Skamyada oturan kişi, arxiv şəkli

Müdriklik səlahiyyəti

842
(Yenilənib 20:59 13.03.2020)
Şükür kərəminə, xudaya! Sən istəsən, məni kəpənək, qaşqaldaq, ördək kimi yarada bilərdin. Və yaxud mən yazıçı, jurnalist, müəllim, “daje kandidat nauk” da ola bilərdim

BAKI, 15 mart — Sputnik. "Qanana da qurban, qanmayana da, dad yarımçıq əlindən..."

Yazıma atalar sözü ilə başlayıram ki, artıq müdrikləşdiyimi siz də biləsiniz. Hə, vallah, səhər yuxudan oyanıb görürəm ki, əməlli-başlı müdrikləşmişəm. Saç-saqqalım bir qədər ağarıb, səsimin tonunda qəribə ağırlıq yaranıb, pafoslu kəlimələrim müdrikcəsinə öz qulaqlarımda cingildəyir. Acqarına üzüdivara dayanıb, yalan olmasın, yarım saat böyük-böyük alimlərdən, şairlərdən, yazıçılardan danışmışam. Üstəlik folklorumuzu da unutmadım. 7-8 bayatı, 3-4 nağıl, 1-2 əfsanə və rəvayət guppuldadıb, nə qədər bəlağətli və zəkalı olduğuma bir daha əmin oldum. Sonra hamama keçib bir qədər də güzgünün qarşısında çıxış etdim, güzgüdəki köhnə tanışıma da xeyli öyüd-nəsihət verdim. O da səbrlə məni dinlədi və təsdiqlədi ki, mən həqiqətən müdrikləşmişəm.

Sonra kəmali-ədəblə özümə bir çay süzüb, asta-asta təsbeh çevirməyə başladım. İlahi, mən necə də ağıllı, nə qədər savadlı, nə qədər bilgili və kamil adamam! Şükür kərəminə, xudaya! Sən istəsən, məni kəpənək, qaşqaldaq, ördək kimi yarada bilərdin. Və yaxud mən yazıçı, jurnalist, müəllim, “daje  kandidat nauk” da ola bilərdim. Olmadım, çox şükür. Müdrik olmaq, bütün günü çayxanalarda nərd atıb, domino çırpıb, sosial şəbəkələrdə siyasi-ictimai-mədəni-kulturoloji məsələləri çözmək, sosioloji və psixoloji məsləhətlərimlə tanış-bilişə yol göstərmək necə də maraqlıdır.

Müdrik olduğumu hiss etməmişdən öncə vaxt tapıb sosial şəbəkələrdə “Caps Lock”la ciddi paylaşımlar edirdim. Bütün müdriklər kimi əvvəllər məni 4-5 adam başa düşsə də, sonradan fikirlərim kütləviləşməyə başladı. Bir müddət öncə özümü filosof  kimi təqdim etmək istəsəm də, fikrimdən daşındım. Sonra kulturoloq, siyasətşünas və s. peşə sahələrində qazandığım uğurlar məni düşünməyə məcbur etdi. Bu qədər ağıllı və müdrik adamın bir sahədə ilişib qalması, özünü konkret bir sahəyə aid etməsi ədalətli deyil.

Bir müddət çayxanaya gəlib-gedən dindar qardaşlarımızdan aldığım kitablar fikirlərimi dəyişdi. Hətta utanmasam, özümü Mehdi Sahib əz-zaman, yəni 12-ci imam elan edəcəkdim. Amma qorxdum ki, cəmiyyət məni düzgün anlamaz. Həm də yerindən qalxan səfeh özünü on ikinci imam elan edir, ona görə bunu da özümə yaraşdırmadım.

Uzun axtarışlardan sonra müdrik olduğumu, müdrikləşdiyimi dərk etmişəm və çox xoşbəxtəm. Bunu bacarmaq da hər oğulun işi deyil.

