Pəncərə yanında adam, arxiv şəkli

Çətin dövrün insanları: laqeyd, biganə soyuqqanlı

5133
(Yenilənib 22:37 23.08.2020)
Xəstəxanlardakı vəziyyət, səhiyyə işçilərinin ağır rejimdə işləməsi digər xəstəliklərlə mübarizə aparanların da həyatını çətinləşdirib. Karantin qaydaları yüngülləşdirilsə də, əslində vəziyyət ağır olaraq qalır.

Avtomobil qəzasında, sel fəlakətində, dənizdəki fırtınada və ya hansısa gözlənilməz faciələrdə 2-3 nəfər həyatını itirəndə kədərlənirik, bu qəfil ölümlərə reaksiya veririk, kimlərisə qınayırıq, səsimizi yüksəldirik, ən azı sosial şəbəkələrdə nələrsə yazırıq.

Bəs bu fəlakətlər hər gün təkrarlanarsa və hər gün müxtəlif qəzalar səbəbindən eyni sayda insan həlak olarsa, nə etməliyik, özümüzü necə hiss etməliyik?

Düşünürəm ki, ən azından nələrinsə yolunda getmədiyinə, hansısa qaydaların pozulduğuna səsimizi çıxararıq. Heç olmasa bir-iki kəlimə yazarıq, ürəyimizi boşaldarıq.

Ancaq COVID-19-dan söz düşəndə insani reflekslərimizi sanki keyiyir, laqeydləşirik.

COVID-19 demək olar ki, hər gün ölümə səbəb olur, bu yazını qələmə alarkən ölkəmizdə COVID-19-dan ölənlərin ümumi sayı 508 nəfər idi və bu statistika əminəm ki dəyişəcək.

Ölümlər davam etsə də, biz normal həyatımıza qayıtmaq üçün çabalayırıq. Karantin qaydalarının yumşaldılmasını toy-bayram kimi qeyd edib, əvvəlki tempdə həyatımızı yaşamaq istəyirik.

Gözümüzün qarşısında bu xəstəlikdən ölənləri, xəstəliyin ciddiliyini görmək, anlamaq istəmirik.

Kimlərsə təhsil, kimlərsə turizmin, toy biznesinin, restoranların fəaliyyətinin, kimlərsə rayonlara gediş-gəlişə icazə verilməsinin dərdindədir. Sağlamlıq kimi önəmli bir məsələni heç kəs düşünmür. COVID-19-a qarşı kütləvi laqeydlik, sağlamlığa qarşı ciddi biganəlik müşahidə edilir.

Bəlkə də bu dərdlə, bu bəlayla iç-içə yaşamağa alışmışıq, bəlkə də düşdüyümüz vəziyyəti qəbul etmişik.

Xəstəxanlardakı vəziyyət, səhiyyə işçilərinin ağır rejimdə işləməsi digər xəstəliklərlə mübarizə aparanların da həyatını çətinləşdirib. Karantin qaydaları yüngülləşdirilsə də, əslində vəziyyət ağır olaraq qalır.

Sosial vəziyyət ağır olsa da, insanlar bu problemlərlə yaşamağa alışdığı üçün kənardan hər şey normal görünür.

Bu bəlayla mübarizədə itkilərimiz çox böyükdür. Xüsusilə işsizlik, gələcəkdəki böyük sosial problemlər barədə həyəcan təbili çalınır. Bu günlə yaşayıb, sabah yaranacaq problemləri düşünməmək məsuliyyətsizlikdir. Böhranı idarə edənlər bunu hökmən nəzərə almalıdır.

İnsanlar haqlı olaraq yumşalma tələb edirlər, çünki düzgün tətbiq edilməyən sərt karantin qaydaları insanların həyatını daha da çətinləşdirdi, ciddi fəsadlara səbəb oldu.

Təcrübəsizliyimiz, hazırlıqsızlığımız və bu vəziyyəti idarə edənlərin səriştəsizliyi bizi xalq olaraq çətin vəziyyətdə qoydu.

***

Bu dönəmdə narahatlıq yaradan məqamlardan biri də koronovirus testinin qiymətinin baha olması, eyni zamanda TƏBİB-in test məsələsində qüsurlara və yanlışlara yol vermərsidir. Xaricə gedənlər, xaricdən gələnlər test qiymətlərinin bahalığından şikayət edir.

