Tənha qız, arxiv şəkli

Karantin dövrünün ağır bəlası Əgər evdə oturub darıxırsansa...

695
(Yenilənib 21:03 22.07.2020)
Bu üzüntülü hissdən qorunmaq olarmı? Darıxırsansa, nə etməlisən? Uşaqların darıxırsa, bunu necə qarşılayasan? Bu sualları yəqin günümüzdə bir çox insan özünə verir.

BAKI, 22 iyul — Sputnik. Dünyada darıxmaqdan pis bir nəsnə yoxdur. Ac olanda yemək yeyirsən, susuz olanda su içirsən, işin varsa, həmin işi görürsən. Darıxmağa qarşı isə hər hansı bir vasitə tapmaq çətindir, çünki onun nə səbəbdən baş verdiyini bilmək olmur. Bəzən onlarla görüləsi işin olur, hansıma problemi həll etməlisən, həyatını dəyişməlisən, amma heç nə etmirsən. Ətrafına baxırsan, nəsə bir əyləncə axtarırsan, çoxdan görmədiyin dost-tanışa zəng vurursan, bir sözlə, zamanı boş-boşuna sərf edirsən, amma daxildə bir təskinlik tapa bilmirsən.

İlk növbədə uşaqlar darıxır

Koronavirusla bağlı yaşadığımız karantin şəraiti elə daxili sıxıntı hissini xeyli gücləndirib. Böyük şəhərin verdiyi əyləncə imkanları tam qapadıldığından istər-istəməz hansısa vasitələrin köməyi ilə darıxmaqdan yaxa qurtarmağa çalışırıq. Muzey, teatr, kinoteatr, əyləncə mərkəzləri, restoran və kafelər işləmir. Hələ 3-4 ay öncə isti havaların gəlişi ilə virusun yox olacağına ümid vardısa, hazırda onun daimi aramızda yaşayacağı, bu vəziyyətin isə hələ uzun müddət bizimlə birgə davam edəcəyi insanlarda depressiv durumu daha da gərginləşdirir.

İlk növbədə uşaqlar darıxır. Özü də bu, müəyyən yaşdan sonra baş verir. Kiçik yaşlı körpələr, bağça uşaqları daha az darıxırlar, çünki onlar hələ bu böyük və anlaşılmaz dünyanı anlamağa çalışırlar. Saatlarla kubdən ev tikmək, yol düzəltmək, kağızda şəkil çəkmək kimi sadə iş körpələrə darıxmağa imkan vermir. Məktəb yaşlı uşaqlar isə evdə oturub qapalı şəraitdə qalmaq istəmirlər. Onlar yayın imkanlarından yararlanaraq ora-bura qaçmaq, gizlənqaç oynamaq, bir-biri ilə təmasda olmaq istəyirlər. Karantin qaydaları isə buna imkan vermir. Yəqin hər evdə darıxan bir uşağa rast gəlmək mümkündür.

Virtual ünsiyyət tam mənada insan ruhunun tələbatını ödəyə bilmir

Sovet dövründə baxdığımız sevimli filmlərindən biri olan “Şahzadə Florizelin macəraları” filminin baş qəhrəmanı şahzadə Florizel tez-tez darıxır. Olduqca iti zəka sahibi, var-dövlət yiyəsi, nüfuzlu şəxs olan Florizelin cəmi bir problemi var: o, beynini maraqlı bir işlə məşğul etmək istəyir. Darıxmamaq üçün Florizel hər bir avantüraya əl atmağa, köməkçisi ilə qrimlənib macəra dalınca dünyanın o başına belə getməyə hazırdır. Bu hadisələr zamanı şahzadə təhlükəli hallarla qarşılaşsa belə, bu yoldan çəkinmir, çünki bir müddət sonra yenidən sıxıntı ilə üz-üzə qalır.

İstənilən filmi, tamaşanı və ya verilişi izləmək, sosial şəbəkədə dostlarla yazışmaq, fikir bildirmək imkanı olan bir dövrdə yaşayırıq. İnternet bütün bağlı qapıları açmaqda insana yardımçı olur. Bununla yanaşı biz yenə də darıxırıq, çünki hər halda virtual ünsiyyət tam mənada insan ruhunun tələbatını ödəyə bilmir. 