Bir halda ki müdrikləşmişəm, bir halda ki müdrikliyimi özüm də hiss edirəm, fürsətdən istifadə edib sizə də hərdən öyüd-nəsihət verəcəm. Ümid edirəm ki, bu çətin günlərdə müdrik ziyalı sözünə əşəddü-ehtiyacınız var. Xüsusilə yazısına ciddi atalar sözü ilə başlayan bir ziyalının qızıl kimi kəlamları sizə çox yaxşı təsir edəcək. Məni izləyin ki, zehni inkişafınız sürətlənsin.

İstənilən mövzuda “yuyulmamış çömçə” kimi ortalığa atılmaq çox zövqlüdür. Mən sizinlə siyasətdən siyasətçi kimi, ədəbiyyatdan ədəbiyyatşünas kimi, musiqidən musiqiçi kimi, kinodan kinoşünas kimi, dindən ilahiyyatçı kimi danışa bilərəm. Lazım gəlsə, sizə feminizmdən, ilk feministlərdən, feminizmin postulatlarından mühazirə oxuyaram. İstənilən filmi, romanı, siyasi prosesi təhlil qabiliyyətinə malikəm. Ciddi “analitik təfəkkür”ə malikəm. Əlimi çənəmə söykəyib xəyala dalmağı, kitabların resenziyalarından, annotasiyalarından aldığım məlumatları, kiminsə dilindən eşitdiyim siyasi söhbətləri öz söhbətim kimi təqdim etməyi sevirəm. Bu məndə müdrikcəsinə alınır. Hər şey haqqında danışmaq mənim işimdir. Axı mən müdrikəm!

Sosial şəbəkələrdə ağıllı status yazmağı, gənclərə və yaşlılara, cahillərə və ziyalılara yol göstərməyi sevirəm.

Siyasətçiyəm, kinoşünasam, blogerəm, yazıçıyam, musiqiçiyəm, feministəm, aktivistəm – xülasə, xalis müdrikəm!

Sizə də məsləhət görürəm ki, müdrik olun. Müdriklik gözəl şeydir. Gedib hansısa işin qulpundan yapışmaqdansa müdriklik səlahiyyətimdən istifadə edirəm. Müdrik olmaq əladır!

Hamınıza uğurlu və gözəl, müdrik həyat arzulayıram.

842
Əlaqədar
Bizə kim sahib çıxacaq?
Uğursuzların, istedadsızların qisası...
"Əhlət ağacı" – Yabanı armudun simvolikası
Uşaq televizora baxır, arxiv şəkli

Uşaq Koroğlunu cizgi filmində görmürsə, sevimlisi Turbomen olacaq

7
(Yenilənib 22:35 25.02.2021)
Dünyanın böyük animasiya studiyaları olduqca bahalı cizgi filmlərini çəkib pulla satmaq barədə o qədər də düşünmürlər. Cizgi filminin əsasına qoyulan ideya bir müddət sonra milyonlarla uşağın həyat tərzinə çevrilir.

 

Azərbaycanın yeni Z nəsli yerli kanallara baxmaq istəmir. Uzaqbaşı bazar günü səhər yeməyi zamanı Azərbaycan dilində nümayiş edilən maraqlı animasiya filminə baxar. O da əgər valideyn məcbur etsə. Kanallar həm maraqlı deyil, həm də uşaq verilişi, cizgi filmi olduqca azdır. Evdə internet, smart TV, planşet və smartfon varsa, uşaq mütləq özünün bəyəndiyi videoları və animasiya filmlərini axtarıb tapacaq.

