Soyuq Moskva, isti Şuşa “Puşkin” restoranı

70
Belə hadisələri eşitdikcə əmin olursan ki, dünya koronvirusdan daha artıq faciəyə də layiq görülə bilər.

Onlar üçün soyuq Moskva

Ermənistanın kapitulyasiyasından sonra ilk dəfə Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin görüşü baş tutdu. Moskvada keçirilən görüş bölgənin kommunikasiya xətlərinin bərpasını özündə ehtiva edən sənədin imzalanması ilə yadda qaldı. Ancaq yadda qalan daha bir neçə detal var idi – Rusiya prezidentinin qalib liderlə daha səmimi qucaqlaşması, Paşinyanın içindən heç nə çıxarmadığı, ancaq yanında saxladığı və bir dəfə qurdaladığı çantası, bədən dilindəki gərginliyi, “status” məsələsini yenidən qabartması, amma ona heç kimin əhəmiyyət verməməsi...

İsti Şuşa

İlham Əliyev Şuşada
© Official website of President of Azerbaijan Republic

Ötən həftənin ən yaddaqalan hadisələrindən biri Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Şuşaya səfəri idi.

Ermənilər Şuşanın işğalına “Dağlarda toy” adı vermişdilər. 28 il sonra Azərbaycan əsgəri qəsbkara elə toy tutdu ki, yəqin ki, əsrlər boyu unudulmayacaq.

Qalib sərkərdə “dəmir yumruğu” Ermənistanda revanş arzusuna düşənlərə bir daha xatırlatdı.

Şuşa səfəri hər kəsə Anna Hakopyanın Mehriban xanımı Şuşaya muğama dəvət etməsini də xatırlatdı. “Əgər muğam adı altında onlar müharibə istəyirlərsə, onda bu arzu elə arzu olaraq da qalacaq. Əgər müharibə başlasa, onda muğama qulaq asmaq istədikləri yerlərin sayı da artacaq…” deyən Anna və qızları “Köhnə Yeni il”i Moskvadakı “Puşkin” restoranında qeyd etdilər. Həmin vaxt Mehriban Əliyeva qalib sərkərdə ilə Şuşada Cıdır düzündə çay süfrəsində əyləşmişdi.

Peyvəndləmə və açılma

Dünya vaksinləmə dövrünü yaşayır. Azərbaycan da iki milyon əhali üçün dörd milyon dozada vaksin sifariş edib.

Karantinimizi də bir qədər yumşaltdıq. İctimai iaşə obyektləri, eləcə də restoran, kafe və çay evləri və bu kimi digər məkanlarda yerində xidmətlər bərpa olunmasını xüsusi emosiya ilə qarşılayırıq.

Dünyanın normal həyata qayıdacağına ümidləndiyimiz bu həftə də bəzi maraqlı, amma həm də narahatlıq yaradan açıqlamalar var. Məsələn, ABŞ-ın dövlət katibi Mayk Pompeo koronavirusun Çinin dövlət laboratoriyalarından çıxmasını iddia edib. Peru məhkəməsi isə “Microsoft” şirkətinin qurucusu Bill Qeytsi, amerikalı iş adamı Corc Sorosu və Rokfeller ailəsini koronavirus istehsalında günahlandırıb.

ABŞ alimləri isə növbəti on il üçün koronovirusla bağlı proqnoz tərtib ediblər. Onların fikrincə, SARS-CoV-2 pandemiyası tezliklə endemik dərəcəyədək azalacaq, ancaq virus insanlar arasında baza səviyyəsində daimi olaraq yaşayacaq.

Beləliklə, ola bilsin ki, bu vaxtadək adi tərzdə dediyimiz, eşitdiyimiz “bir az qripləmişəm” ifadəsi kimi “bir az koronaviruslamışam” da qulağa tezliklə sıradan gələ bilər.

İnformasiya savaşı

Müharibə bitdi, amma həm də davam edir. İnformasiya savaşı heç vaxt bitməyəcək. İrəvandakı revanşist əhval-ruhiyyə də, Qarabağa edilən qanunsuz səfərlər də belə deməyə əsas yaradır. Odur ki, informasiya mənbələrimiz də yeni savaşa hazır olmalıdır. Bu həftə imzalanan “Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında” Fərman da, Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılması da, görünür, yeni dövrə hazırlığın tərkib hissəsidir.

Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu
© Fatih Aktas / Turkish Foreign Ministry via AP, Pool

Bu həftə KİVDF də tarixin arxivinə qovuşdu, rəhbəri Vüqar Səfərlinin taleyi isə qaranlıq görünür - yol verdiyi yeyintilərə görə onu dəmir barmaqlıqlar arasına aparıblar.

ABŞ deqradasiyası?

Prezident Trampı dəstəkləyən bəzi qruplar demokrat Co Baydenin andiçmə mərasiminin keçiriləcəyi yanvarın 20-də 50 ştatda silahlı nümayiş keçirəcəyini elan ediblər. ABŞ Ordusu isə Vaşinqtona göndərdiyi 8500 nəfərlik Milli Qvardiya personalının sayını əvvəlcə 21000-ə, daha sonra 25000-ə çatdıracağını açıqlayıb.

Nəhəng, xarizmatik Amerika 90-cı illərin bəzi sovet ölkələrini xatırladır. Amma əslində ABŞ-da baş verənlər bütün dünyanı qayğılandırmalıdır: bu ölkədə baş verən istənilən hadisə qlobal təsirə malikdir. Ümid edək ki, bu olanlardan sonra, məsələn, neftin qiymətində kəskin ucuzlaşma baş verməyəcək.

Alman və bizim bərbərlər

O qədər əhəmiyyətli olmasa da, ölkəmizdə bərbərxanaların yanvarın 25-dən açılması da nəzərdə tutulub (müəllifin saç düzümü onun bu qərara münasibətini müəyyən edir).

Bu arada futbolçuların saç düzümünə görə alman bərbərlər ayağa qalxıblar. Mərkəzi Bərbərlik Dərnəyindən Futbol Assosiasiyasının prezidentinə ünvanlanan məktubda pandemiya səbəbiylə təxminən 80 000 salonun bağlı olmasına baxmayaraq, idmançıların meydana yalnız xüsusi avadanlıqların köməyi ilə peşəkar bərbərlər tərəfindən düzəldilməsi mümkün olan saç düzümləri ilə çıxdığı bildirilir.

Deməli, nizam-intizamı ilə nümunə göstərilən almanlar da arxa qapıdan tanış bərbərin yanına gəlib, tellərinə əl gəzdirirlərmiş?!

Dünyanı yandırmaq

Bu həftə dünyada ilk dəfə qorillalarda koronavirusa yoluxma qeydə alındı. ABŞ-ın San-Dieqo şəhərində zooparkda səkkiz heyvanda virus aşkarlandı. Bundan əvvəl isə Danimarkada su samurlarında koronavirus müəyyən edilmişdi və hökumət 17 milyon su samurunun məhv edilməsi barədə qərar vermişdi. Ancaq qətl qeyri-humanist üsulla həyata keçirilmişdi. Belə ki, heyvanların çoxu qaz kamerasında sağ qaldığından diri-diri yandırılmışdı.

Belə hadisələri eşitdikcə əmin olursan ki, dünya koronvirusdan daha artıq faciəyə də layiq görülə bilər.

Hə, bu arada Çində koronavirusa yoluxanların sayı artıb, xəstəxanalar bərpa olunub.

70
Qız, arxiv şəkli

Zorakılığın adiləşməsi: kimdir günahkar?

67
(Yenilənib 20:06 11.04.2021)
İnsan övladı öz vəhşi, heyvani tərəfini tərbiyə etmədikcə, bu hadisələr qaçılmazdır. Bu məqamda media, ədəbiyyat, incəsənət məhz bu tərbiyə üçün vasitəçi olmalıdır.

