Çernobıl Atom Stansiyasının qadağan zonasında meşə yanğınının sərhədlərinə çatdığı Raqovka kəndindəki şəxsi evin həyətində pişiyi qucaqlayan qız.

Onillik nəsillər Çernobılın zəhərlədiyi uşaqlar qocalır

38
Unutmamalıyıq ki, biz özümüzdən əvvəlki nəsildən on dəfə daha çox fərqli olduğumuz kimi, onlardan on dəfə daha çox həyasız idik.

Hər an yeni bir həqiqətlə tanış olursan və bununla başa çıxmağın təlaşına qapılır, tərəddüdlərə qərq olub gedirsən. İnsan nəslinin hər gün sürətlə artmaqda olduğu dünyada sən də müəyyən bir dövrün təmsilçilərindənsən. Hansı ki, hər dövrü təşkil edən nəsillər var və planetin gələcəyinə bu nəsillər istiqamət verirlər. Bu nəsillərin ilkin yetişmə - xarakterik formalaşma dövrünü 10 illik intervalla hesablasaq, "biz filan dövrün uşaqlarıyıq" ifadəsini daha konkret bir zaman kəsiyi üçün işlədə bilərik. Mən, coğrafiyamıza görə və tarixdə baş verən əhəmiyyətli hadisələrin proseslərin gedişatına kəskin təsirini nəzərə alıb bu qənaətə gəlirəm ki, hər 1975-1985, 1985-1995, 1995-2005, 2005-2015 intervalında müəyyən ortaq xüsusiyyətləri olan, nisbətən, eyni və bənzər məqsədlər uğrunda mübarizə aparan, eyni və bənzər maneələrlə üzləşən, oxşar fikirlər üzərində düşünən nəsillər yetişir.

Mən (təvəllüdüm - 1993) 1985-1995 intervalında doğulan nəslin nümayəndəsiyəm. Hansı ki, bizdən sonra iki nəsil doğulub, üçüncü də doğulmaqdadır. Bizim nəsil SSRİ-nin çöküşünü, Birinci Qarabağ Müharibəsini, internetin doğuluşunu gördü. Bizdən əvvəlkilər məsum komsomol uşaqları, bizdən sonrakılar da müstəqil ölkənin azad vətəndaşları idilər. Biz azərbaycanca danışıb kiril əlifbası ilə oxuduq, biz sağdan özgə hava, soldan özgə səda eşitdik, biz həm də bu onilliyin başlanğıcında partlayan Çernobıldan zəhərləndik.

Ölüm-itimlə, aclıqla, səfalətlə böyüyüb, xoşbəxtliyə o qədər ehtiyac duyduq ki, ən xırda şeylərdən xoşbəxt olmağa çalışdıq. Yəni, həyat hamıya əbədi bəxş etdiyini - eqonu bizdən almışdı. Çünki bizim "Mən hamıdan daha çox xoşbəxt olmaq istəyirəm!" kimi bir istəyimiz yox idi, ola da bilməzdi. Çünki heç kəs xoşbəxt deyildi. Biz "Nədə bir xoşbəxtlik tapa bilərəm ki, özüm də xoşbəxt olum, başqalarını da xoşbəxt edim?" sualı ilə çabalaya-çabalaya özümüz üçün xoşbəxtliklər düzəldirdik. Düzdür, burda da bir eqo var idi - kimisə xoşbəxt etməkdən özümüz həzz alırdıq, təşəkkürün, minnətdarlığın ünvanı olmaq istəyirdik. Amma bu eqo ilə hamıdan daha çox xoşbəxt olmağı istəmək eqosu arasında çox kəskin mərtəbə fərqi var.

