Abqoranın hazırlanması

Kal üzümdən hazırlanan məhsul: təzyiqi aşağı salır, qanda şəkəri azaldır

1691
(Yenilənib 19:26 20.08.2020)
Abşeronlular avqustun gəlişini həm də abqora hazırlamaq üçün gözləyirlər. Yay qaydasında keçibsə, onda elə avqustun ilk 3 günündə bu müalicəvi məhlulu hazırlayarmışlar

BAKI, 20 avqust — Sputnik. Avqust, bəlkə də Bakı camaatının ən çox sevdiyi aydır. Hava həm isti olur, həm də bol şeh əmələ gəlir. Əncir dəyir, üzüm yetişir. Bu il havalar elə də isti keçməsə də, adətən ayın əvvəli çox isti olur. “Qorabişən ay gəldi” deyirlər xalq arasında. Avqustda həm üzümün qorası bişir, yəni dəyir, həm də hava bir az başlayır çönməyə. Avqust ayının ortasına təsadüf edən vaxta xalq arasında deyirlər, “quyruqdondu” və ya “quyruqdoğdu” dövrü gəlib. Hər iki cür adlandırılması var. Bu dövrdən sonra bəzi təsərrüfat işlərini görmək olar.  Hava sərinləşdiyindən kəsilən qoyunun quyruğu də əridikcə donurmuş.

© Sputnik / İsmayıl Rafiqoğlu
Abqoranın hazırlanması

Diabet və ürəyin işemik xəstəliyi olan insanlar abqoranı daim qəbul edirlər

Abşeronlular avqustun gəlişini həm də abqora hazırlamaq üçün gözləyirlər. Yay qaydasında keçibsə, onda elə avqustun ilk 3 günündə bu müalicəvi məhlulu hazırlayarmışlar. Abqora turş, hələ dəyməmiş, kal üzümdən hazırlanan məhsuldur. Əgər bir az qoranı tez yığsan, canında suyu olmayacaq, geciksən, şirinləşəcək və istədiyin abqoranı ala bilməyəcəksən. Bəzən qoranın bişməsi və ya dəyməsi havadan asılı olaraq iyulun sonu, avqustun ilk həftəsi intervalında dəyişə bilər.

Abqora turş məhsuldur, tərkibində bir çox əvəzolunmaz vitamin və mineral var. Bir çox, məsələn, limon, alma kimi orqanik turşuya abqorada rast gəlinir. Arterial təzyiqi aşağı salır, normada saxlayır, damarların kirəclənməsinin qarşısını alır, qanda şəkəri azaldır, ürək-damar xəstəliklərində xeyri var. Diabet və ürəyin işemik xəstəliyi olan insanlar abqoranı daim qəbul edirlər. Yağlı xörəklərlə yararlıdır, həzmi rahatlaşdırır. Əsl abqoranın əvəzi yoxdur.

Abqora həm fol turşusu, həm də K və P vitaminləri ilə boldur. Fol turşusu qan əmələ gəlməsini gücləndirir, K vitamini qanın laxtalanmasına müsbət təsir göstərir, P vitamini isə damarların möhkəmlənməsinə səbəb olur. Abqora tənəffüs yollarının iltihabında, qan azlığında, babasildə, bronxial astmada, maddələr mübadiləsinin pozulmasında, yuxusuzluqda, böyrək və qaraciyər xəstəliklərində məsləhət görülür. Bakının, demək olar, hər bir kəndində hazırlanır, kiçik dükanlarda satılır.

© Sputnik / İsmayıl Rafiqoğlu
Abqoranın hazırlanması

Qədimdən qoranı adi qənbər daşla əzərmişlər

Bir neçə hazırlanma metodu var. Ən sadə yolu belədir: qoralar yığılır, diqqətlə yuyulur. Xüsusilə üzümə dərman vurulubsa, diqqətli olmaq lazımdır. Daha sonra bir neçə qab lazımdır. Alüminium ləyən, aşsüzən və daha bir emaldan olan qazan işə yarayar. Qədimdən qoranı adi qənbər daşla əzərmişlər. Hazırda da bu metod xalq arasında çox məşhurdur, çünki çaydaşı ilə əzilən qoranın toxumu əzilmir, salamat qalır, acısı şirəyə çıxmır. Toxumu faydalı olsa da, tərkibindəki tanin məhlula acılıq verir, dadı itir. Həm də tanin böyük miqdarda təhlükəli də ola bilər.

