Kəlbəcərdən ermənilərin təxliyəsi, arxiv şəkli

Bir unitazın üzə çıxardığı xislət HƏFTƏNİN ŞƏRHİ

75
(Yenilənib 21:37 16.11.2020)
Dünyaya demokratiya ixrac etmək iddiasında olan ölkədə seçkilərin saxtalaşdırıldığına dair açıqlamalar pərvazlanır. ABŞ-ı sevməyənlər üçün gələcək kontr-arqument yaratdı amerikanlar özü.

BAKI, 16 noyabr — Sputnik. 7x7 həftənin ən yaddaqalan hadisələrini şərh edir

Şanlı həftə

Azərbaycan tarixinin ən şanlı günlərini - ən şanlı həftəsini yaşadıq. Noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanat Azərbaycan torpaqlarının işğal faktına son qoydu. Şübhəsiz, Paşinyan kapitulyasiya aktını kefindən imzalamadı – başa düşdü ki, kaskasını qabağına qoyub, rasional qərar vermək vaxtı yetişib, əks halda, o kaska boş qala bilər. Azərbaycan əsgərinin döyüş meydanındakı zəfəri diplomatik masada Azərbaycanın əlini gücləndirdi və bu müstəvidə məsələyə nida qoyuldu: Qarabağ Azərbaycandır! Digər rayonların boşaldılması ilə bu postulat gerçəkliyə çevriləcək. İtkisiz, şəhidsiz… Ən yaxşı savaşçı döyüşmədən qalib gələndir!

Bu qələbə təkcə işğala son qoymadı, həm də ermənilərin status arzusunun üstündən çalın-çarpaz xətt çəkdi.

Unitaz yanaşması

Kəlbəcəri tərk edən ermənilər evlərin qapı-pəncərəsini, unitaza qədər hər şeyi söküb aparır, apara bilmədiklərini dağıdır, evləri yandırır, ağacları kəsir və s.

90-cı illərdə öz dədə-baba yurdlarından çıxmaq məcburiyyətində qalan soydaşlarımız indiyədək öv evlərinin açarlarını saxlayır. Fərq budur – insan özünə aid olanı hətta geri qayıtmasa belə yandırmaz, yandıra bilməz.

Dünya mediasında ermənilərin unitazlarını qucaqlayıb daşıması, evləri yandırması görüntüləri özü danışır, bir etnosun xislətini açır, uzun-uzadı şərhə lüzum yoxdur.

Bay…den!

Həmin gün Baydenin günü idi. ABŞ-da seçkinin nəticələri məlumdur, sadəcə, onun rəsmiləşməsi ilin sonunadək uzanacaq. ABŞ böyük ölkədir, orda 3-5 günə seçkini tamamlamırlar. Amma çağdaş dövrün ən qalmaqallı ABŞ seçkisinə şahidlik edirik. Tramp seçkilərin saxtalaşdırıldığını iddia edir, Bayden isə qələbəni qeyd edir. Dünyaya demokratiya ixrac etmək iddiasında olan ölkədə seçkilərin saxtalaşdırıldığına dair açıqlamalar pərvazlanır. ABŞ-ı sevməyənlər üçün gələcək kontr-arqument yaratdı amerikanlar özü… Bu arada əsas əyalətlərdən biri olan Texasda respublikaçı qubernatorun müavini Dan Patrik səslərin oğurlandığına və ya hər hansı hiyləyə dair dəlillər gətirənlərə bir milyon dollar verəcəklərini açıqlayıb.

Xoşbəxtlik arayışında

Ötən həftə Aralıq dənizində, Liviya sahillərində qayığın batması nəticəsində təxminən 100 miqrant boğuldu. Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatlarına görə, son qəzalarla birlikdə bu il Aralıq dənizi üzərindən Avropa sahillərinə getməyə çalışan ən azı 900 miqrant boğularaq ölüb.

Bu insanları bu cür təhlükəyə atan nədir, kimlərdir?