BAKI, 11 aprel — Sputnik. Sosial şəbəkələrdə, xəbər saytlarında cinsi istismarla, zorlanma ilə bağlı xəbərlər gündəmə gələndə utancımdan özümə yer tapa bilmirəm. Bu cür xəbərləri oxuyanda özümü gücsüz, çarəsiz, təhqir olunmuş hiss edirəm. Hər dəfə qarşıma bu məzmunlu paylaşım, xəbər çıxanda o qədər sarsılıram ki, günlərlə keyiyirəm, ruhdan düşürəm, bəzən nəfəs almaqda da çətinlik çəkirəm. İnsan övladının qəddarlığı, xüsusilə ölkəmdə yaşayan, eyni havanı udduğum, eyni səma altında yaşadığım insanların heyvani hisslərlə, vəhşi instinktlərlə yaşaması, qəddarlaşması, hissizləşməsi məni qorxudur. Əminəm ki, neçə-neçə həssas insan mən yaşayan bu ağrılı hissləri yaşayır, həmin hadisədə zərər çəkənləri, zorakılıq qurbanlarını düşünür, düşündükcə gündə min yol yanındakı övladı, əzizləri, tanıdıqları, doğmaları üçün narahat olur. Təəssüf ki, bu cür xəbərləri tükünü tərpətmədən, zərrə qədər narahatlıq keçirmədən oxuyan, tirajlayan, reytinq xatirinə bu xəbərləri gündəmdə saxlayanlar var. Manyakların, qürursuzların və ləyaqətsiz ehtiras düşkünlərinin iyrənc əməllərini, bu qorxulu cinayətləri qeyri-peşəkar şəkildə təqdim etmək, paylaşmaq bəzi hallarda zorakılığı cəmiyyət üçün adiləşdirir. Bəzilərinin baş verənlərə reaksiyasız qalmasının bir səbəbi də bu xəbərlərin adiləşməsidir. Olduqca qorxulu, təhlükəli tendensiyadır. Zorakılığın, cinsi istismarın özü qədər, cəmiyyətin bu tip hadisələrə reaksiyasız qalması təhlükəlidir.

***

Qəbul edirəm ki, bütün cəmiyyətlərdə, hətta inkişafda bizdən çox-çox öndə olan ölkələrdə də bu cür iyrənc hadisələr baş verir. Bəli, razıyam ki, dünyanın bütün inkişaf etmiş cəmiyyətlərində bu hadisələr mediada işıqlandırılır. Ancaq hansı formada? Təbii ki, bu məsələlərdə peşəkar kodekslər gödən keçirilir, cəmiyyətin psixaloji aurası nəzərə alınır. Əlbəttə, media bu cür halları işıqlandırmalıdır. Sadəcə müharibədən yenicə çıxmış, pandemiyanın hər gün can aldığı, psixaloji gərginlikdə olan bir cəmiyyətdə bu xəbərlərin tirajlanmasında bir qayda, bir üslub tapılmalıdır. Narahatlığım medianın bu xəbərləri acgözcəsinə, bəh-bəhlə, manşetə çıxarması ilə bağlıdır. Bəzən media bu xəbərləri işıqlandırmadan hüquq mühafizə orqanlarına dəstək verməklə, onları təşviq etməklə hadisələrin açılmasına, günahkarın cəzalandırılmasına nail ola bilər. Təəssüf ki, əksəriyyət qısa müddətlik populyarlığın, məşhurlaşmağın, reytinq toplamağın arxasınca qaçır. İllərdir bu media xaosu davam edir və cəmiyyət hələ də bu faciələrdən dərs çıxarmayıb.

Məncə, insan övladı öz vəhşi, heyvani tərəfini tərbiyə etmədikcə, bu hadisələr qaçılmazdır. Bu məqamda media, ədəbiyyat, incəsənət məhz bu tərbiyə üçün vasitəçi olmalıdır.

***

Bu günlərdə Neftçalanın kəndlərinin birində azyaşlıya qarşı törədilən cinsi istismar olayı sadəcə dəhşətdir. Xüsusilə, zərərçəkənin bəzi yaxınlarının istismarda iştirakı, bəzilərinin isə hadisəni bilərək mane olmaması, göz yumması insanı dəhşətə gətirir. Mənəviyyatını və əxlaqını itirmiş bu cür qəddar insanlarla eyni cəmiyyətdə yaşamaq sözsüz ki, qorxulu, təhlükəlidir. İnanıram ki, tezliklə bu manyaklar, mənəviyyatını itirmiş şəhvət düşkünləri tezliklə öz layiq olduqları cəzanı alacaq. Düşünürəm ki, bu cəzalar da o qədər ədalətli, qanunlara və mənəviyyata əsaslanan şəkildə verilməlidir ki, bu cür əməlləri ağlından belə keçirənlər, çəkinməlidir.