1975-1985 intervalında doğulanlarla 1985-1995 intervalında doğulanlar arasındakı fərqləri saymayacağam. Yuxarıdakı nümunələrdən bu fərqlər açıq-aşkar bilinməkdədir. Lakin, biz özümüzdən əvvəlkilərdən on dəfə daha çox fərqli idiksə, bizdən sonrakılar bizdən yüz dəfə daha çox fərqlidirlər. Bu sürətlə artan fərqin əsas səbəbi elm, mədəniyyət və texnologiyanın fantastik sürətlə inkişaf etməsidir. Nəhayət, 2005-2015 intervalında doğulanlar da özlərindən əvvəlki intervalda doğulanlardan min dəfə daha çox fərqli olmaqdadırlar və bu, artan sürətlə davam edəcək.

Bizdən (1985-1995-dən) sonrakı nəsillər artıq böyüyüb və indi bizimlə üzbəüz dayanırlar. Bu, əladır! Onların bu mərhələyə qədər sağ qala bildiyini və sürətlə yetişməkdə olduqlarını görmək növümüz adına qürurvericidir! Əlbəttə, kodlarında həyat eşqi - yaşamaq sevdası şifrələnən bir canlı növü olduğumuz üçün "artıq, bizdən sonra yetişən bir nəsil var və onlar bizim qarşımıza çıxmağa başlayırlar, bu, o deməkdir ki, qocalırıq, dostlar, vaxtımız azalır, meydandan kənarlaşmağımız yaxındadır" deyib üzülməyimiz də olur. Amma növümüzün zəfəri naminə bu acı həqiqətlə barışır və bizdən sonra gələn və gələcək olan bütün nəsillərə bol-bol uğurlar arzulayırıq!

Əlbəttə, bir nəsil olaraq neçə dahi yetirdik, növümüzə hansı mirasları qoyacağıq - bunlar hələ məlum deyil. Lakin, bu, bir həqiqətdir ki, biz, bundan sonra, bizdən əvvəlkilərin zibillərini təmizləməklə, boşluqlarını doldurmaqla, yarım saxladıqlarını bitirməklə, səhvlərini düzəltməklə bərabər, bizim zibillərimizi yığışdıranların deyinməklərinə, boşluqlarımızı doldurarkən bizə yuxarıdan-aşağı baxmaqlarına, səhvlərimizi düzəldərkən bizi ifşa etməklərinə dözməli olacağıq! Biz artıq, təkcə, köhnələrin qarşısına çıxan yenilər deyilik, həm də yenilərin öz qarşılarına aldığı köhnələrik.

İçimizdən biri onları lənətləyəcək, biri onlarla mübarizə aparacaq, biri onlarla dost olacaq, biri onlara nəsə öyrətməyə çalışacaq və s. Amma unutmamalıyıq ki, biz özümüzdən əvvəlki nəsildən on dəfə daha çox fərqli olduğumuz kimi, onlardan on dəfə daha çox həyasız idik. Yəni, bizdən sonrakılar bizdən yüz dəfə daha çox fərqli olduqları kimi, bizə nisbətdə yüz dəfə daha çox həyasızdırlar. Bunu indi açıq-aşkar müşahidə etmək olur və bunun qarşısını almaq mümkün deyil.

Belə ki, mən çıxış yolunu onlarla dost olmaqda görürəm. Təklif edirəm ki, bizdən sonrakıların fikirlərinə, təkliflərinə açıq olaq. Onlara da bizə davranıldığı kimi mühafizəkar davranmayaq. Onları dinləyək, anlayaq, bunun çətin olduğu məqamlarda belə, onları anlamağa çalışacaq, onlarla birgə düşünək, onlarla birgə axtaraq, onlarla birgə əylənək. Beləcə, həm bildiklərimizi onlarla paylaşar, məqsədlərinə çatmaqda kömək etmiş olarıq, həm həyasızlıq etməklərinə şərait yaratmarıq, həm də aradakı dost xətir-hörmətinə görə zibillərimizi təmizləyəndə deyinməz, səhvlərimizi ifşa etməzlər! Əlbəttə, mən ümid edirəm ki, onlarda bunu anlayacaq qədər mənəvi keyfiyyətlər olar!

38
İmtahan

DİM-in səriştəsizliyi yaxud imtahanda biznes maraqları

1245
(Yenilənib 23:34 02.03.2021)
Nəqliyyatın işləmədiyi günə imtahan təyin edən DİM, iştirakçıların imtahan verilən binalara necə və nə ilə gedəcəyi ilə bağlı qətiyyən düşünməyib.