Onlar sadəcə, nisbətən rahat, xoşbəxt həyat axtarışı ilə yola çıxan bəxtsizlərdir. Bu, Qərbin siyasi-merkantil maraqlarının doğurduğu insan taleləridir. Amma həyat bumeranqdır axı. Koronavirus bütün dünyanı bürüdü. Amma xüsusilə Avropa və Amerikada kəskin nəticələrə səbəb oldu. Elə həmin vaxt bir fraza yenidən yada düşdü. Suriyada yaralanan 3 yaşlı uşağın dedikləri: “Mən hamınızı Allaha şikayət edəcəm. Hamısını Ona danışacam”.

Davam edir korona… daha ciddi…

Taclı bəla “ikinci nəfəsi” ilə nəfəsləri kəsməkdə davam edir. Koronaviruslu xəbərlər manşetlərdən düşmür. “Maska taxmayan və sosial məsafə qaydalarına məhəl qoymayan yüzlərlə alman nümayişçi şəhərin mərkəzinə toplaşdı”, “İran öz istehsalı olan koronavirus əleyhinə peyvəndlərin sınaqlarına başlayıb”, “Qubada yaşayış yerini qanunsuz tərk edən koronavirus xəstələri saxlanıldı”, “Paytaxt küçələri növbəti dəfə dezinfeksiya edildi”, “Məhəmməd Salah koronavirusa yoluxdu”, “Ukrayna prezidenti və köməkçisi koronavirusa görə xəstəxanaya yerləşdirilib” və s. və i.

Bu arada ÜST bildirib ki, pandemiyanın başa çatması üçün dünya əhalisinin 70 faizinin vaksinasiyası lazımdır. Bax belə, yəni xeyli işimiz var.

Nazpərinin fotosu

Azad olunmuş ərazilərimizdə ermənilərin məskunlaşdıqları evlərdən birində Nazpəri Dostəliyevanın fotosu aşkarlanıb. Xanım ifaçı deyib ki, “Deməli, Azərbaycan musiqisini layiqincə təmsil edib, sevdirə bilmişəm”.

Amma fotonun ora qədər gedib çıxmasına dair daha rasional ehtimal var: Nazpərinin fotosu 90-cı illərin şokolad karopkalarında geniş yayılmışdı. O karopkaları Rusiyada yaşayan həmvətənlərimiz də sevirdilər. Şəkilli karopkaların ordan Ermənistan sərhədlərini keçməsi, sanki, daha inandırıcıdır, nəinki bizə nifrət edən toplumun müğənnimizin fotolarını yığması. Görünür, hörmətli Nazpəri xanımı tanımayıblar.

…oğul desə, nə dərdim

Gəncədə dostu ilə birlikdə anasını döyüb pul tələb edən şəxs saxlanılıb. V.Ələsgərov bu cinayəti o vaxt törədib ki, Şuşada oğullarımız ana vətəni xilas etmək uğrunda düşmənlə amansız döyüşdə idilər.

75
Teqlər:
Koronavirus, ermənilər, ABŞ, Suriya, Nikol Paşinyan, Kəlbəcər, Co Bayden
Bankada manat, arxiv şəkli

Uğurlu sahibkarın arsenalı: xırda pul, POS terminal, şirin söz, gülərüz ifadə

34
(Yenilənib 22:32 02.12.2020)
Bəzi ziyanlı adətlər də pul qıtlığına səbəb olur. Məsələn, insanlarda daxıla xırda pul toplamaq ənənəsi var.

Sizdə 50 manata xırda olmaz? Bəlkə iyirmiliyə xırda tapılar? Bu kimi ifadələri tez-tez mağaza və müxtəlif ticarət mərkəzlərində eşidirik. Bəzən elə ofis daxilində də kimsə bir əsginasla gəzib xırda axtarır. Xırda pul tapılmır ki, tapılmır.

