Maks Friş və onun Homo Faber romanı

Texnologiyaya inanan insanın faciəsi: Alın yazısından qaçmaq olarmı?

96
(Yenilənib 19:17 26.04.2020)
Maks Friş texniki inkişafın insan mənəviyyatına nə qədər təsir etdiyini "Homo Faber" də ustalıqla qələmə alıb

BAKI, 26 aprel — Sputnik. Yalnız məntiq, elm, ağıl və texnikadan ibarət bir dünya düşünmüsünüzmü? 

Yəqin ki, cəmiyyətdə yalnız ağıla, elmə və texnikaya güvənərək qərar verən insanlar az deyil. Maks Frişin 1957-ci ildə qələmə aldığı "Homo Faber" romanın qəhrəmanı Valter Faber də həyatında baş verən bütün hadisələrin elm və texnika vasitəsi ilə izah edilə biləcəyinə inanır. Bütün romantik, hislərə əsaslanan, duyğusal təsadüfləri inkar edir. Onun öz həqiqətləri var. Onun bu həqiqətləri böyük bir səhv ola bilərmi?

Maks Friş məhz bu səhvlərdən yazır.

Bəs Maks Friş kimdir?

Bacarıqlı memar, səyahəti sevən yazıçı-dramaturq

Müasir insanın özünə yadlaşmasından bəhs edən əsərləriylə alman ədəbiyyatında olduğu qədər dünya ədəbiyyatında da şöhrət qazanan Maks Friş (Max Frisch) 1911-ci ildə Sürixdə dünyaya gəlib. 1931-ci ildə də doğulduğu şəhərdə alman filologiyası üzrə oxumağa başlasa da atasının ölümü səbəbiylə təhsilini tamamlaya bilmir. Bu, onun həyatında önəmli dönüş nöqtəsi olur.

Müstəqil jurnalist kimi "Yeni Sürix" qəzetində işə başlayan Maks Friş, Macarıstan, Çexoslovakya və Balkan ölkələrinə, Türkiyəyə səyahət edir. Bu səfər əsnasında yazdığı qeydləri işlədiyi qəzetdə nəşr etdirir. 1934-cü ildə yazdığı ilk romanı "Yürq Raynhart"da eftanaziyanın etik cəhətdən müdafiə etməyin mümkünlüyünü və mümkünsüzlüyünü izah etməyə çalışır. İlk romanını yazdıqdan sonra 1936-1940-cı illəri arasında Sürix Texniki Universitetində memarlıq təhsili aldı.

İkinci Dünya Müharibəsinin başlamasına az qalmış İsveçrədə də səfərbərlik elan edildi. Maks Friş bir çox isveçrəli kimi sərhəddə göndərildi. Müharibə illərində gördüklərini "Çörək torbasından qeydlər" adlı gündəliyində işıqlandırdı. 

1940-cı ildə Sürixdə şəxsi memarlıq bürosunu açan Friş "Laytsqraben Üzgüçülük Kompleksi"nin inşaatı üçün elan edilmiş tenderdə qalib gəldi. Frişin layihəsi ilə tikilən kompleks 1949-cu ildə fəaliyyətə başladı. 1942-ci ildə Konistanse fon Mayenburq ilə evlənən yazıçı 17 il sonra boşanaraq İnqeborq Baxman ilə görüşməyə başlayır. Lakin yazıçı onunla evlənmir. Frişin ikinci dəfə rəsmən Marianne Oellers adlı xanımla evlənir.

Friş müharibə illərində tikintidəki gündəlik işlərə nəzarət etməklə yanaşı romanlar və dram əsərləri də yazırdı.

İkinci Dünya Müharibəsinin başa çatmasından sonra qonşu ölkələrə səyahətləri başlayır. Səyahət əsnasında başda Bertoldt Brext və Tornton Uaylder olmaqla bir çox yazıçılarla tanış olur.

Brextin təsiri ilə yazdığı əsərlərdə müharibənin cəmiyyətə necə böyük zərbə vuracağı məsələsi qabardılırdı.