Bir məqamı da xüsusi olaraq və ağrıyla qeyd etmək yerinə düşər: Azərbaycanda zorlanma, cinsi istismar, seksual xarakterli cinayətlərin bəzi qurbanları, ya da onların valideynləri, yaxınları bəzən el içində rüsvay olacaqlarından çəkinərək belə hadisələri açıb-ağartmaqdan, hüquq-mühafizə orqanlarına şikayət etməkdən ehtiyat edir. Nəticədə günahkarlar cəzasız qalır, zərərçəkənlərin həyatı isə məşəqqətə çevrilir.

***

Birinci növbədə media, ictimai fəallar bu məsələləri ictimailəşdirərkən müəyyən qədər diqqətli olmalı, mənfi nümunə yaranmaması üçün, bu cür hadisələrin adiləşməməsi üçün çalışmalıdırlar. Eyni zamanda hüquq-mühafizə orqanları bu hadisələrin açılmasında, günahkarın cəzalandırılmasında fəal olmalı, insanlarda özlərinə qarşı güvən yaratmalıdır. Hər birimiz əlimizdən gəldiyi qədər ətrafımızdakı hadisələrə çevik və vicdanlı reaksiya verməli, bu cür dəhşətli hadisələrin azalması, aradan qalxması üçün çalışmalıyıq. Yaxınlarımızın, doğmalarımızın qurbana çevrilməməsi üçün, bu cür hadisələrin zərərçəkmiş qurbanalarına qarşı həssas olmalıyıq…

67
Dağlıq Qarabağda Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin komandiri genetral-leytenant Rüstəm Muradov, arxiv şəkli

Rezervlər, dualar Muradov erməniləri niyə muradına çatdırmadı?

56
(Yenilənib 18:38 11.04.2021)
Görünən odur ki, dronların səsini tez unudanlar var. Belə olmasaydı, Arayik Arutyunyan adlı quldur Xocalı rayonunun Naxçıvanlı kəndində ağacəkmə aksiyası şousu düzəltməzdi.

BAKI, 11 aprel - Sputnik. 7x7 həftənin ən yaddaqalan hadisələrini şərh edir

Sivilizasiyalararası toqquşma?

Ötən həftə Pentaqon “hərbi sıçrayış” üçün yeni texnolgiyalar axtardığını elan edib. Şimali Koreyanın lideri Kim Çen isə In təhsil naziri barəsində edam qərarı verib. Vaksin müharibəsi davam edir. Varlılar rezervlərini artırır, kasıb ölkələr isə dualarını. Dualar hələlik nəticə vermir, bəlkə lazım olan anda lazım olan yerdə səsləndirilimir. Mollanın lətifəsini bilirsiniz yəqin ki – qızılı itir, axtarır, soruşurlar ki, burda itib, deyir ki, yox, sadəcə, bura işıqlıdır deyə, burda axtarıram. Bəlkə də duaları konkret işlə əvəz etmək lazımdır.

ABŞ isə koronavirusa laboratoriyada hazırlanmış “Çin virusu” deyib dayanıb. Kim bilir, bəlkə də... Pandemiya Avropa və ABŞ iqtisadiyyatlarını silkələdiyi halda, Çin 2020-ci ili 2,3% artım ilə başa vurub. “Business Insider” jurnalının məlumatı maraq doğurur: “Təxminən 22 milyon amerikalı ərzağa ehtiyac duyur. Uşaqları olan hər altıncı ailə yemək üçün pul çətinliyi ilə qarşılaşıb”. Görünür, Cozef Baydenin ABŞ-ın hərbi büdcəsini 7 milyard dollar azaltmağı təklif etməyə hazırlaşması da təsadüfi deyil.

Deyəsən Fransada da aclıqdır. Parisdə ağxalatlı oğrular COVID xəstəsini qarət ediblər.

