Yazıçı, arxiv şəkli

Yalana sığınıb yaşayanlar

211
(Yenilənib 14:31 07.12.2019)
Bu tiplər yaranmış fürsətdən istifadə edərək özlərini "yenilikçi", "postmodernist" adlandırıb oxucunun gözünə girməyə çalışır, özünü ətrafındakılara bacarıqlı, qabiliyyətli insan kimi təqdim edirlər

BAKI, 7 dekabr — Sputnik. Yaradıcı insan tükənəndə, yorulanda, bezəndə özü haqda mif yaratmağa, sonra da uydurduğu bu mifə vurulub yaşamağa başlayır.

Yaradıcı adamlar belədir, daima diqqət, qayğı, sevgi axtarır, tapmayanda məcburən uydururlar.

Yaradıcılığa könül vermiş insanları bu baxımdan anlamağa çalışıram.

Necə də olsa, belələri anadangəlmə reallıq hissini itirib, öz dünyasında yaşamağa alışanlardır.

Qələm adamlarımızın arasında elələri var ki, hərdən ad-soyadının da doğruluğuna tərəddüdlə yanaşıram.

Bəlkə də, texnologiya bu qədər inkişaf etməsəydi, yalanlarımızı da rahat sırıya bilərdik xəlayiqə. Di gəl ki, bu şoğərib internet başımıza bəla, ömrümüzə qənim kəsilib.

Lənətə gəlmiş internetin sayəsində yalanın ömrü heç qırx gün də çəkmir.

Dünyanın zayı çıxıb, vallah, daha əvvəlki kimi yalan danışmaq, insanları aldatmaq olmur.

Heyif deyildi qələmlə kağıza yazdığımız o məhzun günlər.

“Qəhrəman”lar, “dahilər” yetişdi o çətin və maraqlı vaxtlarda.

İndi “google” imkan vermir ki, yalanımızı rahat danışaq.

Haradansa axmağın biri çıxıb, araşdırıb, dərinə gedib açır yalanın üstünü.

***

Bəzən öz cıqqılı istedadını qaldırıb dağ başına qoyanları görürəm, məni gic gülmək tutur.

Olmayan istedadını şişirdib gözə soxanlarla dil tapmaq, onları anlamaq çox çətindir.

Qarşılaşdığım bu kateqoriyaya aid olan ünsürlər təkbaşına heç nəyə qadir deyil.

Onların mütləq tərifə, başqaları tərəfindən təsdiq olunmağa ehtiyacı var. Belələrinin "istedadı" dəstəbazlıqla, qrupbazlıqla daha da çiçəklənir, inkişaf edir.

Bu cür "istedad" sahibinin kiçicik də olsa imkanı varsa, ətrafına üç-beş səfehi yığıb “əfsanəvi şəxsiyyətə” çevrilə bilir.

Ölkədə belə "istedad" sahibləri üçün münbit şərait var.

***

Əlləri klaviaturaya çatan kimi ona-buna söz atmağa başlayan bəzi "istedadlar" öz potensiallarının, istedadlarının qısırlığını, dayazlığını və ya kiçikliyini qəbul etmək istəmirlər.

Tarixi şərait, siyasi vəziyyət hər zaman onların xeyrinə işlədiyindən bu "gülməşəkərlər" özlərinin anadangəlmə dahi olduqlarını düşünüb, ustalıqla sözün arxasında gizlənirlər.

Klaviatura qəhrəmanlarının "şərəfli" həyat yoluna birlikdə nəzər salaq: Əvvəlcə meydanda olan populyarlara yarınır, sonra bütün vasitələrdən istifadə edib onlarla dost olur, sonra özünə bir balaca yer edib, hamıya təpik atmağa başlayırlar.

Belələri həmişə kimlərə isə "lazım olur".

Belələrini təriflə aldadıb istifadə edən ağıllı adamlar mütləq tapılır.