Dövlət İmtahan Mərkəzinin ötən bazar magistratura pilləsi üçün keçirdiyi qəbul imtahanın sualları sosial şəbəkələrdə müzakirə edilir.

Bəzi imtahan suallarına lağ edənlər, sualların məzmunu ilə əylənənlər də var.

Əslində suallar elə tərtib olunmuşdu ki, iştirakçılar lazım olan balı toplaya bilməsin və növbəti mərhələdə iştirak etsin.

DİM-in bu məsələdə maraqlı olduğunu aşağıda izah etməyə çalışacağam.

Məncə DİM, ölkəmizdə fəaliyyəti qənaətbəxş olan qurumlardan biridir. Daha doğrusu pandemiyaya qədər belə idi. Pandemiya bütün sahələrə, xüsusilə təhsilimizə təsir etdiyi kimi, DİM-in fəaliyyətinə kifayət qədər mənfi təsir edib.

Ötən il keçirilən buraxılış və qəbul imtahanlarıyla bağlı kifayət qədər narazılıqlar var idi.

Bu il magistratura pilləsi üçün keçirilən imtahan isə ümumiyyətlə bərbad idi.

Bəli, nələrsə yolunda getmir və buna görə müxtəlif bəhanələr səsləndirilir.

Düşünürəm ki, heç bir səbəb DİM-in magistratura imtahanlarının təşkilində yol verdiyi səriştəsizliyə haqq qazandırmır.

***

Həfətəsonu, nəqliyyatın işləmədiyi günə imtahan salmaq və imtahan keçiriləcək binalarının əksəriyyətini şəhər mərkəzindən kənara təyin etmək imtahanda iştirak edənlər üçün olduqca ciddi problem yaradırdı.

Şəxsən bu çətinliyi yaşadım və bununla bağlı irad bildirənlərlə tamamilə razıyam.

Pandemiya dövründə valideyinlərin, imtahan verənlərin yaxınlarının imtahan binası qarşısında izdiham yaratması da, məhz DİM-in səriştəsizliyinin göstəricisidir.

Ümumiyyətlə 28 fevral 2021-ci il tarixində magistratura pilləsinə təşkil edilən imtahan, təhsildən daha çox biznes layihəsi abu-havası yaradırdı.

Rəsmi məlumata görə bu il imtahanda iştirak üçün 19885 bakalavr ərizə təqdim edib. İmtahanda iştirak ödənişli (50 AZN) olduğu üçün, DİM-nin büdcəsinə qısa müddət ərzində 994 250 AZN vəsait daxil olub. Müxtəlif səbəblərdən imtahanda iştirak edə bilməyənlərin vəsaitinin geri qaytarılmadığını da düşünsək, bu imtahanda DİM-in kommersiya maraqlarının daha qabarıq olduğunu düşünə bilərik.

Şübhəsiz ki, toplanan vəsaitlə imtahanın təşkilati işlərini daha yüksək səviyyədə təşkil etmək olardı.

Təssüf ki, nəqliyyatın işləmədiyi günə imtahan təyin edən DİM, imtahan iştirakçılarının imtahan verilən binalara necə və nə ilə gedəcəyi ilə bağlı qətiyyən düşünməyib.

Düzdür, rəsmi xəbərlərdə qeyd olunub ki, DİM-də operativ qərargah fəaliyyət göstərib. Ancaq bu fəaliyyət nədən ibarət olduğu prosesdə aydın olmadı.

Dolayısıyla təşkilati işlər bu qurumu ümumiyyətlə narahat etməyib. Məhz bu problemlərə görə DİM məsuliyyət daşıyır. DİM-in yarıtmaz təşkilatçılığı səbəbindən imtahanda iştirak edə bilməyənlərin vəsaiti onların şəxsi hesabına qaytarılmalı, növbəti imtahanda məhz bu vəsaitlə iştirak etmələrinə şərait yaradılmalıdır.