Düşünürəm ki, bu ağır iqtisadi vəziyyətdə və çətin günlərdə COVID-19 testləri Azərbaycan vətəndaşları üçün pulsuz olmalıdır və bu işlə məşğul olanlar işlərinə ikiqat məsuliyyətlə yanaşmalıdır.

Bu vətəndaşın rahatlığı və özünü güvəndə hiss etməsi üçün önəmlidir.

***

Yazımın əvvəlində biganəlikdən, laqeydlikdən danışdım. Biz təkcə pandemiyaya,  COVID-19 ölümlərinə biganələşməmişik. Eyni zamanda ölkəmizdə baş verən hadisələrə qarşı da reaksiyalarımız kafi deyil.

Lerikdə 15 yaşlı şagirdini hamilə qoyan müəllimə – 60 yaşlı Şəfahət Məmmədova 1 il həbs cəzası verilməsi xəbəri bir neçə gün, həm də çox həvəssizcəsinə müzakirə olundu. Ancaq, düşünürəm ki, bizim cəmiyyət olaraq keyfiyyətimiz məhz bu qəbildən olan hadisələrə verdiyimiz reaksiya ilə ölçülməlidir.

Bu hadisə haqqında geniş yazmaq istəmirəm, çünki mənə görə o hədsiz dərəcədə iyrənc və əxlaqsız hərəkətdir. Sadəcə bir məqamın üstündən keçmək mümkün deyil: Hakimin verdiyi qərar və 60 yaşlı müəllimə göstərilən mərhəmət. Düşünürəm ki, bu məhkəmədə və qərarda ədalət prinsipləri pozulub. Məhz bu məqamda daha ədalətli qərar üçün dövlət rəhbəriliyi məsələni nəzarətə götürməli, ədalətli qərar verilməsi üçün işə yenidən baxılmalıdır.

Biz isə vətəndaş olaraq mümkün qədər laqeyd, soyuqqanlı və biganə olmamalıyıq...

5133
Teqlər:
COVID-19, Koronavirus
Qarabağ Azərbaycandır! yazısı

Nostalgiyanın sonu: Biz qayıdırıq

108
(Yenilənib 12:11 22.01.2021)
Vətən müharibəmiz başlamadan Qarabağ hamımız üçün əlçatmaz, nolstalgiya hissi yaradan uzaq İtaka adası kimi idi...

Vətən müharibəmiz başlamadan Qarabağ hamımız üçün əlçatmaz, nolstalgiya hissi yaradan uzaq İtaka adası kimi idi...

Savaş başladı.

Yaşadığımız rahat həyatın, komfortun unutdurmadığı o dağlar, o kəndlər, o buz bulaqlar, o şəhərlər üçün göz qırpmadan silahlanıb yola düşdük.

Bu savaşda nə qədər itkilər versək də, bizi gözləyən yurd yerləri üçün səfərbər olduğumuzu unutmadıq.

Xalq olaraq birləşdik, bütövləşdik və yumruq olmağı bacardıq.а

Bu savaş haqq savaşı, bu xeyirin şərlə savaşı idi və bizi həsrətində olduğumuz, nostalgiya hissi ilə xatırladığımız uzaq İtakamıza – Qarabağımıza aparırdı..

Biz Odissey kimi inadkardıq...

***

Savaş bitdi.

Döyüşdük, qanımızla, canımızla, malımızla bu savaşdan xalq olaraq böyük üstünlüklə, zəfərlə çıxdıq.

Vətəninin gələcəyini düşünən hər kəsin narahat, nigaran olduğu məqamlar var, zamanla bu narahatlıqlar da bitəcək.

Azərbaycanlılar Qarabağa dönəcək.

İllərdir boğazımızda düyümlənən vətən nisgili, yurd-yuva həsrəti sona çatacaq.0+.3

İllərdir baş tutmayan dönüşün kədərini yaşayanlar, yəni nostalgiya yaşayanların arzusu gerçəkləşəcək.

***

Sözlərin gücünə, sözlərin ovsununa inanıram.

Məhz illərdir yaşadığımız bu kədərin ən yaxşı ifadəsini yunanlar yüz illər öncə tapıblar.

Nostalgiya iki mənada (qədim yunanca nostos ¬– vətənə qayıtmaq və "alqos"– ağrı) — vətən və doğma ev üçün kədərlənmək mənasında və "keçmiş üçün kədər" anlamında da işlədilir.