Bu tiplər yaranmış fürsətdən istifadə edərək özlərini "yenilikçi", "postmodernist" adlandırıb oxucunun gözünə girməyə çalışır, özünü ətrafındakılara bacarıqlı, qabiliyyətli insan kimi təqdim edirlər.

Oxuduğu kitablardan çıxardığı seçmə cümlələri yazıya çevirib tirajlayan, eyni mövzunu saqqız kimi dartıb uzadan, tapşırılan işin öhdəsindən lazımınca gələ bilməyən, saxta və pafoslu tənqidçi obrazı yaradan bu tiplərin ildə bir məzhəbə qulluq eləməsi heç kəsə sirr deyil.

***

Bir-iki qədəhdən sonra sözünü yığışdıra bilməyən, əlinə imkan düşən kimi dost-tanışa arxa çevirən, bir-iki sınıq-salxaq, mahiyyətsiz cümləsini gözə soxan bu kəslərə müxtəlif qəzet künclərində, portallarda rast gələ bilərsiniz.

Ad çəkib qanınızı qaraltmaq istəmirəm.

Yüngülvari dilixorçuluq kifayətdir.

***

İllərdir müxtəlif və rəngarəng adamlar tanımışam bu mühitdə.

Necə ütülü yalanlar eşitmişəm.

Xəzrilər, gilavarlar əsib keçib.

Başqalarını istedadsız, savadsız hesab edən, yediyi qaba tüpürən, bütün şərəfsizlikləri göz qırpmadan edə bilən bu insanabənzərlər arasında xeyli vaxt öldürmüşəm, bəlkə, bir ton araq içmişəm.

Mənfəətləri olmayan yerdə qaçıb kol-kosa dürtülən, məşhurlaşa bilməyəcəkləri situasiyanı öz lehinə çevirməyə cəhd göstərən alayarımçıq qələm adamlarının utanmadan meydan suladıqlarını da çox görüb bu eynəyə möhtac gözlər.

İndi dünya əvvəlki kimi deyil, vallah.

O vaxt mən hələ qızla oğlanın dostluğuna inanırdım, Şekspiri də dahi hesab edirdim…

211
Qadın kitab oxuyur, arxiv şəkli

Ədəbsiz “ədib”lər...

551
(Yenilənib 20:40 06.07.2020)
Bu türkcədəki "üyə" sözü həm də ürəyimiz bulanarkən çıxardığımız o qəribə səsə bənzəyir. Birliyin bizə yaşatdığı bu ədəbi öyümənin ən gözəl təsviri də ancaq "üyə" ola bilərdi

BAKI, 6 iyul — Sputnik. Bu sənət, ədəbiyyat mühiti ki var, hansı ki içində çox nəhəng istedadlar da tapılar, sənətə təsadüfi gələnlər də. Hə, elə onları deyirəm. Vəziyyətləri yaxşı deyil. Gah uzun müddət işsiz qalır, gah çox kiçik məvaciblərin müqabilində çalışmalı olurlar. Əsas məsələ isə bilirsiniz, nədir? Buna o qədər layiqdirlər ki! Əminliklə deyirəm! Baxırsan ki, istedadı zirvədədir. Sənəti də az qala Stella Adler, Erik Moris qədər bilir. Amma iki kəlmə danışanda görürsən ki, şüuru, düşüncəsi mühitin çirkabı içində batıb qalıb. Bəzən hətta düşüncə tərzi baxımından tipik məhəllə uşaqlarından fərqlənmir. Bir istedad, bir savad öz mühitini hansısa yeniliyə uğratmazsa, nəyə və kimə lazımdır? Adam hər şeyə nifrət edir. Niyə də, niyə? Bu cür istedad, bu cür savad niyə ənənəvi cəfəngiyyatlar toplusu içində məhv olub getməlidir?