***

Və daha bir önəmli məqamı qeyd edək.

Məhz bu məqam da DİM-in məsələyə səriştəsizcəsinə və laqeyid yanaşdığını sübut edir.

İmtahan zamanı qarşılaşdığımız absurd məqamlardan biri də suallarla bağlıdır.

Təsəvvür edin, riyaziyyatçı və dilçi eyni məntiq suallarına cavab verməlidir.

Bəli, hamı eyni suallara cavab verib, müxtəlif ixtisaslarda təhsil alacaq. Bir qədər qəribə görünür, deyilmi?

Riyaziyyatçı xarici dildən imtahan verir, dilçi informatika və riyaziyyala bağlı məntiq suallarını cavablandırır.

Məsələn, tərcümə sahəsi üzrə magist təhsili almaq istəyən şəxs, öz sahəsindən bircə suala belə cavab vermir.

Bunun nə dərəcədə məntiqli olduğuna yəqin ki, müstəqil təhsil ekspertləri cavab verə bilər.

Hər halda heç də məntiqli görünmür.

***

Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, pandemiya nəticəsində təhsilimiz ciddi problemlərlə üz-üzədir. Hamımız övladlarımızın gələcək taleyindən, onların təhsilindən narahatıq.

Dövlət İmtahan Mərkəzinin bu səriştəsizliyi, daha doğrusu laqeyidliyi təhsilimiz üçün ciddi problemdir və gəncliyi elmdən, təhsildən uzaqlaşdırır. Ümid edirəm ki, DİM rəsmilərinin ağlabatan və məntiqli izahı olacaq.

Təhsilə bu şəkildə yanaşmaq gələcəyimizə biganəlikdir…

1245
Teqlər:
Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) Direktorlar Şurası, DİM
İsgəndər M raket kompleksi

İntiharlar, meşələr, "İsgəndər"lər, sumqayıtlılar tramvaylar…

85
(Yenilənib 11:28 01.03.2021)
Separatçılara "rus dili" bayrağı da kömək etməyəcək, onlar üçün vəziyyət "rusca"dan da pisə, təxminən "Erməni budaq cümlələri"nə doğru gedir.

7x7 həftənin ən yaddaqalan hadisələrini şərh edir

Mətbuat konfransı

4 saat, 35 media nümayəndəsinin 50-dək sualını bir qurtum su içmədən cavablandırmaq. Və niyə məhz indi? Ermənistandakı revanşist qüvvələrin çağırışları, sülhməramlıların bir neçə naqolay davranışı, status məsələləri ilə bağlı müxtəlif manipuliyasiyaların müşayiət olunduğu indiki məqam, görünür, təsadüfən seçilməmişdi.

...Separatçılara "rus dili" bayrağı da kömək etməyəcək, onlar üçün vəziyyət "rusca"dan da pisə doğru, təxminən "Erməni budaq cümlələri"nə doğru gedir. Regiondakı indiki situasiya Ermənistanın düşdüyü çuxurdan xilası üçün şansdır. Bunu qanmamaq oturduğun budağı kəsmək kimi bir şey olacaq. Bunu şüursuzluqdan edəndə axmaqlıq, şüurlu edəndə adı intihardır.

İntiharlar həftəsi

Həftə ərzində intihar hadisələri gündəm oldu. Gənc qızın özünü 20-ci mərtəbədən atması valideyn-övlad münasibətlərindəki boşluqları da bir daha aktuallaşdırdı. Ancaq bu, yeganə suisid faktı deyildi. Ceyranbatan qəsəbəsində 20 yaşlı M.Məmmədhəsənov özünü yaşadığı evdə asdı. Onun bir neçə gün əvvəl sevdiyi qızdan ayrıldığı, qızın isə başqası ilə nişanlandığı bildirildi. Srağagün isə İdman Akademiyasının tələbəsi Seymur Əsgərovun intihar xəbəri yayıldı... ötən həftə də bir tələbə intihar etmişdi. Dünən isə Abşeron rayonunda 15 yaşlı qız intihara cəhd etdi və s.

