Etirazçılar ABŞ-da Xristofor Kolumbun heykəlinin başını qoparıblar, arxiv şəkli

“Heykəl müharibəsi”: bu günün qəhrəmanı sabah zibillikdə yer ala bilər

364
(Yenilənib 21:35 30.06.2020)
Tarixə baxış bucağı dəyişirsə, keçmişdə qəhrəman kimi qəbul etdiyimiz pərəstiş obyektinə də münasibət dəyişməlidir

BAKI, 30 iyun — Sputnik. ABŞ-da qaradərili Corc Floydun polis zorakılığı nəticəsində ölməsi ölkənin bir sıra şəhər və ştatında polislə ciddi qarşıdurmaya, talan və yanğına səbəb oldu. ABŞ-da proses səngisə də, etiraz dalğası başqa ölkələrə yayıldı. Avropa Birliyi və Böyük Britaniyada etiraz edənlər əsasən irqçiliyə və polis zorakılığına qarşı çıxış etdilər. Bu etiraz aksiyalarının qəribə bir təzahürü də ortaya çıxdı. Polisə qarşı yönəlmiş etiraz birdən-birə istiqamətini dəyişib “heykəl müharibəsinə” çevrildi.

Bir gün öncə Xristofor Kolumbun heykəli də məhv edilmişdi

İlk növbədə ABŞ-ın Virciniya ştatında yerləşən Riçmond şəhərində bir neçə heykəl zədələndi. Amerika Konfederativ Ştatlarının prezidenti Ceferson Devisin və konfederasiyanın daha 4 tərəfdarının heykəli dağıdıldı. Bir gün öncə isə Riçmonda Amerika qitəsini ilk dəfə dünya üçün kəşf edən Xristofor Kolumbun heykəli də məhv edilmişdi. Kolumbun heykəlləri həmçinin Boston və Sent-Pole şəhərlərində də darmadağın edilib. “Black Lives Matter” (“Qaraların həyatı önəmlidir”) təşkilatının fəalları dəfələrlə Kolumbu yerli əhalinin soyqırımında ittiham ediblər.

ABŞ-da bir sıra tarixi şəxsiyyətə ucaldılmış heykəllərin sökülməsi, tarixi adların dəyişdirilməsi üçün ciddi tələblər irəli sürülüb. Afroamerikalıların irqçilik və quldarlığın rəmzi kimi qəbul etdiyi ABŞ prezidentləri Corc Vaşinqton və Tomas Ceferson bu dövlətin qurucuları olaraq ağdərili əhalinin hörmətlə yanaşdığı şəxsiyyətlər sırasında yer alıblar. Tarixə yanaşmada hansı mövqedə qərarlaşmaq məsələsi olduqca mübahisəlidir.

Kolstonun var-dövləti məhz qul alveri üzərində qurulmuşdu

Böyük Britaniyada da “heykəl müharibəsi” geniş vüsət alıb. İlk zərbə Bristolda yerləşən, 17-ci əsrdə yaşamış ingilis taciri Edvard Kolstonun heykəlinə dəyib. Narazı kütlə Kolstonun heykəlini postamentdən atıb. Edvard Kolston vaxtilə həm Britaniya parlamentinin üzvü, həm də xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə tanınıb. Vaxtilə bir sıra məktəb, xəstəxana, kilsəni inşa etdirib. Amma Kolstonun var-dövləti məhz qul alveri üzərində qurulmuşdu. 84500 insanı Afrika qitəsindən Britaniya məxsus gəmilərdə daşıyıb özünə böyük sərvət qazanıb.

İnternetdə hətta “Topple the Racists” (“İrqçiləri devirin”) hərəkatına məxsus sayt da yaradılıb. Britaniya adalarında irqçilikdə ittiham olunan bütün tarixi şəxsiyyətlərə ucaldılmış heykəllərin xəritəsi bu saytda yerləşdirilib. “Biz quldarlar və müstəmləkəçilərə ucaldılmış bütün heykəllərin yığışdırılmasının tərəfdarıyıq. Britaniya öz keçmişi barədə həqiqəti bilməlidir, bu, həm də günümüzün düşüncəsini formalaşdırır”, - deyə saytda müraciət yer alıb.