Qarabağa duyduğumuz nostalgiya hər iki mənanını ehtiva edir.

Biz həm vətənimiz, doğma evimiz, həm də keçmişimiz üçün kədərlənirdik. Məğlubiyyətin, şərə qarşı mübarizə itirdiklərimizin acısı canımızdan çıxmırdı.

Qarabağın işğaldan azad edilən ərazilərində çəkilmiş videoları, fotoları görəndə keçirdiyimiz o qəribə hissin məhz nostalgiya olduğunu anladım...

***

Nostalgiya semantik olaraq vətənə dönüşün mümkünsüzlüyünün səbəb olduğu hüznü ifadə edən bir kəlmədir; doğulub-böyüdüyü yerə qovuşmaq həsrəti, qürbət acısını bir kəliməylə açır.

Nostalgiya sözünün yaranışı Homerin "Odisseya"sı ilə bağlıdır. On il Troya müharibəsində iştirak edən Odissey, döyüşlərdə belə vətənə qayıtmaq arzusundaydı. O Doğulduğu İtaka adasına qayıtmaq həsrəti ilə yaşasa da, Tanrıların intiriqası onu üç il də vətəndən ayırdı. Sonra onu əsir alan və aşiq olan Kalipsonun qadağası onu yeddi il İtakadan uzaq saldı...

Nostalgiyadan əziyyət çəkən ilk əzabkeş Odissey Kalipsonun yanında nə qədər məmnun olsa da deyirdi: "...hər gün etdiyim yeganə dua ora(İtaka) dönmək, günəşin doğuşunu evimdə görməkdir!" (Homer, "Odisseya", Beşinci nəğmə)

***

30 ilə yaxındır bizim hamımızın içində Odissey nisgili vardı.

Homerin qəhrəmanı Odissey öz doğma adasına qayıdanda öncə dağlara boylandı, sonra iyirmi il əvvəlki halında qaldığına əmin olmaq üçün yaşıl zeytun ağacını tumarladı...

Doğulduğu yerlər işğaldan azad olunduqdan sonra, vətəninə, dağılmış, talan olunmuş evinə qayıtmış hərbçilərin sosial şəbəkələrdə yayımlanan videolarını yada salın.

Bizim Odisseylərimiz öz İtakasına – Qarabağına eyni həssaslıqla qayıdırdı...

Bizim həsrətin ömrü, Odisseyin həsrətindən daha uzun olduğu üçün, bəlkə də vüsalımız daha şirin və unudulmaz olacaq.

Odissey öz doğma İtakasına qayıdaraq nostalgiyadan qurtuldu.

Bizim Qarabağa dönüşümüz də, bizim nostalgiyamızın sonudur.

Vətənə qayıdışımız mübarək!

108
20 Yanvar faciəsinin ildönümü

20 Yanvar faciəsi - ağlamaqmı lazım, yaratmaqmı?

28
(Yenilənib 11:26 20.01.2021)
Kimsə çıxıb müxtəlif şeirlərdən, poemalardan, povest və romanlardan, film və teatr tamaşalarından, rəsm əsərlərindən misal çəkərsə, bunu qəbul etməyəcəyəm.

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. 1990-cı ilin Qanlı Yanvarından 31 il ötür... Həmin ilin yanvar ayının 19-dan 20-nə keçən gecə saat 23:30-da keçmiş Sovet İttifaqının silahlı qoşunları Bakı şəhərində dinc əhalinin üzərinə hücum çəkir, bu qırğında onlarla insan həyatını itirir, yaralanır, itkin düşür. Üzərindən tam 31 il keçən bu faciənin tariximizdəki ibrət əhəmiyyəti nədir? Mədəniyyətimiz - ədəbiyyatımız və incəsənətimiz bu tarixi faciədən nələr yarada bilib?

Təəssüf ki, Azərbaycan mədəniyyəti bu tarixi faciəsinə, təkcə “Ağla, qərənfil, ağla” deyə bilib. Bir də ki insafən, mahir tar ifaçıları hər ilin yanvar ayının 20-də yaxşı “Zəminxarə” çala bilirlər. Başqa heç nə...

