Çinqiz Msutafayev, arxiv şəkli

Çingiz Mustafayevin zirvədən yuvarlanması...

3271
Məhz "malı-məli" şəkilçiləri ucbatından bütün tariximiz boyunca dünyaya çıxarmağa nə bir Madonnamız olub, nə də bir Mariya Kürimiz.

Çox maraqlıdır. Hətta, maraqlı olmağı keçib. Qəribə, təəccüblü, ziddiyyətli, belə lap eybəcər hal alıb. Kim ki, bu boz, cansıxıcı, yeknəsəq mühitdə azca fərqli, rəngli, qeyri-adi, yeni və xoşagəlimli görünür, sən də bu mühitin təklənmiş və tənhalaşmış zavallı fərdlərindən biri kimi heyran qalırsan o şəxsə. "Nə yaxşı ki, bu yoxluqda sən varsan" deyirsən. Belə, az qalır ki, əllərini göyə qaldırıb bütün müqəddəslərə təşəkkür edəsən ki, sənin bu darıxdırıcı mühitinə o şəxsi göndəriblər.

Qadın kitab oxuyur, arxiv şəkli
© AFP 2020 / PATRICK LIN

Nadir hallarda olsa da, olur belə şəxslər. Öz adımdan deyirəm, məsələn, müğənni Çingiz Mustafayevin bu mühitdə olduğuna, bu coğrafiyada, bu toplumda doğulduğuna sevinmişəm. Hətta, fərqliliyinə ümidlənib onun nələrisə dəyişə biləcəyinə də inanmışam. "Avroviziya" müsabiqəsinə göndərilməsinə də sevinmişdim, şövqlə, həyəcanla dəstəkləmişdim onu. Minnət kimi çıxmasın, halal xoşu. Özü qazanıb. Mən rəğbəti, sevgini (üzəvari) peşkəş çəkənlərdən deyiləm.

Məqam gəlir ki, varlığına sevindiyin, rəğbət bəslədiyin, ümidləndiyin adamlar hər hansı məzmunsuz hərəkətləri ya da bəsit fikirləri ilə səni pərişan edirlər. Elə Çingiz Mustafayev kimi.

Sən onun səsinə, repertuarına, yaraşığına, səhnə performansına, mədəniyyətinə heyran olub düşünürsən ki, əcəbdir, bu zülmətdə iki-üç fənərimiz varsa, biri də bu oğlandır, imkan düşə, çıxarasan dünya səhnəsinə. Elə bu dəm həmin oğlan çıxıb deyə ki, bəs, qızlar sosial şəbəkələrdə yarıçılpaq şəkillərini paylaşırlar, onların atası hara baxır? Sonra da narahat olur, kədərlənir ki, bunlar bizim üçün adiləşib və buna normal baxmaq bizi hara aparır?

Çingiz Mustafayev, sən sənət adamısan, e! Bütün bəşərin ortaq dili hesab edilən musiqinin insanı, inkişafın mayakı sayılan mədəniyyətin təmsilçisisən! Bütün insanlığa xitab etməyə gücü çatan musiqinin insanı ola-ola hansı məntiqlə bəşəri millətlərə, xalqlara bölürsən? Deyək ki, "coğrafi damar"ına düşüb və belə bir bölgüçülük edirsən. Yaxşı, bəs bu bölgüçülüyü hansı müstəvidə edirsən? Sən elm, mədəniyyət və texnoloji inkişaf baxımından millətlər və xalqlar arasında seçim edirsən, yoxsa kiminsə ətəyinin qısa olmasını, ya da hansısa məhrəm nahiyəsinin şəklini çəkib paylaşmasını xalqın adına utanc hesab edirsən? Axı necə ola bilər ki, kiminsə şəxsi sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı hansısa erotik və ya pornoqrafik şəkil bir toplumun imicinə xələl gətirsin? Bunu paylaşan populyar şəxs olsa belə, bu, xalqın imicinə xələl gətirsəydi eyni səhnədə çıxış etdiyiniz Madonnanın mövcudiyyəti amerikalıları dünyada rüsvay etməli idi. O isə öz xalqının utanc yeri olmadı, həmin xalq Madonnanı dünyanın mədəniyyət ikonuna çevirdi.