Çox şey sayaram. Birini əqidədən, birini ləyaqətdən, birini cəsarətdən və sair. Amma məşhur şeirdəki kimi: desəm öldürərlər, deməsəm, ölləm! Yanlış anlamayın, mən nə ölməkdən, nə də öldürülməkdən qorxan adamam! Sadəcə mən sənəti həmişə öz ailəm bilmişəm və ailəmin içindəki söhbətləri mühitə aşkar edə bilmirəm. Amma bir məkan olsa, bütün yerli sənət mühiti yığılsa və mən də o sözləri bağırsam...

Onları da keçdim. Bir də var ki, sənətdən zərrə də qanmır, ümumiyyətlə, sənət adına heç bir anlayışı yoxdur, hansısa sənət mühitindən üç-beş söhbət oğurlayıb, sənətə dair hansısa kitabdan da üç-beş cümlə əzbərləyib, hər yerdə sənət adına yekə-yekə danışır, ehkam kəsir, hökm oxuyur. Bunlar daha çox təhlükəlidirlər. Birincilər istedadlı, savadlı, amma qorxaq və səriştəsizdirlər və heç bir uğur da qazana bilmirlər, ikincilər isə istedadsız, savadsız, şəxsiyyətsiz, amma publikaya işləmək səriştələri sayəsində öz səfsətələrini geniş kütləyə çatdıra bilənlərdir və xeyli də uğur qazanırlar.

Çağırılmadığı yerə gedən, hələ həyasızcasına niyə çağırılmadığının davasını döyən, həmişə boşboğazlıqları ilə gündəmə gələn, insanların yaddaşında, dilində bir bədii nümunəsi belə olmayan adamlar durub sənət və şəxsiyyət xırdalayırlar. Mən çağırıldığım yerlərin onundan doqquzuna getmirəm ki, birdən şəxsinə və sənətinə hörmətim olmayan biri ilə yanaşı gələrəm, birdən özümə qarşı laqeydlik görərəm, birdən getdiyim yer sənətdən daha çox, başqa məqsədlərə hesablanar və s. Öz mənfəətləri, pulu və şöhrəti uğruna şəxsiyyətini də, sənətini də qurban verən adamlar hələ arada durub mənə də dil uzatmağa çalışırlar.

Onların xalqdan da nəsə ummağa üzü olmamalıdır. Özünə, mənəvi dəyərlərinə, zahiri görünüşünə belə hörmətləri olmayanların içinin tör-töküntüsü görünüşlərinə də yansıyıb. Bir də ki, ortada sənətin, ədəbiyyatın adını batırmaqları adamı yandırır. Onların səfehliklərinin ucbatından yazıçı-şair adı eşidənlər üz turşudurlar. Hələ özlərini sənətə meyar da bilirlər. Bu qədər rəzilliyin yanına kin-nifrət də qoyub xalqa sunurlar, sonra da özlərinə qarşı hörmət, ehtiram gözləyirlər. Nə sanırlar? Tarixə çevriləcəklərini? İnqilab edəcəklərini? Aləmi özlərinə güldürmək xoşlarına gəlir? Anlaya bilmirəm.

Xaricdə Azərbaycan ədəbiyyatından seçmələr şəklində çap olunan biabırçı bir kitabdakı imzaların siyahısına baxıb dəhşətə gəldim. Həyasızlıqları, sırtıqlıqları ilə hər yerə özlərini soxan bu adamlar sənət adına ərsəyə gətirdikləri məzmunsuz-qayəsiz, çəkisiz-mizansız zay məhsulları ilə ölkə ədəbiyyatını xaricdə təmsil etməyə iddialıdırlar.

