İnsаn, аrxiv şəkli

Sükut, fasilə, sanksiyalar və... "Dünyanın xoşbəxti mənəm dünyada"

917
(Yenilənib 18:45 23.03.2020)
"Təəssüf ki, dialoq, anlaşma cəmiyyətimiz üçün xarakterik deyil. Biz əksər hallarda başa düşmək üçün yox, cavab vermək üçün qulaq asırıq"

BAKI, 23 mart — Sputnik. 7x7 ötən həftənin ən yaddaqalan hadisələrini şərh edir.

Kataklizmlər dövrü

Dünya iqtisadiyyatı təbəddülatlarla dolu dövrünü yaşayır. Neftin qiyməti dibə vurub, əlaqələr zənciri zədələnib, bütün sahələrdə böhran meylləri dərinləşir. Qlobalizm tamamilə iflic olub, bütün ölkələr sərhədlərini bağlamağı “xilasedici jilet” kimi görür.

Koronavirusun iki ay sürməsi halında, proqnozlaşdırılan ən yaxşı senariyə görə, dünya iqtisadiyyatında itkilərin dəyərinin 76,6 milyard dollara, 3 ay sürəcəyi halda 155,9 milyard dollara, 6 ay sürərsə, 346,9 milyard dollara çatması gözlənilir.

Və ən pisi budur ki, virusun ömrünün nə qədər olacağı ilə bağlı heç bir proqnoz yoxdur.

Xəbərdarlıq!

Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev Novruz bayramı ilə bağlı xalqa ünvanlanan təbrik nitqində koronavirus və onunla mübarizə tədbirlərinə xüsusi yer ayırdı, ictimaiyyətə çağırış etdi. Sitat: “Bu xəstəliyin yayılmaması üçün ilk növbədə, bütün dövlət tədbirləri ilə yanaşı, vətəndaşlar da məsuliyyətli olmalıdırlar. Əgər kimsə özündə xəstəlik simptomu hiss edərsə, dərhal həkimlərə müraciət etməlidir, dərhal özünü təcrid etməlidir, kütləvi yerlərə getməməlidir, lazım olmadan kütləvi tədbirlərdə iştirak etməməlidir. Bu tədbirlər artıq ləğv olunub, amma istisna deyil ki, hansısa məsuliyyətsiz adamlar qaydalara uyğun olmayan hərəkətlər etsinlər. Mən bəri başdan hər kəsi xəbərdar etmək istəyirəm, ciddi tədbirlər görüləcək. Çünki bu, milli məsələdir, xalqımızın sağlamlığıdır, dövlətimizin təhlükəsizliyidir. Hər kəs bilsin, əgər martın 14-də elan olunmuş qaydalara kimsə əməl etməsə, çox ciddi məsuliyyətə cəlb ediləcək".

Sükut

Koronavirus həyatımızın ahəngini pozdu. Adətən insanların qaynaşdığı məkanlarda narahatedici bir sükut hökm sürür indi.

Ötən həftə təhsil müəssisələrindəki fasilə aprelin 18-dək uzadıldı.

Ardınca bəzi dövlət qurumlarının əməkdaşlarının martın 29-dan aprelin 29-dək əməkhaqqı saxlanılmaqla növbədənkənar məzuniyyətə göndərilməsi haqda qərar qəbul olundu.

Restoran və kafelərdə iş rejimi əvvəlcə saat 21.00-dək, daha sonra isə 15.00-dək müəyyən edildi, eləcə də həmin vaxtdan sonra klub və barların fəaliyyətinə qadağa qoyuldu. Bakı, Sumqayıt və Abşerona girişə məhdudiyyətlər tətbiq olundu.

Bəli, mürəkkəb situasiyadır. Biznes strukturları üçün bu, xüsusilə çətin sınaq dövrüdür. Ancaq söhbət insan nəslinin təhlükəsizliyindən gedir. Yalnız həmrəylik göstərərək və qaydalara riayət etməklə vəziyyətdən çıxmaq mümkündür. Bunu Çinin nümunəsində görürük. Tətbiq edilmiş izolyasiya şərtlərinə, gigiyenik qaydalara riayət etməklə “virus ixracatçısı” özü kritik vəziyyətdən çıxdı, hazırda bu ölkədə vəziyyət yaxşılaşmağa doğru gedir.