Britaniyanın məşhur siyasətçisi Vinston Çörçilin də heykəlinə qarşı hücum olub, altında “irqçi” ifadəsi yazılıb. İngiltərə tarixinin ən görkəmli şəxsiyyətləri bu gün hər tərəfdən zərbə alırlar. Hazırda britaniyalı feldmarşal, lord Kitçenerin də heykəlinin demontaj olunması təklifi irəli sürülüb. O vaxtilə Afrikada burlara qarşı gedən müharibədə dinc əhali üçün ilk dəfə əsir düşərgəsi yaratması ilə tarixə düşüb. İlk hərbi düşərgələri almanlar yox, məhz ingilislər icad ediblər. Oksfordda isə Britaniyanın müstəmləkəçi siyasətini Cənubi Afrikada reallaşdıran Sesil Rodsun da heykəlinin yığışdırılması təklifi irəli sürülüb. Vaxtilə onun adı Şimali və Cənubi Rodeziyaya verilmişdi. Rods yerli əhalini almaz mədənlərində işə cəlb etmək üçün hər bir sakin üçün mütləq olan vergi də tətbiq etmişdi. Rods pulun nə olduğunu belə bilməyən afrikalıları ağır işlərə cəlb etməyə bu yolla stimullaşdırırdı.

II Leopoldu “10 milyon konqolunun həyatına son qoymuş cəllad” adlandırırlar

Antverpen şəhərinin rəhbərliyi Belçika kralı II Leopolda ucaldılmış heykəli demontaj edib. Şəhər meriyası ölkədə irqçilik və polis zorakılığına qarşı etiraz aksiyalarına belə reaksiya verməli olub. Belçikada II Leopoldun şəxsiyyəti uzun müddətdir ölkədə mübahisə mövzusuna çevrilib. 1865-1909 illərdə hakimiyyətdə olan II Leopold Afrikanın hazırda Konqo Demokratik Respublikasının yerləşdiyi ərazini zəbt edib, burada olduqca qəddar üsul-idarə rejimi yaradıbmış. Bir sıra mənbədə yerli əhalinin sayının xeyli azaldığı, milyonlarla insanın öldüyü bildirilir.

Belçikada fəaliyyət göstərən “Reparons L'Histoire” (“Tarixi təmir edək”) təşkilatı ölkədə krala quraşdırılmış bütün heykəlləri yığışdırmağı tələb edir. Hərəkatın nümayəndələri II Leopoldu “10 milyon konqolunun həyatına son qoymuş cəllad” adlandırırlar.

Fransa müqavimət hərəkatının lideri, 5-ci Respublikanın ilk prezidenti Şarl de Qollun da heykəlinə qarşı hücum olub. De Qollun büstünü sarı rənglə bulayan etirazçılar “Quldarlıq tərəfdarı” sözlərini də postamentin üzərinə həkk ediblər.

Çörçili irqçi da adlandırmaq olar, Britaniyanı faşizmdən xilas etmiş şəxs də

Belə bir prosesin baş verməsininin, əslində, çox aydın səbəbi var. Tarixə baxış bucağı dəyişirsə, keçmişdə qəhrəman kimi qəbul etdiyimiz pərəstiş obyektinə də münasibət dəyişməlidir. Tarixin keşməkeşli anlarında güclü liderlərə, müharibədə qalib gələ biləcək şəxsiyyətlərə ehtiyac yaranırsa, bir az sakit dövrdə bu insanlara yanaşma dəyişir. Belə yanaşmanın ədalətli və ya ədalətsiz olduğunu söyləmək də çətindir, amma belə dövrdə adətən ən böyük zərbəni siyasi liderlər, dövlət rəhbərləri, hərbçilər alır, çünki hakimiyyətdə olan şəxs qeyri-populyar, bəzən qəddar qərar da qəbul etməyə məcburdur. Dövründə düzgün sayılan qərar sonra mütləq başqa nəzər altında analiz edilir.