Kiçik məhəllə dükanlarında xırda pul daima tapılmır

Pulu xırdalamaq problemi həm taksidə, həm aptekdə, həm də bazarda hiss olunur. Bazarda bəzən elə də böyük olmayan pulu bu ona ötürür, o da buna. Güc-bəla ilə xırdalayırlar. 5, 10, 20 manatı rahat xırdalamağın yolu hələ də kart sisteminə keçməyən marşrutda olur. Burada xırda nə qədər desən var, hətta bəzən xırda puldan bezib bir ovuc qəpiyi benzindoldurma məntəqəsinə təhvil verirlər.

Kiçik məhəllə dükanlarında isə xırda pul daima tapılmır. Gündəlik alver böyük deyil deyə 50 və ya 100 manatı burada xırdalamaq mümkünsüzdür. Hətta dükandan nəsə alanda belə gərək yanında xırda pulun ola, yoxsa alver baş tutmayacaq. Bir sıra iri satış şəbəkəsində pul xırdalamağa icazə yoxdur, nəsə mütləq almalısan. Kiçik də olsa, bir mal alsan, bir söz demədən qalığı verəcəklər, amma almalısan. Bunu, əslində, uğurlu marketinq gedişi saymaq olar. Dükan və ya şəbəkə pul xırdalamaq yeri deyil, bura alış-veriş məntəqəsidir. Alver elə, pulunu xırdalayaq.

Xırda pul məsələsi çox zaman sahibkarın səriştəsizliyinə bağlıdır

Pulu problemsiz yalnız banklarda fəaliyyət göstərən valyuta məntəqəsi və ya kassada xırdalamaq olar. Müraciət etdikdə, xırdalayırlar da. Amma pul xırdalamaq bankın işi deyil əsla. Yəni, göstərilən xidmət siyahısında pul xırdalamaq öhdəliyi də yoxdur. Sadəcə pulla işləyən təşkilat olduğuna görə hər bir bank pulu xırdalamalıdır bir növ. Bəzən xırdası da olmaya bilər. Bank özü pul çap eləmir, gərək kassaya pul gələ ki, müştəriyə bu xidməti göstərmək mümkün olsun. İri supermarket və ya ticarət şəbəkəsi xırda pulu əldə etmək üçün hesabı olduğu bankdan onu əvvəlcədən sifariş verməlidir. Marketlər hətta əlində xeyli xırda pulu, qəpiyi olan vətəndaşdan da qəbul edib onu iri əsginasla əvəzləyirlər. Mümkün olan kanallarla alış-verişin bir an belə dayanmasına yol verməmək üçün xırda pulu toplayırlar.

100 və 200 manat dəyərində olan iri əsginaslar adətən marketdə ayrıca yığılır. Hərdən digər əməkdaşlar isə ara-sıra xırda pulu kassaya təhvil verirlər. Xırda pul olmasa, kassada toplaşan müştərilərin çox uzun növbəsi yaranar. Kiçik dükanda, elə də böyük dövriyyəsi olmayan marketlərdə də xırda pul məsələsi çox zaman sahibkarın səriştəsizliyinə bağlıdır. Bir çox satıcı deyir, mən nə edə bilərəm, dükanın yiyəsi axşam gəlib pulu kassadan götürərək onu sıfırlayab. Səhər alverinə xırda pul yoxdur. Hər gün əlində pulla ora-bura qaçaraq onu xırdalamağa çalışan satıcının üzləşdiyi çətinliyi müşahidə edirik.

"Bura pul xırdalamaq yeri deyil"

Kiçik biznesi olan sahibkar obyektdə xırda pul saxlamaq istəmir, yəqin satıcıya etibar eləmir bəlkə də. Amma biznes daim gərginliklə işləyir. Satıcı da bir gün ora-bura qaçır, iki gün, sonra biganələşir. İri əsginası görən kimi deyir, xırda yoxdur, vəssalam. Satıcının çoxu olduqca kiçik maaşa işləyir, bu heç kim üçün sirr deyil. Belə olan halda sahibkar öz biznesini düşünmürsə, satıcı niyə onun yerinə düşünməlidir? 300 manat maaşa satıcı həm mal satmalı, həm pul xırdalamalı, həm kamera yerinə nəzarətçi olmalıdır, çünki hər oğurlanan mala görə də cavabdehdir. Dükanı qoyub getdisə, həmin məqamda guya alverə gələn müştəri bəzən əlinə keçəni atır çantasına. Həm pulunu xırdalayır, həm də oğurluq edir.

