladıqca, qəzetlər tədricən sıradan çıxdı. Kiminsə bu yeni medianın əbədi olacağını düşünməsi də yanlış oldu. Çünki 2010-cu illərdən başlayaraq artıq sosial şəbəkələr informasiya mühitini zəbt etməyə başladılar. Sayt və agentliklər informasiya monopoliyasını itirdilər. Nəyə lazım hansısa saytın səhifəsini izləmək? Hər bir xəbər sosial media platformalarında paylaşılır, hətta informasiyanın kimdən gəldiyi də vacib deyil, sanballı agentliyin səhifəsindən götürüb öz profilində paylaşa bilərsən. Bu gün "Facebook", "Twitter" kimi nəhəng sosial şəbəkələri günbəgün "Instagram", "Telegram", "WhatsApp", "TikTok" kimi yeni platformalar sıxışdırır.

Müasir jurnalistika kökündən dəyişib və jurnalistlər hətta yaxın 5-10 ilə bir plan qurmaqda çətinlik çəkirlər. Bu gün sənə ehtiyac var, sabah səni xəbər yazan robot əvəzləyə bilər. Bu gün hansısa mövqedə uzun müddət qalacağına da ümid yoxdur, rəqəmsallaşma bir çox işləri sıradan çıxardaraq yeni peşələri gündəmə gətirir. Hətta sosial media meneceri işləmək jurnalist olmaqdan daha perspektivli sayılır, çünki əsas izləyici kütləsi məhz sosial şəbəkədə cəmlənib. İnformasiya saytının məhsul istehsal etməsi elə də vacib deyil, bunun münasib formada istifadəçiyə çatdırılmasıdır. Hər 5-10 ildən bir informasiya sferasına gələn gənclər bir növ “qoca”ları sıxışdırır, çünki biliyin köhnəlməsi çox sürətlə reallaşır. On il öncə sosial şəbəkədə keçirilən zamana bir çox redaktor itirilmiş imkan kimi baxırdı. Hazırda isə hamıya deyilir, mümkün olan hər yerdə paylaşım edin.

İnsan 55 ildir mətbuatda çalışır, amma onu tanıya bilmədim

Texnoloji baxımdan daha savadlı olan yeni nəsil özünə daha tez yer qazanmağa çalışır. On illərlə karyera qurmaq bir qədər darıxdırıcı görünür, çünki on il sonra daha bir nəsil gələcək, bu bilik bazarı köhnələcək. Bu gün nəyisə edə bildinsə, qazanırsan. Bu gün hansısa media orqanına işləməyə gələn gənc jurnalistin bir iki ilə uğur qazanaraq imzasını tanıtması normal haldır.

Amma ömrünü jurnalistikaya sərf etmiş yüzlərlə minlərlə insan çalışdığı mediadan savayı heç yerdə tanınmır. Yeni texnoloji tərəqqi, yeni trendlər bu jurnalistləri bir növ jurnalistikadan uzaq salıb. Hələ də dədə-baba qaydası ilə kağızda yazı yazan, onu redaksiyaya təhvil verən, buna görə qonorar alan nə qədər jurnalist var. Amma onların istehsal etdiyi məhsul heç kimə maraqlı deyil, nə dinamika var, nə də gündəmi anlamaq duyumu. Jurnalistikada olsalar da, olmamış kimidirlər.

Soruşursan, deyir 1970-ci illərdə mətbuata gəlmişəm, sovetin dağılmağını, Birinci və İkinci Qarabağ savaşını, kompüterlərin ilk modellərini, internetin tədricən həyatımıza daxil olmasını görmüşəm, amma hələ də kompüterdə yazı yazmağı öyrənməmişəm.

Haşiyə: elektrik qatarında yan-yana oturmuşduq, nəsə söhbət jurnalistikadan düşdü. Haradasa yaşı 70-dən yuxarı olardı. Atdı əlini cibinə, bir nimdaş vəsiqə çıxartdı. 1964-cü ildə Jurnalistlər Birliyindən verilmişdi. O vəsiqənin daha müasir forması məndə də vardı, çıxarıb göstərdim. Elə hey danışdıq, işlədiyi mətbuat orqanlarını sadaladı. Uzun müddət hətta elmi jurnalda çalışdığını dedi. İnsan 55 ildir mətbuatda çalışır, amma onu tanıya bilmədim. Nə adını öyrənə bildim, nə də çalışdığı orqanın adını yadda saxlaya. Eləcə bildim jurnalistdir, amma informasiya sferasından kənarda qalıb.