Xoşbəxtlər və bədbəxtlər...

Koronavirusun xoşbəxtlik hormonlarımız - seratonin və endorfini əritdiyi bu günlərdə BMT dünya ölkələrinin növbəti xoşbəxtlik reytinqini açıqlayıb.

Reytinqdə Azərbaycan Cənubi Qafqazın ən xoşbəxt ölkəsi kimi tanınıb. Ən xoşbəxt sakinləri olan ölkələr sıralamasında Azərbaycan 89-cu, Ermənistan 116-cı, Gürcüstan isə 117-ci yeri tutub.

Finlandiya 2020-ci ildə dünyanın ən xoşbəxt ölkələri arasında yenidən liderdir. İlk onluğa Danimarka, İsveçrə, İslandiya, Norveç, Hollandiya, İsveç, Yeni Zelandiya, Avstriya və Lüksemburq daxildir. BMT-yə görə, ən uğursuz ölkə 153-cü yerdə sıranı tamamlayan Əfqanıstandır.

“Dünya Xoşbəxtlik Hesabatı” hər il BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri Birliyi tərəfindən tərtib olunur. Burada ömür uzunluğu, sosial dəstək və s. kimi göstəricilər nəzərə alınır.

İran küncə sıxılır

Xoşbəxtlik reytinqində, yəqin ki, cənub qonşularımız yaxşı yerdə deyillər.

Əri döymüş - koronavirusun kritik durumla üz-üzə qoyduğu - İranı, lətifəsi ABŞ-dan uzaq, it də tutur bir yandan.

Ötən həftə ABŞ İrana qarşı sanksiyaları genişləndirib. Sanksiyalar Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində yerləşən və İranın neft və neft-kimya məhsullarının satışına yardım edən şirkətlərə tətbiq edilib.

Bu arada İran prezidenti Həsən Ruhani ABŞ vətəndaşlarına müraciət edib. Müraciətdə amerikalılardan İranda koronavirus qurbanlarının sayının artması fonunda Vaşinqtonun Tehrana qarşı sanksiyalarını dəstəkləyib-dəstəkləmədikləri soruşulub. Ruhaninin bu ilin noyabr ayında ABŞ-da keçiriləcək prezident seçkisi ərəfəsində müraciət etməsi diqqət çəkib.

Mənsimovun həbsi

Həftənin ən çox müzakirə olunan hadisələrindən biri Türkiyədə yaşayan azərbaycanlı iş adamı Mübariz Mənsimovun həbsi oldu. Fətullahçı Terror Təşkilatı (FETÖ) ilə əlaqədə ittiham olunan M.Mənsimovun həbsi ölkəmizdə birmənalı qarşılanmadı, müxtəlif səviyyələrdə - tanınmışlardan, tanınmamışlardan iş adamının həbsinə etirazlar gəldi. Eyni zamanda, əks reaksiyalar da yox deyildi – bəziləri iş adamının ünvanına müxtəlif məzmunlu ittihamlar səsləndirdilər.

Hər halda, ümid edək ki, haqq-ədalət yerini tapacaq və M.Mənsimovun bu təşkilatla əlaqəsi barədə ittiham əsassız hesab olunaraq xitam veriləcək. Və yaxud da tamam əksinə - biz acı da olsa, həqiqəti bütün çılpaqlığı ilə görəcəyik...

Bıçaqlaşmalar

Qlobal təhdid fərdlərarası ünsiyyətdə də aqressiyaya səbəb ola bilər. Görünür, ötən həftənin kriminal xronikasında soyuq silaha əl atanlarla bağlı xəbərlərin çoxluğuna bu amilin də təsiri var.