1952-ci ildə Amerikaya yollanıb San-Fransisko, Nyu-York şəhərlərində və Meksikada bir müddət yaşayan Friş təəssüratlarını "Əyri sevda" və "Stiller" romanlarında qələmə alıb. Xüsusilə "Stiller" romanı həm tənqidçilər, həm də oxucular tərəfindən təqdirlə qarşılanır.

Maks Friş 1955-ci ildə memarlıqdan tamamən uzaqlaşır və özünü yazıçılığa həsr edir. Yazıçının tamamən avtobioqrafik olan ilk əsəri "Montauk" romanıdır.

Xərçəngə tutulan yazıçı "Holosendə görünən insan" əsərində ölümdən qaçmağa çalışan yaşlı bir adamın taleyini qələmə alıb və 1991-ci ildə 79 yaşında Sürixdə xəstəxanada dünyasını dəyişib.

Maks Frişin "Homo Faber" romanı

Romanın əsas qəhrəmanı Valter Faber ortayaşlı, UNESCO-da çalışan bir mühəndisdir. O inkişaf etməmiş ölkələrə yardım aparan, işinə bağlı insandır. Romanın əvvəlində Nyu-Yorkdan Karakasa səfərə çıxan Faberin səfərə 3 saat gecikir. Belə bir gecikmə adi hesab olunsa da texnikaya güvənən memar üçün qəbuledilməzdir. O, səfər əsnasında gərgin və narahatdır. Texnikaya sonsuz inamı olan Faberin adi bir iş səfəri onun həyatını dəyişir. Səfərin əvvəlində qarşılaşdığı Herbertin köhnə dostu Yoaximin qardaşı olduğunu öyrənir. Faberə məlum olur ki, Yoaxim onun köhnə sevgilisi Hannayla evlənib və Hannanın bir qızı var. Keçmişə qayıdan Faber Hannayla ayrıldığı dönəmi xatırlayır…

…Səfərə çıxmaqda olan Faber Hannanın hamilə olduğunu öyrənir və ona evlilik təklifi edir. Hanna bu təklifi rədd edir və öz aralarında aborta qərar verirlər. Sonradan Hannanın nə üçün evlilik təklifini rədd etməsi aydın olur. Səfərdən öncə Faber Hannaya: "Uşağını doğmaq istəyirsənsə, evlənməyə məcburuq" deyir. Çox bəsit görünən bir səbəbə görə – Faberin "uşağımızı" demədiyi üçün – Hanna evlilik təklifini rədd edir. Faberdən ayrıldıqdan sonra Hanna ortaq dostları Yoaximlə evlənir və övladını dünyaya gətirir. Herbertlə təsadüfi qarşılaşma onu təbəddülatlara sürükləyir və şəxsi dünyagörüşü haqqında düşünməyə başlayır. Həm Yoaximdən, həm də Hannadan xəbər tutmaq üçün Faber Herbertlə Qvatemalaya gəlir və Yoaximin özünü asdığını görür.

Faberin daxili monoloqlarından görürük, o, ağılın və texnikanın üstünlüyünü qəbul edir, maşına insandan daha çox güvənir, insanın ağılı və məntiqiylə hər şeyi planlaşdırıb hazırlaya biləcəyini düşünür. Buna görə də həyatda təsadüflərin və alın yazısının artıq şey olduğunu deyir. O tam mənasıyla maarifçi düşüncənin məhsulu olan müasir insan modelidir. Gördüyünə şəksiz-şübhəsiz inan Faber görmədiyini inkar edəcək qədər mexanikləşmiş bir insandır.

"İnsanların həyatdan danışarkən nəyi nəzərdə tutduqlarını özümdən dəfələrlə soruşmuşam. Mən texnikəm və hər şeyi olduğu kimi görməyə öyrəşmişəm. Onların haqqında danışdığı şeyi çox yaxşı görürəm. Kor deyiləm ki… Niyə qadın kimi olmalıyam? Tufan görmürəm, ayın işıqlandırdığı, küləyin su kimi dalğalandırdığı qumu görürəm; məni təəccübləndirmir, qeyri-adi də hesab etmirəm, hamısı açıqlana bilən şeylərdir".

Faberin dünyasında hər şey bu qədər açıq-aydındır. Duyğulara, hislərə və təsadüflərə nə ehtiyac var?

