Məsciddə, arxiv şəkli

Ac-susuz qalmısan, yatmayıb dua etmisən: kim dözübsə, elə onun bayramıdır

207
(Yenilənib 16:14 24.05.2020)
Ramazan ayı bitir, bizi tərk edib gedir. Həm qüssələnirsən, həm də sevinirsən, çünki qismət oldu, bir daha bu halı duya bildin, oruc tutan bütün möminlərlə bir oldun.

BAKI, 23 may — Sputnik. Müqəddəs Ramazan ayını növbəti dəfə yola salırıq. Oruc tutanlar fitrə verməyə, bayramı təmtəraqla keçirməyə, bayram namazını yeni geyimdə qılmağa hazırlaşırlar. Hər il təkrarlanan bu sadə əməllərın nə qədər əhəmiyyətli olduğunu tək oruc tutanlar bilər. Bir ay cisminə əziyyət verməsən, bayramın gözəlliyini duya bilməzsən.

Ramazan bayramından öncə fitrə necə çıxarılmalıdır – Video
© Sputnik. Leyla Orucova / Kamilla Əliyeva / Taleh Mahmudov

30 gün ac, susuz qalmaqla nəhayət öz ruhumuza bir istirahət verə bilirik. İnsan bir varlıq olaraq elə hey yeyib-içməyə, yaxşı yaşamağa, gözəl ev-eşiyə, tərbiyəli övlada, mehriban ailəyə, var-dövlətə və digər maddi xeyrə can atır. Bütün bu işlər onun əsas ehtiyacının ödənilməsinə bir maneə yaradır. İnsanın əsas ehtiyacı nədir? Harada formalaşır? Nəyin əhəmiyyəti var, nəyin yoxdur? Bu suallara cavab axtarmağa belə vaxtımız olmur. Ruhun tələbatı bir növ kölgədə qalır.

Hər gün ora-bura qaçırıq, soruşanda “çörək pulu” qazanırıq deyə işimizin ağırlığından gileylənirik. Alırıq, satırıq, bir vaxtlar arzusu ilə yaşadığımız əşyaları bir gün təəssüf hissi keçirmədən belə zibilə atırıq. Arzularımız da bir gün bizə ağırlıq edir, mənasızlaşdıqca, yaxa qurtarmağa çalışırıq. Yaşa dolduqca, uşaqlıqda bəh-bəhlə yediyimiz təamlar bizə ağırlıq edir. Bəzi sevimli yeməklərimizi də yeməyi həkim bizə qadağan edir. Şəkərli diabetdən, ürək-damar xəstəliklərindən, artıq çəkidən əziyyət çəkirik. Nə xaş, nə düşbərə-qutab, nə yağlı, nə duzlu yeməyə yaxın dura bilmirik.

Nə qədər həyatımız varsa, elə axtarırıq. Vətəni qoyub qürbətdə yaxşı həyat tapmağa cəhd edirik. Çalışırıq, vuruşuruq, bir an belə dayanmırıq. Ramazan bizə dayanıb bir nəfəs almaq üçün imkan yaranan yeganə aydır.

Bədənimiz bir ildə toplanan toksinlərdən, beynimiz isə rahatlığımızı pozan, normal yaşamağa mane olan lazımsız fikir və arzulardan yaxa qurtarmağa unikal imkan yaranır. Adi günlərdə istədin istəmədin gündə 3-4 dəfə yeməli, yanğın oldu olmadı 2-3 litr su-çay içməli, bəzən istəmədiyin məclisə qonaq getməli, bəyənmədiyin insanlarla təmas qurmalı olursan. Mənasız insanların dedi-qodusu, qeybətinə qulaq asmağa bəzən məhkumsan. 

Ramazanda bütün bunlar harasa yoxa çıxır, qidalanmırsansa, deməli boş zamanın yaranır, beyninin dərinliyində gizlənib qalmış vacib fikirlərə, çoxdan görə bilmədiyin işlərə zaman ayıra, hətta, ürəyin istəsə, tək-tənha gəzə bilərsən.

Ay bitir, amma oruc tutan insan hələ uzun müddət gözü gördüyü qidaya əl uzada bilmir. Elə bilir, hələ də orucdur, birdən günaha batar, orucu pozular. Ramazandan sonrakı ruhun vəziyyətini sözlə ifadə etmək çətindir, elə bil həyata yenidən gəlmisən, təmizlənmisən, uşaq kimisən. 

Səni narahat edən xəstəliklərin, ağrıların da yoxdur. Bir müddət narahatçılığın olmayacaq. Düşünürsən, bu halı necə qoruyasan, necə yenidən yaşayasan. Ruhun dincəlir, onun imkanları da çoxalır.

