İosif Stalin, arxiv şəkli

Mao, Lenin Stalinin gülüşü, "uçan xalça" bahalaşmadan qazanc

84
(Yenilənib 21:03 11.01.2021)
Və daha bir sual: Demokratiya həmişə ədaləti təmin edirmi? Məsələn, seçicilərin 51 faizinin seçimi mütləq seçimə çevrilir. Bəs yerdə qalan 49 faiz?

"Dəmir yumruq" yerindədir

Ermənistan XİN rəhbəri Ara Ayvazyanın avazının ötən həftə Qarabağ bölgəsindən gəlməsi İrəvanın geridönüş arzusundan xəbər verir. Görünür, hansısa qüvvələrin separatizmə verdiyi dəstək düşmənin əzilmiş başında yeni havalar yaradır. Ötən həftə Prezident İlham Əliyev 2020-ci ilin yekunlarına həsr olunmuş müşavirədə "dəmir yumruğu" xatırlatdı və belə addımların Ermənistan üçün yaxşı nəticə verməyəcəyini diqqətə çatdırdı.

Ermənistanda havalanmamış adamlar qalıbsa, onlar bu ölkənin düşdüyü çuxurdan çıxması üçün yeganə yolun qonşuları ilə əməkdaşlığa can atmasından ibarət olduğunu anlamalıdırlar. Erməni ordusu yox kimidir, onun üzərində qurulan arzuları Azərbaycan PUA-ları havaya uçurdu. Artıq gələcəyə başqa cür baxmaq vaxtıdır.

ABŞ dərsləri

Həftə ərzində bütün dünyanın diqqəti ABŞ-a yönəldi. Okeanın o biri üzündə baş verənlər 90-cı illərin postsovet ölkələrini xatırladır. Tramp tərəfdarları ölkəni bir-birinə qatdı, ara qarışdı, məzhəb itdi, xaosun ABŞ-ı haraya apardığı məlum deyil.

2015-ci ildə, ardınca isə 2020-ci il seçkilərinin nəticələrinə kənar müdaxilələr haqqında iddiaların səslənməsi, faktların ortaya qoyulması və bu gün ölkədə baş verənlər deməyə əsas verir ki, ABŞ-ın dünyaya "demokratiya dərsi" dövrü keçmişdə qaldı, indi amerikanlar dərman tapıb öz başlarına yaxmalıdırlar. Heç kim köhnə "ağsaqqalı" ciddi qəbul etməyəcək, itirilmiş nüfuzu bərpa etməyə onilliklər lazım gələcək, bəlkə də bu, heç vaxt baş verməyəcək.

"Dünya ABŞ-a gülür, Mao, Lenin və Stalin isə gülümsəyir. Texnologiya nəhəngləri prezidenti senzuraya məruz qoya bilər?" - bunu ABŞ prezidenti D.Trampın oğlu deyib.

ABŞ-ın tənəzzülü dünyaya nə verə bilər? İki şey. Birincisi, supergüclərə ədalət dərsi: xalqın maraqlarına zidd olan istənilən gücün aqibətinin belə olacağını xatırladır. İkincisi, təkqütblü dünya: bu isə heç də xoş perspektiv vəd etmir.

Və daha bir sual: Demokratiya həmişə ədaləti təmin edirmi? Məsələn, seçicilərin 51 faizinin seçimi mütləq seçimə çevrilir. Bəs yerdə qalan 49 faiz? Onların seçiminə necə hörmət olundu: bu seçim nəzərə alınmadan ədalət təmin olundumu?

Bahalaşma olacaqmı?

Adətən benzinin qiymətinin qalxması bütün məhsullarda qiymət artımı ilə müşahidə olunur. Bu, bəzən təbii əsaslı olmaqla yanaşı, süni şəkildə də baş verir.