Ancaq səfər boyu rastlaşdığı texniki problemlər, Karakasa getmək əvəzinə müxtəlif yerlərə gedib çıxması və yeni görüşlər onun həyatını dəyişməyə başlayır.

İkinci sevgilisi İvidən uzaqlaşmaq üçün Faber Avropaya gəmi ilə səfərə çıxmağa qərar verir. Gəmiylə səyahət zamanı rastlaşdığı qıza izahedilməz bir bağlılıq hiss etməyə başlayır. Faberin Zabet adlandırdığı 20 yaşlı Elizabet onun tamamən əksidir. O, statistikalara və texnikaya etimad göstərmir, xəyallarının arxasınca düşməyə üstünlük verir. Elizabetlə tanışlıq olduqdan sonra Faber tez-tez keçmiş sevgilisi Hannanı xatırlamağa başlayır. Hannanın adi qadınlardan daha çox həssas olması, statistikaya və texnikaya inanmamağı, kiçik şeylərdən həyəcanlanması və alın yazısına olan inancı Faberin beynindən çıxmır. Elizabet Yunanıstana anası ilə görüşə gedir. Tale Faberin başına öz torunu hörməkdədir.

Bir-birini izləyən qəzalar əsas həqiqəti üzə çıxarır. Yunanıstan sahillərində Elizabeti ilan vurur. Faber Elizabetin Hannanın qızı olduğunu öyrənsə də özünəməxsus üsullarla hesablamalar aparır və Elizabetin öz qızı olmadığına qərar verir. Nəhayət ki, Hanna Elizabetlə bağlı həqiqəti Faberə danışır.

Elizabet Hanna və Faberin doğma qızıdır. Faberə aşiq olan Elizbet əslində atasını sevdiyini bilmədən ölür. Artıq Valter Faber kimi texnikaya inanan, hər şeyin elmlə izah edilə biləcəyinə güvənən bir adam öz qızına aşiq olmuş və ona evlilik təklif etmiş atadır.

Alın yazısı onu öz vətənindən çox-çox uzaqlara aparıb çıxarıb. Artıq o Amerikadakı praqmatik mühəndis deyil. Taleyin Afinaya gətirib çıxardığı, köhnə sevgilisi Hannayla qızı Elizabetə yas tutan bir atadır. Bütün materialist düşüncələrdən sıyrılan Faber əvvəlki həyatının tamam əksi olan bir həyat tərzi yaşayır. Anlayır ki, onun dünya görüşü həm özünün, həm də qızının həyatını məhv edib.

Faber heyrət və çaşqınlıq içindədir. Artıq hər şey öz dəqiqliyini itirib. Faber illər boyu kor kimi yaşamasını dərk edib və həqiqətlərlə üzləşməyə məhkumdur. Bu baxımdan Faberi qüruruna qurban gedən müasir dünyanın Edipi hesab bilərik. Faber xoşbəxt hesab etdiyi həyatını nə qədər bədbəxt və duyğusuz yaşadığını anlayır. İlk dəfə ağlayır və tənhalıqdan iztirab çəkir.

Mədə xərçəngindən əməliyyata hazırlaşan Faber bu dəfə elmə və texnikaya güvənini bir tərəfə qoyur…

Maks Friş texniki inkişafın insan mənəviyyatına nə qədər təsir etdiyini "Homo Faber" də ustalıqla qələmə alıb.

Roman 2013-cü ildə, "Alatoran" Nəşriyyatında işıq üzü görüb.

96
Abşeron tutu

Xəzrinin musiqisi, samovar çayı, tutlu plov: yaşlıya savab, cavana səhhət

753
(Yenilənib 22:56 10.07.2020)
Tut mövsümü sona yetməkdədir. Uzaqbaşı bir-iki həftəyə ağ tutdan əsər-əlamət qalmayacaq. Tutsevərlər isə növbəti mövsümü gözləməli olacaqlar

BAKI, 10 iyul — Sputnik. Abşeronun tutu başqa aləmdir. Hər həyətdə bir-iki tut ağacı salmaq hələ dədə-babadan adət olub. Tutu əkən həmişə savab sahibidir, çünki ağacın kölgəsi sərinlik verir, meyvəsinin isə dadından doymaq olmur. Yayın cırhacırında bəzən hündürlüyü ikimərtəbəli ev boyda olan tut ağacının altında xəzri küləyinin musiqisini dinləmək, samovar çayı içmək qədər gözəl bir nəsə tapmaq çətin məsələdir.