"İçimdən keçənlər" başlığı ilə öz "YouTube" kanalında paylaşdığın, təxmini, 14 dəqiqəlik videoda dediklərini bir-bir şərh etməyə bir köşə yazısı yetməz. Çıxış mətnindəki xətaların, yanlışların öz təkzibini və izahını tapmaq üçün qalaq-qalaq yazılar tələb edir. Bu qədər yanlışı 14 dəqiqəyə sığışdırmaq da məharətdir, əhsən!

Təəssübünü çəkdiyin mentalitetin və coğrafi dəyərlərin əsrlərdir bu toplumu qana bələyir! Özün də öz çıxışında lazımsız və cəfəng dəyərlərin olduğunu vurğalayır, ardından, çox yaxşı dəyərlərin olduğunu da qeyd edirsən. Burada haqlı ola bilərsən. Ancaq, insanları geyiminə, şəxsi seçimlərinə, kimsəyə zərəri dəyməyən fərdi qərarlarına, özlərini ifadə etmək azadlıqlarına qarışmaqla, onları bu seçimlərinə görə təhqir etməklə, bu seçimləri toplumun adına utanc kimi dəyərləndirməklə sən özün də həmin lazımsız və cəfəng dəyərlərin tərəfkeşinə çevrilirsən.

Məhz həmin dəyərlər əsrlərdir qadınların üzərinə "malı-məli" şəkilçiləri yükləməklə onların bütün hüquq və azadlıqlarını əllərindən alıb. Nəticədə, 14-15 yaşlı qız uşaqlarını ərə verib yeddi oğul, bircə dənə qız istəyiblər ondan. Həmin "malı-məli" şəkilçiləri ucbatından bütün tarixin boyunca dünyaya çıxarmağa nə bir Madonnan olub, nə də bir Mariya Kürin.

Məhz ona görə olmayıb ki, kütləni təşkil edən nəfərlərin başları bir-birinin ayaqlarının arasından çıxmır. Əgər bir-birlərinin geyimini, saç düzümünü, otağını, süfrəsini, yatağını güdməyi buraxıb, başlarını qaldırıb ətrafa baxsaydılar, dünyada və ümumən, cahanda nələrin baş verdiyini görər, anlayar, dünyəviləşərdilər.

Çingiz Mustafayev, sən sərməst halınla oxuyub sərməst etdiyin "Bella Ciao" performansının müəllifisən. Eyni anda o qədər dünyəviləşib – bəlkə də dünyanın fövqündə, kainatın köşələrində süzüb – həm də bu qədər coğrafiləşməyi necə bacarırsan?

İçimizdən bəzi adamlar o qədər istedadlıdırlar ki, sənin kimi, bəlkə də dünyanı fəth edəcəkdilər, amma içlərindəki azərbaycanlı buna imkan vermədi. Yazığım da gəlir, ürəyim də ağrıyır. Təkliyimizə təsəlli bildiyimiz adamlar da kütlədən birinə çevriləndə ruhumuz sarsılır. Biz onları bir ümid bilib zirvələrə qaldırırıq, onlar hər vəchlə özlərini aşağı yuvarlayırlar. Ya əvvəldən olmayaydınız, ya da olub sonra yoxa çıxmayaydınız! Bu, bir az tərk edilmiş aşiqin sözlərinə oxşadı. Amma yerinə düşür.

3271
Əlaqədar
Bu dildə danışmaq qadağandır...
Teatrın siyasi anlayışı: “Olsun” və “olmasın” barədə bir neçə söz
Karantinin üzə çıxardığı həqiqətlər: Biz hələ çox şeyi kəşf edəcəyik
Texnoloji inkişaf, nəsillərarası savaş və həqiqət haqqında...
Bərqərar olan İlahi ədalət?! Bir də geri qayıtmayacaq küsüb getmiş səs
Teatr səhnəsi, arxiv şəkli

Azərbaycanda teatr kimə nəyə lazımdır?!