Kiçik obyekt yiyəsinin bir çoxu elə köhnə qayda ilə alver edir. Amma dünya dəyişib, indi insanları bəyənmədiyi nəyisə almağa məcbur etmək çox çətin olub. Bu dükan olmasın, o birisi olsun. Gedib istədiyini başqa yerdən alacaq, daha 20 və ya 50 manatı xırdalamaq kimi problemi düşünməyəcək. Digər dükanda xidmət yaxşı olsa, deməli alveri də gedəcək. Dükan var, kiçik alver edirsən, bəzən "bura pul xırdalamaq yeri deyil" kimi acıqlı ifadələrlə qarşılaşırsan. "2 manatlıq alver edib 100 manat verirsənsə, deməli amalın saf deyil" kimi düşünən sahibkarın sayı bir deyil, iki deyil. Onların dükanı bağlanacaq bir gün.

Nəinki qəpik, hətta 1 və 5 manatı da toplayan az deyil

Xırda pul probleminin yaranmasının başqa səbəbləri də var. Ölkədəki pul dövriyyəsində xırda pul çatışmır, bu həqiqətdir. Hələ uzun illər öncə, metal pul formasında 1 və 5 manatlıq pulların buraxılması təklif edilmişdi. Bu siyahıya hətta yeni 2 manatlıq metal pulların da buraxılmasını əlavə etmək olar. Metal pullar kağıza nisbətən daha çox xidmət edir, orta hesabla 25-30 il işə yarayırlar. Dövriyyəyə daha çox xırda pul buraxmaq lazımdır. Bəzi ziyanlı adətlər də pul qıtlığına səbəb olur. Məsələn, insanlarda daxıla xırda pul toplamaq ənənəsi var. Nəinki qəpik, hətta 1 və 5 manatı da toplayan az deyil. Nəticədə məhz ehtiyac duyulan pullar tapılmır.

Son on ildə onlayn vasitələrin artması, elektron və nağdsız hesablaşma imkanlarının mövcudluğu bir sıra hallarda kağız və metal pula olan tələbatı xeyli azaldıb. Nəqliyyatın çox hissəsi kartla ödənişə keçib, bank kartı ilə kommunal xərclərin bir çoxunu internetdən ödəmək olar. Mobil əlaqə üçün pul yükləmək, bank kreditini və üstünə yazılan cəriməni məsafədən ödəmək olar. Elektron ticarət isə yalnız internetdən ödənilir, nağd yolla ödəmək mümkün deyil.

Onlayn ödəmə imkanları asanlaşdıqca, xırda pul problemi aradan qalxa bilər

Nağdsız ödəmə imkanlarını artırmaq üçün hazırda bir neçə layihə də reallaşır. Məsələn, Şamaxının bəzi avtobus xətlərində artıq ödəməni bank kartı və ya mobil qurğunun köməyi ilə reallaşdırmaq olar. Bu, yaxşı təşəbbüsdür. Nəqliyyat kart sisteminə keçsə də, bunu tam mənada onlayn sistem saymaq olmur. Çünki mövcud olan kartlara da pulu gərək nağd yolla aparatdan yükləyəsən. Bakı Nəqliyyat Agentliyi artıq neçə ildir bu kartlara məbləğin internetdən yüklənə bilməsi üçün xüsusi imkanların yaradılacağı barədə açıqlamalar versə də, sistem hələ də yaradılmayıb. Pul yükləmək üçün nəqliyyat bankomatların önündə yaranan növbələr insanları narahat etməkdədir.