Abşeronun xartutu əvəzolunmaz bir bitkidir

Tut ağacını həyətində əkən şəxs bir növ səxavətli insan kimi tanınır, çünki istəsən də, istəməsən də, mövsüm dövründə bütün məhsulu yığıb qurtara bilməzsən. Qonşuya, qohuma pay yollamalı olursan, ətrafdakıları tut yığmağa dəvət etməlisən. Tutu quruda, ondan mürəbbə və bəkməz hazırlaya bilərsən. Qışın soyuq günlərində insana güc-qüvvə verər tutdan hazırlanan məhsullar.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Abşeronda tutun onlarla növünə rast gəlinir. Şahtut, bidanə, tehrani, muştut, xartut kimi müxtəlif sortları yarımadanın hər yerində əkilib. Şahtut və muştut ilk məhsulunu artıq mayın sonunda verir. Tehrani iyunun sonuna tükənir. Bidanə isə iyulun yarısına kimi məhsulunu ağacda saxlayır. İyun ayı küləkli keçsə, bəzən tutun hamısı yerə tökülür. Küləksiz illərdə isə tut elə ağacda quruyur, toplayıb qışa ehtiyat kimi saxlamaq olar.

Abşeronun xartutu isə əvəzolunmaz bir bitkidir. Qanı aşağı olan, vitamini çatmayan şəxslərə məsləhətdir. Gözəl turşməzə dadı olur, hemoqlobini artırır. Hamilə qadınlara məsləhətdir. Toplayıb kənara qoyduqda, tez bir zamanda özündən xeyli şirə buraxır. Bazarlarda xartutun şirəsini ayrıca stəkanla satırlar. Tutların içində ən bahalısı sayılır. Əvəzsiz məhsuldur.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Tut təkcə insanlara yox, həm də quşlara, həşəratlara bir yem vasitəsidir

Tutun yaxşı sirkəsi də olur. Amma üzümdən fərqli olaraq mütləq tərkibinə bir neçə element əlavə edilir. Qara çörək, kömür və paslı mismar sirkəni tündləşdirir. Tut qaraciyərin dərmanıdır deyə, tut sirkəsi və tut bəkməzi qaraciyər üçün xeyirlidir.

Bidanə tutların içində möhtəşəmliyi ilə seçilir. Fars dilindən alınma söz olan “bidanə” tumsuz, toxumsuz mənasını verir. Toxumu yoxdur deyə, mürəbbəsi dadlı olur. Şirinliyi də normadadır. Bidanədən həm də çox gözəl bir yemək hazırlanır: tutlu plov. Ağdam və Ağcabədi zonasında məşhur olan tutlu plovu ən azı ildə bir dəfə tut mövsümündə bişirmək olar. Düyü qədər də tut tələb olunur. Kərə yağı, tut və düyüdən hazırlanır. Tut çırpılır, təmizlənir, qazana düzülür, yağda bişirilir, üzərinə də düyü əlavə edilir. Dadından doymaq olmur.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Qaratut və muştutun şirinliyi az olur, şəkərdən uzaq durmaq istəyənlər üçün daha məsləhətlidir. Gözəl mürəbbəsi alınır. Tut təkcə insanlara yox, həm də quşlara, həşəratlara bir yem vasitəsidir. Yerə tökülür, bir çox canlını qidalandırır. Qarışqalar elə hey tutdan daşıyırlar, qışa hazırlaşırlar. Həyətində toyuq-cücə, qaz-ördək saxlayanlar tutun qiymətini yaxşı bilirlər. Tutun qurumuş budaqları həm samovara, həm də manqala yarayır, çünki bərk oduncağı var, istisi çox olur. Bacaranlar kömür də hazırlaya bilərlər. Tut ağacından hər hansı bir əşya illərlə sahibinə xidmət edə bilər. Yaxşı ət taxtası, odun doğramaq üçün kötük düzəltmək olar, dekorativ işlər üçün material kimi yararlıdır. Tutdan musiqi alətləri də düzəldilir. Əsasən, tarı tut ağacından hazırlayırlar. 