1341
(Yenilənib 14:49 25.09.2020)
Uzun illərdir ölkədə teatrların fəaliyyəti bütün bəşər tarixində məbəd adlandırılan, ən müqəddəs mədəniyyət ocağı olan teatrı, teatr anlayışını rəzil, biabırçı vəziyyətə salıb.

BAKI, 25 sentyabr — Sputnik. Azərbaycanda koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar elan edilmiş xüsusi karantin rejimi çərçivəsində mart ayından etibarən ölkə üzrə bütün teatrların, kinoteatrların, konsert salonlarının fəaliyyəti dayandırılıb. Kinoteatrın fəaliyyəti dayandırılırsa, bu, tamaşaçı üçün çox da ciddi əngəl deyil, çünki insanların film izləyə biləcəyi müxtəlif alternativ platformalar var. Konsert salonlarının fəaliyyəti dayandırılırsa, bu da insanların musiqi dinləməsi üçün əngəl deyil, çünki insanların musiqi dinləyə biləcəyi saysız-hesabsız mənbələr var. Amma teatrların fəaliyyəti dayandırılırsa, bu, böyük bir yoxluğa gətirib çıxarır.

Üzr istəyirəm, “böyük bir yoxluğa gətirib çıxarır” ifadəsi inkişaf etmiş ölkələrə və cəmiyyətlərə aiddir. Bizim ölkədə və bizim toplumda teatrların yoxluğu heç bir fəsad törətmir. Çünki bu günə qədər onların varlığı heç bir işə yaramamışdı. Bunu bir ittiham kimi qəbul etməməyinizi xahiş edirəm. Bəsit həqiqətdir. Çox sadə dəlillərlə bu həqiqətdən agah ola bilərsiniz.

İndiyə qədər ölkədə teatrlar fəaliyyət göstərirdi. Hər şənbə və bazar günləri, bəzi hallarda həftə içi günlərdə də tamaşa nümayişləri olurdu. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən teatrların çox böyük bir qismi dövlət teatrlarıdır. Özəl teatrlar isə məkan və büdcə problemləri səbəbi ilə möhkəmlənə və çoxala bilmir. Özəl teatrlardan sadəcə “ADO” müstəqil teatrı müəyyən qədər ayaqda durmağı bacarıb, özünəməxsus repertuar yaradıb və özünün müəyyən tamaşaçı auditoriyası var.

Dövlət teatrlarının repertuarındakı məmur hegemoniyası, repertuar işğalçılığı, ənənəvilik, monotonluq, texniki çatışmazlıqlar və başqa bitməyən problemlər də teatrla azca tanışlığı olan hər kəsə aşkardır. Belə olan halda biz əhaliyə "niyə teatra getmirsiniz?" sualını ünvanlaya bilmərik. Axı bu sualı ünvanlayacağımız teatrsevər əhali də yoxdur. Paytaxt və iri şəhərlər istisna olmaqla regionların əksəriyyətində teatrın nə olduğunu ümumiyyətlə bilmirlər. Kimi, niyə və nə ilə qınayasan ki?

Yaxınlarda, Azərbaycanın tanınmış teatr aktyorlarından biri ilə söhbət edirdim. Dərdli-dərdli dilləndi ki, “qorxuram, teatrları ümumiyyətlə ləğv edələr, deyələr ki, aylardır bağlı olması nəyimizi əksiltdi ki, açıq olması nəyimizi artırsın”. Çox acılı, ağrılı, hətta olduqca faciəvi bir ifadə olsa da, məlum mühitimizdə mütləq həqiqətdir və mən özüm də - bunu yazmağa belə sancı çəkirəm, amma belədir – tərəfdarıyam ki, teatrlar ümumiyyətlə ləğv edilsin. Çünki uzun illərdir ölkədə teatrların fəaliyyəti bütün bəşər tarixində məbəd adlandırılan, ən müqəddəs mədəniyyət ocağı olan teatrı, teatr anlayışını rəzil, biabırçı vəziyyətə salıb.