Ölkədə işıq və qaz sayğaclarının yenilənməsi prosesi davam edir. Yeni tip sayğac tam olaraq internetə inteqrasiya edilib deyə daha harasa getməyə ehtiyac yoxdur, hər bir ödəmə elə internetdən olacaq. Azərbaycan Dəmir Yollarında da bəzi yeniliklərin olacağı gözlənilir. Bank kartları ilə birbaşa ödəniş etməklə hazırda Bakı və Abşeronda hərəkət edəcək elektrik qatarlarında hərəkət etmək mümkün olacaq.

Onlayn ödəmə imkanları asanlaşdıqca, ticarət şəbəkəsində hər gün rastlaşdığımız xırda pul problemi də tədricən aradan qalxa bilər. Xırdalama prosesində təkcə pulun özü yox, həm də əsginasın keyfiyyəti də münaqişə probleminə çevrilə bilər. Cırıq, əzik, üzülmüş pulları nə bu tərəf, nə də o tərəf götürmək istəmir.

Müasir texnologiyalar həyatımızda yaranan bir çox kiçik, psixoloji problemləri aradan qaldırmağa ciddi kömək edə bilər. Amma hər bir çətinliyin aradan qalxması birbaşa insan amilinə bağlıdır. Bazarda qalıb işləmək istəyən sahibkarın həm xırda pulu, həm də normal işləyən POS terminalı olmalıdır. Ehtiyatda şirin sözü, üzündə isə gülərüz ifadəsi də işə yarayar. Hər bir müştəri qızıl kimi qiymətlidir.

34
Teqlər:
gündəlik, alver, alıcı, market, 10 manat, xırda pul
Pəncərə yaxınlığında kişi, arxiv şəkli

İcazə verin, evinizin pəncərəsindən keçmişimə boylanım...

136
(Yenilənib 22:16 30.11.2020)
Bəlkə də, evimiz, ünvanımız, daimi yaşayış yerimiz olmadığı üçün xoşbəxtlik axtarıb tapa bilmir bizi... Evimiz olsa, qapımızı döyərdi, mütləq.

Kirayədə qaldığım evlər tez-tez yuxuma girir. Divarları, mebelləri, qapı-pəncərələri, xatirələri ilə birgə...

Ən çox oğlumun ayaq açıb gəzdiyi, dil açıb ilk dəfə "ata" dediyi, Gəncədəki kirayə evi xatırlayıram.

Dörd otaq, bir mətbəx, oğlumun kövrək addımlarını atdığı iki addım eni, üç addım uzunu olan darısqal həyət girir yuxularıma.

Gəncədə xəsarət alan uşaq, arxiv şəkli
© Sputnik / Mihail Voskresenskiy

Universitetdən tələsə-tələsə gəlib, həyətdə qollarını açıb məni gözləyən oğlumla qarşılaşdığım o evi, üstündən on ildən çox keçsə də, unuda bilmirəm.

Hərdən, Bakıya köçəndən sonra kirayə qaldığım evləri də xatırlayıram. Darısqal mənzillər, hər dəfə xırda bir probleminə görə narahatlıq keçirdiyim başqasına məxsus evlər.

Hər kitabımı kirayə qaldığım evlərin birində yazmışam.

Acılı-şirinli xatirələrim səpələnib müxtəlif ünvanlara. Yaşadığım gözəl anları xatırlamaq istəsəm, hökmən kiminsə qapısını döyməliyəm.

"İcazə verin, evinizin pəncərəsindən keçmişimə boylanım..."

Adamı qapıdan qovarlar bu xahişə görə...

***

Evlər var ki, sadəcə evdir – xatirəsiz, keçmişsiz.

Evlər var ki, biz xatirələrə boylanmaq istədiyimiz pəncərələrinə indi qara pərdələr asılıb.

Evlər var ki, qapısını aylarla, illərlə açan olmur. Hətta sahibinin də yadından çıxıb.