Kimsə çıxıb müxtəlif şeirlərdən, poemalardan, povest və romanlardan, film və teatr tamaşalarından, rəsm əsərlərindən misal çəkərsə, bunu qəbul etməyəcəyəm. Çünki bu mövzuda yaradılmış bütün sənət nümunələri ilə tanışam və onlar sənətsəl keyfiyyətləri baxımından Məmməd Aslanın “Ağla, qərənfil, ağla” şeirindən daha böyük deyillər. Heç tarzənlərin “Zəminxarə”si qədər səmimi də olmağı bacarmadılar.

Etiraf edək ki, Qanlı Yanvar haqqında yaradılan sənət nümunələrinin əksəriyyəti vətənpərvər mövzulu müsabiqələrdə mükafat qazana bilmək üçün yaradıldı. Nəticədə, mədəniyyətimizin rəflərində bu mövzuda xeyli sayda nümunələr olmasına rəğmən, onların heç birini dünyaya təqdim edə bilmədik. Çünki onlar dünyaya təqdim olunacaq qədər səmimi və keyfiyyətli deyildilər. Bu, açıq həqiqətdir. Heç kəs inciməsin.

“Madam ki, heç kəs yaza bilmədi, sən yazaydın” deyənlərin mühakimələrini eşidirəm. Fəqət, nəzərinizə çatdırmalıyam ki, mən bu qanlı gecədən 3 il sonra dünyaya gəlmişəm və həmin gecədən 17 il sonra bədii yaradıcılığa başlamışam. Yəni, bu mövzuda sənət nümunəsi yaratmağın mühakiməsi, hətta 1980-ci ildən də əvvəl doğulanlar arasında aparılmalıdır.

Öz yaşıdlarıma və məndən sonrakılara isə bir dostyana tövsiyə verə bilərəm ki, əgər bu mövzuda nəsə yaratmaq istəyirlərsə, Bəxtiyar Vahabzadənin “Ölümü kamına çəkdi şəhidlər”ini, ya da Məmməd Aslanın “Ağla, qərənfil, ağla”sını parodiya etməsinlər. Onlar həmin gecənin isti ağrıları ilə yazılmışdı və yalnız ahu-zar edə bilmişdilər. Problem onda idi ki, bu qədər sənətkarın içindən çıxıb o gecənin həqiqətlərini, insanların gerçək iztirablarını, ağrılarını, rejimin ədalətsizliyini və vəhşiliyini olduğu kimi təsvir edə bilən, onu bədii çalarla zənginləşdirib əsl sənət nümunəsi kimi dünyaya təqdim edə bilən bir nəfər də olmadı. Niyə olmadı? Çünki onların böyük əksəriyyəti həmin rejimin köləsi olmuşdular və həmin rejimin alçaqlığına bəşəri etiraz etmək üçün üzləri yox idi.

Bu səbəblə, bundan sonrakıların  içində kimsə “Qanlı Yanvar” həqiqətlərini soyuq başla və üstün istedadla sənət nümunəsinə çevirmək istəsə, bunun üçün hələ də əlçatımlı olan mənbələr var. Bəzənmiş-düzənmiş üzgün duyğu çələnglərinə aldanmayıb, gerçək ağrıları tapa bilən və təsvir edə bilən sənətkar bu dəhşətli gecə haqqında böyük sənət nümunəsi yarada bilər. Bu, həm mədəniyyətin tarixi mirasına, həm də o gecə haqqında ən tutarlı mənbəyə çevrilər.

28
Штаб-квартира Министерства обороны США, фото из архива

Tarixdə ilk dəfə qaradərili general Pentaqonun rəhbəri təyin edilib

0
(Yenilənib 20:58 22.01.2021)
İraq, Əfqanıstan kimi qaynar bölgələrdə xidmət etmiş Ostin 2013-ci ildə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri təyin olunub.

BAKI, 22 yanvar - Sputnik. ABŞ Senatı bu gün istefada olan dörd ulduzlu general Lloyd Ostinin ölkənin müdafiə naziri vəzifəsinə namizədliyini təsdiq edib.

Sputnik Azərbaycan xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Pentaqon rəhbərləri arasında ilk afroamerikalı olan Ostin tezliklə müvafiq and içəcək.

İraq, Əfqanıstan kimi qaynar bölgələrdə xidmət etmiş Ostin 2013-ci ildə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri təyin olunub.

O, 2016-cı ildə ordudan istefa verərək sonradan Nümayəndələr Palatası və Senatın üzvü olub.

0
Teqlər:
Pentaqon, ABŞ