Teatr elə bir sənət növüdür ki, insanlıq, toplumlar, xalqlar onun uğruna şəhidlər veriblər. Məsələn, fransızlar Antonin Artaudu, almanlar Georq Büxneri, biz Hüseyn Ərəblinskini və digərlərini. Amma fransızlar da, almanlar da, digər böyük xalqlar da öz sənət şəhidlərinin və onların teatr kimi müqəddəs mirasının dəyərini bilir, onu qoruyur, sevir, nəsildən-nəsilə ötürürlər. Azərbaycanda isə Hüseyn Ərəblinski də, Abbas Mirzə Şərifzadə də, onların qoyduğu teatr adlı miras da, bu ulu və uca mədəniyyət də heç kəsə lazım deyil. Elə isə mövcudiyyəti niyə büdcəyə yük və teatr adına ləkə olsun ki? Ləğv edilməsi daha yaxşı olmazmı?

Mart ayından bəri ölkədə teatrlar işləmir və teatrda çalışan, həyatını teatra adayan kiçik bir qrupdan başqa kimin həyatında məhz bu səbəblə boşluq yaranıb ki? Teatr Azərbaycanda hansı böyük və vacib qrupun həyatını doldururdu ki? Mən teatr adamlarından və ən əsası bu böyük məbədin özündən çox-çox üzr istəyirəm, amma Azərbaycanda teatrların ləğv edilməsi hamının xeyrinədir.

1341
Əlaqədar
Onlayn tamaşa və ortaya çıxan problemlər: Teatrlarımız niyə hazır deyil?
Elçin Cəfərov: "Teatrlarda "ortada yeyib, qıraqda gəzən" adamlar var"
Akademik Musiqili Teatr yeni mövsümünü açıq elan edib, amma bu dəfə...
Teatr həvəskarlarına şad xəbər verildi
Akademik Musiqili Teatr ilkə imza atdı
Dollarlar, arxiv şəkli

Bir milyona açılmayan bəxt: "Fala inanma, faldan da qalma"

92
(Yenilənib 19:17 22.09.2020)
Ərə getməyi həyat kredosuna çevirən bu "cəhalət mələkləri"nin asanlıqla tora düşməsinə, milyonu havaya sovurmasına ürəkdən gülsəm də, cəhalətin bu qədər yayılmağı məni vətəndaş, qələm adamı kimi çox narahat edir.

Ötən həftə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində kart vasitəsi ilə fala baxdığını iddia edib insanları aldadan ər-arvadın cinayət işinin icraatına başlanılıb. Ciddi müzakirəyə çevrilən bu hadisədə fırıldaqçı "baxıcılar" xanım vətəndaşımızı ərə vermək vədi ilə aldadıb, onun nə az, nə çox düz bir milyon manat pulunu mənimsəyiblər. Kitaba 5-10 manat verməyə xəsislik edənlərin başına bu cür hadisənin gəlməsi, məni təəccübləndirmədi, hətta düzünü desəm, bu xəbərə ürəkdən gülüb, əyləndim. Çünki elmdən, kitabdan uzaq, məhdud dünyagörüşlü insanların fırıldaqçıların tələsinə düşməsi labüddür. Bu məsələdə ən çox təəccüblü məqam, bir milyon manatı falçıya verən zehniyyətin yüksək təbəqədən olmasıdır. Onsuz da kasıbın falçıya veriləcək milyonu yoxdur.

Təsəvvür edin ki, bu məbləğlə insan həm özü, həm də cəmiyyət üçün çox ciddi işlər görə bilər...

Ərə getməyi həyat kredosuna çevirən bu "cəhalət mələkləri"nin asanlıqla tora düşməsinə, milyonu havaya sovurmasına ürəkdən gülsəm də, cəhalətin bu qədər yayılmağı məni vətəndaş, qələm adamı kimi çox narahat edir.

İllər öncə bu cadu, baxıcılıq, fala baxdırmaqla bağlı çox maraqlı bir hadisəyə şahidlik etmişdim.

