Etirazçılar ABŞ-da Xristofor Kolumbun heykəlinin başını qoparıblar, arxiv şəkli

“Heykəl müharibəsi”: bu günün qəhrəmanı sabah zibillikdə yer ala bilər

358
(Yenilənib 21:35 30.06.2020)
Tarixə baxış bucağı dəyişirsə, keçmişdə qəhrəman kimi qəbul etdiyimiz pərəstiş obyektinə də münasibət dəyişməlidir

BAKI, 30 iyun — Sputnik. ABŞ-da qaradərili Corc Floydun polis zorakılığı nəticəsində ölməsi ölkənin bir sıra şəhər və ştatında polislə ciddi qarşıdurmaya, talan və yanğına səbəb oldu. ABŞ-da proses səngisə də, etiraz dalğası başqa ölkələrə yayıldı. Avropa Birliyi və Böyük Britaniyada etiraz edənlər əsasən irqçiliyə və polis zorakılığına qarşı çıxış etdilər. Bu etiraz aksiyalarının qəribə bir təzahürü də ortaya çıxdı. Polisə qarşı yönəlmiş etiraz birdən-birə istiqamətini dəyişib “heykəl müharibəsinə” çevrildi.

Bir gün öncə Xristofor Kolumbun heykəli də məhv edilmişdi

İlk növbədə ABŞ-ın Virciniya ştatında yerləşən Riçmond şəhərində bir neçə heykəl zədələndi. Amerika Konfederativ Ştatlarının prezidenti Ceferson Devisin və konfederasiyanın daha 4 tərəfdarının heykəli dağıdıldı. Bir gün öncə isə Riçmonda Amerika qitəsini ilk dəfə dünya üçün kəşf edən Xristofor Kolumbun heykəli də məhv edilmişdi. Kolumbun heykəlləri həmçinin Boston və Sent-Pole şəhərlərində də darmadağın edilib. “Black Lives Matter” (“Qaraların həyatı önəmlidir”) təşkilatının fəalları dəfələrlə Kolumbu yerli əhalinin soyqırımında ittiham ediblər.

ABŞ-da bir sıra tarixi şəxsiyyətə ucaldılmış heykəllərin sökülməsi, tarixi adların dəyişdirilməsi üçün ciddi tələblər irəli sürülüb. Afroamerikalıların irqçilik və quldarlığın rəmzi kimi qəbul etdiyi ABŞ prezidentləri Corc Vaşinqton və Tomas Ceferson bu dövlətin qurucuları olaraq ağdərili əhalinin hörmətlə yanaşdığı şəxsiyyətlər sırasında yer alıblar. Tarixə yanaşmada hansı mövqedə qərarlaşmaq məsələsi olduqca mübahisəlidir.

Kolstonun var-dövləti məhz qul alveri üzərində qurulmuşdu

Böyük Britaniyada da “heykəl müharibəsi” geniş vüsət alıb. İlk zərbə Bristolda yerləşən, 17-ci əsrdə yaşamış ingilis taciri Edvard Kolstonun heykəlinə dəyib. Narazı kütlə Kolstonun heykəlini postamentdən atıb. Edvard Kolston vaxtilə həm Britaniya parlamentinin üzvü, həm də xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə tanınıb. Vaxtilə bir sıra məktəb, xəstəxana, kilsəni inşa etdirib. Amma Kolstonun var-dövləti məhz qul alveri üzərində qurulmuşdu. 84500 insanı Afrika qitəsindən Britaniya məxsus gəmilərdə daşıyıb özünə böyük sərvət qazanıb.

İnternetdə hətta “Topple the Racists” (“İrqçiləri devirin”) hərəkatına məxsus sayt da yaradılıb. Britaniya adalarında irqçilikdə ittiham olunan bütün tarixi şəxsiyyətlərə ucaldılmış heykəllərin xəritəsi bu saytda yerləşdirilib. “Biz quldarlar və müstəmləkəçilərə ucaldılmış bütün heykəllərin yığışdırılmasının tərəfdarıyıq. Britaniya öz keçmişi barədə həqiqəti bilməlidir, bu, həm də günümüzün düşüncəsini formalaşdırır”, - deyə saytda müraciət yer alıb.