Əksəriyyəti qəsəbələrdə baş verən hadisələrdən bir neçəsini nəzərdən keçirək: Bilgəh qəsəbəsində 1983-cü il təvəllüdlü Z.Hüseynova əri ilə mübahisə zamanı bıçaqlanıb. Saray qəsəbəsində isə 2003-cü il təvəllüdlü Nəbiyev Toğrul tanışı ilə mübahisə zamanı bıçaq zərbələrinə tuş gəlib. Kürdəxanı qəsəbəsində 45 yaşlı Ceyhun Dadaşov naməlum şəxslərlə mübahisə zəminində bıçaq xəsarətləri alıb.

Paytaxt ərazisində yerləşən daş karxanalarından birində isə yük maşını ilə rayonlara daş daşıyan, Ağdaş rayon Aşağı Nemətabad kənd sakini, 1968-ci il təvəllüdlü Mahmudov Əziz 16 bıçaq zərbəsi ilə qətlə yetirilib.

Daha iki ağdaşlı ötən həftə bıçaqlanma hadisəsinin iştirakçısı olub. Ağdaş rayon sakini, 1996-cı il təvəllüdlü Əhmədxanlı Həsənxan Varis oğlu həmyerlisi, 1998-ci il təvəllüdlü Xəlilov Vüsal Əfqan oğlu ilə mübahisə edib. Mübahisə nəticəsində V.Xəlilov H.Əhmədxanlıya 4 bıçaq zərbəsi vurub.

Hadisələrin təfərrüatına varmadan qeyd edək ki, onların əksəriyyətini təhlil etsək, aydın olacaq ki, əslində çoxu faciə ilə yekunlaşmalı olmayan xırda anlaşılmazlığın nəticəsidir. Təəssüf ki, dialoq, anlaşma cəmiyyətimiz üçün xarakterik deyil. Biz əksər hallarda başa düşmək üçün yox, cavab vermək üçün qulaq asırıq.

917
Əlaqədar
“Mall”ar və iri ticarət mərkəzləri bağlanır - Qərar verildi!
Cəlal İsayevdən koronavirusa görə depressiyaya düşənlərə mesaj
Üzü maskalı Novruz – Yurdumuza bahar gəlib
Dünya iqtisadiyyatında ciddi böhran gözlənilir: səbəb koronavirusdan da dərindir
ÜST koronavirusa yoluxma ilə bağlı xəbərdarlıq etdi – Bir metr məsafə saxlayın!
Azərbaycan bayrağı, arxiv şəkli

Vətən sevgisi nədir?

20
(Yenilənib 18:29 28.11.2020)
Əgər vətən anlayışı bizim doğulduğumuz ölkənin sərhədləri ilə yekunlaşırsa, bunun hansısa sevgiyə ünvan olması məntiqin xaricində qalır.

BAKI, 28 noyabr — Sputnik. Sevgilərin ünvanı müxtəlif olur. İnsan həmişə nəyisə sevməyə möhtac hiss edir özünü. Bəzən də bu sevgilər insanın öhdəsinə çevrəsi tərəfindən məsuliyyət, borc kimi qoyulur: “sən Tanrını sevməlisən”, “sən ananı, atanı sevməlisən”, “sən vətəni sevməlisən” və s. Bəs insan özünə öhdəlik kimi diqtə edilən bu və ya digər nəsnələri sevməyə məcburdurmu?

Əlbəttə, həyatda hər şeyin bir alqoritmi, məntiqi olduğu kimi, sevginin də məntiqi var. Sevginin məntiqini sadə dildə izah etməli olsam, mən onu belə şərh edərdim: sevgi, sənin üçün misli-bərabəri və bənzəri olmayan, mövcudluğu nədənsə asılı olmayan, öz varlığını və ya həyatının xoşbəxtliyini borclu olduğun nəsnəyə duyduğun heyranlıq, rəğbət, pərəstiş, bağlılıq və bir az da ona qarşı təşəkkür hissidir.

Məsələn, Tanrıya sevginin bir məntiqi var. Çünki sənin üçün inandığın Tanrının misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, onun mövcudluğu nədənsə asılı deyil, öz varlığını da, həyatını da ona borclusan və buna görə də onu sevirsən. Tanrı nisbi anlayış olduğu üçün, yəni Tanrının varlığına inanmayan insanlar da var olduğu üçün mən daha konkret nümunə göstərə bilərəm. Məsələn, kainata qarşı dərin bir sevgi bəsləməyin məntiqi var. Çünki kainatın (hələ ki) bizə məlum olan hər hansı bir misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, mövcudluğu nədənsə asılı deyil – ki, bu, Tanrıya inanmayanlar üçün belədir – və sən öz varlığını da kainata borclusan.