Qohum-əqrəbaya baş çəkmək, dostlarla görüşmək, insanların gur toplaşdığı yerlərə getmək arzusu olduqca güclüdür. Bəlkə zaman qıtlığından bu işləri heç də həmişə görə bilmirik, amma karantin formasında bir qadağa psixoloji bir yük kimi insanın beynini yorur, darıxdırır bəlkə də.

Fəal həyata öyrənmiş insanın karantin şəraitində darıxması təbiidir

Bu üzüntülü hissdən qorunmaq olarmı? Darıxırsansa, nə etməlisən? Uşaqların darıxırsa, bunu necə qarşılayasan? Bu sualları yəqin günümüzdə bir çox insan özünə verir.

İlk növbədə bu vəziyyətin nə səbəbdən baş verdiyini anlamaq lazımdır. Fəal həyata öyrənmiş insanın karantin şəraitində darıxması təbiidir. Bu halda fəaliyyət istiqamətini dəyişmək məsləhətdir. Aktivliyi başqa tərəfə yönəltmək olar. Çoxdan arzuladığımız işləri önə çəkmək olar. Hər birimizdə xarici dil öyrənmək, hansısa istiqamətdə yeni bilik əldə etmək, özünü yaradıcılıqda təsdiqləmək istəyi var. Amma bu arzuların bir çoxu vaxtın azlığından, başqa işlərin çoxluğundan illər boyu reallaşmır. Hazırkı vəziyyətdə isə arzuları saf-çürük edib hansısa işləri görmək olar.

Sıxıntıdan azad olmağın yollarından biri köhnə əşyalardan, illərlə istifadə etmədiyimiz və toz yığan hansısa lazımsız zir-zibildən yaxa qurtarmaqdan keçir. Bu, bizim hər birimizin o qədər də bəyənmədiyi bir iş olsa da, hər halda özündə bir güc tapmaqla ev-eşikdə, uzun müddət qıfıllanmış qarajda toplanmış cır-cındırdan təmizlənmək öz-özündə gözəl bir hissdir. Adətən şəhərdəki köhnə əşyaları bağ evinə aparmaq adəti elə oranın da zibillənməsinə şərait yaradır. İmkan varsa, bağ evində də təmizlik etməyinə dəyər. Köhnəni tullayıb yeni əşyalar üçün yer yaratmaq, elə də pis ideya deyil.

Kiçik bir problemini həll edə bilsə, tezliklə darıxmağa da son qoya bilər

Darıxırsansa, ən sadə bir işin qulpundan yapışıb onu sona çatdırmaq yerinə düşər. Sıxıntı keçirən insan heç nə etmək istəmir, ola bilər uzun müddət bir nöqtəyə baxmaqla zamanı öldürsün, amma kiçik bir problemini həll edə bilsə, tezliklə darıxmağa da son qoya bilər. 

Darıxmaq dövrünü strateji planlaşdırmağa da sərf eləmək yerinə düşərdi. Adətən bu işi həmişə kənara qoyub taktiki məsələləri həll edirik, amma “qarşıdakı 5 ildə həyatımızda nəyi dəyişmək istəyirik” sualının cavabını səliqəli formada cavablandımaqla mühüm məsələlərin həllini yaxınlaşdıra bilərik.

Uşaqlar darıxırsa, bu halda onların zamanını daha səmərəli istifadə etmək üçün düşünməyə dəyər. Bir yerdə domino, loto, şahmat oynamaq, hansısa yaradıcı işlər görmək olar. Ən vacibi kitab oxumaq, şəkil çəkmək, əl işləri yaratmaq kimi məsələlərə də zaman ayırmaq lazımdır. Uşağı hələ kiçik yaşından zəhmətə öyrətmək də vacibdir. Yeməyini yedin, qabı apar mətbəxə, qayçı ilə kağız doğradın, arxanca yığışdır, plastilindən nəsə yaratdın, qalıqları zibilə at kimi sadə qaydalar əslində gələcəyin məsuliyyətli insanını formalaşdırmaq üçün çox əhəmiyyətlidir. Uşağın marağı varsa, hansısa lazımsız oyuncağı söküb daxilində nə olduğunu birgə aydınlaşdırmaq da olar. Valideyn övladına nə qədər çox diqqət yetirsə, onun bir o qədər darıxmaq imkanı daralar.