...Dostlarımdan biri yenicə ailə qurmuşdu və ailəsində ciddi problemlər yaşanırdı. Gənc ailənin problemləri bütün qohum-qardaşa məlum olduğu üçün hər kəs əlindən gələn köməyi edib, gənc ailəni dağılmaq təhlükəsindən qorumağa çalışırdı. Dostumu "düz yola çəkmək" üçün onunla tez-tez görüşür, ona dəstək olmağa çalışırdım. Sözün düzü, belə şeylərdə səriştəsizəm. Beş-on dəqiqə söhbət edən kimi, dostuma haqq qazandırıb, söhbəti yekunlaşdırırdım. Hətta anasını qınayırdım ki, niyə sevgilisi olduğunu bilə-bilə oğlunu başqasıyla evləndirib. Bəli, problem bu qədər qəribə idi. Tanışım yaşca özündən böyük, boşanmış qadınla sevgili olsa da, valideyinləri onu yaxın qohumları ilə evləndirmişdi.

Dostum o qadını sevirdi və halalca həyat yoldaşıyla ayrı-ayrı otaqlarda yaşayır, ər-arvad münasibətləri bir kənara, kəlimə kəsib söhbət də etmirdi. Anası qadının oğluna cadu etdirməsindən şübhələnir, vaxtaşırı falçıları, baxıcıları ziyarət edib oğlunun "dərdinə" çarə axtarırdı.

Hə, onu da deyim ki, dostumun ailəsi yüksək səviyyədə təminatlıdır. Yaşadıqları evi sarayla müqayisə etmək nə qədər yerinə düşər bilmirəm, ancaq üç mərtəbəli, dəbdəbəli, 3 qulluqçusu, bir bağbanı olan villa düşünün. Ailənin bütün üzvlərinin şəxsi, lüks avtomobili, yüksək səviyyədə təminatları vardı. Gəlirləri ildə bir dəfə xaricdə dincəlmək üçün kifayət edir, eyni zamanda kirayə verdikləri bir neçə mənzilin və ticarət obyektinin qazancı ilə ailənin kiçik qızını Avropa şəhərlərinin birində oxudurdular. Gəlin də kifayət qədər imkanlı, nüfuzlu ailədən olduğu üçün oğlanın anası biabırçılığın qızın ailəsinin qulağına çatmağından çəkinir, bacardıqca baş verənləri ört-basdır etməyə çalışırdı.

...İsti yay günlərinin birində zavallı dostumun anası zəng edib, məni evlərinə dəvət elədi. Xoruzquyruğu çaydan içə-içə onun bitib-tükənməyən gileylərinə qulaq asıb, təsəlli verirdim. Dostumun kiçik qardaşı da bir kənarda oturub, bizə qulaq asırdı. Söhbət əsnasında məlum oldu ki, dostumun anasına Bakı kəndlərindən birində çox məhşur bir falçının ünvanını veriblər. Bu ziyalı xanım da kiçik oğlunu da vurub qoltuğuna, yollanıb həmin ünvana. Falçı problemdən xəbərdar olandan sonra kartları düzüb masaya, başlayıb fikirləşməyə. Sonra dodağının altında nə isə pıçıldaya-pıçıldaya qalxıb arxa otağa keçib, kitab açıb... və söz verib ki, bu problemi bir aya həll edəcək. Problemin həlli üçün ailədən cəmi cümlətanı 3000 dollar tələb edib. Bəli, bizim ziyalı qayınana isə 1500 dollar beh verəndən sonra fikirlərimi öyrənmək, prosesdə iştirak etmək üçün məni çağırmışdı...