Cizgi filmləri çoxdan böyük bir gəlir mənbəyi, reklam platformasına çevrilib

Uşaqlar ana dildə kontent tapa bilmədiklərindən xarici resurslara üz tuturlar. Ölkə dəqiq olaraq iki cəbhəyə bölünüb: Türkiyə və Rusiya kontentinə baxanlara. Ailədə rus dilini bilən varsa, uşaq tezliklə rus dilini mənimsəyib elə ona lazım olan filmlərə bu dildə baxır. Rus dilini bilən yoxdursa, deməli, bizə ən yaxın olan türk dilində cizgi filmlərini seçib baxacaq. Baxırsan, adi bir ailənin uşağıdır, amma dili dəyişib, Türkiyə ləhcəsində danışır. Öz dilində nəyisə ifadə etməkdə çətinlik çəkir.

Cizgi filmləri artıq çoxdan öz ilkin mənasını itirib, böyük bir gəlir mənbəyi, reklam platformasına çevrilib. Dünyanın böyük animasiya studiyaları olduqca bahalı cizgi filmlərini çəkib pulla satmaq barədə o qədər də düşünmürlər. Bu prosesdə daha böyük strateji maraqlar var. Cizgi filminin əsasına qoyulan ideya bir müddət sonra milyonlarla uşağın həyat tərzinə çevrilir. Supermen, Betmen, Spaydermen kimi animasiya filmlərinin qəhrəmanları uşaqların beynində dərin bir iz buraxmaqla həkk olunur. Uşaq bu hərəkətləri təkrar etməyə çalışır, ata-anadan oyuncaq qəhrəmanı almağı tələb edir, çarpayısının hörümçək insan formasında olmasını istəyir, geyimdə belə üzərində məhz onların əksinin olmasını arzulayır.

Bakının 8-ci km bazarında yerləşən dükanlarda “Mikki və Maus” yataq dəstləri satılır

Cizgi filmləri qəhrəmanlarının obrazı bir çox malda əks olunub. Sevimli obrazların nişanları da, saatları da, virtual oyunları da var. Hara getsən belə, gözünə onlar görünəcək. Hətta ABŞ-dan çox uzaqda, Bakının 8-ci km bazarında yerləşən kiçik dükanlarda Mikki və Maus, hörümçək adam və digər animasiya qəhrəmanlarını əks etdirən yataq dəstləri satılır. Adi materiallardan daha yaxşı satılır bu dəstlər. Valideyn istər-istəməz uşağın tələbi ilə, deyək, “İtlər, irəli” filminin qəhrəmanlarıni əks etdirən geyimi almağa məcbur olur. Almasan da olmur.

Disney kimi məşhur bir animasiya nəhəngi dayanmadan illərdir cizgi filmləri istehsalı ilə məşğuldur. Bu müddətdə artıq Disneyin oyuncaq sənayesi əmələ gəlib, satış şəbəkəsi dünyanın bir çox ölkəsində yaradılıb. Bəzən brend dükanları gəlir gətirməyə yox, reklama xidmət edir. Disney şirkəti Disneylend parkını yaradarkən onun bu qədər populyar olacağını, bəlkə də zənn etmirdi. Kaliforniya ştatında qurulan əyləncə parkını ümumilikdə 600 milyon insan ziyarət edib. Şirkət buna bənzər əyləncə parklarını bir çox ştatlarda yaradıb.

Disneylendlər dünyanın bir çox ölkəsinə də yayılıb. Parisdə də var, Tokioda da, Honkonqda da. Disney kəndləri ABŞ-da yayılıb, başqa ölkələrdə də. Florida ştatında yaradılan Disney şəhərciyi isə bəzən insanlara məhz bu reallıqda yaşamağı təklif edir. Hara baxsan, Disney qəhrəmanları gəzir, hər yerdə Disney simvolikasıdır.