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Gövdəsi insanın boynu yoğunluğunda oldusa, demək, ömrünün sonu yaxınlaşır

Tutla bağlı Azərbaycan miflərində xeyli maraqlı təsəvvürə rast gəlirik. Tutu kəsmək günah sayılır, tutu kəsənin başına çox bəla gələr deyirlər. Xartut Bakı əhli üçün müqəddəs sayılır, amma həm də ağır ağacdır, deyirlər, gərək tutu cavan adam əkməsin. Elə ki, xartutun gövdəsi insanın boynu yoğunluğunda oldu, demək, həmin şəxsin ömrünün sonu yaxınlaşır. Məsləhətdir, xartutu yaşı əllidən yuxarı olan birisi əksin. Tut əkən onu adətən özü üçün yox, özündən sonra gələn nəsillər üçün əkir. Elə xartutun böyüməsinə heç 20-30 il bəs eləmir bəzən.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Tutu sevməyən də az deyil, həyətini təmiz görmək istəyən, zir-zibili yığışdırmaqdan bezənlər ən radikal metoda, yəni ağacı doğramağa belə əl atırlar. Həm də əgər bağı başlı-başına buraxsan, elə ətraf qonşular bütün günü həyətdən tut daşımaqla məşğul olacaqlar. Tut yoxdursa, deməli, həyətinə girən də yoxdur. Son 30 ildə tut ağacları həm də xalq arasında “amerikan qurdu” deyilən bir bəla ilə rastlaşıb. Yaşıl rəngli qurd ağacda əməlli-başlı tor salaraq bütün yarpaqları məhv edə bilər. Nə qədər mübarizə etsən belə, çox zaman faydası olmur. Bağ əhli əlində qayçı tutu budayır, qurdları yandırır, ağacı dərmanlayır. Amma qonşuda varsa, bir müddət sonra yenə əmələ gəlir. Niyə bu qurda “amerikan qurdu” deyirlər, məlum deyil, amma əsasən SSRİ dağılandan və sərhədlər açılandan sonra əmələ gəlib. Ola bilər, haradasa xaricdən gətirilib.

Tut mövsümü sona yetməkdədir. Uzaqbaşı bir-iki həftəyə ağ tutdan əsər-əlamət qalmayacaq. Tutsevərlər isə növbəti mövsümü gözləməli olacaqlar.

753
Əlaqədar
Koronavirus bizə çətin qalib gələ, çünki bizim ona qarşı silahımız var
Bir gün yeməsək, marketdən uzaq dursaq, okeana bərpa olmaq şansı verərdik
Açılan süfrələrdə yeri görünər hər an: İtirdiyi mövqeyə qayıdacaqmı zəfəran?
Sarımsaqdan zəncəfilə kimi: antiseptik ədviyyələr nə qədər effektlidir?
Koronavirusdan sağalmağın yolu xəstələnməkdən keçir
Bakıda yanğının nəticəsi

"Bu, bir oyundur" dediyimiz COVİD-19 artıq başımıza oyun açır

608
(Yenilənib 11:22 07.07.2020)
Görünən odur ki, bu gün xəstələrin sayı, kimin xəstələnməsi xəbər kimi qarşılanırsa, sabah xəstələnməyənlərin sayı, kimin xəstələnməməsi xəbər olacaq.

BAKI, 7 iyul — Sputnik. 7x7 ötən həftənin ən yaddaqalan hadisələrini şərh edir

Su böhranı

Bu gün dünyada 50-dək ölkə ciddi su böhranı yaşayır. BMT-nin proqnozlarına görə, 2030-cu ildə su çatışmazlığı səbəbindən təxminən 700 milyon insan qaçqına çevrilə bilər. Bu gün dünyada iki milyarddan çox insan çirkli su içir, 4,5 milyard insan sanitariya sahəsində lazımi xidmətlərdən məhrumdur.