Mətbuatda hər texnoloji yeniliklə nəsil dəyişməsi baş verir

Son dövrlərdə orta hesabla on ildən bir mətbuatda yenilənmə baş verir, yəni hər texnoloji yeniliklə nəsil dəyişməsi baş verir. Gənclər informasiya mühitində olan imkanlardan yararlanaraq yeni platformaların köməyi ilə məlumatın ötürülmə formasını da yeniləyirlər. Bu prosesdə nə qədər qəribə də olsa, bir xeyli jurnalist, yazar, bir sözlə qələm əhli yeni şəraitə uyğunlaşa bilmədiyindən informasiya prosesindən kənarlaşır elə bil. Gənclər SMM, infoqrafik, videodizayner, fotoredaktor, xarici xəbərləri nəhəng informasiya kanallarından izləyən müxbir, qrafik dizayner kimi vakansiyaları birmənalı olaraq internet dövründə anadan olmuş, həyatını onsuz təsəvvür edə bilməyən gənc kadrlar tutur.

“Qoca”lar yeni vəziyyətə uyğunlaşa bilirsə, deməli mətbuatda çalışacaqlar. Əks halda, daha sakit iş axtarmaq məcburiyyətində qalırlar. Məsələn, hansısa dövlət qurumunun mətbuat xidməti, şirkətin PR departamenti təcrübəli jurnalistləri mətbuatdan çəkib aparır. Özünə daha rahat yer tapan jurnalist elə informasiya mühitini kənardan müşahidə edir. Tam başqa sahəyə də keçənlər tapılır. Köhnə qayda ilə çalışan saytlar yeni yaranan rəqabət mühitində bir növ aciz olurlar.

Zamanın öz tələbi var: əgər hər hansı bir statistikanı xəbərdə istifadə edirsənsə, deməli anlaşıqlı qrafikə yer ayırmalısan. Ramazan ayında hansı ölkələrdə oruc zamanın neçə saat davam etdiyini bir sıra ilə vermək yetərli deyil, həm də müqayisəli bir infoqrafika olmalıdır. Hətta ölkənin sanballı media qurumları belə dəyişən şəraitə uyğunlaşa bilmir, ayrı-ayrı fərdlərin isə ortadan çıxması bəzən kütləvi hal alır. Bu gün jurnalistin istehsal etdiyi məhsulun daha münasib formada təqdim edilməsi uğurun yarısı deməkdir. Köhnə jurnalistlər bunu etməkdə bəzən acizlik duyur, yeni gələn kadrların isə tələb olunan təcrübəsi olmur, amma yenilənmə davam edir.

Gələcəyin mediasında nə baş verəcəyini bu gün proqnozlaşdırmaq çətin məsələdir. Sadəcə istiqamət tendensiyasını kim tutsa, uğurla işini davam edə biləcək. Kim bacarmadısa, peşəsindən uzaq düşüb unudulacaq.

1792
Lionel Messi

Fransa səfiri, Hitler, Messi sevgi

962
(Yenilənib 00:11 19.04.2021)
Taclı bəla"nın uşaqlar üçün təhlükəli olmadığı barədə indiyə qədər qəbul edilən streotip deyəsən, keçmişdə qalır.

"7x7" həftənin ən yaddaqalan 7 hadisəsini şərh edir

Gizli qatillər, laqeyd dünya

BMT Rusiyanın Qarabağdakı minatəmizləmə işlərinə qatılmaq təklifinə cavab verməyib. Şoyqu təşkilatdan gileylənib: "BMT-nin minaəleyhinə mərkəzinə dedik ki, gəlin. Axı insanlar oraya qayıda bilmir. Kimsə gəldi?"

Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritəsini verməməsinə dünya soyuqqanlıdır. 30 illik işğala göz yumanlar minalara səsini çıxartsalar, təəccüblü olardı, zatən. 100-dən artıq azərbaycanlının bu gizli qatillərin hədəfinə çevrildiyi halda, kimlərinsə dini abidələrin narahatlıq ifadə etməsi isə absurd tamaşasını xatırladır.

Bu arada bu həftə erməni hərbçilərinə məxsus cəsədlərin qalıqlarının axtarışı zamanı erməni FHN dəstə komandiri minaya düşdü. Hansı ki, ermənilər azərbaycanlıları məhv etmək üçün basdırmışdılar. Ona ilk tibbi yardımı Azərbaycan hərbçiləri göstərdilər.

...Qalib barışıq üçün əl uzadır, İrəvanda isə revanş pafosu hökm sürür. Amma hansı güclə bilinmir? Bu həftə Azərbaycan Prezidenti ADA Universitetində keçirilən konfransda regionun gələcək inkişafı ilə bağlı Rəsmi Bakının mövqeyini şərh edərkən, daha çox sülh mesajları verdi, indi seçim Ermənistanın siyasi elitasınındır – nəzərə alsınlar ki, diplomatlar susanda toplar danışır. Biz topları PUA-larla əvəz etmişik, onlar iti daha yaxşı qovur.