Britaniyanın məşhur siyasətçisi Vinston Çörçilin də heykəlinə qarşı hücum olub, altında “irqçi” ifadəsi yazılıb. İngiltərə tarixinin ən görkəmli şəxsiyyətləri bu gün hər tərəfdən zərbə alırlar. Hazırda britaniyalı feldmarşal, lord Kitçenerin də heykəlinin demontaj olunması təklifi irəli sürülüb. O vaxtilə Afrikada burlara qarşı gedən müharibədə dinc əhali üçün ilk dəfə əsir düşərgəsi yaratması ilə tarixə düşüb. İlk hərbi düşərgələri almanlar yox, məhz ingilislər icad ediblər. Oksfordda isə Britaniyanın müstəmləkəçi siyasətini Cənubi Afrikada reallaşdıran Sesil Rodsun da heykəlinin yığışdırılması təklifi irəli sürülüb. Vaxtilə onun adı Şimali və Cənubi Rodeziyaya verilmişdi. Rods yerli əhalini almaz mədənlərində işə cəlb etmək üçün hər bir sakin üçün mütləq olan vergi də tətbiq etmişdi. Rods pulun nə olduğunu belə bilməyən afrikalıları ağır işlərə cəlb etməyə bu yolla stimullaşdırırdı.

II Leopoldu “10 milyon konqolunun həyatına son qoymuş cəllad” adlandırırlar

Antverpen şəhərinin rəhbərliyi Belçika kralı II Leopolda ucaldılmış heykəli demontaj edib. Şəhər meriyası ölkədə irqçilik və polis zorakılığına qarşı etiraz aksiyalarına belə reaksiya verməli olub. Belçikada II Leopoldun şəxsiyyəti uzun müddətdir ölkədə mübahisə mövzusuna çevrilib. 1865-1909 illərdə hakimiyyətdə olan II Leopold Afrikanın hazırda Konqo Demokratik Respublikasının yerləşdiyi ərazini zəbt edib, burada olduqca qəddar üsul-idarə rejimi yaradıbmış. Bir sıra mənbədə yerli əhalinin sayının xeyli azaldığı, milyonlarla insanın öldüyü bildirilir.

Belçikada fəaliyyət göstərən “Reparons L'Histoire” (“Tarixi təmir edək”) təşkilatı ölkədə krala quraşdırılmış bütün heykəlləri yığışdırmağı tələb edir. Hərəkatın nümayəndələri II Leopoldu “10 milyon konqolunun həyatına son qoymuş cəllad” adlandırırlar.

Fransa müqavimət hərəkatının lideri, 5-ci Respublikanın ilk prezidenti Şarl de Qollun da heykəlinə qarşı hücum olub. De Qollun büstünü sarı rənglə bulayan etirazçılar “Quldarlıq tərəfdarı” sözlərini də postamentin üzərinə həkk ediblər.

Çörçili irqçi da adlandırmaq olar, Britaniyanı faşizmdən xilas etmiş şəxs də

Belə bir prosesin baş verməsininin, əslində, çox aydın səbəbi var. Tarixə baxış bucağı dəyişirsə, keçmişdə qəhrəman kimi qəbul etdiyimiz pərəstiş obyektinə də münasibət dəyişməlidir. Tarixin keşməkeşli anlarında güclü liderlərə, müharibədə qalib gələ biləcək şəxsiyyətlərə ehtiyac yaranırsa, bir az sakit dövrdə bu insanlara yanaşma dəyişir. Belə yanaşmanın ədalətli və ya ədalətsiz olduğunu söyləmək də çətindir, amma belə dövrdə adətən ən böyük zərbəni siyasi liderlər, dövlət rəhbərləri, hərbçilər alır, çünki hakimiyyətdə olan şəxs qeyri-populyar, bəzən qəddar qərar da qəbul etməyə məcburdur. Dövründə düzgün sayılan qərar sonra mütləq başqa nəzər altında analiz edilir.

Çörçilin irqçi baxışlarının olmasna dair məlumat az deyil, amma bu, əsasən, siyasətçinin gənclik dövrünə aid edilir. Sonralar çox güclü bir siyasi lider kimi formalaşan Çörçilin baxışlarında xeyli dəyişikliyin olduğu da məlumdur. Məhz polad iradəsinin hesabına Çörçil nasist Almaniyası ilə heç bir razılığa getmədi, müharibənin sonuna kimi davam gətirdi. Onu irqçi da adlandırmaq olar, Britaniyanı faşizmdən xilas etmiş şəxs də.