Çörçilin irqçi baxışlarının olmasna dair məlumat az deyil, amma bu, əsasən, siyasətçinin gənclik dövrünə aid edilir. Sonralar çox güclü bir siyasi lider kimi formalaşan Çörçilin baxışlarında xeyli dəyişikliyin olduğu da məlumdur. Məhz polad iradəsinin hesabına Çörçil nasist Almaniyası ilə heç bir razılığa getmədi, müharibənin sonuna kimi davam gətirdi. Onu irqçi da adlandırmaq olar, Britaniyanı faşizmdən xilas etmiş şəxs də.

Kommunist liderlərinin heykəllərinə daha rast gəlinmir

Yeni ideologiya və düşüncə tərzi mütləq köhnə fikirləri inkar etməlidir. Hər hansı heykəlin yığışdırılması, küçə və şəhər adlarının dəyişdirilməsi tarixin silinməsi yox, sadəcə həmin məkanda baş verən hadisələrin başqa cür şərh edilməsinə bağlıdır. Bu günün qəhrəmanı sabah düşmənə çevrilə bilər. Vaxtilə ABŞ özü də Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olub. Kral III Georqun heykəlləri də bir çox yeri bəzəyib. Sonra hamısı ortadan götürülüb. İndi isə o dövrün qəhrəmanlarının heykəllərini yığışdırmaq tələbi gündəmə gəlib.

Kommunizm dövrünün simvolları ilə mübarizə vaxtilə Azərbaycanda da geniş vüsət almışdı. Lenin, Stalin və digər kommunist liderlərinin heykəllərinə daha rast gəlinmir. Hətta azərbaycanlı kommunist Məşədi Əzizbəyovun həm heykəli yığışdırılıb, həm də adında olan metro stansiyası, küçə və rayonun adı dəyişdirilib. Keçmiş simvollardan tək Nəriman Nərimanov və Ayna Sultanovanın heykəlləri yerində durmaqdadır. Ara-sıra onların da demontaj edilməsi təklifi irəli sürülür.

Heykəl müharibələrində sənət adamları, şair və yazıçıların, bir də mifik qəhrəmanların abidələri daha az zərbəyə məruz qalır. Hətta ölkələr arasında mövcud razılaşmalar əsasında abidə və heykəllərin quraşdırılması adi haldır. Dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin 4 abidəsi Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində ucaldılıb, eyni zamanda böyük rus şairi Aleksandr Puşkinin heykəli də Bakının mərkəzində yüksəldilib.

Bir heykəl götürülüb yerinə başqası yüksəldiləcək

Bəzən böyük mütəfəkkir və şairlərin də heykəlləri zərbəyə məruz qalır. Burada heç bir siyasi motiv və ya əsaslı səbəb olmur. Müasir dövrün vandalları da bəyənmədikləri abidələri dağıtmaq və ya təhqir etməklə məşğul olurlar. Bu ya adi xuliqanlıq hadisəsidir, ya da hər hansı bir kütləvi tədbirdən sonra baş verə bilər. Futbol fanatları sevimli komandanın məğlubiyyətindən sonra qarşıya çıxan hər bir maneəni dağıda da bilərlər. Heykəllər də bu halda hücuma məruz qalırlar.

Azərbaycanın böyük şairi Xurşidbanu Natəvanın Belçikanın Vaterleo şəhərində yüksəldilən abidəsi də vandalların hücumuna məruz qalıb. Özü də bu hadisə bu 2020-ci ilin 8 mart ərəfəsində baş verib. Əlbəttə, bu hadisənin konkret olaraq Natəvana qarşı törədilən bir xuliqanlıq olduğunu da düşünmək doğru olmazdı. Yəqin beynəlxalq qadın gününə olan münasibətin nümunəsidir.