İntihar elə bir aktdır ki, ani emosional hissdən yaranır, əgər həmin anda onun qarşısını almaq mümkün olsa, bəlkə də bir neçə dəqiqə sonra peşmançılıq hissi insana hakim kəsilər. İstənilən halda, gənclərin intihar faktı bir neçə problemi bir daha nəzərdən keçirməyə vadar edir: valideynlərin övladının dostu ola bilməməsi, məktəb psixoloqlarının sadəcə, ştat kimi mövcud olduğunu, cəmiyyətin empatiya hissini itirməsi, sosial şəbəkələrin real ünsiyyəti azaltması ilə özünəqapanma hallarının artması...

Bu arada 2020-ci ildə ölkədə 597 intihar faktı qeydə alınıb. Bu, 2019-cu illə müqayisədə 32 nəfər çoxdur.

Dünyanın bəzi ölkələrində isə vəziyyət daha kritikdir. Məsələn, intiharların artdığı Yaponiyada "Tənhalıq Nazirliyi" yaradılıb. Koronavirus təkcə öz virusu ilə öldürmür, psixoloji affekt halını da artırır. Britaniyanın "Lancet Psychiatry" nəşrinin pandemiyanın yeni başladığı dönəmlərdə məqaləsi bu mənada SOS siqnalı verirdi - Glasgow Universitetinin professoru Rori O'Connorun proqnozu belə idi: "Heç bir tədbir görülməyəcəyi təqdirdə həyəcan və depressiya kimi halların, eləcə də spirtli içkilər, narkotik və qumar oyunlarına müraciət edənlərin və evsiz qalanların sayının və bu kimi digər fəsadların sayının çoxalması riski artacaq".

Meşə: kriptovalyuta

Böyükşor və Zığ gölləri İqtisadiyyat Nazirliyindən alınıb, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə verildi. Göllərin niyə bu vaxtadək ETSN-də olmadığını müzakirə etmədən, maraqlı bir faktı diqqətinizə çatdırım – bir vaxtlar ölkədə meşələrin banklara verilməsi təşəbbüsü olub. İdeyanın özəyi ondan ibarət imiş ki, banklar meşələri təxminən kriptovalyuta kimi qoruyur, satır, alır və bu, onun kapitalı kimi qiymətləndirilir. Nəticədə, meşələrin qırılmasının qarşısı alınır.

Bu arada Amazonun tropik meşə sahələri qeyri-qanuni şəkildə "Facebook" üzərindən satışa çıxarılıb. Ərazisində meşələr və çaylar olan bu sahələr əslində yerli xalqlara məxsusdur. İstənilən şəxs "meşə", "cəngəllik" kimi açar sözlərin köməyilə, yaxud da yerləşmə ərazisi olaraq Amazon meşələrini göstərməklə "Facebook Marketplace"dəki həmin elanları görə bilər.

İntiharlardan meşələrə keçmişkən, Yaponiyada "İntihar meşəsi var": Aokigahara. 60-cı illərədən özünü öldürmək istəyən bir çox sayda insan bu meşəyə üz tutur. Seicho Matsumoto adlı yapon yazıçının 1960-cı ildə yazdığı "Black sea of trees" adlı romanının sonunda iki sevgili intihar etmək üçün Aokigahara meşəsinə gedib özlərini asırlar. O tarixdən etibarən meşə yaponların intihar etmək üçün getdikləri məskən halına gəlir. Ancaq meşədə onları intihardan yayındırmaq üçün çağırış edən plakatlar var, bəzən bu, onları ayıldır, bəzən isə, təəssüf ki, yox...

Təbiətə təslim olmaq

Təbiətdən söz düşmüşkən, bu həftə Bakı qara təslim oldu. Düzdür, bu, uzun çəkmədi, amma hər halda, bir gün ərzində yolar buz bağladı, nəqliyyatın işi əksər ərazilərdə yarıiflic vəziyyətə düşdü. Qınamalı deyil, qar artıq bizim üçün qeyri-adi təbiət hadisəsinə çevrilib, yağıntısı təxminən 10 ildən bir baş verir, belə fors-majora hazır olmamağımızı anlayışla qarşılayaq.