Evlər var ki, kimsə məşuqəsi ilə görüşmək üçün, ildə, ayda bir dəfə açır qapısını. Toz basmış mebellərdə, yumşaq qadın barmaqlarının ürkək izi qalır, sonra o izləri də toz basır.

Evlər var ki, sobasının üstündə hisli çaydan, yanında saralmış dəm çayniki, pərdələrini də his basıb – Kiminsə yolunu gözləyir...

Evlər var ki, qapı zəngi səbirsizliklə gözləyir çalınmasını, içərisində bir ana səksəkəylə o zəngin səsinə həsrətdir.

Evlər var ki, balkonunda bir bayraq dalğalanır qürurla.

Evlər var ki, balkondakı zivələrdə uşaq paltarları yellənir sevinclə...

Evlər var ki, illərdir heç kəs pərdəsini aralayıb, günəşi salamlamır.

***

Sahibinin unutduğu, sahibini unudan evlər var.

Hansı binanın, hansı mərtəbəsində yerləşdiyini unutduğunuz evlər, küçədəki evsizlərin haqqıdır bəlkə də.

Ən dəbdəbəli evdə, villada, sarayda belə əbədi həyat yaşamaq mümkün deyil.

Daxmalarda xoşbəxt yaşayanlar, saraylarda qəhr olanlar var.

Daxmalar da evdir, saraylar da...

Xoşbəxtlik hansının qapısını döyəcəyini özü seçir.

Amma sənin ünvanın yoxdursa, xoşbəxtlik hansı qapını döyəcək?

Bəlkə də, evimiz, ünvanımız, daimi yaşayış yerimiz olmadığı üçün xoşbəxtlik axtarıb tapa bilmir bizi...

Evimiz olsa, qapımızı döyərdi, mütləq.

Evimiz olsa, qonaq gələrdi xoşbəxtlik...

***

Ölkəmdəki evsizlərin sayı məlum deyin. On minlərlə, yüzminlərlədir, bəlkə də.

Kirayələrdə yaşayanların da sayı bəlli deyil.

Əminəm ki, mənimlə eyni taleyi yaşayan, minlərlə, on minlərlə insan var – xatirələri pərən-pərən, keçmişi perik düşmüş...

***

Ömrümün ən kədərli ayında səs-küylü prosepektdə, kirayə qaldığım evdə xatirələrə boylanıram.

Bilirəm ki, mənim kimi neçə-neçə insan öz xatirələrini yad qapısında buraxıb, köçüb bu dünyadan.

Salam da deyir ki;

Bir böyük ölüm ver, qoy bəsim olsun…

Çörək - daşdan çıxan nəfəsim olsun…

Hər evin xatirə lövhəsi olsun -

hər kəs mismarlansın öz divarına.

Eh şair... Bizim xatirə lövhəsi kimi mismarlanacaq divarımız da yoxdur...

136
Xarı bülbül – символ Шуши

Saat 12-də Vətən müharibəsi şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad ediləcək

0
(Yenilənib 09:50 04.12.2020)
Prezident İlham Əliyev Vətən müharibəsi şəhidlərinin xatirəsinin yad edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb.

BAKI, 4 dekabr - Sputnik. Bu gün saat 12:00-da Vətən müharibəsi şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad ediləcək.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev Vətən müharibəsi şəhidlərinin xatirəsinin yad edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb.

Vətən müharibəsində Silahlı Qüvvələrimizin 2783 nəfər hərbi qulluqçusu şəhid olub. Onların sırasında 103 nəfər hərbi qulluqçunun DNT analiz metodu ilə şəxsiyyətinin müəyyən edilməsi üzrə işlər davam etdirilir.

100 nəfərdən artıq hərbi qulluqçumuz isə itkin düşmüş hesab olunur. Onların tapılıb ailələrinə məlumat verilməsi üçün zəruri təbdirlər görülür. Hazırda 1245 nəfər hərbi qulluqçumuzun tibb müəssisələrində müalicəsi davam edir. 

0