Kommunist liderlərinin heykəllərinə daha rast gəlinmir

Yeni ideologiya və düşüncə tərzi mütləq köhnə fikirləri inkar etməlidir. Hər hansı heykəlin yığışdırılması, küçə və şəhər adlarının dəyişdirilməsi tarixin silinməsi yox, sadəcə həmin məkanda baş verən hadisələrin başqa cür şərh edilməsinə bağlıdır. Bu günün qəhrəmanı sabah düşmənə çevrilə bilər. Vaxtilə ABŞ özü də Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olub. Kral III Georqun heykəlləri də bir çox yeri bəzəyib. Sonra hamısı ortadan götürülüb. İndi isə o dövrün qəhrəmanlarının heykəllərini yığışdırmaq tələbi gündəmə gəlib.

Kommunizm dövrünün simvolları ilə mübarizə vaxtilə Azərbaycanda da geniş vüsət almışdı. Lenin, Stalin və digər kommunist liderlərinin heykəllərinə daha rast gəlinmir. Hətta azərbaycanlı kommunist Məşədi Əzizbəyovun həm heykəli yığışdırılıb, həm də adında olan metro stansiyası, küçə və rayonun adı dəyişdirilib. Keçmiş simvollardan tək Nəriman Nərimanov və Ayna Sultanovanın heykəlləri yerində durmaqdadır. Ara-sıra onların da demontaj edilməsi təklifi irəli sürülür.

Heykəl müharibələrində sənət adamları, şair və yazıçıların, bir də mifik qəhrəmanların abidələri daha az zərbəyə məruz qalır. Hətta ölkələr arasında mövcud razılaşmalar əsasında abidə və heykəllərin quraşdırılması adi haldır. Dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin 4 abidəsi Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində ucaldılıb, eyni zamanda böyük rus şairi Aleksandr Puşkinin heykəli də Bakının mərkəzində yüksəldilib.

Bir heykəl götürülüb yerinə başqası yüksəldiləcək

Bəzən böyük mütəfəkkir və şairlərin də heykəlləri zərbəyə məruz qalır. Burada heç bir siyasi motiv və ya əsaslı səbəb olmur. Müasir dövrün vandalları da bəyənmədikləri abidələri dağıtmaq və ya təhqir etməklə məşğul olurlar. Bu ya adi xuliqanlıq hadisəsidir, ya da hər hansı bir kütləvi tədbirdən sonra baş verə bilər. Futbol fanatları sevimli komandanın məğlubiyyətindən sonra qarşıya çıxan hər bir maneəni dağıda da bilərlər. Heykəllər də bu halda hücuma məruz qalırlar.

Azərbaycanın böyük şairi Xurşidbanu Natəvanın Belçikanın Vaterleo şəhərində yüksəldilən abidəsi də vandalların hücumuna məruz qalıb. Özü də bu hadisə bu 2020-ci ilin 8 mart ərəfəsində baş verib. Əlbəttə, bu hadisənin konkret olaraq Natəvana qarşı törədilən bir xuliqanlıq olduğunu da düşünmək doğru olmazdı. Yəqin beynəlxalq qadın gününə olan münasibətin nümunəsidir.

Tarixə yanaşma dəyişdikcə, həmin dövrün görkəmli şəxsiyyətlərinə münasibət də dəyişəcək. Bir heykəl götürülüb yerinə başqası yüksəldiləcək. Növbəti dalğa gələnəcən o da öz növbəsini gözləyəcək.

358
Yazı yazan kişi, arxiv şəkli

Rafiq Tağı 70: Unudulmaz dost, böyük yazıçı, şəfqətli həkim

1184
Qatilləri tapılmadı. Onun qətlə yetirilməsinə görə heç kəs cəza almadı. Burada da qəribə bir simvolika var.

Bu il avqust ayının 5-i tanınmış yazıçı, ədəbiyyatımızın görkəmli və sevilən nümayəndəsi, bıçaqlanaraq qətlə yetirilən Rafiq Tağının 70 yaşı tamam olur.

Yaşasaydı onun üçün təbdəbəli yubiley tədbiri keçirilməyəcəkdi.

Çox güman ki, hər hansı təltif, diplom, medal, mükafat da qəbul etməyəcəkdi.

Uzaqbaşı ailəsi, dostları ilə bu günü qeyd edib, üzündə işıqlı, həlim təbəssümlə növbəti yaşıyla vidalaşacaqdı.

Ona görə yox ki, Rafiq Tağı yazıçı olaraq mükafata layiq deyil, sadəcə dəbdəbəni sevməzdi ustad. Yeri gəlmişkən onun şəxsiyyəti bütün mükafatlardan, bütün təltiflərdən üstün idi. Sağlığında hətta "tanınmış yazıçı" ifadəsini belə, qəbul etmirdi – kifayət qədər tanınsa da, sevilsə də....