Hər hansı depressiya, qorxu, mənasız fikirlər yoxa çıxır. Elə bil dünyanı sənə bağışlayıblar. Həyatını dəyişmək istəsən, asanlıqla edə bilərsən. Hansı qapını döysən, açıqdır. Yola çıxsan, istədiyini mütləq tapacaqsan.

Ramazan ayı bitir, bizi tərk edib gedir. Həm qüssələnirsən, həm də sevinirsən, çünki qismət oldu, bir daha bu halı duya bildin, oruc tutan bütün möminlərlə bir oldun.

Oruc tutan üçün dünyanın ən gözəl bayramıdır bəlkə də. Əzab-əziyyətini çəkmisən, ac-susuz qalmısan, gecələr yatmayıb dua etmisən, deməli, Ramazan bayramını keçirməyə layiq bir möminsən. Kim dözübsə, elə onun bayramıdır.

 

207
İstanbulda Aya Sofiya məscidi, arxiv şəkli

XİN-dəki "Pole Çudes", Aya Sofya nazirlə milçəyin fərqi

608
(Yenilənib 20:11 13.07.2020)
Şübhəsiz, həftənin bizim üçün ən mühüm hadisəsi Tovuz istiqamətində ermənilərin təxribatların ordumuzun verdiyi cavab oldu

BAKI, 13 iyul — Sputnik. 7x7 həftənin yaddaqalan hadisələrini şərh edir

"Pole Çudes"

DTX-nin XİN-dəki əməliyyatlarından sonra bu nazirliklə bağlı cinayət işi ötən həftə davam etdirildi. "Pole Çudes"in aparıcısı Leonid Yakuboviçi xatırladan Nazirliyin Tender Komissiyasının sədrinin bu işləri tək həyata keçirmədiyi, burada komanda işi tələb olunduğuna dair sadə proqnozlar özünü doğruldur, cinayətkar şəbəkənin dairəsi genişlənir. Görünür, komissiya sədri komandası ilə birgə tenderlərə özünün "Pole Çudes"i kimi baxıb. Amma indi əsas məsələ bu, deyil. İndi diqqət bu nazirlikdə ola biləcək radikal dəyişikliklərə yönəlib.

Qlobal savaş

Ötən 7 ayda olduğu kimi, bu həftədə də gündəmin baş mövzusu karonavirus və ya ona bağlı mövzulardır. Yoluxanların sayı keçən həftə 12 milyonu, ölənlərin sayı 560 mini ötdü.

Bioloji savaş kimi də interpretasiya olunan pandemiyanın dünya düzənini dəyişməyə hesablandığı da deyilir. Bəzi təhlilçilərin qənaətincə, bir-biriylə savaşan mərkəzlərdən biri SSRİ-dən sonra boşalan yerə məhz Çini yerləşdirməyə çalışırdı. ABŞ-ın müqaviməti isə pandemiya ilə təşkil edildi və sonda Çinin neytrallaşdırılması ilə bitəcək.

Aya Sofya

Həftənin ən yaddaqalan hadisələrindən biri Türkiyənin Aya Sofyanı məscidə çevirmək barədə qərarı idi. Qərara qədər muzeyə giriş biletlə idi. Bu, böyük məbləğdə turist vəsaiti demək idi. 

Görünür, illərdir müxtəlif bəhanələrlə Avropa İttifaqına buraxılmayan Türkiyə "əzələ nümayişi"ni daha vacib hesab edib. Xatırladaq ki, məbəd VI əsrdə İmperator Yustiniyanın əmri ilə tikilib. Osmanlılar o zaman Konstantinopol adlandırılan İstanbulu fəth etdikdən sonra kilsə məscidə çevrilib. Lakin 1934-cü ildə Mustafa Kamal Atatürk Aya Sofyaya muzey statusu verib.

Bu arada UNESCO Türkiyə hökumətinə xəbərdarlıq edib ki, Dünya İrs Komitəsinin razılığı olmadan Aya Sofyanın statusunun dəyişdirilməsi qanundankənar addım hesab olunur.

Bu fakt isə əks arqument kimi qəbul oluna bilər: 1236-cı ildə Səlib yürüşlərinin nəticəsi olaraq müsəlmanlar Kordovadan çıxarılıb. Məscidin iri binası xristian məbədinə uyğunlaşdırılıb.

Yəni tarixdə anoloji nümunələr var, çox da narahat olmağa dəyməz.