Öz həyatımızın çərçivələri daxilində də sevgilərin məntiqini axtara bilərik. Məsələn, bizim öz anamızı və atamızı sevməyimizin müəyyən bir məntiqi var. Çünki bizim üçün onların misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, onların bizim həyatımızda indi və burada mövcud olması heç bir amildən asılı deyil və biz var olmağımızı – qismən də olsa – onlara borcluyuq. Burada sual edilə bilər ki, həqiqətən, borcluyuqmu? Çünki onlar bizi dünyaya gətirməsəydi və əgər gəlməyimiz də bir vacib şərt idisə, başqa biriləri bizi dünyaya gətirəcəkdi. Amma və lakin gətirən o qadındır, o kişidir, konkret və müəyyən edilmiş məlum bir şəxsdir və sənin ona olan sevginin bu mənada məntiqi var.

Bizim öz işimizə, peşəmizə, sənətimizə olan sevgimizin də məntiqi var. Burada söhbət öz işinə fədakarcasına yanaşan, işi üzrə amalları, prinsipləri olan, işinə həyatını həsr edənlərdən gedir. Əgər sənin işin sənin üçün həyatın qayəsidirsə və sən bu işlə çevrənə faydalı ola, özündən sonrakılara bir miras qoya bilirsənsə, öz işini sevməyin olduqca məntiqlidir. Çünki bu məqamda işinin sənin həyatında misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, onun sənin həyatındakı indi və burada mövcudluğu nədənsə asılı deyil və sən öz xoşbəxtliyini ona borclusan.

İstər ümumi müstəvidə, istərsə də həyatımızın mücərrəd sərhədləri daxilində sevgilərimizin müəyyən bir məntiqi var. Vətən sevgisinin isə məntiqi yoxdur. Ya məntiqə sığmayacaq qədər qeyri-adi, mistik bir anlayışdır, ya da ki, bu sevgi kortəbiidir. Burada vətən anlayışının necə dəyərləndirilməsi də mühüm məsələdir. Əgər sənin üçün vətən anlayışı kainatdırsa, Yer kürəsidirsə, bunu bir məntiqə sığdırmaq mümkündür. Axı, Yer kürəsi də üzərində insan həyatının mövcud olduğunu bildiyimiz hələ ki, yeganə planetdir və bu məsələ Yer kürəsini misilsiz və bənzərsiz qılır. Düzdür, mövcudluğu Günəş sistemindən, Süd Yolu qalaktikasından və digər amillərdən asılı olsa da, sən öz mövcudluğunu ona və onun üzərində səni var edə bilən bioloji amillərin vəhdətinə borclusan. Bu mənada, sən Yer kürəsini sevdiyin qədər, Günəş sistemini, Süd yolu qalaktikasını, qalaktikalar səbətini və birbaşa kainatı da sevməlisən.

© Sputnik / Leyla Orujova / Rahim Məmmədov

Əgər vətən anlayışı bizim doğulduğumuz ölkənin sərhədləri ilə yekunlaşırsa, bunun hansısa sevgiyə ünvan olması məntiqin xaricində qalır. Çünki sən ərazisi, sərhədləri tarixin müxtəlif dönəmlərində böyük dəyişikliklərə uğramış və indi sənin yaşadığın dönəmdə mövcud sərhədləri ilə sənə tanıdılan bir ölkədə doğulub, həmin əraziyə vətən deyib, onu da fövqəladə bir sevgi ilə sevirsənsə, bilməlisən ki, dünyada onun onlarla, yüzlərlə və ondan daha yaxşı alternativləri var. Onun mövcudluğu da onlarla, yüzlərlə amildən asılıdır və sən öz varlığını qətiyyən ona borclu deyilsən, çünki dünyada sənin doğulduğun zamanda o ölkə olmasaydı da eyni yerdə, eyni məhəllədə, eyni evdə doğulacaqdın. Yaxud da, babaların başqa bir ölkəyə köçərdi, sən də həmin ölkədə dünyaya gələrdin. Yəni, bizə tanıdılan vətən anlayışı o qədər nisbi məsələdir ki, ona qarşı mütləq məntiqi sevgidən söhbət belə gedə bilməz.