Bəzi insanlar xüsusi aparatdan da istifadə edirlər. Toxumu əzməyən belə qurğulara satışda rast gəlmək olur. Amma toxum əzildisə, bu abqoranı apar tulla. Deməli, alüminium qazanda qoraları yüngülcə əzirik, daha sonra tənzifə doldurub aşsüzəndən emal qazana sıxırıq. Məhlulu süzdükcə, onu şüşə balona doldurmaq lazımdır. Alınan maye bir müddət sonra həmin bu abqoraya çevriləcək. Abqora üçün hər üzüm yaramaz. Abşeronda Cavanşir, Xalbəsər sortlarından əla məhsul alınır. Yəni heç kim Dərbəndi, Kişmiş, Ağ şanı, Ala şanı kimi yeyiləsi üzümü abqoraya sərf eləməz. Sirkəyə hər cür üzüm yarayar, amma abqora üçün saf, hələ dəyməmiş üzüm salxımı işlədildiyindən həmişə sirkədən baha olur. Bəzən isə heç tapılmır da. Gərək həyətində bir-iki Xalbəsər üzümün ola ki, ondan abqora hazırlayasan. Bu sort üzüm elə də dadlı olmur, amma sirkə və abqoraya yarayır.

Abqora bir müddətdən sonra durulur, rəngi ağappaq olur

Turş üzüm şirəsini mütləq 3 litrlik balona süzmək lazımdır, ağzı tənziflə bağlanır və kənara qoyulur. İlk sıxıldıqda rəngi sarımtıl-yaşıla çalır, bulanıq olur. Kölgəli yerdə bir ayacan qala bilər. Üzərini xüsusi bir pərdə örtür, bəzən ana adlanan göbələklə də bağlana bilər. Bu, abqoranı buxarlanmadan qoruyan bir qatdır. Olmasa, elə yox olub gedər. Balonda çox saxlamaq məsləhət deyil, elə buxarlanma səbəbindən. Bir çox insan elə bir həftə saxlayıb ağzı dar qablara süzür. Həmin qabın da ağzını tənziflə bağlamaq lazımdır.   

Abqora hazırlanmasına bir neçə yaşanma var. Süzülmüş turş şirəni elə balonqarışıq günəşli bir yerdə iki-üç gün saxlamaqla abqoranın əmələ gəlməsini sürətləndirmək olar. Tərkibində az da olsa, şəkər var deyə mütləq qıcqırma prosesi getməlidir. Kölgədə bu proses daha uzun müddətə reallaşır. Gündə qaldısa, qıcqırma tez bitir, sonra süzüb kənara qoymaq olur.

© Sputnik / İsmayıl Rafiqoğlu
Abqoranın hazırlanması

Abqora bir müddətdən sonra durulur, rəngi ağappaq olur. Bəzən gündə çox qaldıqda rəngi qırmızıya çalır. Bəzən qırmızımtıl rəng üzümün sortuna da bağlı ola bilər. Bir neçə dəfə süzməklə ideal məhsul almaq mümkündür. Əvvəllər dar şüşə qaba süzülmüş abqoranı isti quma da basdırarmışlar. Yəni birbaşa günəş şüası yox, isti qumda bişərmiş. Abqora hazır olandan sonra şüşə qabın ağzını bağlamaq və sərin bir yerdə uzun müddət saxlamaq olar. İstifadə zamanı şüşənin ağzı açıldısa, bitənəcən soyuducuda olmağı məsləhətdir.

Abqora sevərlər adətən iki məsələ ətrafında mübahisə edirlər

Abqora hazırlamağın bir neçə fərqli üsulu da var. Bəzən qoranı yığıb yuyandan sonra bir qədər əzib 3 litrlik balona yığırlar. Ağzını bağlayıb günəşdə iki-üç gün saxlayırlar. Günəş şüaları qoranı yumşaldır, onu əzən zaman daha çox şirə buraxır. Bu metodun mənfi tərəfi də var. İmkan olmasa, yaddan çıxsa, tez bir zamanda kiflənə də bilər. Qoralar zay olub gedər.

Başqa bir yol da var. Sıxılmış şirəni bir qədər kölgədə saxladıqdan sonra yumurtanın ağını məhlula qatırlar. Bu prosesdə yumurtanın ağı abqoranın tərkibindəki taninlə birləşir və çöküntü halında aşağı enir. Süzüldükdən sonra tərkibində acılıq duyulmur.