Təxminən 9 il əvvəl mənimlə söhbətində demişdi: "Azərbaycanda "titul" haçansa baş vermiş yaltaqlığın nişanəsidir. Titulsuzluq bunun əksidir. Saxta ad və san insana ləzzət eləməsin gərək".

O saxta ad-sandan ləzzət almayacaq qədər böyük şəxsiyyət idi!

Rafiq Tağı həyatda mülayim, yazıda sərt, bəzən acımasız bir imza sahibi idi. Yazısında, müsahibəsində bir nöqtənin, bir hərfin, ən sadə bir fikirin davasını aparan adam, çayxana söhbətlərimizdə necə bu qədər mülayim ola bilirdi? Üzündəki həlim və şəfqətli ifadə ğmrümün sonuna qədər məni izləyəcək! Və tam səmimiyyətimlə düşünürəm ki, Rafiq Tağı mənim ilk ən böyük itkim idi...

Rafiq Tağı
© Photo : Azpolitika
Rafiq Tağı

Bu xoşxasiyyət, mehriban, ipək kimi adamın mətnləri od-alov, üsyan, başdan-başa etiraz idi. Yazılarını oxuyanda, onunla üz-üzə oturub söhbət etməyə, polemikaya girməyə çəkinirdin. Ancaq, əslində böyüklə-böyük, uşaqla-uşaq idi. Azacıq ədəbiyyat işığı gördüyü adamla oturub söhbət etməyə, polemikaya girməyə, bildiklərini bölüşməyə üşənməzdi. O qədər canayaxın, mehriban, gülərüz insan idi ki, insan özündən asılı olmadan bütün dərdini-sərini onunla bölüşməyə qeyri-iradi başlayırdı. Qəfil ayılırdın ki, illərin doğması kimi dərdləşirsən, içini açıb-tökürsən...

Bəlkə də onun sevilməsinin, sayğı görməsinin səbəbi bu sadəlövhlüyü, canayaxınlığı və qayğıkeşliyi idi.

Rafiq Tağı yorulmaz maarifçi idi. Hər söhbətində, hər yazısında oxumağın, mütaliənin faydasını xüsusi vurğulayır, bəzən fikirlərini sərt şəkildə ifadə etməkdən də çəkinmirdi.

"Kitabı nə üçün oxuyurlar: estetik baxışları formalaşdırmaq, incələşdirmək və heyvan səviyyəsindən çıxmaq üçün. Kim dediyim səviyyədə qalmaq istəyirsə, oxumasın – məcbur edən yoxdur." – Onun fikirləridir. Bəzən mütaliənin faydasını, oxumağın önəmini bu cür sərt şəkildə ifadə edir, oxumağın xalqın inkişafı üçün önəmini, dəyərini hər zaman xüsusi vurğulayırdı.

Rafiq Tağı imkansız xəstələrinin müalicəsi üçün dərman alan, xəstəsinin evinə əlidolu – bazarlıq edib gedən tək-tük həkimlərimizdən idi. Bəlkə də onun canayaxınlığı və qayğıkeşliyi, şəfqətli davranışları peşəsindən irəli gəlirdi.

Qətlə yetirilməsi, bıçaqlanması qəfil, gözlənilməz olsa da, özü sanki bunu öncədən duymuşdu və başına gələcəkləri yazıçı həssaslığı ilə həsr etmişdi. Onu hər dəfə xatırlayanda gündəliyimə qeyd etdiyim söhbətləri, ondan aldığım müsahibələri yenidən xatırlayıram, təkrar-təkrar oxuyuram. Qətlə yetirilməsindən təxminən on ay öncə aldığım müsahibəsində bir fikir səsləndirib. Və ölümündən keçən doqquz il ərzində mən hər dəfə bu fikiri xatırlayanda dəhşətə gəlirəm: "Başında Allah ideyası olmayan, humanizmdən bixəbər, ideyalar dünyasından yan keçmiş insandan nə desən gözləmək olar. Durduğum yerdə bıçağı qarnıma soxsalar, şəxsən mən təəccüblənmərəm."

Bəli, o sanki cəhalətin bıçaq zərbəsi ilə həyatını itirəcəyini, qətlə yetiriləcəyini, güzəştə getmədiyi bu savaşda şəhid olacağını öncədən duyurdu. Onu məhz "durduğu yerdə", heç bir səbəbsiz, gözlənilmədən qətlə yetirdilər. Ancaq cəhalət əlindəki bıçağı üzbəüz, gözlərinin içinə baxaraq qarnına soxmağa cəsarət etmədi. Rafiq Tağı ilə birlikdə ədəbiyyatımızı da, mədəniyyətimizi də kürəyindən bıçaqladılar...