Bəs niyə insanlar vətəni böyük və müqəddəs bir sevgi ilə sevir, hətta, onun uğruna canlarından keçirlər? Bu, geniş söhbətin mövzusudur. Lakin unutmamalıyıq ki, hər şeyin təməlində dünyadakı insanların kortəbii şəkildə özünə deyilənlərlə, öyrədilənlərlə yaşamaları durur. Və bunu sorğulamadan icra etmələri...

20
Bakıda tibbi maska taxmış şəxs, arxiv şəkli

Məsuliyyət disiplin: Koronavirusa qalib gəlməyin yolları

61
Riayət etdiyimiz qaydaların gələcəyimizə, xüsusilə övladlarımıza və digər doğmalarımıza faydalı olacağına inansaq, bu bəlaya qalib gəlməyimiz çətin olmayacaq.

Həyatımızı və düzənimizi dəyişən "taclı bəla"nın yayılması son günlər kəskin şəkildə artıb. Həm dünyada, həm də ölkəmizdə vəziyyət getdikcə qəlizləşir. Xəstəxanaların vəziyyətindən xəbərdar olanlar, vəziyyətin niyə qəliz olduğunu yəqin ki, anlayrırlar. Təcrübə göstərdi ki, bütün dünya bu bəlanın qarşısında hələki çarəsiz vəziyyətdədir. İlin əvvəlində Avropa ölkələrində yaşanan narahatlıq, indi bizim qapımızı döyür. Görülən tədbirlərin, tətbiq olunan qadağaların, qapanmaların, açılmaların effektivliyi də göz qabağındadır. Bu barədə uzun-uzadı yazmağa, danışmağa ehtiyac yoxdur. Son günlərin statistikası vəziyyətin ciddi olduğunu gözlər önünə sərir. Artıq, "Mən koronaya inanmıram"– lağlağısının yeri deyil. İnansaq da, inanmasaq da pandemiya dünyaya meydan oxuyur.

***

Mütəxəsislər yoluxmanın və ölümlərin nisbətən az olduğu isti aylarda payız-qış mövsümündə yoluxmalarda kəskin artım olacağı ilə bağlı xəbərdarlıq etsələr də, dəyişən heç nə olmadı. Özümüzü və ətrafımızı qorumalı olduğumuz halda, yenə biganə davrandıq. Heç kəsə sirr deyil ki, koronavirusun yayılmasında əsas faktor insandır. Əgər insanlar bu məsələdə məsuliyyətli olmasa, yoluxmanın sürətlə artmasına mane olmaq daha da çətinləşəcək. Üstəlik, xəstəxanalarda müalicə alanların sayının artması, həkimlərin daha ağır xəstələrə nəzarət etmək imkanını azaldır. Dolayısıyla, hər bir məsuliyyətsiz addım, ətrafımzdakı onlarla insana təhlükə yaradır. Qarabağ müharibəsində ardıcıl qazanılan zəfərlər bizdə eyforiyaya səbəb olub. Bunu zəfər yürüşlərində də müşahidə etmək çətin deyildi. O müdhiş sevincin qarşısında insanları "Niyə yürüş edərkən maskadan istifadə etmirdiniz?" – deyə qınamaq da olmur. Zəfər sevinci elə bir hissdir ki, sosial məsafə, maska, dezinfektan heç kəsin yadına düşmür. O xoşbəxt anlarda adam bütün mənfi şeyləri unudur. Çox yaxşı haldır ki, insanlarımızın bu xoş aurası bu gün də davam edir. Ancaq bu rahatlığın təhlükəli tərəfi də var: məsuliyyət hissimiz azalır və "taclı bəla" öz arealını genişləndirir. Bu gün yenidən birliyə və həmrəyliyə ehtiyacımız var.