Mən hesab edirəm ki, müasir Azərbaycan ədəbiyyatı artıq müəyyən uğurlu bir dönəmə qədəm qoyub. Amma bu ədəbiyyatın ətəklərində dolanan nə qədər mağar toyu tamadaları varsa, toplayıb Azərbaycan ədəbiyyatı adı ilə Türkiyədə çap ediblər. 100-ə yaxın imzanın içində 10-a yaxın həqiqi ədib var. Onlar da buna necə razılıq veriblər, bilmirəm. Bəlkə də xəbərləri olmadan dərc edilib. Hər halda, onların adının bu kitabda olması digərlərindən pul toplaya bilmək üçün yaxşı vasitə olub. Yaxşı ki, mən vaxtında adımın istənilən yerdə çəkilməsinə qadağa qoymuşam. Əgər belə bir kitaba məndən xəbərsiz adım salınsaydı, şübhəsiz ki, bunu edənlərə təzminat davası açardım. Bu nalayiq siyahı, bu bərbad tərcümə təkcə şərəf və ləyaqətin təhqiri deyil, həm də yaradıcılığa vurulan zərbə, bioqrafik utancdır.

Kitabda ən uğurlu, ən sevdiyim məqam isə bəzi müəlliflərin bioqrafiyalarında yazılan "Azerbaycan Yazarlar Birliğinin üyesidir" cümləsi oldu. Bu türkcədəki "üyə" sözü həm də ürəyimiz bulanarkən çıxardığımız o qəribə səsə bənzəyir. Birliyin bizə yaşatdığı bu ədəbi öyümənin ən gözəl təsviri də ancaq "üyə" ola bilərdi.

551
ABŞ-da epdimioloji vəziyyət

"Masonların oyunu": Maskanı masqaraya qoyub, koronanı bihörmət edənlər...

2000
(Yenilənib 21:14 01.07.2020)
Limitli tibbi personal və resurslara malik Azərbaycan kimi ölkələrdə karantin çox ən düzgün çıxış yoludur. Mən sizə xəstə olub sağalacağınıza ümid etməkdənsə, karantində qalıb xəstələnməməyi tövsiyə edirəm

BAKI, 1 iyul — Sputnik. COVID-19 adı verilən koronavirus artıq Azərbaycan da daxil olmaqla bütün dünyaya meydan oxuyur. Ancaq Odlar yurdunun şübhə və tərəddüd arasında qıvrılan vətəndaşları hələ də bu illətə, bu bəlaya inanmır. Ümumiyyətlə, təkcə bizim ana vətənimizdə deyil, dünyanın hər yerində pandemiyanı “oyun” hesab edənlər var: O boyda Amerikanın qocaman prezidenti Tramp, Belarusiyanın macərapərəst lideri Lukaşenko, Britaniyanın Osmanlı əsilli baş naziri Boris Conson və daha kimlər, kimlər...

İnanlarla bir işimiz yox. İnanclı insanlara hər zaman sayğıyla yanaşmışam. İnanclılar bu dünyada şübhədən, əgər varsa, o biri dünyada da cəhənnəm əzabından sığortalanmışlardır. Koronaya inananlar da ehtiyatlı davranır, qaydalara məsuliyyətlə yanaşırlar.

Sözüm inancsızlara olacaq, elə birinci Amerikanın prezidenti Trampa! Dinlə məni, Tramp!

Yaxşı, yaxşı...Trampla, Lukaşenkoyla, Consonla işim yoxdur, üzrlü sayın, qəfil əsəblərim gərilir, özümü saxlaya bilmirəm.

Dərhal qayıdıram öz ölkəmə.

Virusa inanmayıb, maskanı masqaraya qoyan, koronavirusu bihörmət edən, qaydalara əməl ediyini göstərmək üçün çənəsinə maska keçirib dolaşan, eşqdə məsafələrə meydan oxuyub sosial məsafə gözləməyən, sevgidə sərhəd tanımayıb, bütün dünyanın masonlar, gizli supergüclər tərəfindən idarə olunduğunu düşünən, 5G texnologiyasının insan orqanizmindəki oksigeni “əmdiyini”, radiodalğaların virus yaydığını düşünən “üstün zəka sahibləri” ilə bir balaca həsbi-hal etmək keçir könlümdən. Bütün müqəddəslərə and içirəm ki, istifadə etdiyim məlumatları masonlar 5G vasitəsi ilə beynimə ötürməyiblər, bədənimə hər hansı “çip” quraşdırılmayıb, faktları ciddi mənbələrdən dəqiqləşdirmişəm, yazımda ciddi virusoloq alimin fikirlərindən istifadə etmişəm.