Ötən həftə benzinin qiymətinin artması əsas müzakirə mövzularından birinə çevrildi. Bu dəyişikliyin bazarda özünü necə göstərəcəyini, yəqin ki, çox yaxın günlərdə hiss edəcəyik. Dövlətin süni qiymət artımına qarşı olacağına inam böyükdür: əlbəttə, ağır pandemiya ilini geridə qoymuşuq, sosial qayğılar artıb, hökumət vəziyyətə adekvat olaraq sosialyönümlü siyasətinə sadiqliyini qoruyur.

Qeyd edək ki, dizel yanacağının qiymət artımının sərnişindaşıma ilə məşğul olan sahibkarlıq subyektlərinə təsirinin neytrallaşdırılması üçün onlara kompensasiya ödəniləcək. Kompensasiyanın verilməsi mexanizmi yanvar ayının sonunadək açıqlanacaq. Yanvarın sonunadək səbr etməyən Bakı-Sumqayıt avtobusları artıq qiymətləri 60 qəpikdən 80 qəpiyədək bahalaşdırıb. 1 litr benzinin qiymətindəki 10 qəpiklik artımın acığını sahibkarlar hər sərnişindən 20 qəpik artıq almaqla çıxırlar. Əla iqtisadi həlldir.

Ancaq nikbinliyi də itirməyək: Ənənəvi enerji daşıyıcılarının qiymətinin artması yeni texnologiyaların inkişafını və istifadəsini təşviq edir. Məsələn, bu dəyişiklik elektriklə işləyən avtomobillərə keçidi sürətləndirə bilər.

Kadr islahatları davam edir

Həftə kadr dəyişiklikləri də yadda qaldı. Mədəniyyət nazirinin müavini Anar Kərimov nazir vəzifəsinə təyin olundu. Görünür, onun fəaliyyəti bu vaxtadək qənaətbəxş olub.

Xalçaçılıq sənətimizi inkişaf etdirməli olan "Azərxalça" ASC-nin rəhbərliyi isə sən demə, bu vaxta qədər dövlətin vəsaiti hesabına öz biznesinin intibahı üçün çalışırmış. Qurumun İdarə Heyətinin sədri Vidadi Muradov bu həftə təkcə vəzifəsindən azad edilmədi, indi törətdiyi əməllərə görə də cavab verməli olacaq. V.Muradovun mənimsədiyi milyonların izahını ancaq "uçan xalça hazırlamışıq" kimi verə bilər, amma gəl ki, heç ortada belə bir xalça da yoxdur. Deməli, qurum rəhbərini müttəhimlər kürsüsündən ancaq sehirli xalat xilas edə bilər.

Füzuliyə eniş, Qarabağa qayıdış

Ermənilərin Xirosimaya döndərdiyi Qarabağa həyat qayıdır. Artıq mədəniyyət paytaxtımız Şuşa yenidən qurulmağa başlanılıb, beynəlxalq ekspertlərin qiymətləndirməsindən sonra viran qoyulmuş digər rayonlarımızda da yenidənqurma start götürəcək. 2021-ci ildə Füzulidə beynəlxalq aeroport tikiləcəyi anonsu artıq verilib. Füzuli Qarabağın təxminən mərkəzində yerləşir. Aeroportun məhz bu rayonda tikilməsi bu baxımdan təsadüfi deyil.

30 ildir Qarabağın adı münaqişə zonası kimi bütün dünyada tanınır. Bu faktor özü də regionun turizm potensalını artırır.

Bəs məcburi köçkünlər öz dədə-baba yurdlarına qayıdacaq, ya yox? Həftənin əsas suallarından biri də bu idi. Mina təhlükəsini gözə alıb, kəndinə-kəsəyinə can atan, oradan yeni videogörüntüləri həyəcanla gözləyən qarabağlıların böyük hissəsinin böyük qayıdış gününü səbirsizliklə gözlədiyi şübhə doğurmur.