Disneyin əlindən heç yerə qaça bilməzsən

Uşaqlar belə reallığı çox sevirlər. Animasiya qəhrəmanları artıq virtual məkanda, oyunların daxilində də məskunlaşıblar. Fərqi yoxdur, müəyyən yaşacan televizorda cizgi filminə baxırsan, daha sonra isə smartfonda oyun oynayırsan. Bir sözlə, Disneyin əlindən heç yerə qaça bilməzsən. Uşağa da oyuncaq söz verdinsə, mütləq almalısan. Bəzən bu cizgi filmi qəhrəmanından yaradılmış oyuncağı əldə etmək də mümkünsüz olur. “Milad bayramına hədiyyə” filmində eyni vəziyyət müşahidə olunur. Məşhur Amerika ulduzu Arnold Şvarsnegerin rol aldığı filmdə baş qəhrəman Milad ərəfəsində oğluna söz verdiyi Turbomen oyuncağını əldə etmək üçün bütün gücünü sərf etməli olur. Marketlər isə bomboşdur. Turbomen nə gəzir?

İki oğul atası həmin bu Turbomeni almaq üçün əməlli-başlı müharibə edirlər. Film gülməli, komik vəziyyəti ifadə etsə də, bir növ reallığı əks etdirir. Cizgi filmi qəhrəmanı həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib, övladına bu oyuncağı hədiyyə edə bilmirsənsə, deməli, onun hörmətinə qazana bilməzsən. Başıaşağı gəzəcəksən.

Sadə və müsbət ruhlu köhnə filmlər uşaqlarda bir gülüş doğurur

Reklam və biznes maraqlarından əlavə, ABŞ-ın animasiya studiyaları həm də dünyaya ideoloji mesaj göndərməklə məşğuldurlar. Burada məqsəd hələ möhkəmlənməmiş uşaq psixikasına təsir etməklə kimin bu dünyada güc sahibi olduğunu beyinlərə yeritməkdir. Yəni animasiya filminin qəhrəmanları dünyanı xilas etmək, şər qüvvələrə qalib gəlmək işini görməklə məşğuldurlar. Burada xeyir ABŞ-da, şər isə başqa yerdə cəmlənir.

Cizgi filmlərin uşaq psixikasına mənfi təsiri varmı? Əgər dəhşətli varlıqlar, əcaib yadplanetlilər, mutantlar dəqiqəbaşı cizgi filmlərində görünürlərsə, uşaq hələ aşağı yaş dövründən onlarla birgə həyat sürməyə məhkum olur. Bir müddət sonra artıq normal süjetlər ona maraqlı görünmür. Bu günün uşağı nə Tıq-tıq xanıma, nə Cırtdana, nə də sovet dövründə çəkilmiş minlərlə pozitiv sovet animasiya filminə baxmaq istəyir. Sadə və müsbət ruhlu köhnə filmlər uşaqlarda bir gülüş doğurur.

“Nu, poqodi” filmini yaşlı nəsil əzbər bilir, amma indiki uşaqlarda heç bir reaksiya doğurmur. Filmə baxıb darıxırlar. Onlar müasir süjet gözləyirlər. Dünyanın bir çox ölkəsi də animasiya işini prioritet olaraq inkişaf etdirir. Yaponiya, Koreya, Çin də çox möhtəşəm cizgi filmləri yaradır. Rusiyanın “Maşa və ayı” cizgi filmi Azərbaycanda çox populyardır. Maşa adlı dəlibaş qız hər yeri dağıdır, filmin aqressiyası da böyükdür, amma uşaqlar bəyənirlər.

Mədəniyyət Nazirliyinin cizgi filmi sifarişi yoxdur

Azərbaycanda animasiya işi, açığı, bərbad gündədir. Ölkədə yaradılan bir neçə kiçik studiyanın nə əməlli-başlı maliyyəsi var, nə güclü kadr bazası, nə də gəlir əldə etmək üçün böyük bazarı. Cizgi filmləri bazarı artıq tutulub. Disney kimi studiya ilə axı necə rəqabət aparasan? Heç mümkün deyil. Animasiya filminin istehsalı çox bahalı prosedurdur. Əvvəllər rəssam-animator filmi əllə süjet-süjet, anbaan çəkirdi, sonra xüsusi metodla canlandırılıb kameraya köçürülürdü. Hələ o dövrdə ağır bir proses idi, hazırda cizgi filmi kompüter proqramlarında yığılır, amma bu proqramda hər adam işləməyi də bacarmaz. İşin qiyməti də bahadır, daha çox işçi qüvvəsi cəlb edilməlidir. Daha mürəkkəb süjetlər yaradılır.