Bir sözlə, darıxmaqdan qaçırıqsa, bu həyatdan nə istədiyimizi dəqiq bilməliyik. Hər gün qısa da olsa, arzuya doğru bir kiçik addım ata bilsək, deməli istəyimizə nail ola bilərik. Sıxıntıya da vaxt tapılmaz.

695
Mövzu:
Azərbaycan karantində: nikbinlər, bədbinlər, xeyirxahlar və ixtiraçılar (373)
Artilleriya atəşi, arxiv şəkli

Həftənin ən mühüm hadisəsi Layiqli cavab

256
(Yenilənib 01:05 29.09.2020)
Həftənin ən mühüm hadisəsi, heç şübhəsiz, Azərbaycanın cəbhədəki uğurlu əks-hücum əməliyyatları idi. Nəhayət, Ermənistan başa düşdü ki, Azərbaycan hərbi gücünü göstərmək istəsə, onlar ən azı İrəvana qədər qaçmalı olacaq.

BAKI, 28 sentyabr — Sputnik. 7x7 həftənin ən yaddaqalan hadisələrini şərh edir

Döyüş davam edir

Həftənin ən mühüm hadisəsi, heç şübhəsiz, Azərbaycanın cəbhədəki uğurlu əks-hücum əməliyyatları idi. Nəhayət, Ermənistan başa düşdü ki, Azərbaycan hərbi gücünü göstərmək istəsə, onlar ən azı İrəvana qədər qaçmalı olacaq.

Ermənilərin təxribatlara hazırlaşdığı, danışıqların formatını dəyişdirmək və yeni təcavüz planları üzərində işlədiyini son dövrlərdə bu ölkənin hərbi-siyasi ritorikası da aydın ifadə edirdi. "Qarabağ Ermənistandır, nöqtə" bəyanatından tutmuş qondarma "Dağlıq Qarabağ respublikası"nda seçkilər, Şuşadakı andiçmə, Paşinyanın bölgəyə səfəri, erməni hərbi rəhbərliyinin "yeni ərazilər uğrunda yeni müharibə" açıqlaması və Gəncəni vurmaqla təhdid etməsi, bölgəyə muzdlu döyüşçülərin gətirilməsi və nəhayət, yeni hərbi doktirinada Azərbaycanafob məqamların əksini tapması bu ölkənin təcavüzkar mahiyyətini və planlarını ifadə edir.

Bu da layiqli cavab!

© AR Ministry of Defence
Artilleriya bölmələrinin döyüş atəşi

Mövqe(sizlik)

Baş verən hadisələr zamanı ən çox diqqətçəkən məqamlardan biri də beynəlxalq təşkilatların daha çox neytral mövqe nümayiş etdirməsi idi. Hətta işğala son qoyulmalı olduğunu tələb edən 4 qətnamə qəbul etmiş BMT-nin baş katibi də katiblik etdiyi təşkilatın qətnamələrini xatırlatmır, birmənalı mövqe ortaya qoymur – soyuqqanlı şəkildə tərəfləri danışıqların davam etdirməyə çağırır. Eynilə də digər bir çox ölkələrin xarici işlər nazilrikləri və beynəlxalq təşkilatlar. Maraqlıdır, onlar bu 30 ildə harda idilər?!

Koronavirus?!

Cəbhədə baş verənlər bütün digər mövzuların aktuallıq dərəcəsini azaldıb. Məsələn, indi bizi heç qlobal bəla – koronavirus da bizi maraqlandırmır. Məsələn, dünənki infeksiyaya yoluxma sayı barədə məlumat yayıldığı kimi də "zibil qutu"suna düşdü.

Azərbaycan oxucusu tezliklə manşetlərdə, məsələn, bu xəbəri arzulayır: "Şuşada modul tipli xəstəxananın açılışı olub".