Tarixə yanaşma dəyişdikcə, həmin dövrün görkəmli şəxsiyyətlərinə münasibət də dəyişəcək. Bir heykəl götürülüb yerinə başqası yüksəldiləcək. Növbəti dalğa gələnəcən o da öz növbəsini gözləyəcək.

364
Redaktorun iş masası, arxiv şəkli

İslahatlar dalğası mediamıza çatdı: bizi gözləyir?

17
(Yenilənib 09:44 16.01.2021)
"Cidanı çuvalda gizlətmək" mümkün olmadığı kimi, mediamızın inkişafından məsul olan, bir zamanlar Vüqar Səfərli kimi laqeyd, jurnalistikadan xəbərsiz bir məmurun rəhbərlik etdiyi AR Prezidenti yanında KİVDF-nin qanunsuz əməlləri də gizli qalmadı.

Nəhayət ki, media sahəsindəki boşluqlar dövlətin diqqətini çəkdi.

Şəxsən mən dəfələrlə bu mövzuda yazsam da, səsimi lazımı şəxslərə eşitdirə bilmirdim.

Çünki, səsimizi eşitməli və eşitdirməli olan kəslər, səsimizi batırmaq üçün çabalayırdılar.

Bəli, mediamızın “başbilənləri” problemdən, haqsızlıqdan, qanun pozuntularından danışan şəxsləri ciddiyə almırdı, imkan olduqca səsimizi batırırdılar.

Onlar ancaq öz ətraflarındakı şəxsləri dinləyir, onlara “ləbbeyk” deyənlərin yolunu açırdılar.

Mediamızın vəziyyəti barədə uzun-uzadı yazmağa ehtiyac görmürəm, aidiyyatı olan hər kəs, hər şeyi bilir.

İllərdir baş alıb gedən ədalətsizliklər, mənimsəmələr, korrupsiya və israf nəhayət ki, dövlətin diqqətini çəkdi.

“Cidanı çuvalda gizlətmək” mümkün olmadığı kimi, mediamızın inkişafından məsul olan, bir zamanlar Vüqar Səfərli kimi laqeyid, jurnalistikadan xəbərsiz bir məmurun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun qanunsuz əməlləri də gizli qalmadı. İslahatlar dalğası mediamıza da gəlib çatdı.

***

Ölkə prezidenti “Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında” fərman imzalayıb. Fərmana əsasən, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondu ləğv edilib və onun bazası əsasında “Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi” publik hüquqi şəxs yaradılıb.

Mediamıza, jurnalistlərimizə, zəhmətkeşlərimizə xeyirli, uğurlu olsun.

Baş verəcək hadisələri qabaqlamaq istəməzdim, ancaq dünən efirlərin birində illərdir media sahəsində hər cür qanun pozuntusu, korrupsiya ilə məşğul olmuş “başbilənlərdən” birinin ölkə prezideninin yeni fərmanını şərh etdiyini görəndə dalağım sancdı.

Nədənsə mənə elə gəlir ki, rüşvətə, korrupsiyaya, KİVDF-nin maxinasiyalarına bulaşmış insanlar bu sahədən uzaqlaşmadıqca, mediamız rahat nəfəs ala bilməyəcək.

İllərdir mətbuatın nəfəsini kəsən bu adamların indi islahatları dəstəkləməsi, yeni yaranan quruma təsir imkanları, ağız dolusu ədalətdən danışması məni çox narahat edir.

***

Düşünürəm ki, “Kütləvi İnformasiya Vasitələri haqqında” qanuna ediləcək dəyişikliklər ictimaiyyətin geniş müzakirəsinə çıxarılmalıdır.

Bu günə qədər edilən dəyişikliklər qənaətbəxş olmadığı üçün, bundan sonrakı proseslərdə ictimai fikir nəzərə alınmalıdır.

İndi diqqət daha çox KİV-nin qeydiyyatı məsələsinə çəkilir, jurnalistikaya aidiyyatı olmayan şəxslərin bu sahədə olmasından narahatlıq bildirir. Halbuki, mətbuatımızın yüzlərlə həll olunması vacib, aktual problemləri var.