O gecə falçılıqdan, cadugərlikdən, baxıcılıqdan uzun-uzun danışıb onları fikirlərindən daşındırmağa çalışsam da, faydası olmadı. Dostumun anası israrlıydı. Üstəlik, falçının təklif etdiyi cadugərlik prosedurunda yaxın dost olaraq mən də iştirak etməliydim. Masaya düzülən sür-sümüyə, paslı qıfıla, it nəcisinə, qəbir torpağına, qadının evinin qarşısından götürülmüş bir büküm toza, dostumun köynəyindən kəsilmiş parçaya baxa-baxa özümü gülməkdən zorla saxlayırdım. Xüsusi cadu yol kənarında basdırılmalı, falçının verdiyi tozu isə dostumun içdiyi içkinin içinə mən qatmalı idim. Zalım balası tanımadığı bütün yaxınları, dostları öz iyrənc oyununa alət etmişdi. Başqa yolum yox idi. Cadu paketini götürüb o vaxt hələ tikinti-təmir işləri gedən avtovağzal yoluna yollandıq. Dostumun qardaşı avtomobili bir kənara çəkib, cadunu yol kənarına işıq dirəklərindən birinin dibinə basdırdı. Geri qayıdanda həyətdə dostumla rastlaşdım. Utandığımdan özümə yer tapa bilmirdim. Anası göz-qaşla işarə elədi ki, "indi də sənin növbəndir". Cibimdəki bükülünü əlimlə yoxlayıb, dostumu pivə içməyə dəvət elədim. Razılaşdı. Və təbii ki, mən bütün olanları ona danışıb, içkisinə qatmalı olduğum tozu özünə verdim.

...İş elə gətirdi ki, üç-dörd ay dostumla görüşməyim, evlərinə getməyim alınmadı. Təsadüfən şəhərdə qardaşını gördüm, evdəki vəziyyəti xəbər aldım. Məlum oldu ki, dostum işi ilə bağlı xaricdədir və həyat yoldaşını da özü ilə aparıb.

Heyrətləndim. Çünki sevmədiyi qadınla yaşamaq istəmədiyi üçün onun boşanacağını gözləyirdim.

Sən demə, "cadu əməliyyatından" bir ay sonra dostum sevgilisi ilə dalaşıb ayrılıb, beş-on gün içib evə dava salandan sonra həyat yoldaşını da götürüb xaricə işləməyə yollanıb. Anası bütün baş verənləri falçının qüdrətli cadusu sayəsində gerçəkləşdiyinə o qədər səmimi qəlbdən inanıb ki, tələb olunan məbləğdən əlavə sevimli və çox bahalı boyunbağısını da falçıya nəzir verib. Və falçı dostumun anasına pıçıldayıb ki, "çalış oğlun yaxın dostları ilə az-az görüşsün, mümkünsə heç görüşməsin".

Hə, bir də dostumun qardaşı deyirdi ki, o son vaxtlar çayına, içkisinə həmin tozu qatıb içirmiş...

Dostumun beləcə səssiz-səmirsiz yoxa çıxması, vidalaşmadan xaricə getməyi mənə pis təsir eləsə də, baş verənlərə ürəkdən gülmüşdüm...

Bir milyon manatını ərə getmək üçün falçıya xərcləyən o zəngin qadının cəhaləti məni çox kədərləndirsə də, qeyri-ixtiyari yuxarıdakı hadisəni xatırlayıb gülümsədim...

Rəhmətlik nənəm falçıdan, cadugərdən, baxıcıdan söz düşəndə – "fala inanma, faldan da qalma" – deyərdi.

Görünür, bu xalqın zehniyyətini kökündən dəyişmək üçün, bizə hələ uzun illər vaxt lazım olacaq...

92
Əlaqədar
Gələcəyimizi təhdid edən "yenilik"lər - təhlükə hələ keçməyib
İtirdiyimiz zaman: qayğılar, qovğalar və peşmanlıq
Yeni konsepsiya bizi mənzil başına çatdırmayacaq...
Çətin dövrün insanları: laqeyd, biganə və soyuqqanlı
Modern fırıldaqçılar: Motivatorlar, kouçlar, psixoloqlar və başqa mətləblər…

Kubu on beş manata - pulun var, al, yoxdur, soyuqda qal

21
(Yenilənib 22:18 26.09.2020)
Meşələrin qorunması üçün müşahidə kameraları, şlaqbaum qoyulur və həmin ərazilərin giriş-çıxışında xəndəklər qazılır.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 sentyabr — Sputnik. Qışa hazırlıq məqsədilə Regional Meşə Təsərrüfatı Mərkəzlərinin xidməti ərazilərində oduncaq tədarükü davam edir. Artıq Müdafiə Nazirliyinin və Sərhəd Qoşunlarının hərbi hissələri odun yanacağı ilə tam təmin olunub. Təhsil, səhiyyə müəssisələri və qazlaşdırılmayan ucqar kəndlərin əhalisinin isə odun yanacağı ilə təminatı davam edir.