Təəssüf ki, Azərbaycan da "risk zonası"nda olan ölkələrdəndir. Cənubi Qafqazın su ehtiyatlarının cəmi 10 faizi Azərbaycanın payına düşür. Və üstəgəl ölkəmizin transsərhəd sulardan asılılığı ümumi su istifadəsinin 74%-ni təşkil edir. Nəzərə alsaq ki, bu asılılıq həm də Ermənistan sərhədlərindən formalaşan su mənbələrinə aiddir, onda məsələnin ciddiliyi aydınlaşır.

Bu arada Kür çayında yaşanan ekoloji problem su böhranı məsələsini bir daha aktuallaşdırır. Belə ki, Kürdə suyun səviyyəsi kritik səviyyəyə düşüb, hazırkı vəziyyətdə Kür Xəzərə yox, Xəzər kürə axır. Bu isə böyük bir ərazidə suvarma problemi yaradır.

Beləliklə, suya qənaəti təmin edə biləcək suvarmada damcı sisteminin ən qısa zamanda tətbiqi qaçılmazdır. Ancaq bu xüsusda fərdi məsuliyyət də əhəmiyyətlidir. Nəzərə almalıyıq ki, karbohidrogen ehtiyatlar uğrunda savaşlar dövrü geridə qalır, indi su hövzələri daha strateji xarakter daşıyır.

Ümid edək ki, "Sputnik" reportyorunun Kür yatağından çəkdiyi bu foto gələcəyin fotosu deyil:

© Sputnik / Murad Orujov
Kür

"Barıt çəlləyi"

Ötən həftə Ermənistan "Metsamor" Atom Elektrik Stansiyasının fəaliyyətini təmir işləri ilə əlaqədar olaraq dayandırdı. 11 ballıq zəlzələ zonasında tikilmiş, ömrünü illər öncə başa vurmuş stansiyanın təmirə dayandırılması rəsmi İrəvanın nəinki bölgə, qlobal miqyasda təhlükəli siyasət həyata keçirdiyini təsdiqləyir. Ekspertlər bildirir ki, stansiyada baş verə biləcək qəza təkcə Ermənistanın özünü deyil, Türkiyə, Azərbaycan, Gürcüstan, Rusiya, İran, Orta Şərq, Orta Asiya və Şərqi Avropa ölkələrini də fəlakətlə üz-üzə qoyacaq. Azərbaycan elə indiki halda da radioaktiv çirklənmənin təsirlərini yaşayır. Ermənistan bu stansiyanın tullantılarını Araz çayına axıtmaqda davam edir.

Od tuturuq

Ötən həftə Bakının Binəqədi rayonunda "Sobsan" boya fabrikində yanğın baş verdi. Yanğının sexlərdən birində olmuş partlayışdan başladığı bildirildi.

Pandemiyanın bütün biznes sahələrini küncə sıxdığı indiki dönəmdə bu cür hadisə də bir tərəfdən iş adamının vəziyyətini ağırlaşdıracaq. Binəqədinin bəxti isə yanğın baxımından heç gətirmir – dünən "Eurohome", bu gün "Sobsan".

Daha bir nazirlikdə

"Qara maskalı"lar bizi çox darıxmağa qoymadılar. Bir neçə həftə fasilədən sonra onları ötən həftə Xarici İşlər Nazirliyində görüblər. Məlumata görə, DTX-nın bu nazirlikdəki anti-korrupsiya əməliyyatında nazirliyin İşlər İdarəsinin müdiri Fərhad Mollazadə həbs olunub. Yəqin siyahıda başqa adlar da olacaq. Belə işləri bir adam tək bacarmır, komanda lazımdır.

Çoxkoloritli günlər

Ötən həftə də ənənəmizə sadiq qaldıq: oğlu əsgərlikdən qayıdan ata qonaqlıq verdi, yas mərasiminin keçirilmə qaydaları pozuldu, kafedə yeyib-içənlər saxlanıldı, icazəsiz işləyən dərzi sexləri aşkarlandı, Bakıda Qəbələyə qanunsuz getmiş şəhərlilər isə qaldıqları yerdəcə yaxalandılar. Ən maraqlısı isə SMS-lə icazə alıb, oğurluğa gedənlər idi.