Sosial şəbəkələrin, vətəndaş jurnalistikasının, blogerliyin geniş yayıldığı cəmiyyətdə, medianın inkişaf perispektivləri müasir texnologiyalardan kənarda müzakirə olunmamalıdır.

Qanunvericilikdə ediləcək dəyişikliklər medianın reklam bazarının formalaşmasına geniş dəstəyi də nəzərdə tutulmalı, mətbuata mümkün azadlıqlar verilməlidir.

Heç bir funksionallığı olmayan qəzetlərə dövlətin maddi dəstəyi dayandırılmalıdır.

Azad fikrə, azad sözə şərait yaradılmalı, ölkədə ciddi, dövlətçilik maraqlarını düşünən müxalif mətbuatın formalaşmasına imkan verilməlidir.

Şəxsən mən media sahəsindəki islahatların müsbət nəticələrini tezliklə görmək istəyirəm.

17
Xəzər, arxiv şəkli

Dəniz şəhəri olsaq da, bir azdan havanı Kanadadan almalı olacağıq

40
Bakının girişində xəzriyə bir heykəl quraşdırmaq da yerinə düşərdi, çünki bizim eləmədiyimizi bu xeyirli külək edir

Uzunömürlü insanların çoxu adətən dağ rayonu, ya da təmiz havası olan dəniz kənarında yaşayır. Oksigeni bol olan istənilən məkanda xəstələnmək şansı da azdır. Təmiz, yodlu-bromlu dəniz havası insanın uzun müddət sağlam yaşamasına zəmin ola bilər.

Şəhər havasının korlanmasına yüzlərlə amil təsir edir

Böyük şəhərlərdə sinə dolusu nəfəs almaq artıq çoxdan müşkülə çevrilib. Əgər burada artıq 1 milyondan artıq insan yaşayırsa, deməli, istəsən də, istəməsən də, təmiz hava qıtlaşır. Özü də müasir meqapolislərin bir çoxunda insan sayı on milyonlarla ölçülür. Şəhər havasının korlanmasına isə yüzlərlə amil təsir edir.

Milyonlarla bir yerə toplanan insanın nəfəs alması, şəhərlərdə saxlanılan ev heyvanları, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan zibil, sənaye müəssisələri, ziyanlı istehsalat, aviasiya, ictimai və gəmi nəqliyyatı, nəhayət şəxsi avtomobillər sakinlərin həyatını dözülməz edir. Şəhər insanı isə daim özünə rahat şərait yaratmağa çalışır. Tez-tez evini təmir edir, hələ dünən bəh-bəhlə dükandan aldığı əşyanı bu gün zibilə atır, çox yeyir, gəzir, idmanla məşğul olur, avtomobili, kompüteri və smartfonu daha dəblisi ilə əvəzləyir. Hər bir əməliyyat bu və ya digər formada şəhərin havasını çirkləndirir.

London, Nyu-York, İstanbul, Moskva, Pekin, Tokio, Seul kimi meqapolislərdə təmiz hava problemi çoxdan mövcuddur. Oksigen balonlarını Yaponiyada 2006-cı ildən satırlar. Nisbətən təmiz havası olan ölkələr artıq bu “məhsul”u satmaqla gəlir əldə edirlər. Əhalisi az, havası isə zəngin olan Kanada neçə müddətdir Çinə dağ havası yollayır. Eynilə dağ havasını dünya bazarında satan İsveçrə şirkəti də var. Pekin həm də dünyanın ən çirkli şəhərlərindən sayılır. Bəzi tədqiqatçılar Pekində nəfəs almağı gündə 40 siqaret çəkməklə bir tuturlar. Kanada havası Çində olduqca yaxşı satılır. 