Peyvəndləmə başlayır

ABŞ, Avropa Birliyi ölkələri, İngiltərə, Rusiya, Türkiyə və bir sıra digər ölkələrdə artıq vaksinasiya başlayıb. Məsələn, Almaniyada yarım milyondan çox insan koronavirusa qarşı peyvənd olunub. Peyvəndləmənin çipləmə olmadığını göstərmək üçün tez-tez məşhurların qolunda iynəli fotolarını bizə nümayiş etdirirlər. Roma Papası Fransisk də bu həftə peyvənd olunacaq.

Bu ay ölkəmizə də peyvəndlərin gətiriləcəyi gözlənilir.

Hələliksə təhlükə davam edir. Peyvəndin tətbiqinə qədər kütləvi yoluxmanın qarşısını yalnız məlum 3 qızıl qaydaya əməl etməklə ala bilərik. Yoluxduqdan sonra da qaydalar var: sağalmaq üçün immuniteti yüksəltmək və əlbəttə, başqalarını yoluxdurmamaq üçün evdə oturmaq.

Özünə istinad uğurlu sayılmasa da, bu həftə koronavirusla mübarizəsini davam etdirən yazı müəllifinin təcrübədən doğan rəyi var: Xəstəliyin fiziki ağrılardan çox, psixoloji ağırlığı var. Psixoloji təzyiqi ətrafımızdakı informasiya fonu yaradır. Bu fonun neqativ yükünü dəf etdikdə "Pozitiv"dən "Neqativ"ə qayıtmaq asanlaşır. Təbii, bu, sıçrayışla yox, tədriclə baş verəcək, əsas buna inanmaqdır.

Bu arada "GALLUP İnternational" təşkilatının 41 ölkədə 39 min insanı əhatə edən sorğusunun nəticələri maraqlıdır. Sorğunun nəticələrinə əsasən, planet sakinlərinin yalnız 25 faizi 2021-ci ildə iqtisadi inkişaf, 46 faizi problemlər və çətinliklər gözləyir. Qurum iqtisadi ümid indeksində Azərbaycanın mövqeyini 65 balla, ilk üçlükdə qiymətləndirib.

"Whatsap"ın tənəzzülü

Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan telefonla danışarkən
© AP Photo / Yasin Bulbul

Bir müddət öncə Facebook-un şəxsi məlumatları ayrı-ayyrı şirkətlərlə bölüşməsi barədə məlumatlar bu şirkətin nüfuzuna xələl gətirmiş, istifadəçilərini və səhmlərini azaltmışdı. Bu həftə oxşar tendensiya şirkətin başqa bir məhsulu ilə bağlı yaşanır - "WhatsApp" mesencerinin istifadəçi müqaviləsinə əlavə olunmuş yeni bəndinə görə, istifadəçi öz şəxsi məlumatlarını "Facebook" şirkətinə təqdim etməlidir. Bu dəyişiklik həftənin ən çox müzakirə olunan mövzuları sırasına çıxdı, bir çoxları ondan imtina barədə qərar qəbul etdi. Ola bilsin, texnologiyalar sahəsində yeni dövr başlayır, "Whatsap"ın liderliyini itirməsi ilə başlanan yol onun mütləq tənəzzülü ilə də bitə bilər.

84
20 Yanvar faciəsinin ildönümü

20 Yanvar faciəsi - ağlamaqmı lazım, yaratmaqmı?

27
(Yenilənib 11:26 20.01.2021)
Kimsə çıxıb müxtəlif şeirlərdən, poemalardan, povest və romanlardan, film və teatr tamaşalarından, rəsm əsərlərindən misal çəkərsə, bunu qəbul etməyəcəyəm.

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. 1990-cı ilin Qanlı Yanvarından 31 il ötür... Həmin ilin yanvar ayının 19-dan 20-nə keçən gecə saat 23:30-da keçmiş Sovet İttifaqının silahlı qoşunları Bakı şəhərində dinc əhalinin üzərinə hücum çəkir, bu qırğında onlarla insan həyatını itirir, yaralanır, itkin düşür. Üzərindən tam 31 il keçən bu faciənin tariximizdəki ibrət əhəmiyyəti nədir? Mədəniyyətimiz - ədəbiyyatımız və incəsənətimiz bu tarixi faciədən nələr yarada bilib?