***

Sözün düzü, koronaya yoluxmamaq üçün nələrə riayət etməli olduğumuzu hamımız bilirik. Əgər ilin əvvəlində naməlum düşmənə qarşı təşviş içərisində mübarizə aparırdıqsa, indi bu virus haqqında kifayət qədər məlumatlıyıq. Qoyulan qadağalar kifayət qədər yumşaldılıb. Həyatımızdan bu bəlanın biryolluq çıxıb getməsi üçün özümüzü və ətrafımızı düşünmək, diqqətli və məsuliyyətli olmaqdan başqa yolumuz yoxdur.

***

Bu gün yoluxma riski hər yerdə yüksək olsa da, insanların daha sıx olduğu yerlərdən uzaq gəzmək, bu sıxlığa səbəb olmamaq vacibdir. Düşünürəm ki, insanlarla daha sıx ünsiyyətdən yayınmaq da bu dönəm üçün vacibdir. Maskadan istifadə etməli, gigiyeniya qaydalarına riayət etməliyik. Açıq havada maskadan istifadə etməklə bağlı qoyulan qadağa hamıya qəribə görünsə də, düşünürəm ki, bu məsuliyyət hissini artırmaq, disiplin yaratmaq üçün müəyyən təsirə malik olacaq. Pandemiya ilə mübarizə apardığımız bu dönəmdə hətta absurd görünən qadağalara da riayət etmək, öz davranışımızla ətrafımıza yaxşı nümunə göstərmək məcburiyyətindəyik.

***

Əzizlərimizin həyatını qorumaq, təhsil sistemimizin və həyatın digər sahələrinin normala dönməsi üçün bu qeyri-müəyyənliklərlə dolu günlərdə daha həssas, daha məsuliyyətli olmalıyıq. Riayət etdiyimiz qaydaların gələcəyimizə, xüsusilə övladlarımıza və digər doğmalarımıza faydalı olacağına inansaq, bu bəlaya qalib gəlməyimiz çətin olmayacaq.

Hər birimizdən tələb olunan sadəcə məsuliyyətli və diqqətli olmaqdır. Bunu bacarsaq, minlərlə insanın xilaskarı olmaq şansımız var. Bu gün özünü və ətafını qoruyan hər bir insan qəhrəmandır və hamımızın qəhrəman olmaq imkanı var. Gələcəyimiz və sağlamlığımız üçün bu qəhrəmanlığı etməliyik. Bizim yenədə birliyə, bütövlüyə, həmrəyliyə ehtiyacımız var. Yaxın tarix sübut etdi ki, biz həqiqətən birlikdə güclüyük. Bu gücümüzü gözgörünməz düşmənə də göstərməyin vaxtıdır.

61
Teqlər:
korona virusu, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Kəlbəcərə mənzərə, arxiv şəkli

Kəlbəcərdə hər il 50 mindən artıq insan müalicə alırdı - Xidmət rəisi

0
(Yenilənib 18:09 29.11.2020)
"Bu yataqların gündəlik debiti 3080 kubmetr təşkil edir. Burada ötən əsrin 80-ci illərində 800 min litr termal su bağlanırdı"

BAKI, 29 noyabr — Sputnik. Kəlbəcər təkcə filiz və ya qeyri-filiz yataqları ilə deyil, həm də termomineral suları ilə zəngindir. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi Əli Əliyev deyib. Xəzər TV-nin "Birinci Studiya" verilişinin qonağı olan Ə.Əliyev deyib ki, Kəlbəcərdə "İstisu" və "Tutqun" termal-mineral iri su hövzələri mövcuddur. Onun sözlərinə görə, bu hövzələrin hər birində 4 yataq var: "Bu yataqların gündəlik debiti 3080 kubmetr təşkil edir. Burada ötən əsrin 80-ci illərində 800 min litr termal su bağlanırdı. Eyni zamanda "İstisu" kurort-sanatoriya kompleksi fəaliyyət göstərirdi".

O deyib ki, Kəlbəcərdə bir ildə 50 mindən artıq insan müalicə alıb, şəfa tapırdılar.

0
Teqlər:
müalicə, termal sular, İstisu, Qarabağ, Kəlbəcər