Hava yoxdursa, deməli, həyat yoxdur

Hər bir şəhər, hər bir dövlət havanın çirklənməsi ilə bacardığı qədər mübarizə aparır. Deyək, 100-150 il öncə Londonda evlər daş kömürlə qızdırılırdı. Bu prosesdə yaranan tullantılar Böyük Britaniyanın paytaxtını dünyanın ən çirkli şəhərinə çevirmişdi. Nə nəfəs almaq olurdu, nə də normal yaşamaq. Təbii qaz peyda olduqdan sonra London meriyası daş kömürlə evləri qızdırmağı qadağan edir və şəhərin havası xeyli təmizlənir. Hazırda London daha bir problemlə üz-üzədir: əhalisi 10 milyona yaxınlaşan şəhərdə rahat nəfəs almağa ərazi qalmayıb. İnsanlar və avtomobillər paytaxtın havasını dəhşətli dərəcədə çirkləndirir. İndi də daha sərt qaydalar tətbiq edilməyə başlanılıb. Londonun mərkəzinə keçid pulludur, maşın saxlamaq da əlavə pul tələb edir. Yaxın illərdə şəhərdə duru yanacaqla işləyən avtomobillərin tam olaraq hidrogen yanacağına keçəcəyi, elektromobillərin geniş yayılacağı gözlənilir.

Sərt qaydalar tək Londonda deyil, həm də Avropanın bir çox ölkəsində tətbiq edilib. Yaxın gələcəkdə benzinlə işləyən avtomobillərin tam olaraq ekoloji təmiz yanacaqla çalışan nəqliyyat vasitələri ilə əvəzlənməsi bütün böyük şəhərlərin rəhbərliyi üçün prioritet məsələdir. Hava yoxdursa, deməli həyat yoxdur.

Oslonun daxilində bircə dənə sənaye müəssisəsi qalmayıb

Məsələn, Norveçin paytaxtı Oslo 2019-cu ildə Avropanın ən yaşıl və təmiz şəhəri elən edilib. Bu şəhərdə zibil ən azı 4 növə bölünərək şəhərin kənarında yerləşdirilən zibil zavoduna göndərilir. Zibil çox dəqiqliklə emal edilir, yəni cəmi 3 faiz qalıq qalır. Hətta qonşu Danimarka və İsveç öz zibilini də Norveçə təhvil verir. Norveçdə hətta kanalizasiyada yaranan istilikdən evləri qızdırmaq üçün istifadə edirlər. Oslonun daxilində bircə belə sənaye müəssisəsi qalmayıb. Hamısı şəhər kənarına çıxarılıb.

Şəhərin hər yerində piyadalar və velosipedçilər üçün yollar çəkilib. Avtomobil yolları isə şəhəraltı tunellərə köçürülüb.  Oslo əhalisinin yarısı elektromobillərdə hərəkət edir, günəş paneli ilə yüklənən elektrik velosipedi də çox populyardır. Tramvay, gəmi və digər nəqliyyat növlərində də elektrik enerjisindən istifadə edilir. Su elektrik stansiyaları da kifayət qədər enerji verə bilir. 1 litr benzin 3 manatadır deyə oslolular kütləvi olaraq benzinlə işləyən avtomobillərdən imtina edirlər. Elektromobillər üçün hər yerdə doldurma məntəqələri quraşdırılıb. Burada akkumulyatoru doldurmaq havayıdır. Havanı çirkləndirən avtomobillərin şəhər mərkəzinə daxil olması pulludur. Bu qayda həm də parklama yerlərinə də aid edilir.

Müasir şəhərin rəhbərliyi mümkün vasitələrlə havanın çirklənməsinin qarşısını almağa yönəlmiş tədbirlərə əl atmalıdır, yoxsa yaşayış mümkün olmayacaq.  Şəhərin yaşıllaşdırılması, yeni ağacların əkilməsi, demək olar, bütün meqapolislərdə reallaşdırılır. Yaponlar hətta göydələnlərin dam örtüyünü yaşıllıqla tamamlayırlar. Hər eyvanda mütləq ev bitkilərinin olduğunu müşahidə etmək olar. Yaşıllıq varsa, deməli oksigen çatışmazlığının az da olsa, qarşısını almaq olacaq.

Avtomobilin salonundan benzin iyi gəlir? Gəlsin də...