Təəssüf ki, Azərbaycan mədəniyyəti bu tarixi faciəsinə, təkcə “Ağla, qərənfil, ağla” deyə bilib. Bir də ki insafən, mahir tar ifaçıları hər ilin yanvar ayının 20-də yaxşı “Zəminxarə” çala bilirlər. Başqa heç nə...

Kimsə çıxıb müxtəlif şeirlərdən, poemalardan, povest və romanlardan, film və teatr tamaşalarından, rəsm əsərlərindən misal çəkərsə, bunu qəbul etməyəcəyəm. Çünki bu mövzuda yaradılmış bütün sənət nümunələri ilə tanışam və onlar sənətsəl keyfiyyətləri baxımından Məmməd Aslanın “Ağla, qərənfil, ağla” şeirindən daha böyük deyillər. Heç tarzənlərin “Zəminxarə”si qədər səmimi də olmağı bacarmadılar.

Etiraf edək ki, Qanlı Yanvar haqqında yaradılan sənət nümunələrinin əksəriyyəti vətənpərvər mövzulu müsabiqələrdə mükafat qazana bilmək üçün yaradıldı. Nəticədə, mədəniyyətimizin rəflərində bu mövzuda xeyli sayda nümunələr olmasına rəğmən, onların heç birini dünyaya təqdim edə bilmədik. Çünki onlar dünyaya təqdim olunacaq qədər səmimi və keyfiyyətli deyildilər. Bu, açıq həqiqətdir. Heç kəs inciməsin.

“Madam ki, heç kəs yaza bilmədi, sən yazaydın” deyənlərin mühakimələrini eşidirəm. Fəqət, nəzərinizə çatdırmalıyam ki, mən bu qanlı gecədən 3 il sonra dünyaya gəlmişəm və həmin gecədən 17 il sonra bədii yaradıcılığa başlamışam. Yəni, bu mövzuda sənət nümunəsi yaratmağın mühakiməsi, hətta 1980-ci ildən də əvvəl doğulanlar arasında aparılmalıdır.

Öz yaşıdlarıma və məndən sonrakılara isə bir dostyana tövsiyə verə bilərəm ki, əgər bu mövzuda nəsə yaratmaq istəyirlərsə, Bəxtiyar Vahabzadənin “Ölümü kamına çəkdi şəhidlər”ini, ya da Məmməd Aslanın “Ağla, qərənfil, ağla”sını parodiya etməsinlər. Onlar həmin gecənin isti ağrıları ilə yazılmışdı və yalnız ahu-zar edə bilmişdilər. Problem onda idi ki, bu qədər sənətkarın içindən çıxıb o gecənin həqiqətlərini, insanların gerçək iztirablarını, ağrılarını, rejimin ədalətsizliyini və vəhşiliyini olduğu kimi təsvir edə bilən, onu bədii çalarla zənginləşdirib əsl sənət nümunəsi kimi dünyaya təqdim edə bilən bir nəfər də olmadı. Niyə olmadı? Çünki onların böyük əksəriyyəti həmin rejimin köləsi olmuşdular və həmin rejimin alçaqlığına bəşəri etiraz etmək üçün üzləri yox idi.

Bu səbəblə, bundan sonrakıların  içində kimsə “Qanlı Yanvar” həqiqətlərini soyuq başla və üstün istedadla sənət nümunəsinə çevirmək istəsə, bunun üçün hələ də əlçatımlı olan mənbələr var. Bəzənmiş-düzənmiş üzgün duyğu çələnglərinə aldanmayıb, gerçək ağrıları tapa bilən və təsvir edə bilən sənətkar bu dəhşətli gecə haqqında böyük sənət nümunəsi yarada bilər. Bu, həm mədəniyyətin tarixi mirasına, həm də o gecə haqqında ən tutarlı mənbəyə çevrilər.