Onu Allahsızlıda suçlayırdılar, ancaq Rafiq Tağı Allaha bütün dindarlardan bir köynək daha yaxın idi. Özü etiraf edirdi ki; "həyatımı İsa peyğəmbərin əxlaqına uyğun tərzdə qurmağa çalışıram."

Bu gün yana-yana xatırladığım böyük dost, böyük yazıçı, böyük şəxsiyyət Rafiq Tağı cəhalətin qurbanıdır. Onun işığı qarşısında gözü qamaşanlar bu işığı söndürmək üçün ən ləyaqətsiz yolu seçdi. Və biz öz sevimli yazıçımızı, əziz dostumuzu, ağsaqqalımızı qoruya, mühafizə edə bilmədik.

Qatilləri tapılmadı. Onun qətlə yetirilməsinə görə heç kəs cəza almadı. Bu məqamı düşünəndə sarsılıram. Burada da qəribə bir simvolika var. Çünki, onun qatili konkret bir adam deyil, cəhalət, savadsızlıq və nadanlıq idi. Və cəhaləti cəzalandırmağın yeganə yolu bu cəmiyyəti, bu toplumu maarifləndirmək, onun işığının, bilgisinin artmağına, çoxlamasına çalışmaqdır. Oxunan hər kitab, yazılan hər cümlə, gələcəyə ümidlə və arzuyla addımlayan hər bir gənc, alıb evimizə apardığımız hər bir kitab, Rafiq Tağının qatilindən aldığımız qisas, cəhalətə meydan oxumağımızsa o qatilə verdiyimiz ən böyük cəzadır.

Sənin ruhun qarşısında baş əyirəm dəyərli ustad, əziz dost...və ümid edirəm ki, hökmən görüşəcəyik!

1184
ABŞ-da epidemioloji vəziyyət

Mayk Pompeo, ərəblərin gecikmiş atomu, sosial lift xoşbəxtlik

894
(Yenilənib 20:16 03.08.2020)
Pul, həqiqətən də bəzən xoşbəxtlikdir. Və ya hansısa fikir adamının söylədiyi kimi – “Pul xoşbəxtlik gətirmir, amma bədbəxtlik baş verəndə çox kömək edir”.

BAKI, 3 avqust — Sputnik. 7x7 həftənin yaddaqalan hadisələrini şərh edir

Pərdə arxasındakı bəla

Əksər ehtimallar “taclı bəla”nın tezliklə həyatımızdan çıxmayacağını deyir. Bəzi qənaətlər isə hətta belədir ki, koronavirus əbədi olaraq bizimlə qalacaq, onun ilin sonunadək yoxa çıxacağına dair proqnozlar nikbin yanaşmanın məhsuludur. Ötən həftə dünyada bu xəstəliyə yoluxanların sayı 18 milyonu ötdü. Rəqəmlər şərtidir, bütün xəstələri qeydə almaq, sadəcə, mümkün deyil. Məlum olmayan təkcə xəstələr, onların sayı deyil. Pandemiyanın hansısa güc mərkəzləri tərəfindən idarə olunduğuna, Yer kürəsində insan sayının kəskin azaldılmasına hesablanmış proqram olduğuna dair mülahizələrin inandırıcılıq gücü də getdikcə daha çox artır. ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeonun Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Çinə satılmasına dair açıqlaması pərdə arxasında nələrinsə baş verməsinin növbəti ifadəsidir.

Alzheymer

Ötən həftə Paşinyan Rusiya kanalına müsahibədə “Qarabağ xalqı”ndan, Ermənistanın “konstruktiv” mövqeyinə qarşı Azərbaycanın “güc tətbiqi”ndən və s. danışıb. Tovuz istiqamətində gözləmədiyi səviyyədə cavab alan Ermənistanın diplomatik müstəvidə də küncə sıxılmasından sonra Nikolun sərsəmləmələri daixili auditoriya qarşısında itirilmiş xalların geri qaytarılmasına hesablanmış cəhdlərdir.

Rusiya televiziyasına müsahibəsində Paşinyanın gileyi də aydın sezilir. KTMT-dən gözlədiyi dəstəyi ala bilməyən baş nazir təbii olaraq məyusdur və Kremli Ankara ilə üz-üzə qoyaraq Türkiyənin münaqişəyə təsirini neytrallaşdırmağa çalışır. Sitat: “Türkiyə və Azərbaycan Minsk qrupunu prosesdən qovmaq istəyir. Rusiya isə susur”.