Abqora sevərlər adətən iki məsələ ətrafında mübahisə edirlər. Kimsə məhlulun günəşdə tez bişməsinin tərəfdarıdır, kimsə də kölgədə uzun müddətə əmələ gəlməsinin. Hər halda gərək müddəti düzgün seçəsən, bir az o yan-bu yan oldu, əmələ gəlməz. Ağzıaçıq çox qalsa, dadı qaçar, az saxlayarsan, sonra ağzını açanda şampan şərabı kimi partlayıb ev-eşiyi batırar.

© Sputnik / İsmayıl Rafiqoğlu
Abqoranın hazırlanması

Daha turş olur, rəngi də qırmızıya çalır

Azərbaycanda abqora zavod şəraitində Ağsunun “Azgranata” zavodunda istehsal edilir. Bu abqora dadına görə əllə hazırlanan məhsuldan fərqlənir. Daha turş olur, rəngi də qırmızıya çalır. Zavod şəraitində sterilliyi gözləmək üçün yüksək dərəcədə bağlanır, bu halda rəngi dəyişir. Məhsulun bazara çıxarılması müsbət haldır, hər halda şəhər əhalisi bu məhsulu əldə etmək imkanı qazanıb.

Qorabişən ay bitəcək, bir müddət sonra abqoradan yararlanmaq mümkün olacaq. Təzə məhsul da Bakıətrafı kəndlərin xırda dükanlarında peyda olacaq, həm hazırlayana, həm satana, həm də alana fayda verəcək.

1691
Teqlər:
bağ, üzüm, Abşeron
Əlaqədar
Adi göbələkdir, amma qanda şəkəri azaldar, mədə florasını bərpa edər
Dünyanın koronavirus büdcəsi tükənir: xəstəliyə necə qalib gələcəyik?
Xəzrinin musiqisi, samovar çayı, tutlu plov: yaşlıya savab, cavana səhhət
Supergüclərin “yaşıl” energetika oyunu: nefti satan uduzur, alansa qazanır
Koronavirus bizə çətin qalib gələ, çünki bizim ona qarşı silahımız var
Qadın Tokioda Olimpiya Oyunları yazısı olan dispelyin qarşısından keçir, arxiv şəkli

Olimpiada Tokio həmişəki böyük problemlər

16
(Yenilənib 01:44 23.07.2021)
Yaponiya əhalisinin 80%-ə qədəri Olimpiadanın keçirilməsinin əleyhinədir, lakin onların rəyi təşkilatçıları qətiyyən maraqlandırmır.

İyulun 23-də Tokioda Yay Olimpiya Oyunlarına start veriləcək. Əsas idman forumunun hələ 2020-ci ildə keçirilməsi planlaşdırılırdı. Lakin koronavirus pandemiyası üzündən tədbir məcburən təxirə salındı. Qarşıdakı Olimpiadada dünyanın 206 ölkəsindən 12,5 min idmançı iştirak edəcək. Yarış proqramına 33 idman növü daxil edilib və idmançılar 339 Olimpiya medalı uğrunda mübarizə aparacaqlar.

Tokioda keçirilməli olan ilk Olimpiadaya müharibə mane olub

İlk dəfə əsas idman forumunu Yaponiya 1940-cı ildə keçirmək niyyətində olub. Həmin il ölkənin 2600 illiyi qeyd olunurdu və bu, xüsusi bir simvolizm kimi nəzərdən keçirilirdi. Bundan əlavə, oyunların bu ölkədə keçirilməsi üçün yapon idmançılarının inkişafı da əsas idi, 1932-ci ildə yaponiyalılar ümumi hesabda medalların sayına görə beşinci yerə yüksəlmişdilər.

Yaponiyanın təşkilat komitəsi aqressiv və işgüzar fəaliyyət göstərirdi: idmançıların və nümayəndə heyətlərinin ölkə ilə tanışlıq səyahətlərinin təşkili üçün yarım milyon dollar vəsait ayrılmışdı. Təşkilat komitəsi Avropa ölkələri liderlərinin əksəriyyətini bu Asiya ölkəsinə səs verməyə razı salmışdı. Hətta Benito Mussolinini də növbəti oyunlarda Romanın namizəd kimi irəli sürülməsi müqabilində Yaponiyaya səs verməyə razı sala bilmişdilər.