Karantin qaydalarını yaxşı ki, hamı eyni cür pozmur. Bu, çoxkoloritlilik həyatımızın monoton günlərinə rəng qatır.

Qədim daşlar və tramvay

Balaxanı qəsəbəsinin yeni turizm marşrutu kimi müəyyənləşdirilməsi və turizm məkanına çevrilməsi üçün işlərə başlanılıb. Artıq qəsəbədə qədimi məhəllələrin bərpasına başlanılıb. Məşədi İbada və hambala qoyulan heykəl xüsusi maraqla qarşılanıb. Eyni zamanda, küçələrə daş döşənir. Hələ 1800-cü illərin ortalarında Bakının məşhur Xəzri küləyi əsdiyi zaman küçələrdə tozanaqdan göz açmaq olmurmuş. Məhz o zamanlar tozanağın qarşısını almaq küçələrə daş döşəməyə başlayıblar. İndi qəsəbənin turistik zonaya çevriləcək hissəsində bu daşlar düzülür. Ümid edək ki, bu daşlar kimi biz şəhərimizdə "keçmişin qalığı kimi" ləğv edilən tramvayları da görə biləcəyik… Hər bir böyük, müasir şəhərdə olduğu kimi…

Baş epidemioloqumuz

Respublikanın baş epidemioloqu, professor İbadulla Ağayevin son açıqlaması gündəmə çevrildi. Sitat bu cür idi: "Mən Bakıda deyiləm, rayondayam. Heç nədən də xəbərim yoxdur. Kənddə oturmuşam. Nə televizorum, nə də internetim var. Mən baş epidemioloq olanda nə olar? Mən də adamam da. Mənim də rayonda qohumum, əqrəbam var. Siz Səhiyyə Nazirliyinə, TƏBİB-ə zəng edin".

Açıqlama ilə bağlı birinci yanaşma o idi ki, İ.Ağayev baş epidemioloq kimi yox, laqeyd vətəndaş kimi danışır. İkinci baxış: onun vəziyyətə təsir imkanları yoxdur, jurnalist bu səs yazısını yaymaqla peşə etikasına riayət etməyib.

İstənilən halda, "bu, bir oyundur" dediyimiz COVİD-19 artıq başımıza oyun açır. Görünən odur ki, bu gün xəstələrin sayı, kimin xəstələnməsi xəbər kimi qarşılanırsa, sabah xəstələnməyənlərin sayı, kimin xəstələnməməsi xəbər olacaq.

608
Londonda küçələrin birində, arxiv şəkli

Min illərin sirli qətlinin üstü açıldı

0
(Yenilənib 00:04 12.07.2020)
Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb.

BAKI, 12 iyul — Sputnik. Böyük Britniyada sürətli bir yol çəkmək üçün layihə üzərində çalışan arxeoloqlar, dəmir dövrünə aid insan skeleti tapıblar.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, insan qalıqlarının üzü üstə olması və əllərinin arxadan bağlı olması onun qətlə yetirildiyini sübut edir. Bu barədə layihənin rəsmi saytında məlumat verilib.

Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb. Bu cür qeyri-adi dəfn üsulu insanın qətl və ya edam qurbanı olduğunu göstərir.

Doktor Reyçel Vuud tapıntını sirli adlandırıb. O, mütəxəssislərin bu ölümün səbəbləri barədə məlumat verə biləcəyinə ümid etdiyini bildirib.

Bununla yanaşı, arxeoloqlar bu ərazidə neolit ​​dövründən orta əsrlərə qədər dörd min il davam edən qədim insanların fəaliyyətlərinin izlərini aşkar ediblər. Belə ki, burada Stounhencə bənzəyən taxtadan hazırlanmış diametri 65 metr olan dəyirmi abidə tapılıb.

Digər maraqlı bir tapıntı, bir qurğuşun tabutdakı skelet olub. Alimlərin fikrincə, bu şəxs yüksək statusa sahib olub. Çünki belə bir bahalı dəfn üsulunu ödəmək üçün imkanları olmalıdır.

0