Münaqişə ocaqları

Yəhudi, rus və ukraynalı birlikdə qızıl balıq tuturlar. Balıq onların hərəsinin bir arzusunu yerinə yetirə biləcəyini bildirir.
Rus: “İstəyirəm ki, Krımda bircə dənə də ukraynalı qalmasın”.
Ukraynalı: “İstəyirəm ki, Krımda bircə dənə də rus qalmasın”.
Yəhudi: “Onların ikisinin də arzusunu yerinə yetirəndən sonra mənə də bir fincan çay zəhmət olmasa”.

Münaqişə ocaqlarında alovlanmalar hiss olunur. 16 ildir Rusiya-Ukrayna arasında donub-açılan Donbas münaqişəsi indi aktiv fazaya keçmiş kimi görünür. Yaxın günlərdə Hindistan və Pakistan arasında da toqqşuşmalar qeydə alınmışdı. Venesuelanın hərbi təlim təyyarələri isə bu günlərdə arabir Kolumbiya sərhədçilərini narahat edib.

Biz isə Ermənistana yerini göstərdik, ancaq görünən odur ki, dronların səsini tez unudanlar var. Belə olmasaydı, Arayik Arutyunyan adlı quldur Xocalı rayonunun Naxçıvanlı kəndində ağacəkmə aksiyası şousu düzəltməzdi. Meşələrimizi qıranlar, daşı-daşı üstündə qoymayanlar, abad şəhər və kəndləri “Qafqazın Xirosiması”na çevirənlər, Gəncənin vurulması ilə fəxr edən uşaq qatili indi ağac əkir.

Paşinyanın şparqalkası

Müharibə boyu müsahibələri ilə özünü daxili və bizim auditoriyanın əyləncəli kloununa çevirmiş Paşinyan öz ampluasındadır. Moskvada Putinlə görüşdə şparqalkadan oxuyub, pencəyinin bir qanadı kreslonun qolundan asılı qalıb...  Bundan öncəki Moskva səfərində yanında gəzdirdiyi, içini eşələdiyi, ancaq heç nə çıxarmadığı çantası isə deyəsən, bu dəfə İrəvanda qalmışdı.

İrəvan demişkən, burada Ermənistanın prezident olmaq arzusu ilə alovlanan Köçəryan adlı ikinci prezidenti Paşinyanı məhkəəməyə verib. Ölkəni bugünkü səfalətə sürükləyən Robert Köçəryan hesab edir ki, onun əleyhinə başlamış və sonradan ləğv edilmiş cinayəti işi ilə bağlı ona dəyən mənəvi ziyan ödənilməlidir: 4 min dollar.

Müharibənin gedişi zamanı erməni analardan biri BBC-yə müsahibəsində belə demişdi: "Onları zirzəmilərdə böyüdüb döyüşə göndəririk". Müharibəni alovlandırdığı üçün Paşinyan məsuliyyət daşıyırdısa, zirzəmilərdə yaşayan insanlara görə Köçəryan müqəssirdir.

Yataqxanalar

Köçəryanın silahdaşlarının viran qoyduğu Qarabağda əsgərlərimizin yerləşməsi üçün modul tipli yataqxanalar tikilir. Məcburuq. Çünki bu yerlərdə nəinki məskunlaşmağa, heç bayraq asmağa da bina qalmamışdı.  

Yataqxana sözü həm də 90-cı illərin ağır-acısı ilə assosiasiya olunur biz  məcburi köçkün uşaqları üçün. Bir zamanlar Qarabağdan köçkün düşmüş soydaşlarımız üçün belə yataqxanalar da qurmaq imkanı yox idi, insanlar müxtəlif müəssisələrin yataqxanalarında yerləşirdi. Mən indi də Sumqayıtda, Tibb Texnikumun yataqxanasının yanından keçəndə həmin günləri xatırlayıram. Oyuncaqlarımız, velosipedimiz, kitablarımız, şəkillərimiz – heç nəyimiz yox idi, hamısı kəndlərimizdə qalmışdı.