Nəticədə, 1936-cı ilin yayında Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (BOK) Olimpiadanın Yaponiyada keçirilməsi barədə qərar vermişdi. Yay Olimpiya Oyunları Tokioda, Qış Olimpiya oyunları isə Sapporoda keçirilməli idi. Lakin bununla bağlı problemlər, demək olar ki, elə dərhal başlanmışdı. Yaponlar Olimpiya məşəli marşrutunun Çin ərazisindən keçməsinin əleyhinə idilər və kompromis variant kimi məşəli hərbi təyyarədə və ya gəmidə gətirməyi təklif etmişdilər. Ardınca infrastrukturun yerləşdirilməsi ilə bağlı problemlər başlandı. Tokioda bütün qonaqların yerləşdirilməsi üçün mehmanxanalar çatmırdı. Mərkəzi arenanın yerləşdirilməsi üçün də yer tapılmırdı. Bu və digər kiçik problemlər idman yarışlarının Yaponiyada keçirilməsinə mane olurdu. Lakin Olimpiya Oyunlarından imtina üçün əsas səbəb Çin-yapon müharibəsi və turnirin maliyyələşməsinin kəsilməsi oldu. Beləliklə, Olimpiada təcili olaraq Helsinkiyə keçirildi.

1964-cü il Olimpiadasından sonra yaponlar daha heç vaxt bu oyunları keçirmək istəməyiblər

Yaponiya müharibənin nəticələrini tezliklə aradan qaldırdı və yenidən 1964-cü ildə Olimpiya Oyunlarının keçirilməsi ideyasına qayıtdı. Ölkədə obyektlərin inşası sürətləndirildi və bir neçə il ərzində bir çox gecəqondu rayonları idman şəhərciklərinə çevrildi, yüksək sürətlə hərəkət üçün örtüyə malik yollar, dəmir yolları, yeni metro stansiyaları inşa edildi, idman oyunlarının yayımı isə ilk dəfə peyk vasitəsilə həyata keçirildi.

Yaponiyada keçiriləcək oyunların qeyri-rəsmi şüarının "minimum militarizm və maksimum innovasiyalar" olmasına rəğmən, Olimpiya məşəlini yandırmaq şərəfi, ənənəvi olaraq məşhur idmançı əvəzinə, tələbə İosinari Sakaiyə nəsib oldu. Məsələ bundadır ki, həmin gənc 1945-ci ilin avqustun 6-da, Xirosima yaxınlığında, elə amerikalılar tərəfindən atom bombasının atıldığı gün dünyaya gəlmişdi. Bu jest müharibədən sonrakı intibahı simvolizə edirdi.

1964-cü il Olimpiadası çox yüksək səviyyədə keçirildi və yəqin ki, yaponların özlərindən savayı hamını sevindirdi. Məsələ bundadır ki, qonaqlara xoş gəlmək üçün Yaponiya hökuməti yaşayış binalarını sökür və onların yerində idman obyektləri inşa edirdi. Həmin oyunların keçirilməsinə çəkilən məsrəflər əvvəlcədən müəyyən olunmuş büdcəni üç dəfə üstələdi. İnsanlar işlərini itirdilər, çoxsaylı tullantılar üzündən ekologiyaya ciddi zərbə dəydi, bir çox su hövzələrində isə üzmək və balıq tutmaq qadağan olundu. Şəhərin küçələrində 200 min it və pişik tutularaq öldürüldü.

Ağlasığmaz məsrəflər, korrupsiya, etirazlar və pandemiya

Günümüzdə Olimpiadanın təşkilində əsas problem bahalıqdır. Yaxın perspektivdə bu cür irimiqyaslı tədbirlərin keçirilməsini yalnız bəzi ölkələr istəyəcəklər. Yaponlar 1964-cü il Olimpiadasının irsindən savadlı şəkildə yararlanaraq məsrəfləri aşağı salıblar. Əvvəlcədən nəzərdə tutulmuş 42 obyektdən yalnız 8-i yenidir. 10 obyekt isə ümumiyyətlə müvəqqəti inşa olunub. Tokionun Olimpiya Oyunlarının keçirilməsinə çəkdiyi məsrəflərin ümumi həcmi 15,4 milyard dollar təşkil edib. Turnirin keçirilməsi üçün təhlükəsiz mühitin yaradılmasına əlavə olaraq 900 milyon dollar xərclənib.