27
Cütlük, arxiv şəkli

Modern həyatlar, süni xoşbəxtliklər, sinxron tənhalıqlar

294
(Yenilənib 20:33 19.01.2021)
Modern insan ona heç zaman lazım olmayacaq, həyatını dəyişə bilməyəcək, gündəlik yaşamını gözəlləşdirməyəcək şeylərin xiffətini çəkərək yaşayır.

Cəmiyyətin mexanizm kimi işlək olması üçün böyük sosial qruplara uyğunlaşan, "həyatın çəmi"ni tapan, daima istehlak edən, standart arzu və istəkləri olan, növbəti addımı proqnozlaşdırıla bilən insanlara ehtiyac var. Texnologiya və elm inkişaf etdikcə, müasir insanın istehlak həvəsi də artır, ehtiyaclar azalmaq əvəzinə çoxalır, modern insan ona lazım olmayan texnoloji yeniliklərə meyillənir. Bahalı və çoxfunksiyalı telefonlar, televizorlar, saatlar, planşetlər, ev kinoteatrları və s. əşyalara çox çılğın və mənasızca tələbat müşahidə edirik. Qiymətlər bahalaşdıqca, modern insan daha ehtirasla "ağıllı" əşyalara "ehtiyac duyur".

***

Sosial şəbəkələr məşhurluq ehtirasını alovlandırır, populyarlıq, təqdir olunmaq ehtiyaca çevrilir. Bu ehtiyacın yaratdığı mütiliklə və yaltaqlıqla istənilən sosial qrupa asanlıqla adaptasiya ola bilən xaraktersiz və insani keyfiyyətlərdən məhrum “modern insan” formalaşır. Bu ucuz şöhrət bir qədər sonra asan qazanca çevrilir, modern insan yaşamağın və "həyatın çəmi"ni tapır. Bəsit arzularla yaşayan istehlakçı insan asan proqnozlaşdırılır və rahat idarə olunur. Modern həyat yaşayan, çılğın və mənasız ehtirasları olan insanların növbəti addımını proqnozlaşdırmaq çətin deyil. Ən sadə şəkildə ifadə etsək, modern insanın ən böyük hədəfi istifadə etdiyi telefon markasının növbəti yeni modelidir. Modern kütlə (cəmiyyət), kitabdan, bilgidən, sənətdən uzaq düşməyinin, “fast-food” bilgilərlə qidalandığının, mənasız kitablar oxuyub, bayağı sənətə meyillləndiyinin fərqində deyil. Modern həyatlar gerçək həyat zövqlərindən uzaq, süni sevinclərə möhtacdır. Modern həyatlar yalan, parıltı, dəbdəbə üzərində qurulub. Bir ovuc istisna – ki, həqiqi modern insan məhz istisnalar hesab edilməlidir – kütlənin çılğın ehtirasları üçün gecə-gündüz fikir, texnologiya, bilgi, sənət yaradır. Modern cəmiyyəti, modern insanı daha dərindən tanıyan elm, sənət adamları özlərini çətinə salmadan yüngül, asan anlaşılan, parıltılı şeylər, nəsnələr yaradır.