Böyük mənada Mədəniyyət Nazirliyinin cizgi filmi sifarişi yoxdur. Hansısı xırda-para filmlər çəkilir. Yerli animasiya studiyalarının nə sponsoru var, nə də sifarişi. Hətta bəzi studiyaların hazır filmləri də var. Amma bazara çıxış yoxdur, yəni kimsə təqdimat edə, bir qədər pul ödəyə, kinoteatrlara çıxarda və sair kimi işlər görülmür. 

Bütün Azərbaycan animasiyalarına bir gündə baxmaq olar. Bəs sabahısı uşaq nəyə baxacaq? Yaxşı deyək, Azərbaycan dilinə dublyaj edilmiş filmlərə. Bu limit də uzaqbaşı bir həftə on günə bitəcək. Bəs sonra? Keçəcək Türkiyə və Rusiya resurslarına, axtarışı daha yaxşı bilən uşaqlar isə ingilis dilində filmlər tapacaqlar.

Çin, Koreya, Yaponiya cizgi filmlərinə də o ölkələrin dilində baxanlar az deyil. Axı animasiya bütün uşaqlara aydındır, xarici dili anlamasa, yenə əlli əlliyə başa düşəcək.

Öz cizgi filmlərimiz də havadan yaranmayacaq

Ölkədə animasiya işini gücləndirmək, bu sahəni rəqabətə davamlı etmək olarmı? Ölkə kiçik, bazar məhduddur. İstər-istəməz xarici animasiya filmlərindən istifadə etməli olacağıq. Amma nəyi etmək olar? İlk növbədə Azərbaycan uşaqlarının doğma dildə animasiya filmlərinə baxmağını təmin etmək mümkündür. Yəni lisenziyası bizdə olan keyfiyyətli, pozitiv cizgi filmlərini dublyaj edib internetdə açıq resurslarda yerləşdirmək lazımdır. Bir var uşaq nəyə gəldi baxır, yad təsirə məruz qalır, üstəlik, öz dilini unudur, bir də var uşağın öz dilində animasiya filminə baxması üçün imkan yaradırıq. Ən azı seçim etmək şansı olur. Azərbaycan kanalları da cizgi filmlərini dublyaj edir, amma bu filmlər internetdə yoxdur. Hərə özü üçün çalışır. Nəticədə bizim uşaqlar bu filmlərə baxa bilmirlər. İndi heç kim oturub hansıma kanalın cizgi filmini gözləmək istəmir, elə internetdə axtarış edib istədiyinə baxır. Axtarışda isə yalnız başqa ölkələrin filmləri çıxır.

Öz cizgi filmlərimiz də havadan yaranmayacaq. Kiçik də olsa, bir dövlət proqramı olmalıdır. Deyək, bir neçə yerli studiyaya dövlət xətti ilə maliyyə ayrıla, filmlər çəkilə bilər.

Rusiyada bu təcrübə özünü doğruldub. Mədəniyyət Nazirliyinin xətti ilə bütün rus nağılları ekranlaşdırılıb, həm böyük həcmli filmlər çəkilib, həm də qısa animasiyalar var. Digər ölkələrdə çəkilən bütün dəyərli cizgi filmləri rus dilinə tərcümə edilib. Yəni illərlə bax, heç bir zaman bitməz. Dalı da gəlir, studiyalar işləyir, yeni cizgi filmləri çəkilir, tərcümə edilir. Amma əsaslı bir xətlə iş gedir. Belə bir əsaslı xətt Azərbaycanda da olmalıdır. Dublyaj edilməli, yerli filmlər çəkilməlidir.