Roma Papası Fransis İraqda
© Vatican Media /­ Handout via REUTERS

Minalar və diversantlar

Həftənin ən çox müzakirə olunan məsələlərindən biri də Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritəsini verməməsi ilə bağlı idi. Bəli, minalar “gizli qatil”lər olaraq qalır. İrəvan toxum kimi səpdiyi minaların xəritələrini verməməklə “hərbi əsirlər” adlandırdığı 62 diversantı geri almaq üçün təzyiq göstərməyə çalışır. Bunun mümkün olmadığını görən Ermənistan rəsmiləri ənənəvi silahlarına – dezinformasiyya müraciət edirlər: açıqlama verildi ki, guya Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarının komandanı, general-leytenant Rüstəm Muradov Bakıdan İrəvana erməni hərbi əsirlərin növbəti qrupunu gətirir. Təyyarə İrəvana enəndə isə məlum oldu ki, R.Muradov erməniləri muradına çatdırmayıb, əliboş gəlib.

Hadrut azad edildikdən sonra qəsəbənin adı yazılmış saxta plakatın yanından video və fotolar paylaşmaqla xalqı aldadanlar üçün bu, nə böyük yalandır ki?!

Jurnalistin “Nə üçün dünən Ermənistan rəsmiləri Azərbaycanla əsirlərin dəyişdiriləcəyi barədə açıqlama vermişdi” sualına generalın cavabı belə olub: “Bu, yalan və təxribatdır. Onlardan soruşun. Onlar xalqı aldadırlar. Bu, planlaşdırılmış, adi səfər idi”.

7 il öz ata-babalarının qəbirlərini ziyarət edən Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevi əsir saxlayanlar indi terrorçularını geri tələb edir.

“Polis”in paqonlarını sökdülər

Lənkəranda Göyşaban kənd sakini Elsevər Cəfərzadənin “polis oyunu”nu polislər yarımçıq saxlayıb.

Onun əynində arxa hissəsinə iri şriftlərlə “Polis” sözü yazılmış gödəkçə, sifətində üzərində “polis” sözü yazılmış qoruyucu maska, kəmərində antenalı olmaqla xüsusi vasitə olan əl radiostansiyasını xatırladan mobil telefon aşkarlanıb. İdarə etdiyi avtomobildən isə polis əməkdaşının fərqlənmə nişanı olan şevronlar, polis baş serjantı paqonları, bir ədəd qara kaburun içində oyuncaq tapança və 1 ədəd qara rəngli maska aşkar edilib.
Allah şəfa versin!

Atom mühasirəsində

Elektrik şəbəkəsində baş verən qısa qapanma nəticəsində İranın Nətanz Atom Elektrik Stansiyasında qəza baş verib. Ötən il bu stansiyada terror aksiyasına cəhd də olmuşdu. Lakin İranın xüsusi xidmət orqanları aksiyanın qarşısını almışdılar.

Ermənistandakı AES-in qəzalı vəziyyəti də məlumdur. Bir sözlə, təhlükəli atom stansiyaları ilə mühasirə olunmuş vəziyyətdəyik.

56
Ağlayan qız

Dövlət məişət zorakılığının səbəblərini araşdırmağa başlayıb

0
(Yenilənib 16:42 13.04.2021)
Sorğuda iştirak edənlərin, cins, yaş kateqoriyası, təhsil səviyyəsi öyrənilməklə məişətdə zorakılığa məruz qalıb-qalmadıqları, zorakılıq şahidi olub-olmadıqları öyrənilir

BAKI, 13 aprel — Sputnik. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi məişət zorakılığının səbəblərini araşdırmaq üçün onlayn sorğuya start verib. Bu barədə komitədən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumatda bildirilib.

Sorğuda iştirak edənlərin, cins, yaş kateqoriyası, təhsil səviyyəsi öyrənilməklə məişətdə zorakılığa məruz qalıb-qalmadıqları, zorakılıq şahidi olub-olmadıqları öyrənilir. Eyni zamanda zorakılığa məruz qalarkən hansı quruma üz tutduqları, bu kimi arzuolunmaz halların aradan qaldırılması üçün təkliflər öyrənilir.

Məişət zoraklığı ilə bağlı xəbərlərin KİV-də işıqlanmasına ehtiyac olub-olmadığı da öyrənilir.

Qeyd edək ki, sorğuda iştirak edərək şərh vermək istəyənlər bu linkə keçid edə bilərlər: https://tr.surveymonkey.com/r/CT57RNB

0