Bakı əhalisi də təmiz hava qıtlığından əziyyət çəkir. Dəniz şəhəri olsaq da, yodlu-bromlu havanı duya bilmirik, çünki Azərbaycanda mövcud olan avtomobillərin yarısı paytaxta cəmlənib. 4 milyonluq əhaliyə bəlkə də 1 milyon maşın düşür. 40 il öncənin Bakısında tək-tük maşın səsi eşidilirdi. Hava təmiz, insan sayı isə 4 dəfə az idi. Hazırda maşının nə səsi kəsilir, nə də havaya atılan zəhərli qazın sonu bilinir. Bizim avtomobil parkımız yalnız benzin və dizellə işləyən nəqliyyat vasitələrindən ibarətdir. Avtobusların bir çoxu elə işə düşərkən atmosferə qara tüstü buraxır, hamılıqla boğuluruq.

Ölkədə köhnə avtomobillərin utilizə edilmə proseduru yoxdur, yəni avtomobil ölənəcən işləyir. Sərt ekoloji qaydalar tətbiq edilmədiyindən avtomobilin texniki vəziyyəti sürücünü narahat etmir bir növ. Maşının arxa borusundan qara tüstü çıxır? Nə olsun? Çıxır, çıxsın da. Avtomobilin salonundan benzin iyi gəlir? Gəlsin də, nə olacaq ki?! Belə vəziyyətdə olan maşınla sərnişin daşıyan da az deyil. Soruşanda da, deyir, düzəldərəm, kasıblığın üzü qara olsun və sair. Avtobusun və ya avtomobilin köhnə olması əsas deyil, gərək yiyəsi bu nəqliyyat vasitəsinə qulluq eləsin, vaxtı-vaxtında yararsız detalları dəyişsin. Onu da etmək istəmirik.

Bakı yaşamaq üçün yararsız olan bir şəhərə çevrilməkdədir

Qanuna görə, hər bir nəqliyyat vasitəsi ildə bir dəfə texniki baxışdan keçməlidir. Məntiqlə paytaxtdakı avtomobillərin bir hissəsi elə bu mərhələdə kənarlaşdırılmalıdır. Amma proses formal olaraq reallaşır, apar pulunu ödə, texniki baxış barədə sənədi al. Nəticədə Bakı yaşamaq üçün yararsız olan bir şəhərə çevrilməkdədir, hava yox, xəstəlik də baş alıb gedir. Nəqliyyata texniki baxış məsələsində daha sərt qaydaların tətbiq edilməsinə su-hava kimi ehtiyac var. Köhnə avtomobil və avtobuslardan çoxdan yaxa qurtarmaq lazımdır, ən azı nəqliyyat vasitəsi sahiblərini  buna məcbur etməklə. Köhnədir, apar təhvil ver, puluna al ya da yeni avtomobil üçün sertifikat əldə et. Köhnəlmiş maşınları utilizə etmək, yığmaq zamanı çatıb. Ya da ən azı maşın sahibi öz avtomobilinə qulluq etməlidir. Niyə yol hərəkət qaydasını pozan sürücüyə cərimə yazılır, amma borusundan tüstü çıxan avtomobili görən yoxdur? Bəyəm, bu insan həyatı üçün təhlükəli deyil? Təmiz hava heç kimi maraqlandırmır?

Təmiz havaya görə xəzri küləyinə borcluyuq

Bakını ekoloji təmiz şəhərə çevirmək üçün bir çox layihə var. Məsələn, tramvay nəqliyyatının yenidən bərpası, metronun genişləndirilməsi, velosiped yollarının inşası, yeni növ elektrik qatarı şəbəkəsinin uzadılması məsələləri ara-sıra gündəmə gəlir, amma bu planlar daha çox kağızda reallaşır. Praktik işlər çox gecikir. Bircə çoxlu ağac əkilir paytaxtda, tez-tez aksiyalar keçirilir, yeni-yeni sahələrdə kiçik meşələr yaradılır. Özü də bu işdə demək olar hər bir dövlət qurumu iştirak edir, hətta könüllü olaraq ağac əkmək olduqca şərəfli iş sayılır. Yenə də şəhərin havası təmizlənir bir növ.