Təsərrüfat sahibləri zoğal ağaclarını niyə kəsirlər? – video
© Sputnik / İlham Mustafa / Leyla Orucova

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Meşələrin İnkişafı Xidmətinin rəisi Namik Xıdırov danışıb.

O qeyd edib ki, Zaqatala, Şəki, Qəbələ, Şamaxı, Quba, Şabran, Masallı, Lənkəran, Tovuz, Şəmkir, Göygöl, Bərdə və Ağcabədi Regional meşə təsərrüfatı mərkəzlərində bugünədək 35 000 m3 həcmində oduncaq tədarük olunub və dəyəri ödənilməklə aidiyyəti üzrə verilib.

Xıdırov vətəndaşlara odun əldə etmək üçün qış aylarını gözləmədən Regional Meşə Təsərrüfatı Mərkəzlərinə müraciət etməyi tövsiyə edib.

Xidmət rəisi əlavə edib ki, hazırda odun üçün meşə qırımı ilə bağlı problemli regionlar var: "Bunlardan Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı rayonlarında odun üçün meşələrdən qırıntı aparmaq istəyənlər olub. Lerik rayonun yaşayış məntəqəsinin meşənin içində olması, qazlaşmanın zəif olması meşələrin qır;lmasına səbəb olur. Qazlaşmanın aparılması bizə də mühafizə işlərində kömək edər".

Onun sözlərinə görə, 2017-ci ildə qanunsuz qırım 55-56 min m3, 2018-ci ildə 28 min m3, 2019 cu ildə 18 min m3-dən yuxarı olub, hazırda isə 6 min m3-dir.

"Bir ağac da kəsilsə biz onu gizlətməyə meylli deyilik. Biz onu aşkarlamaqda maraqlıyıq. Ağac kəsiminə görə cərimələr 1000 manatl keçdikdən sonra işi açılır və məsələ ilə bağlı hüquq mühafizə orqabnlarına müraciət edilir" – deyən rəis vurğulayıb ki, bəzi kəndlər var ki, orada qaz olmadığına görə odundan yanacaq kimi istifadə edilir.

N. Xıdırovun bildirdiyinə görə, vətəndaşları odunla təmin etmək üçün zədələnmiş, xəstə, davamlılığı və texniki oduncaq keyfiyyətini itirmiş, yaşı ötmüş və aşmış ağaclar götürülür: "Həmin ağaclar əvvəlcədən Regional Meşə Təsərrüfatları mərkəzləri tərəfindən qeydiyyata alınır və nömrələnərək, xidmətə göndərilir. Daha sonra ağaclara Dövlət Ekoloji Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən baxış keçirilir. Bundan sonra ağaclara rəy verilir və ağaclar tədarük edilərək oduncaq kimi verilir. Oduncağın kubu 15 manata satılır. Vətəndaş banka yaxınlaşır, 1 kub üçün 15 manat ödəyir və ona meşə buraxılış orderi ilə meşəyə buraxılaraq, odun alır".

Meşələrin qorunması üçün müşahidə kameraları, şlaqbaum qoyulur və həmin ərazilərin giriş-çıxışında xəndəklər qazılır.

N. Xıdırov ağacların məhv edilməsi ilə bağlı cərimələrin yetərli olmaması məsələsinə də toxunub: "Bununla bağlı müraciət edilib və təhlillər aparılır. Təsdiq edilməsi gözlənilir".

Onun sözlərinə görə, 2020-ci ildə 221 iş hüquqi qiymət verilməsi üçün hüquq-mühafizə orqanlarına göndərilib, 262838 manat cərimə hesablanıb və ödənilməsi üçün addımlar atılıb. Meşə qırımları çox zaman meşəətrafı kəndlərdə baş verir.

21