Rusiyada isə Paşinyanı Sorosun adamı kimi qəbul edirlər. Daxili böhran, diplomatik sahədəki uğursuzluqlar deməyə əsas verir ki, Nikol da tezliklə sələflərinin ardınca gedəcək.

Genetik yaddaş

Okeanın o biri üzündə də erməni lobbisi üçün xoş deyil. ABŞ konqresində Azərbaycan əleyhinə düzəlişə nail ola bilməmələri bir yana, Azərbaycanın torpaqlarının işğalı nəticəsində məcburi köçkünlərin pozulmuş hüquqları ilə bağlı düzəlişin konqresə təqdim olunmasının yaratdığı “duş effekti”nin təsiri keçməmiş Los-Anceles polisi erməni lobbisinin yalanını ifşa edib. Ermənilər sosial media platformalarında azərbaycanlıların bu şəhərdə keçirilmiş aksiyalarda silahlı olduqlarını, bununla bağlı polisə məlumat verdiklərini, polisin onların silahlarını müsadirə etdiyini, ancaq aksiya gedə-gedə onlara geri qaytardığını iddia ediblər.

Nə qədər də gülməli səslənir, deyilmi? ABŞ polisinin bu cür addım atması üçün hansı marağı ola bilər?! Erməni kimliyi, böhtançılıq, dezinformator genetik yaddaşı, deməli, dağları, dərələri, okeanları aşsan da, özünü göstərməlidir.

Azərbaycanlıların Orduya dəstək aksiyası, arxiv şəkli
© Photo : Consulate General of the Republic of Azerbaijan in Los Angeles

İslam kasıblığı

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində ərəb dünyasında ilk atom elektrik stansiyası – “Baraka” işə salınıb. Dünyanın neft ehtiyatlarının 10%-nə sahib olan, ən zəngin ölkələrdən birinə çevrilmiş BƏƏ-nin yalnız indi belə bir stansiyaya sahib olması islam dünyasının elm və texnologiyaya münasibəti, bugünkü dünyanın çağırışlarından nə qədər geri qaldığının göstəricisi sayıla bilər. Bu, hələ islam dünyasının ən qabaqcıl ölkələrindən biridir. Bəli, təəssüflər ki, bu gün dünyanın ən geridə qalmış ölkələri sırasında müsəlmanların yaşadıqları ölkələr üstünlük təşkil edir. Bir zamanlar elmin beşiyi sayılan islam ölkələrinin orta əsrlərdən sonra bu sahədəki tənəzzülü onların qabaqcıq Qərbdən asılılığını şərtləndirib.

Sosial lift

Azərbaycan isə yeni texnologiyaların tətbiqində, eləcə də elm və təhsil sahəsində islam dünyasının aqibəti ilə üzləşmək istəmir. Postneft dövründə bizi yalnız insan kapitalı xilas edəcək. Odur ki, ölkəmizdə təhsilin prioritet istiqamətlərdən biri elan edilməsi təsadüfi deyil. Ötən həftənin ən mühüm hadisələrindən biri yeni təhsil nazirinin təyin olunması idi. Yeni nazir Emin Əmrullayev həftə ərzində ən çox müzakirə olunan sima idi. İnsafən, deyək ki, onun haqqında neqativ fikrə rast gəlmək mümkün deyildi. “Background”u və imici E.Əmrullayevdən gözləntiləri də artırır – hamı onun təhsil sahəsində ciddi nəticələr əldə edəcəyinə inanır.

Və başqa bir məsələ  - E.Əmrullayevin nazir təyin olunması idarəçilikdə sosial liftin işlədiyini də göstərir. Yəni ən yüksək postlara təyin olunmaq üçün “dayday” tələb olunmur, bilik və bacarıqlar, işgüzarlıq və müsbət imic lifti hərəkətə gətirə bilir.

SMM narkotacirlər

Sosial şəbəkələr bu gün biznes sahələrinin inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır. Şirvan şəhərində narkotik satıcısı da bu imkanlardan istifadə etmək istəyib.  Ancaq polis gəncə mane olub. Məlum olub ki, təqsirləndirilən şəxs S.Məmmədov müxtəlif sosial şəbəkələrdə canlı yayımlar açıb və izləyicilərə psixotrop maddə olan metamfetaminin hansı qaydada istifadə edilməsini göstərib, eyni zamanda narkotik vasitələrin həm alışı, həm də satışı ilə məşğul olduğunu qeyd edərək ticarəti genişləndirmək istəyib. Amma göründüyü kimi, alınmayıb...