Baş epidemioloq

1992-ci ildən Azərbaycanın Baş epidemioloqu vəzifəsində çalışan professor İbadulla Ağayev istefa verdi. Səbəb isə yəqin ki, jurnalistlə telefon danışığı idi. Epidemioloq jurnalistin sualına cavabında bildirmişdi ki, rayondadır və koronavirusla bağlı vəziyyətin nə yerdə olduğunu bilmir, onun da yaxını, xəstəsi var, rayona gedib. Belə... Qəzetçiləri xoşhal edən, məmurların isə bəyənmədiyi belə bir fraza var: Nazirlə milçəyin heç bir fərqi yoxdur, onların hər ikisini qəzetlə öldürmək olar!

190 manatlıq qarpız

Həftənin digər mövzusu 190 manatlıq qarpızla bağlıdır. Hökümətin pandemiyanın təsirlərinin minimallaşdırılması istiqamətində sosial paketlərindən biri - əhalinin işsiz təbəqəsinə verilən 190 manatlıq müavinəti alan gənclər onunla aldığı qarpızları həyətə düzərək bıçaqla, ayaqları ilə parçalayır.

Bəli, nazirlik elektron sistem üzərindən aldığı informasiyalarla, yəni vətəndaşın adında əmək müqaviləsi, VÖEN, əmlak, avtomobil və s. olmamasını əsas götürərək, yardımı ayırıb. Videogörüntülər acı təəssüf hissi yaradır: Gəncin düşüncə tərzi, təfəkkürü təhlükəlidir. Təkcə bu gün üçün yox, gələcək üçün də. Halbuki, gənc belə bir video da çəkə bilərdi: aldığı yardıma ehtiyacı olmadığı üçün həmin vəsaitlə aldığı ərzaqları aztəminatlı bir ailəyə çatdıra və bunu sosial şəbəkələrdə yaya bilərdi.

Məsuliyyət

Sumqayıtda yaşadığı evi qanunsuz tərk edən daha bir aktiv koronavirus xəstəsi saxlanıldı. Sumqayıt şəhər 9-cu mikrorayonda yaşayan 1978-ci il təvəllüdlü R.Bağırov barədə cinayət işi başlayıb.

Bəli, qanunvericilikdə son dəyişiklikdən sonra bilərəkdən yoluxdurma cinayət məsuliyyəti yaradır. Ancaq polisin bütün belə hallarda xəstələri aşkarlamaq imkanları məhduddur. Deməli, həlledici amil fərdi məsuliyyətdir. Özümüz qədər başqalarını düşünmək və qaydalara riayət etmək cəmiyyətin mədəni səviyyəsinin göstəricisidir.

Subsidiyalar

Ötən həftə kənd təsərrüfatına dövlət dəstəyindən sui-istifadə edərək bu sahəyə ayrılmış vəsaitləri saxta sənədlərə əsaslanan maliyyə əməliyyatları ilə nağdlaşdıraraq ələ keçirən mütəşəkkil dəstəyə daxil olan 30-a yaxın şəxs saxlanıldı.

Məlum oldu ki, cari ilin 3 ayı ərzində 2000-dən artıq fermerə məxsus subsidiya kartları toplanılıb. 

Daha sonra kartlardakı pul vəsaitləri saxta sənədlər əsasında formal şəxslərin adlarına yaradılmış şirkətlərin bank hesablarına köçürülüb və 25-40% ödəniş müqabilində nağdlaşdırılıb. Ümumilikdə 5 milyon manata yaxın vəsaitin mənimsənilməsi faktından söhbət gedir.

İndi aydın oldumu ki, bazarda əriyin qiyməti niyə 3 AZN-dən, gilas 2.50-dən, çiyələk 4 AZN-dən aşağı düşmür?!

P.S. Və şübhəsiz, həftənin bizim üçün ən mühüm hadisəsi Tovuz istiqamətində ermənilərin təxribatların ordumuzun verdiyi cavab oldu. 4 hərbçimizin şəhid olduğu, beşinin isə yaralandığı, artilleriya, minaatan və tankların tətbiqi ilə gedən döyüşdə bölmələrimizin atəşi ilə düşmənin dayaq məntəqəsi, artilleriya qurğuları, hərbi hissəsi ərazisində avtomobil texnikası və canlı qüvvəsi məhv edilib. Ermənilərin bu təxribatları niyə məhz Tovuz istiqamətində - dövlət sərhədində törətdiyi aydındır, amma bu, Azərbaycanı cəbhə xəttinin digər zolağında düşmənə daha ağır zərbələr vurmaq hüququndan məhrum etmir.