© Sputnik / Murad Orujov
Modul tipli xəstəxana

Korona məktəblərdə

Ötən həftənin hadisələrindən biri də koronavirusun məktəblilər və müəllimlər arasında yayılmağa başlaması idi. Təhsilin qismən bərpasından sonra bu, nisbətən gözlənilən idi. Hazırda Təhsil Nazirliyi TƏBİB modunda işləyir, statistikalar da bu nazirlik tərəfindən açıqlanır.

Ümid edək ki, məktəblərin yenidən bağlanmasına lüzum olmayacaq. Hərçənd, bunun da faydaları istisna edilə bilməz: distant təhsil dövründə valideynlər, şagirdlər və müəllimlər texnoloji biliklərini artırdılar.

ABŞ çökür?

ABŞ-ın Demokrat partiyasından prezidentliyə namizəd Co Bayden Rusiyanı seçkilərə müdaxilədə ittiham edib və bildirib ki, seçkilərdə qalib gələcəyi təqdirdə bu ölkəni ağır nəticələr gözləyir. Qeyd edək ki, Rusiyanın ABŞ-da keçirilən prezident seçkilərinə müdaxiləsi 2016-ci ildən gündəmdədir.

Co Bayden, arxiv şəkli
© AFP 2020 / ROBERTO SCHMIDT
ABŞ-ın Demokrat partiyasından prezidentliyə namizəd Co Bayden

Bu günlərdə isə Tramp Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə "yaxşı anlaşdığına" görə tənqid olunduğuna təəccübləndiyini söyləmişdi.

Norveçəli professor var - Johan Galtung. Bir çox hadisələrə dəqiq proqnoz verməsi ilə ad çıxarıb. O 2000-ci ildə ABŞ-ın qlobal güc kimi 2025-ci ilədək çökəcəyini bəyan etmişdi. Və bir neçə gün öncəki daha bir məlumat: BMT Baş katibi Antonio Quterres deyib ki, BMT ABŞ-ın İrana qarşı sanksiya tələbini nəzərdən keçirmir. Son dövrlərdə Avropa Birliyi ölkələrinin rəsmi Tehranla, türklər demiş, daha sıcaq ilişkiləri də Ağ Evin təklənməyi kimi şərh olunur.

Su böhranı

Hazırda ölkədə su istehlak edən 1 milyon 523 min əhali abonentinin 227 mini sayğacla təmin olunmayıb. Bunu ötən həftə "Azərsu" açıqlayıb.

Uşaq əllərini yuyur, arxiv şəkli
© AFP 2020 / DANIEL LEAL-OLIVAS
Kişi əllərini yuyur

Cənubi Qafqazın ən az içməli su resurslarına malik, su ehtiyatlarının böyük həcmi düşmən ölkənin daxilində formalaşan ölkə kimi suya qızıl kimi baxmalıykən, onu amansızcasına israf edirik. Dövlət başçısının bu sahə ilə bağlı xüsusi müşavirə keçirməsi də dövlət səviyyəsində narahatlıqdan irəli gəlirdi. Gələcək müharibələrin su hövzələri uğrunda olacağından artıq yalnız dövlət yox, hamımız narahat olmalıyıq.

Hələlik isə müharibə Qarabağdadır – Azərbaycan öz torpaqlarını azad edir!

256
Televizora baxan adam, arxiv şəkli

Rəsmi məlumat gözləyərkən: Uşağın məktəbi də, koronavirus da, maska da əhəmiyyətini itirib

224
(Yenilənib 19:37 28.09.2020)
Çoxdan işlətmədiyi radiosunu işə salan, internet gələndən kənara atdığı antenanı quraşdıran nə qədər insan var. İllərlə arzuladığı bir qırıq sözü eşitmək arzusu ilə hərə bir yolla məlumat almaq istəyir.

Müharibə asan görünən işləri çətinləşdirir. Bir anda görə biləcəyin hər hansı məsələ bəzən çətin problemə çevrilir. Bir anda narahatlıq yaranır, istəyirsən yaxın bir adamına zəng edəsən, görürsən şəbəkə yüklənib. Hamı sənin kimi zəng etmək istəyir deyə heç yerə siqnal çatmır.