Pul xoşbəxtlikdirmi?

Həftənin daha bir yaddaqalan hadisəsi kriminalla bağlıdır. Eyni həyətdə yaşayan qardaşlar arasında yaranan mübahisə qanla nəticələnib. Belə ki, sərxoş vəziyyətdə olan 50 yaşlı N.Şirinov qardaşı, 1957-ci il təvəllüdlü Z.Şirinova bıçaqla hücum edərək əvvəlcə sağ qoluna, sonra isə sinə nahiyəsinə xəsarət yetirib. Daha sonra o, bıçağın tiyəsi ilə qardaşı oğlunun göz nahiyəsinə zərbə endirib. Məlumata görə, Z.Şirinovun sinəsinə dəyən bıçaq zərbəsi köynəyin cibindəki pula batdığından dərinə işləməyib və onun həyatını xilas edib. Deməli, pul, həqiqətən də bəzən xoşbəxtlikdir. Və ya hansısa fikir adamının söylədiyi kimi – “Pul xoşbəxtlik gətirmir, amma bədbəxtlik baş verəndə çox kömək edir”.

894
Əlaqədar
Ağsaqqalın resepti, amerikalının məktubu, kollektiv mübarizə və toylar
“Gallup”, Türkiyənin əzələsi və "oh, my god!"
Yəhudi şagird, ala qarğa, Rəşad Sadıqov və dərə-təpə düz, iki yüz
"Food City", “beşinci təkər” və Rəhim Qazıyev
"Bu, bir oyundur" dediyimiz COVİD-19 artıq başımıza oyun açır
 Rusiyanın hərbi polisi Suriyada, arxiv şəkli

"Onları qiymətləndirmədik": Qərb ilk dəfə rusların Suriyada hərbi uğurunu tanıyıb

0
Amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

BAKI, 7 avqust — Sputnik, Andrey Kots. Rusların yardımı olmasaydı Bəşər Əsəd müharibəni uduzardı – amerikalılar etiraf edirlər ki, məhz Moskvanın, həmçinin İranın və "Hizbullah"ın müdaxiləsi Suriya ordusuna ölkənin böyük bir hissəsini qanunsuz silahlı qruplardan geri almağa imkan verib. Konqresin tədqiqat xidməti "Suriyada Silahlı Münaqişəyə və ABŞ-ın Reaksiyasına Dair İcmal" adlı 49 səhifəlik məruzəsində belə bir qənaətə gəlib. Hərbi analitiklər başqa nəyə diqqət yetirir və hansı proqnozları veriblər? Cavabı RİA Novosti-nin materialında.

Qüvvələr nisbəti

Sənəd Suriyanın xəritəsini göstərir. Ölkənin mərkəzi, qərb və cənub hissələrinə Bəşər Əsəd hökuməti nəzarət edir – ABŞ-ın Ət-Tənf hərbi bazasının yerləşdiyi İordaniya ilə sərhəddəki kiçik anklav istisna olmaqla. Şimal-qərbdə İdlib əyaləti silahlı qrupların əlindədir. Fəratın şimal və şərqindəki ərazilər – yəni Suriyanın təxminən üçdə biri – kürdlərin nəzarətindədir.

Amma burada analitiklər səhv edirlər, çünki faktiki olaraq həmin ərazilərə məhz Vaşinqton nəzarət edir. Burada amerikalıların sayı azdır – məruzəyə görə, təxminən 600 nəfər. Lakin onlar karbohidrogenlərlə zəngin olan bu regionda əsas neft yataqları ətrafında mövqe tutublar. Bundan başqa, Suriyanın şərqində özəl hərbi şirkətlərin yüzlərlə döyüşçüsü fəaliyyət göstərirlər. Sənəddə bildirilir ki, Suriyanın rəsmi hökuməti ABŞ-ın bu regionda hərbi iştirakını qanunsuz hesab edir. Ancaq Vaşinqtonda deyirlər ki, neft yataqlarını terrorçulardan qorumaq lazımdır.

Məruzə müəllifləri bəzən Əsəd ordusu ilə toqquşmaların baş verdiyini gizlətmirlər. Belə ki, onlar bu ilin fevralında Qamışlı yaşayış məntəqəsindəki blokpostda Suriya hərbçilərinin ABŞ Silahlı Qüvvələrinin patrulunu atəşə tutduğunu iddia edirlər. Heç kəs xəsarət almayıb.