***

Modern insan passivdir və kapitalist dəyərlərdən mümkün qədər istifadə etməklə həyatını asanlaşdırandır. Modern insan özünü güvəndə hiss etmək üçün aid olduğu sosial qrupdan bir addım belə kənarlaşmır, sürü psixologiyasına çox asan uyğunlaşır. Kapitalizm robotlaşmış, yadlaşmış fərdlər yaradır və bu fərdlər özləri üçün yaratdıqları süni xoşbəxtliyə inanaraq yaşayır. Süni xoşbəxtliklər, daha çox istehlak acgözlüyü ardıqca, insanın öz şəxsi keyfiyyətlərinə belə yadlaşması sürətlənir. Ehtiyaclarımızı, yeyib-içəcəyimizi, geyimimizi, oxuyacağımız kitabı, baxacağımız filmi, dinləyəcəyimiz musiqini reklamlar müəyyənləşdirir. Süni xoşbəxtlik hissi içimizdəki gücə olan inamı azaldır, modern insan öz gücünü araşdırmadan, öz keyfiyyətlərinə bələd olmadan yaşayır. Modern insanın xoşbəxtliyi sosial şəbəkələrdəki məşhurluğuna, bahalı əşyalarına və dəbdəbəli həyatına bağlıdır.

***

Bütün bunlarla yanaşı, sinxron şəkildə modern insanın tənhalığı başlayır. Modern insan həyat səviyyəsini reklamların parıltısının diktəsi ilə qurub, süni xoşbəxtlik uydurduqca, sinxron olaraq bədbinləşir, tənhalaşır. Dəbdəbə və modern həyat yaşamaq ehtirası insanı kədərə, tənhalığa, depressiyaya sürükləyir. Modern insan ona heç zaman lazım olmayacaq, həyatını dəyişə bilməyəcək, gündəlik yaşamını gözəlləşdirməyəcək şeylərin xiffətini çəkərək yaşayır. Modern həyatlara sinxron olaraq tənhalıqlar dərinləşir, insan həqiqi hisslərin yox, süni xoşbəxtliklərin həsrəti ilə yaşayır.

***

Əslində, pəncərə qarşısında oturub dəmli çaydan qurtumlayaraq klassik roman oxumaq xoşbəxtliyi hələ də mövcuddur. Yeni dil öyrənmək, hər hansı bir musiqi alətini kəşf etmək hələ də mümkündür. Ancaq modern insan getdikcə bu sadə zövqlərdən uzaqlaşır, komforta meyillənir. Komfort isə tənhalığımızı dərinləşdirir, beynimizin yaradıcılıq gücünü məhv edir. Modern insan böyük xəyallar qurmadan, bəsit istəklərlə yaşayır...

294

Məşhur italyan mafiyasının 50 üzvü həbs edilib - sıralarında partiya sədri var

0
(Yenilənib 00:26 22.01.2021)
İstintaq altına düşənlər arasında ötən həftə parlamentdəki mütləq çoxluğu itirən Baş nazir Cüzeppe Kontenin hakim koalisiyaya qoşulma təklifini rədd etdikdən sonra gündəmə gələn kiçik UDC partiyasının rəhbəri Lorenzo Çesa da var.

BAKI, 22 yanvar - Sputnik. İtaliya polisi “Ndranqeta” mafiyasının işi çərçivəsində 50 nəfəri həbs edib və məşhur mərkəzçi siyasətçini istintaqa cəlb edib.

Report xarici KİV-lərə istinadla xəbər verir ki, “Ndranqeta” əsasən Kalabriyanın cənub regionunda fəaliyyət göstərir. Mafiya öz əməllərinə görə, artıq çoxdan İtaliya və dünyada ən böyük cinayətkar qruplaşmalardan biri olan “Koza Nostra”nı üstələyib.

"Bu araşdırma on illərdir nədən bəhs etdiyimizə aydınlıq gətirdi. “Ndranqeta” sadəcə iş və siyasətlə əlaqədar olaraq daha az atəş açıb", - deyə İtaliyada ən böyük məhkəmə iddialarından birini başladan prokuror Nikola Qratteri bildirib.

İstintaq altına düşənlər arasında ötən həftə parlamentdəki mütləq çoxluğu itirən Baş nazir Cüzeppe Kontenin hakim koalisiyaya qoşulma təklifini rədd etdikdən sonra gündəmə gələn kiçik UDC partiyasının rəhbəri Lorenzo Çesa da var.

0
Teqlər:
mafiya, İtaliya