"Günah keçisi" axtarışında

Bədbəxt cəmiyyətlərin psixoloji sarsıntısını azaltmaq üçün sınaqdan çıxarılmış üsullardan biri kənarda düşmən obrazını yaratmaq və bütün məsuliyyəti onun üzərinə atmaqdır. Ermənistan indi həmin illuziyanın canlandırılması ilə məşğuldur: bütün fiaskoların günahkarı Türkiyə və Azərbaycandır. Amma arabir xırda günahkarlar da lazım gəlir. Məsələn, erməni mediasında diversantları (ermənilərin təbirincə 62 hərbi əsiri) geri ala bilməməyin "günah keçisi" axtarışında Rusiya sülhməramlıların komandanı Rüstəm Muradov da hədəflər sırasındadır.

Fransanın Ermənistandakı səfiri isə Ermənistanın məğlubiyyətini "Ləyaqətli məğlubiyyət" adlandırıb. Kiçik bacını ovsunlamaq lazımdır axı. Səfiri anlamaq olar, İkinci Dünya Müharibəsində Fransa bir ay tamam olmamış təslim olmuşdu, müqavimət göstərə bilmədiyi üçün həzz almaq qərarını vermişdi Paris... Odur ki, Fransa səfiri üçün 44 günə uduzmaq "ləyaqətli məğlubiyyət" kimi görünür, yoxsa ləyaqətin Ermənistana nə dəxli?!

Bu arada Fransa parlamenti 15 yaşınadək uşaqla cinsi əlaqənin birbaşa təcavüz kimi qəbul ediləcəyi haqda qanun qəbul edib. İndiyədək belə deyilmiş yəni. Və bir də: yeni qanunda "Romeo və Cülyetta" maddəsi əlavə olunub. Bu maddə yaşıdlar arasında cinsi əlaqəni mümkün edir. Bunun cinayət sayılması üçün cinsi əlaqə iştirakçılarından biri digərindən beş yaş böyük olmalıdır.

"Əgər dünya bir dövlətdən ibarət olsaydı, sənayeni almanlar, ordunu türklər, fahişəliyi isə fransızlar idarə etməliydi". Səfir inciməsin, bunu biz demirik, Adolf Hitler deyib.

İngilislər isə

Qərbi Avropaya keçmişkən, koronavirus dünyadan əl çəkəcək, Britaniya yeni mutasiyalardan əl çəkməyəcək kimi görünür. Gözünüz aydın, infeksiyanın daha bir mutasiyası aşkarlanıb. Yeni Britaniya mutasiyası Cənubi Afrika və Braziliya variantlarından daha yoluxucu ola bilər. Bu həftə Hindistanda da koronavirusla bağlı vəziyyət ağırlaşdı, yoluxma və ölüm sayında antirekord qeydə alındı. ABŞ əczaçılıq şirkəti "Pfizer" isə koronavirus peyvəndinin üçüncü dozasına ehtiyac ola biləcəyini açıqlayıb. Təəccüblənmərik, pis biznes deyil. Görünür, ÜST-ün bu həftə verdiyi bu açıqlama da təsadüfi deyil: "Yer kürəsinin əhalisi tezliklə bütün pandemiya dövründən bəri yoluxmanın pik dövrünə yaxınlaşacaq".

"Taclı bəla"nın uşaqlar üçün təhlükəli olmadığı barədə indiyə qədər qəbul edilən streotip isə deyəsən, keçmişdə qalır: ABŞ və Böyük Britaniyadan olan alimlər o qənaətə gəliblər ki, koronavirus uşaqlarda insult riskini artırır. Bu arada Putin növbəti dəfə vaksinasiya olunub. Hə bir də maraqlıdır, görəsən, ABŞ-ın anbarlarında bərk-bərk saxladığı vaksinlərin axırı nə oldu?! Qurd düşüb xarab olar, demək lazımdır arasına naftalin filan qoysunlar...

832 milyon peyvəndləmənin 82 faizdən çoxu yüksək və orta gəlirli ölkələrdə, yalnız 0.2 faizi isə az gəlirli ölkələrdə həyata keçirilib.

Messi isə Cənubi Amerika futbolçuları üçün koronavirus peyvəndinin alınmasında köməklik göstərib – o, bir formasının əvəzinə 50 min doza "Sinovac" alıb.

Bəs Ronaldo?

Digər ulduz Ronaldodan da xəbər var. O, İtaliya çempionatının növbəti oyununda formasını yerə çırpıb. Bundan öncə Portuqaliya millisinin heyətində Serbiya ilə oyunda kapitan sarğısını yerə tullamışdı. Sonra həmin sarğı hərraca çıxarıldı. İndi formanın da eyni cür satışa buraxıldığını eşidə bilərik.

Məlumdur ki, azarkeşsiz oyunlar futbol sənayesində pul dövriyyəsini əməlli-başlı aşağı salıb. Ronaldo marketoloqların sifarişləri ilə komandasına pul qazandırmış ola bilər.