Bundan başqa, ölkənin şimal-şərqində Rusiya və Amerika hərbçilərinin birbaşa qarşıdurmasının artması da qeyd olunur. İnternetdə ABŞ ordusunun zirehli avtomobillərinin Rusiya hərbi polis avtomobillərinin hərəkətinə maneə törətməyə çalışdığını göstərən onlarla videoçarx yayılıb. İş, xoşbəxtlikdən, atışmaya çıxmayıb.

Rusiya getməyəcək

Ümumilikdə amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

Analitiklər yazır: "ABŞ Moskvanın Suriyadan Yaxın Şərqdə öz nüfuzunu artırmaq üçün plasdarm kimi istifadə etmək imkanlarını və istəyini lazımı səviyyədə qiymətləndirməyib. Rusiya, İran və ya onların "proksi"ləri ilə birbaşa hərbi toqquşmaları istisna etmək olmaz".

Məruzənin müəllifləri təəssüflə qeyd edirlər ki, Dəməşqə təzyiq göstərmək getdikcə daha da çətinləşir. Cəbhə xəttini, ilk növbədə, Rusiya aviasiyası və xüsusi təyinatlılarının yardımı ilə Suriya paytaxtından uzağa atmaq mümkün olub, ölkənin böyük bir hissəsi isə "rejim"in nəzarəti altındadır. Bəşər Əsədin siyasi əleyhdarlarının əlində praktiki olaraq kart qalmayıb. Eyni zamanda, kürdlər getdikcə Dəməşqlə yaxınlıq qururlar. Deməli, mərkəzi hökumət şərq və şimal üzərində nəzarəti özünə qaytara bilər.

İŞİD hələ də təhlükəlidir

2018-ci ilin dekabrında Donald Tramp İŞİD üzərində qələbəni elan edib. Lakin analitiklər hesab edirlər ki, qruplaşma hələ də darmadağın edilməyib. ABŞ-ın müttəfiqləri 2019-cu ilin martında İŞİD-in Suriyadakı son istinad məntəqələrini ələ keçiriblər. Lakin terrorçular həm Suriyada, həm də İraqda komandanlıq və idarəçilik strukturunu qoruyub saxlayıblar. Deməli, hələ də zərbə vura bilərlər.

Daha bir təhlükə hazırda İŞİD-in təxminən on min döyüşçüsünün saxlanıldığı hərbi əsirlər düşərgəsidir. Onlar əsasən ölkənin şimalında yerləşir və kürd bölmələri tərəfindən qorunur. Bundan başqa, ekstremistlərin ailə üzvləri üçün düşərgələr var. Onların ən böyüyü – Əl-Holda 66 minədək terrorçu arvadları və uşaqları saxlanılır. Analitiklərin fikrincə, yaraqlılar orada təbliğatı davam etdirirlər, məhbusların döyüş ruhunu dəstəkləyirlər. İŞİD isə tərəfdarlarını azad etmək üçün basqınlar planlaşdırır.

Kürd rəhbərliyi əsirlərin mühafizəsi üçün güc çatışmazlığı olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Amerikalılar kömək etməyə tələsmirlər – Vaşinqton yaraqlıların doğma ölkələrinin onları cəza çəkmək üçün evlərinə repatriasiya etməsinə təkid edir. Amma heç kim "öz" terrorçularını qaytarmaq istəmir və bundan yayınmaq üçün müxtəlif bəhanələr ortaya qoyur.

Problemli əyalət

Ən isti nöqtə İdlib əyalətidir. Orada indi Suriya, Rusiya, İran və Türkiyə fəaldır. Orada ABŞ ordusu yoxdur, amma amerikalılar dəfələrlə "Əl-Qaidə" ilə bağlı dəstələrə zərbələr endiriblər. Qeyri-dövlət birləşmələri "Həyat Təhrir Əş-Şam", "Xurəs Əd-Din", "Suriya Milli Ordusu", "Hizbullah" və digər qruplaşmalarla təmsil olunurlar. İŞİD döyüşçüləri də oradadır.

"İdlibin şimal rayonları müxalifət qüvvələrinin nəzarətində olan yeganə regiondur. Yerli qruplar 2011-ci ildə Dəməşqə meydan oxuyanların qalığıdır. Martın 5-dən etibarən İdlibdə Türkiyə və Rusiya prezidentlərinin razılığı əsasında sülh elan edilib. Onların qoşunları M4 strateji marşrutunu birgə patrul edirlər", - analitiklər vurğulayırlar.

Məruzənin müəllifləri bildirirlər ki, silahlıların atəş açmasına baxmayaraq, atəşkəs rejimini saxlamaq hələ ki, mümkündür.

0