608
Abşeron tutu

Xəzrinin musiqisi, samovar çayı, tutlu plov: yaşlıya savab, cavana səhhət

779
(Yenilənib 22:56 10.07.2020)
Tut mövsümü sona yetməkdədir. Uzaqbaşı bir-iki həftəyə ağ tutdan əsər-əlamət qalmayacaq. Tutsevərlər isə növbəti mövsümü gözləməli olacaqlar

BAKI, 10 iyul — Sputnik. Abşeronun tutu başqa aləmdir. Hər həyətdə bir-iki tut ağacı salmaq hələ dədə-babadan adət olub. Tutu əkən həmişə savab sahibidir, çünki ağacın kölgəsi sərinlik verir, meyvəsinin isə dadından doymaq olmur. Yayın cırhacırında bəzən hündürlüyü ikimərtəbəli ev boyda olan tut ağacının altında xəzri küləyinin musiqisini dinləmək, samovar çayı içmək qədər gözəl bir nəsə tapmaq çətin məsələdir.

Abşeronun xartutu əvəzolunmaz bir bitkidir

Tut ağacını həyətində əkən şəxs bir növ səxavətli insan kimi tanınır, çünki istəsən də, istəməsən də, mövsüm dövründə bütün məhsulu yığıb qurtara bilməzsən. Qonşuya, qohuma pay yollamalı olursan, ətrafdakıları tut yığmağa dəvət etməlisən. Tutu quruda, ondan mürəbbə və bəkməz hazırlaya bilərsən. Qışın soyuq günlərində insana güc-qüvvə verər tutdan hazırlanan məhsullar.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Abşeronda tutun onlarla növünə rast gəlinir. Şahtut, bidanə, tehrani, muştut, xartut kimi müxtəlif sortları yarımadanın hər yerində əkilib. Şahtut və muştut ilk məhsulunu artıq mayın sonunda verir. Tehrani iyunun sonuna tükənir. Bidanə isə iyulun yarısına kimi məhsulunu ağacda saxlayır. İyun ayı küləkli keçsə, bəzən tutun hamısı yerə tökülür. Küləksiz illərdə isə tut elə ağacda quruyur, toplayıb qışa ehtiyat kimi saxlamaq olar.

Abşeronun xartutu isə əvəzolunmaz bir bitkidir. Qanı aşağı olan, vitamini çatmayan şəxslərə məsləhətdir. Gözəl turşməzə dadı olur, hemoqlobini artırır. Hamilə qadınlara məsləhətdir. Toplayıb kənara qoyduqda, tez bir zamanda özündən xeyli şirə buraxır. Bazarlarda xartutun şirəsini ayrıca stəkanla satırlar. Tutların içində ən bahalısı sayılır. Əvəzsiz məhsuldur.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Tut təkcə insanlara yox, həm də quşlara, həşəratlara bir yem vasitəsidir

Tutun yaxşı sirkəsi də olur. Amma üzümdən fərqli olaraq mütləq tərkibinə bir neçə element əlavə edilir. Qara çörək, kömür və paslı mismar sirkəni tündləşdirir. Tut qaraciyərin dərmanıdır deyə, tut sirkəsi və tut bəkməzi qaraciyər üçün xeyirlidir.

Bidanə tutların içində möhtəşəmliyi ilə seçilir. Fars dilindən alınma söz olan “bidanə” tumsuz, toxumsuz mənasını verir. Toxumu yoxdur deyə, mürəbbəsi dadlı olur. Şirinliyi də normadadır. Bidanədən həm də çox gözəl bir yemək hazırlanır: tutlu plov. Ağdam və Ağcabədi zonasında məşhur olan tutlu plovu ən azı ildə bir dəfə tut mövsümündə bişirmək olar. Düyü qədər də tut tələb olunur. Kərə yağı, tut və düyüdən hazırlanır. Tut çırpılır, təmizlənir, qazana düzülür, yağda bişirilir, üzərinə də düyü əlavə edilir. Dadından doymaq olmur.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Qaratut və muştutun şirinliyi az olur, şəkərdən uzaq durmaq istəyənlər üçün daha məsləhətlidir. Gözəl mürəbbəsi alınır. Tut təkcə insanlara yox, həm də quşlara, həşəratlara bir yem vasitəsidir. Yerə tökülür, bir çox canlını qidalandırır. Qarışqalar elə hey tutdan daşıyırlar, qışa hazırlaşırlar. Həyətində toyuq-cücə, qaz-ördək saxlayanlar tutun qiymətini yaxşı bilirlər. Tutun qurumuş budaqları həm samovara, həm də manqala yarayır, çünki bərk oduncağı var, istisi çox olur. Bacaranlar kömür də hazırlaya bilərlər. Tut ağacından hər hansı bir əşya illərlə sahibinə xidmət edə bilər. Yaxşı ət taxtası, odun doğramaq üçün kötük düzəltmək olar, dekorativ işlər üçün material kimi yararlıdır. Tutdan musiqi alətləri də düzəldilir. Əsasən, tarı tut ağacından hazırlayırlar. 