Ümumilikdə təmiz havaya görə Xəzər dənizindən əsən xəzri küləyinə borcluyuq desək, yanılmarıq. Dənizdən əsən sərin şimal küləyi şəhərin tozunu-tüstüsünü sistematik olaraq aparır, havanı təmizləyir. Xilas edir bizi havasızlıqdan. Bakının girişində xəzriyə bir heykəl quraşdırmaq da yerinə düşərdi, çünki bizim eləmədiyimizi bu xeyirli külək edir.

Amma şəhər də dayanmadan artır, yeni binalar ucaldılır, prospektlər salınır, yollar tikilir, xaricdən də yeni avtomobillər gətirilir, özü də benzinlə işləyən. Belə getsə, nə xəzri, nə gilavar kömək etməyəcək bizə, havanı Kanada, ya da İsveçrədən pulla alacağıq.

40
Teqlər:
hava, Bakı, ekologiya
Protezlər, arxiv şəkli

Qazilərin təminatı dərəcədədir - Agentlik hesabat verdi

0
(Yenilənib 13:37 16.01.2021)
Dəstək tədbirləri artıq 8500 şəxsi əhatə edib və onlardan 3200-ə yaxın şəxs sosial-psixoloji dəstəklə təmin olunub.

 

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyindəki Dövlət Tibbi-Sosial Ekpsertiza və Reabilitasiya Agentliyinin (DTSERA) sədri Cavid Əbdül-Qədirov Agentliyin Reabilitasiya Mərkəzində sosial-psixoloji reabilitasiya xidmətləri göstərilən Vətən müharibəsi qaziləri ilə görüşüb.

Nazirlikdən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, görüşdə C.Əbdül-Qədirov dövlət başçısının tapşırığı ilə Nazirlik tərəfindən postmüharibə dövründə şəhidlərin ailələri, qazilərimizlə bağlı sosial dəstək tədbirləri həyata keçirildiyini deyib.

Qeyd edilib ki, bu dəstək tədbirləri artıq 8500 şəxsi əhatə edib və onlardan 3200-ə yaxın şəxs sosial-psixoloji dəstəklə təmin olunub. O cümlədən, DTSERA-nın reabilitasiya müəssisələrində postmüharibə dövründə 260 qaziyə, şəhidlərin, yaralı hərbçilərin 20 uşağına sosial-psixoloji reabilitasiya xidmətləri göstərilib. Bakı Sağlamlıq Mərkəzində və Sərhəd Qoşunları Hospitalında müalicə alan hərbçilərdən 28 hərbçini də Agentlik sosial-psixoloji reabilitasiyaya cəlb edib. Eləcə də 5 qazi yüksək texnologiyalı müasir protezlə, 7 qazi əlil arabası, əlavə olaraq 130-a yaxın qazi 530-dan çox reabilitasiya vasitəsi ilə təmin olunub.

Nazirlər Kabinetinin 13 yanvar 2021-ci il tarixli Qərarı ilə əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin sədrliyi ilə yaradılan komissiya tərəfindən isə hərbçilərin tibbi-sosial ekspertizasının əyani müayinə keçirməklə, operativ, vaxtında, keyfiyyətlə və mərkəzləşmiş şəkildə aparılması üçün müvafiq işlər görülür.

Görüş zamanı mərkəzdə sosial-psixoloji reabilitasiya kursu başa çatmaqda olan qazimiz - döyüşlərdə qəlpə yarası almış Cəfərov Samir İlham oğlunun doğum günü olduğu bildirilib və onun ad günü qeyd edilib. Agentlik sədri, mərkəzin kollektivi, qazi yoldaşları ona xoş arzularını ifadə ediblər.

Görüşdən sonra Agentliyin sədri göstərilən sosial-psixoloji reabilitasiya xidmətlərini nəzərdən keçirib.

0