Cizgi filmlərinin çəkilməsi Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm və strateji məsələlərdən biridir. Bu işi nə sabaha, nə də birigünə saxlamaq olmaz. Məsələ bu gün həll edilməlidir, uşaqları itirməmək barədə düşünməliyik. Dərsliklərdə Dədə Qorqud, Koroğlu və ya şah İsmayıl Xətaidən mətn yazmaq yetərli deyil. Uşaq həm də onları animasiya filmlərinin qəhrəmanı kimi görməli və tanımalıdır. Yoxsa qəhrəmanı da elə Supermen, ya da Turbomen olacaq. 

7
Teqlər:
problem, dünya, Azərbaycan, cizgi filmi
Qız, arxiv şəkli

Narahat olmaq üçün ciddi səbəblərimiz var: hər 40 saniyənin hökmü bizi bitirir

79
İnsanlar bu hadisələr barədə məsuliyyətsiz və ikrah doğuran fikirlər bildirməkdən çəkinmədikcə, intihar hadisələri cəmiyyəti təhdid etməkdə davam edəcək

Təəssüf ki, ölkədə intiharların sayı artır. Az qala, hər gün sosial şəbəkələrdə, xəbər saytlarında intihar xəbərləri ilə rastlaşırıq. Narahat olmağımıza, əndişələnməyimizə ciddi səbəblər var. Manşetlərdən düşməyən intihar xəbərləri əsəblərimizi daha da gərginləşdirir, müharibədən yenicə çıxmış, pandemiya ilə savaşan cəmiyyətimizdə ruh düşkünlüyü, ümidsizlik yaradır.

Şəxsən mən qarşılaşdığım hər intihar xəbərindən sonra özümü daha gücsüz, aciz, çarəsiz, günahkar hiss edirəm. İntihar - mənim dostlarımı əlimdən almış, həyatımı alt-üst etmiş dəhşətli bir kabusdur. Bu barədə qorxusuz, həyəcansız düşünə bilmirəm. Çünki intihar qərarının necə dəhşətli bir çarəsizlik olduğunu bilirəm.

İntihara cəhd edib ölənlərin iztirabını ailəsi, doğmaları, yaxınları çəkirlər. İntihara cəhd edib sağ qalırsansa, özün bütün ömrünü əzabla keçirməyə məhkumsan. Hər iki halda itirirsən, birincidə həyatını, ikincidə etibarını, nüfuzunu və gələcəyini...

İntihara cəhddən sonra sağ qalırsansa, heç nə əvvəlki kimi olmur. Ailədə, cəmiyyətdə, dost çevrəsində özünə qarşı etibarsızlığı gördükcə hər gün dəfələrlə ölüb-dirilirsən...

Həyatımın son üç ilini intihar və intihara sövq edən səbəbləri araşdırıram. Bu barədə yüzlərlə mənbəyə müraciət etmişəm. Düşdüyüm vəziyyətdən çıxış yolunu məhz özüm tapmalı olduğumu düşünürəm. Az qala, hər gün bu barədə oxuyuram və araşdırıram. Bilirəm ki, bu problem məni həyatımın sonuna qədər narahat edəcək.

***

İntihar təkcə Azərbaycan cəmiyyətinin  yox, bütün dünyanın həll etməyə çalışdığı çox ciddi problemlərdəndir. Xüsusilə pandemiya dövründə bu problem daha da aktuallaşıb.

Dünya Psixiatriya Assosiasiyası XXI əsri “depressiya və intihar əsri” adlandırıb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının araşdırmalarına görə, hər 40 saniyədə bir nəfər intihar edir. Olduqca qorxulu və təhlükəli statistikadır.

İctimailəşən intihar xəbərlərindən sonra qınaqlar, intihar əleyhinə fikirlər səslənir. Bəzən bir intihar hadisəsi günlərlə müzakirə olunur. Bəzən isə çox dəhşətli bir hadisənin üstündən sükutla keçirik. Ümumiyyətlə cəmiyyətin intihara münasibəti birmənalı deyil. Bu baxımdan sosial şəbəkələrdəki müzakirələrdən, intiharla bağlı polemikalardan yayınmağa çalışıram.