İsgəndər-şou

Ermənistanda ara qarışıb, məzhəb itib. Baş Qərargah rəisi Paşinyanı istefaya çağırıb, o da bunu dövlət çevrilişinə cəhd kimi qiymətləndirərək, rəisi istefaya göndərib, ancaq prezident bu istefanı təsdiqləməyib. Ölkədə etiraz aksiyaları davam edir.

Serj Sarkisyan Paşinyanı başlarının əzildiyi müharibədə "İsgəndər" raketlərindən lazımi anda istifadə etməməkdə ittiham edib, baş nazir də təxminən deyib ki, utanmasan, oynamağa nə var ki..., bu raketləri sən özün almısan, biz onları istifadə etdik, ancaq 10 faizi işlədi, yəni partlamadı. Başqa sözlə, büdcəni yeyib, talamısınız, aldığınız raketlər kukruznik kimi bir şeymiş.

Prezident İlham Əliyev jurnalistlər üçün mətbuat konfransında bildirdi ki, ümumiyyətlə, Azərbaycana bu raketdən atılmayıb.

ABŞ prezidentini sumqayıtlılar seçir

İroniya filan deyil. Sumqayıtın intellektual gənclər şəhəri olması çoxdan məlum idi. İndi ABŞ Federal Təhqiqatlar Bürosunun axtarış siyahısına baxanda bir daha buna əmin olursan. 2016-cı ildə keçirilən prezident seçkilərinə qeyri-qanuni müdaxilə etməsi ittihamı ilə 13 Rusiya vətəndaşını rəsmi axtarışa verib. Axtarışa verilənlərdən biri də 1990-cı ildə Sumqayıtda anadan olan Ceyhun Aslanovdur. C.Aslanovun 2014-cü ilin sentyabrından 2018-ci ilin 16 fevralınadək ABŞ-da sosial media platformalarında əməliyyatlar aparan İnternet Tədqiqat Agentliyində Tərcümə layihəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışdığı bildirilir. FTB C.Aslanovun yeri haqqında məlumat verən şəxsə 75000 dollar mükafat vəd edib.

Sumqayıtla belə danışmaq olmaz, o xaraktersiz şəhər deyil. 1963-cü ildə Oktyabr inqilabı ilə bağlı şəhər tədbirində fəhlələrin şəhərdəki çörək qıtlığına və qiymətlərin bahalaşmasına etiraz olaraq Xuruşovun plakatını cıraraq etiraz aksiyasına başlaması bütün SSRİ-də şəhəri məşhurlaşdırmışdı. İndi "delavoy" gənclər şəhərini ABŞ-da da tanıyırlar.

Tramvaylar qayıdır?

BNA-nın mətbuat katibi Mais Ağayev Bakıda tramvayların bərpası ilə bağlı iş aparıldığını söylədi. Yaşıl enerji ölkəsinə çevrilmək istəyiriksə, ekoloji cəhətdən səmərəli olan tramvayların dönüşü arzuolunandır. Tramvay həm də nostaljidir axı. Yaşı 30-dan yuxarı olub, köhnə tramvayların şəklini görəndə köks ötürməyən çox az adam tapılar yəqin ki... Tramvaylar indi hər bir müasir şəhərin vacib atributlarından birinə çevrilib. Bakımıza da yaraşar. Elə Sumqayıta da.

85

Azad edilmiş daha bir kəndimizin hazırkı mənzərəsi belədir - VİDEO

0
Cəbrayıl rayonunun Papı kəndi 2020-ci ilin oktyabrın 21-də əks-hücum əməliyyatı nəticəsində işğaldan azad olunub.

Müdafiə Nazirliyi Cəbrayıl rayonunun Papı kəndindən videogörüntülər paylaşıb. Sputnik Azərbaycan həmin görüntüləri təqdim edir.

0