İran televiziyası isə şortikli qadın hakimə görə "Tottenhem" – "Mançester Yunayted" matçının yayımını 100 dəfədən çox kəsib.

Nüvə təhlükəsi

Meksikada ölümcül təhlükəli radioaktiv qurğu oğurlanıb. Xatırlayırsınızsa, bu günlərdə İranda AES-i partlatmağa cəhd olmuşdu. Ardınca bu ölkə uranın 60 faizə qədər zənginləşdirilməsinə başlayacağı barədə Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyi məlumatlandırdı. Bayden isə dedi ki, bu qərar nüvə razılaşmasıyla bağlı danışıqlara ziddir.

Bağışlayın, bəlkə də bir az sadəlövh suala görə, görəsən, olmazmı ki, dünya nüvədən ümumiyyətlə imtina etsin?!

Sülh üçün

ABŞ qoşunları Əfqanıstanı tərk edir. "Əfqanıstana birlikdə getdik, çıxma məsələsində də birlikdəyik" NATO-nun Pentaqonun qərarına reaksiyası belə olub. ABŞ hərbi gəmilərini Qara dənizə göndərmək planını da təxirə salıb. Görünür, Baydenin hərbi xərcləri azaltmaq qərarı öz nəticələrini göstərir. Britaniya qoşunları da Əfqanıstanı tərk edir, eyni zamanda ingilislər Qara dənizə eskadriya gəmisi və sualtı freqat gəmisi göndərmək qərarı veriblər. Bu, Rusiya ilə gərginlik fonunda Ukraynaya dəstək məqsədi ilə edilir.

Dünya sülh axtarışındadırmı? Fikir vermisinizmi, müasir siyasi ritorikada "sülh və təhlükəsizlik" frazasından çox istifadə olunur? Görünür, ritorika əsl mahiyyətə pərdə tutmaq üçündür.

Dünyanı sevgisiz böyüyən insanların savaşları məhv edir, kimsə deyib.

Sevgi demişkən...

Sevgi demişkən, Rusiyanın Həştərxan vilayətində yenidoğulmuşu onu öldürmək istəyən anasının əlindən xilas ediblər. Qadın xəstəxananın vanna otağında uşaq dünyaya gətirdikdən sonra onu boğmaq istəyib. İspaniya polisi isə Rumıniya vətəndaşı olan valideynlərin satdığı 12 yaşlı qızı xilas ediblər. Qızın valideynləri tərəfindən təxminən 4 000 avroya satıldığı deyilir.

50 min nəfərdən çox yapon hazırda 100 yaşını keçib, gözlənilir ki, 15 ildən sonr artıq bu göstərici 1 milyona yaxınlaşacaq. Bəli, dəniz məhsulları sağlamlıq və uzun ömür üçün şərtdir, ancaq yaponların rekordu daha ciddi amilə söykənir: bir-birini başa düşmək. Bizim cəmiyyətin ən ciddi problemlərindən biri məhz bir-birini dinləmək, başa düşməkdən ibarətdir. Bu məzmunda möhür sayıla biləcək bir dialoq var: "Bilirsən, problem nədədir, dostum? Biz bir-birimizi anlamaq üçün yox, cavab vermək üçün dinləyirik".

962
 Reanimasiyada COVİD-19 xəstəsi, arxiv şəkli

Ermənistanda koronavirusla bağlı vəziyyət gərgindir

0
(Yenilənib 23:05 19.04.2021)
Ermənistanda bu virusdan ölənlərin sayı 3895-ə, sağalanların sayı isə 189017-yə çatıb. Hazırda bu ölkədə 14924 nəfər xəstəxanada müalicə alır.

BAKI, 19 aprel — Sputnik. Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 208818-ə çatıb. Sputnik Ermənistan xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika üzrə Milli Mərkəzinin yaydığı məlumatda bildirilib.

Məlumatda qeyd olunub ki, bir gündə bu virusa yoluxanların sayı daha 298 nəfər artıb.

Ermənistanda son gündə daha 17 nəfər ölüb. Ümumilikdə bu virusdan ölənlərin sayı 3895-ə, sağalanların sayı isə 189017-yə çatıb. Hazırda bu ölkədə 14924 nəfər xəstəxanada müalicə alır.

Xatırladaq ki, koronavirus infeksiyası ötən ilin dekabrında Çinin Uhan şəhərində yayılmağa başlayıb. Hazırda virus dünyanın əksər regionları və ölkələrində yayılıb. Dünyada koronavirus infeksiyasına indiyədək yoluxanların sayı 141,4 milyonu keçib, 3 milyondan çox adam isə virus səbəbi ilə ölüb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) fevralın 11-də infeksiyanın törətdiyi xəstəliyin adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.

0