***

Bu günlərdə 20 yaşlı gəncin özünü binanın iyirminci mərtəbəsindən ataraq intihar etməsi, bu hadisə ətrafında başlayan müzakirələr məni yenidən bu barədə düşünməyə məcbur etdi. İntihar edən 20 yaşlı Sevil Atakişiyevanı intihar həddinə çatdırmaqda ailəsi ittiham olunur.

Təsəvvür edin, ailə öz mənasız təzyiqləri və təhdidləri ilə gənc qızın intiharına səbəb olur, onun yaşamaq haqqını əlindən alır, sonra tez-bazar hansısa bir kanala müsahibə verib ailəliklə özlərinə haqq qazandırmağa çalışırlar. Bu barədə sosial şəbəkələrdə yayılan faktlar, intihardan öncə Sevilin dostlarına, aktivistlərə yazdığı mesajlar, sosial şəbəkələrdəki paylaşımları çox mətləblərdən xəbər verir.

Hadisəni və faktları hüquq-mühafizə orqanları araşdırır, nəticələri qabaqlayıb bu hadisəyə görə sadəcə ailəni ittiham etmək fikirindən uzağam. Ancaq yayılan faktlara və müşahidələrimə əsaslanaraq ailənin bu intihar faktında günahsız olmadığını düşünürəm. Təəssüf ki, bəzən ailəmiz, yaxın çevrəmiz, dostlarımız, doğma adamımız bizi intihara sürükləyir.

Bəli, bəzi intiharların əsas səbəbi yaxınımızdakı adamların laqeydliyi və diqqətsizliyidir.

Pandemiyanın tüğyan etdiyi dönəmdə bütün dünyada intihar hadisələrinin əsas səbəbi sosial problemlər, bank kreditləri, borclar, iflas edən bizneslər, qazancsız və çarəsiz qalmaqdır. Düşdüyü vəziyyətin çıxılmazlığı insanları son çıxış yolu kimi gördüyü intihara sövq edir. Təəssüf ki, cəmiyyətimizdə intiharların əsas səbəblərindən biri də mental təzyiqlər və düzgün qurulmayan ailə münasibətləri, doğmaların laqeydliyidir. Sevilin intiharında bu faktor daha qabarıq və aydın görünür.

Düşünürəm ki, baş verən intihar hadisələrinə görə cəmiyyət, media, xüsusilə sosial media ciddi məsuliyyət daşımalıdır. İnsanlar bu hadisələr barədə məsuliyyətsiz və ikrah doğuran fikirlər bildirməkdən çəkinmədikcə, intihar hadisələri cəmiyyəti təhdid etməkdə davam edəcək. İntihar hadisələrinin bu qədər gündəmdə olması, intihar xəbərlərinin həvəslə paylaşılması, insanların laqeyd və biganə münasibəti çarəsiz vəziyyətdə olub intihar haqqında düşünənlərin düşüncələrini daha da qarışdırır. İntihar xəbərlərinin bu qədər həvəslə tirajlanması, insanların bu hadisələrə çox vaxt qeyri-obyektiv münasibəti, sosial şəbəkələrdəki müzakirələr intihar hadisələrini adiləşdirir, depressiv insanların intiharla bağlı düşüncələrini körükləyir.

Bəlkə də peşəkar jurnalistikada bu tip xəbərlərin tirajlanması normaldır, amma dəqiq bilirəm ki, bu xəbərlərin canfəşanlıqla təqdim edilməsi əxlaqi baxımdan anormaldır. Hər intihar xəbəri, intihar haqqında hazırlanan televiziya süjeti, intihar edən şəxsin ailəsindən hazırlanan reportaj növbəti intihar hadisəsi üçün qığılcım rolunu oynayır. Hər müzakirə, hər ədalətsiz yanaşma intihar haqqında düşünən insanları daha da təhrik edir. Həssas və depressiyaya meylli insan olaraq “depressiya və intihar əsri”ndə sağ qalmağın qəhrəmanlıq olduğunu düşünürəm.