Fransız polisi yüngül atletikada korrupsiya əleyhinə işi araşdırarkən Yaponiya Olimpiya Komitəsinin rəhbəri Tsunekadzu Takeda ilə bağlı rüşvət faktını aşkara çıxardı. Beləliklə, Tokionun səsvermədə qalib gəlməsi üçün Takedanın rüşvət (ehtimal olunur ki, 2 milyon dollar) verməsi ilə bağlı ittihamdan sonra daha bir gözlənilməz problem meydana çıxdı. BOK bununla bağlı araşdırmalara başladı və bundan üç ay sonra Tokeda istefa verdi.

Digər bir problem – işçi qüvvəsinin çatışmamasıdır. Olimpiada obyektlərinin hazırlığı dövründə həddən artıq işləməkdən rəsmən iki ölüm halı qeydə alınıb. Bəzi proqnozlara görə, 2025-ci ildə Yaponiya işçi qüvvəsi defisiti ilə üzləşə bilər. Lakin eyni zamanda işlərin aparılması ilə bağlı rəsmən heç bir pozuntu qeydə alınmayıb.

Və ən aşkar problem pandemiyadır. Aparılmış sorğunun nəticələrinə görə, Yaponiya əhalisinin 80%-ə qədəri Olimpiadanın keçirilməsinin əleyhinədir. İnsanlar etiraz edir, aksiyalar keçirirlər, lakin onların rəyi təşkilatçıları qətiyyən maraqlandırmır. Pandemiya ilə əlaqədar olaraq hazırkı Olimpiada məxsusi olacaq. Mükafatlandırma mərasimində iştirakçıların sayı xeyli azaldılacaq. İdmançılar daim maska taxmağa məcburdurlar, azarkeşlərə ucadan qışqırmamaq və alqışlarla kifayətlənmək təklif olunur.

MDB-də kimə azarkeşlik edəcəklər

Bütün bunlara baxmayaraq Olimpiada bir idman təntənəsidir və bu oyunlar zamanı öz həmvətənlərini dəstəkləmək lazımdır. Qazaxıstanda döyüş idman növlərinə xüsusilə ümid bəsləyirlər. Medalları boksçular Saken Bibosınov və Ablayxan Jusupov, cüdoçu Eldos Smetov, karateçi Darxan Asadilov və sərbəst güləşçilər Nurislam Sanayev, Daniyar Kaysanov və Əlişer Yerqalıdan gözləyirlər.

Azərbaycan komandasının da öz favoriti var, cüdoçu İrina Kindzerskayanın parlaq çıxış edəcəyi gözlənilir.

Belaruslu yüngül atlet Elvira German ilk Olimpiadasında çıxış edəcək. O, Tokiodakı oyuna 2018-ci ilin Avropa çempionu statusunda qatılır. Qırğızıstanlı azarkeşlər güləş üzrə dördqat Asiya çempionu Aysıluu Tanıbekovaya çox ümid bəsləyirlər.

Azərbaycan Tokio-2020-də

Tokio Yay Olimpiadasında ölkəmizi 44 idmançı təmsil edəcək. Onlar 40 lisenziya qazanaraq 14 idman növündə - cüdo, güləş, bədii gimnastika, idman gimnastikası, karate, boks, taekvondo, yüngül atletika, güllə atıcılığı, qılıncoynatma, veloidman, badminton, üzgücülük və triatlonda - çıxış edəcəklər.

Azərbaycan üçün bu, 2004-cü ildə Afinada keçirilən Olimpiya Oyunlarından bəri ən az sayda Olimpiya lisenziyasıdır, o vaxt idmançılarımız 38 lisenziya qazanmışdılar.

2008-ci ildə Pekində azərbaycanlı idmançılar 44, 2012-ci ildə Londonda 53, 2016-cı ildə Rio-de Janeyroda 56 lisenziya qazanıblar. 1996-cı ildən bəri olimpiadalarda idmançılarımız 43 medal qazanıblar ki, bunun da 7-si qızıl, 11-i gümüş, 25-i isə bürüncdür.

Eləcə də oxuyun:

16
Teqlər:
COVID-19, Koronavirus, problemlər, Yaponiya, Tokio Yay Olimpiya Oyunları
Sirkon raketinin buraxılışı, arxiv şəkli

Dəniz "Sirkonu" ilə yerüstü hədəfə zərbə: "Tərəfdaşlar" üçün bu deməkdir?