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Gövdəsi insanın boynu yoğunluğunda oldusa, demək, ömrünün sonu yaxınlaşır

Tutla bağlı Azərbaycan miflərində xeyli maraqlı təsəvvürə rast gəlirik. Tutu kəsmək günah sayılır, tutu kəsənin başına çox bəla gələr deyirlər. Xartut Bakı əhli üçün müqəddəs sayılır, amma həm də ağır ağacdır, deyirlər, gərək tutu cavan adam əkməsin. Elə ki, xartutun gövdəsi insanın boynu yoğunluğunda oldu, demək, həmin şəxsin ömrünün sonu yaxınlaşır. Məsləhətdir, xartutu yaşı əllidən yuxarı olan birisi əksin. Tut əkən onu adətən özü üçün yox, özündən sonra gələn nəsillər üçün əkir. Elə xartutun böyüməsinə heç 20-30 il bəs eləmir bəzən.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Tutu sevməyən də az deyil, həyətini təmiz görmək istəyən, zir-zibili yığışdırmaqdan bezənlər ən radikal metoda, yəni ağacı doğramağa belə əl atırlar. Həm də əgər bağı başlı-başına buraxsan, elə ətraf qonşular bütün günü həyətdən tut daşımaqla məşğul olacaqlar. Tut yoxdursa, deməli, həyətinə girən də yoxdur. Son 30 ildə tut ağacları həm də xalq arasında “amerikan qurdu” deyilən bir bəla ilə rastlaşıb. Yaşıl rəngli qurd ağacda əməlli-başlı tor salaraq bütün yarpaqları məhv edə bilər. Nə qədər mübarizə etsən belə, çox zaman faydası olmur. Bağ əhli əlində qayçı tutu budayır, qurdları yandırır, ağacı dərmanlayır. Amma qonşuda varsa, bir müddət sonra yenə əmələ gəlir. Niyə bu qurda “amerikan qurdu” deyirlər, məlum deyil, amma əsasən SSRİ dağılandan və sərhədlər açılandan sonra əmələ gəlib. Ola bilər, haradasa xaricdən gətirilib.

Tut mövsümü sona yetməkdədir. Uzaqbaşı bir-iki həftəyə ağ tutdan əsər-əlamət qalmayacaq. Tutsevərlər isə növbəti mövsümü gözləməli olacaqlar.

779
Əlaqədar
Koronavirus bizə çətin qalib gələ, çünki bizim ona qarşı silahımız var
Bir gün yeməsək, marketdən uzaq dursaq, okeana bərpa olmaq şansı verərdik
Açılan süfrələrdə yeri görünər hər an: İtirdiyi mövqeyə qayıdacaqmı zəfəran?
Sarımsaqdan zəncəfilə kimi: antiseptik ədviyyələr nə qədər effektlidir?
Koronavirusdan sağalmağın yolu xəstələnməkdən keçir
Quşçuluq ferması

Quşçuluq təsərrüfatları çətin dönəmdə - Yeməyə toyuq tapmayacağıq

0
"Quş yemi idxalı bahalaşıb. Yemin qiyməti artsa da, quş ətinin yerli istehsalında qiymət artımı yoxdur"

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 iyul — Sputnik. "Quşçuluq təsərrüfatlarında çətinlik var. İşçilərin sayının azalması istehsala təsir edir".  Bu sözləri Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında Azərbaycan Quşçular Cəmiyyətinin sədri Aydın Vəliyev söyləyib. O bildirib ki, quş yeminin xaricdən gətirilməsi pandemiya dövründə istehsala təsirsiz ötüşməyib: "Quş yemi idxalı bahalaşıb. Yemin qiyməti artsa da, quş ətinin yerli istehsalında qiymət artımı yoxdur".

A.Vəliyev qanunsuz quş əti istehsalı məsələsinə də toxunub. O bildirib ki, belə gizli sexlərin aşkarlanması vacibdir: "Nəzarətsiz istehsal edilən quş ətləri, onlara vurulan maye araşdırılmalıdır. Bunu edənlər cinayətkardır. Quş əti istehsalı ilə qanuni məşğul olan şirkətlərin istehsal etdikləri məhsulun üzərində zəruri qeydlər olur. Məhsulun harada, nə vaxt istehsal edildiyi əks olunur. Amma bu gün gizli sexlərdə quş ətinə vurulan mayenin tərkibi məlum deyil".

0