Ən azından, mən bu “qəhrəmanlığı” etməyə çalışıram.

***

Cəmiyyət olaraq həssas, məsuliyyətli və diqqətli olmalıyıq.

Məlum məsələdir ki, intihar qərarı aydın şüurla verilən, sağlam qərar deyil. İntihar barədə düşünənləri qıcıqlandırmaqdansa, bu barədə daha həssas, anlayışlı müzakirələr aparılmalıdır. Xüsusilə dövlət məhz pandemiya və postmüharibə dövründə insanların düşdüyü depressiv vəziyyəti analiz edib, sağlam və ciddi qərarlar vermək məcburiyyətindədir.

Bəlkə də psixoloji reabilitasiya, psixoloq və psixiatr xidmətlərini pulsuz etməyin, vətəndaşları bu şəkildə qorumağın vaxtıdır.

İtirdiyimiz hər insan cəmiyyətimizin genofonduna zərbə, gələcəyimizə təhdiddir.

79
Xocalıdan olan qızcığaz

Tariximizin qara günü - Xocalı soyqırımından 29 il ötür

0
Xocalı soyqırımının ildönümü hər il Azərbaycan və dünyanın bir çox ölkəsində qeyd olunur. Bu tədbirlərdə ermənilərin Xocalıda törətdiklərini əks etdirən foto-stendlər, sənədli filmlər nümayiş olunur, soyqırımı həqiqətlərini əks etdirən kitablar sərgilənir

BAKI, 26 fevral - Sputnik. Azərbaycanın Xocalı şəhərində ermənilərin dinc sakinlərə qarşı törətdikləri soyqırımının 29-cu ili tamam olur.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, erməni silahlı birləşmələri SSRİ dövründən Xankəndi şəhərində dislokasiya olunmuş 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməkliyi ilə 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalı şəhərinə hücuma keçiblər.

Mühasirəyə alınan şəhərin 2500 sakini xilas olmaq üçün Ağdam istiqamətində hərəkət edib. Lakin pusquda dayanan ermənilər dinc sakinləri gülləbaran ediblər. Xocalı soyqırımı nəticəsində 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca və qarı olmaqla, 613 Xocalı sakini qətlə yetirilib, 8 ailə tamamilə məhv edilib, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirib. Düşmən gülləsindən 76-sı uşaq olmaqla, 487 nəfər yaralanıb. 1275 nəfər əsir götürülüb. Girov götürülənlərdən 150 nəfərinin, o cümlədən 68 qadın və 26 uşağın taleyi bu günədək məlum deyil.

Xocalı soyqırımının ildönümü hər il Azərbaycan və dünyanın bir çox ölkəsində qeyd olunur. Bu tədbirlərdə ermənilərin Xocalıda törətdiklərini əks etdirən foto-stendlər, sənədli filmlər nümayiş olunur, soyqırımı həqiqətlərini əks etdirən kitablar sərgilənir.

2008-cu ilin mayından İslam Konfransı Təşkilatı Gənclər Forumunun (İKGF) Mədəniyyətlərarası Dialoq üzrə baş koordinatoru Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə "Xocalıya Ədalət" kampaniyası keçirilir. Kampaniyanın məqsədi beynəlxalq ictimaiyyətin Xocalı faciəsi ilə bağlı məlumatlandırılması, faciəyə beynəlxalq aləmdə mənəvi-siyasi qiymət verilməsi və beynəlxalq səviyyədə anılmasını təmin etməkdir. Kampaniyanın beynəlxalq əlaqələndirilməsi www.justiceforkhojaly.org saytı vasitəsilə aparılır.

0
Teqlər:
erməni terroru, Qarabağ, Azərbaycan, Xocalı soyqırımı