İnsanı bir vahimə bürüyür. Hətta adi telefonla da zəng edə bilməyəndə, düşünürsən, bunun axırı necə olacaq, görəsən. Kimsə tez əlinə bir zənbil alıb qaçır dükana, lazım gəldi, gəlmədi əlinə keçəndən alıb atır zənbilinə. Düşünür, sabah bir çətinlik olsa, evində bir ehtiyatı olar.

Çoxdan kənara atdığı qaz balonu da aktuallaşır, bir də baxırsan, vurub qoltuğuna düz yönlənir qazdoldurma məntəqəsinə. Doldurur, qayıdır evinə, atır bir küncə. Evində xəstəsi olan qaçır aptekə, olan dərmandan bir az artıq alıb yığır. Amma interneti yüklənəndə və ya kəsiləndə lap müdafiəsiz olur müasir insan, nə ödəmə, nə taksi sifariş edə bilir. Elə belə qalır vakuumda. Nə edəsən, hara qaçasan, kimlə danışasan? Bu sualların əlində də aciz qalır.

Komfort şəraitə öyrəşmiş insanın çətin durumda atacağı addımları da qabaqcadan proqnozlaşdırmaq olmur. Elə oradan bura, buradan ora xaotik hərəkət etməklə bir yol axtarır. İnternet olmasa da, hamı bir yolla internetdədir. Hamı xəbər gözləyir, xəbər izləyir. Sosial şəbəkəyə giriş olmasa da, hamı şəbəkədədir. Hər kiçik yeniliyə ya sevinir, ya kədərlənir hər birimiz.

Uşağın məktəbi də, koronavirus da, maska da əhəmiyyətini itirib. Çoxdan işlətmədiyi radiosunu işə salan, internet gələndən kənara atdığı antenanı quraşdıran nə qədər insan var. İllərlə arzuladığı bir qırıq sözü eşitmək arzusu ilə hərə bir yolla məlumat almaq istəyir. Sosial mediada müzakirə mövzuları sırasında elə antena axtaranları da görmək olar. Elə hey soruşurlar, bu işə yarayar ya yox?

"Yaralanan yaxud itki var?", "övladlarımız doğma nənə-baba torpağını ziyarət edəcək", "Rəsmi olmayan məlumatları yaymayın", "Allah rəhmət eləsin...", "Füzuli deyirlər, rəsmi məlumat gözləyirik" – şəbəkədə belə postlar hələ çox paylaşılacaq.

Hamı öz aləmində, öz Qarabağındadır bu gün. Kimi döyüş meydanında, kimi də virtual məkanda. İrəli getmək var, geri dönmək yoxdur.

224
Vladimir Putin və Emmanuel Makron

Makron Putinə zəng edib: Qarabağda gedən hərbi əməliyyatlar pislənib

0
(Yenilənib 01:57 01.10.2020)
Rusiya və Fransa prezidentləri Dağlıq Qarabağ münaqişə bölgəsində vəziyyətin kəskin hal almasını pisləyiblər.

BAKI, 1 oktyabr — Sputnik. Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə Fransa Prezidenti Emmanuel Makron arasında telefon danışığı olub.

Sputnik Azərbaycan Kremlin mətbuat xidmətinə istinadla xəbər verir ki, söhbət zamanı dövlət başçıları Dağlıq Qarabağda, həmçinin Belarus Respublikasında yaranan son vəziyyəti müzakirə ediblər.

Telefon danışığı Fransa tərəfinin təşəbbüsü ilə baş tutub. Hər iki prezident Dağlıq Qarabağ münaqişə bölgəsində vəziyyətin kəskin hal almasını pisləyiblər. Onlar davam edən hərbi əməliyyatlardan narahatlıq keçirdiklərini ifadə ediblər.

0
Teqlər:
hərbi əməliyyatlar, Dağlıq Qarabağ bölgəsi, Dağlıq Qarabağ problemi, Dağlıq Qarabağ, Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Fransa prezidenti Emmanuel Makron