Əvvəlcə oradan başlayaq ki;

Adəm oğlunun orqanizmi açıq bir sistemdir və daima ətraf mühitlə, təbiətlə maddələr mübadiləsi aparır. Bəzən orqanizmimiz mübadilə prosesində gözləmədiyi və hazır olmadığı sürprizlərlə qarşılaşır. Dünyanı girinc edən, bizi məzlum günə qoyan COVID-19 da bu sürprizlərdən biri olan SARS-CoV-2 virusunun gətirdiyi bir infeksion xəstəlikdir. Yəni mənim, sizin və yaxud qonşunuz Fərmayıl dayının, uzaq qohumunuz Zərgülşən xalanın bu virusa, bu xəstəliyə inanıb-inanmaması heç nəyi dəyişmir. Çox təəssüf ki, SARS-CoV-2 adlı bir virus var və dünyada tənəffüs sistemi xəstəliklərini törədən ən ağır viruslardan biri hesab edilir. Üstəlik, ÜST-ün üstün araşdırmalarına görə, bu illətin bir “üstünlüyü” də var: digər viruslardan daha çox xəstələndirmə və yoluxdurma gücünə sahibdir. Elmi dildə desək, bu virus daha çox virulent xüsusiyyətli virusdur.

Gül-çiçəkli ölkəmin dərin düşüncəli insanları arasında SARS-CoV-2-nin laboratoriya şəraitində hazırlandığını düşünən iti düşüncəli, dərin zəkalı, heç kəsin bilmədiyi gizli sirləri internetdən araşdırıb vaqif olan dühalar da var. 

Bu düşüncələri elm əsaslı şəkildə rədd edir və şübhə üçün yer qoymur.

Bizin inanmadığımız, “oyun” hesab etdiyimiz virusun labaratoriya şəaitində hazırlanması üçün virusun genlərində genetik manipulyasiyalarla dəyişikliklər edilməlidir. Genom araşdırması göstərir ki, bu virus daha əvvəllər 2002 və 2014-cü illərdə yayılan koronavirus növlərindən fərqlənmir və tərkibində hansısa genetik material izi yoxdur.

Tutaq ki, bu virus bizim (daha doğrusu, sizin) düşündüyümüz kimi laboratoriyada təbiətdən gətirilən heyvanlardan, məsələn, yarasadan, izolə edilib. Bəli, elmi olaraq virusun laboratoriyada izolə edilməsi mümkündür və bu cür virus, bakteriya toplanılması dünyada bir çox elmi araşdırma mərkəzlərində aparılır. Amma nəzərə alaq ki, belə mərkəzlərdə risklərin idarə edilməsi və təhlükəsizlik ən yüksək səviyyədədir. Bu virusun “doğum yeri” olan Uhan laboratoriyasında bu standartların və təhlükəsizlik praktikasının çox yüksək olduğunu bu mərkəzlə əməkdaşlıq və təftiş etmiş təşkilatlar və orada olmuş insanlar dəfələrlə qeyd ediblər.

Düşünsək ki, virusun mənbəyi laboratoriyadandır, o halda virusun yayılması ilə bağlı iki ehtimal ola bilər.

Birinci versiya: Araşdırma əsnasında qəza baş verib və virus insanlara yoluxub.

Laboratoriyada olan təhlükəsizlik qaydalarını nəzərə alsaq, bu ehtimal çox aşağıdır. Çünki bu təhlükəsizlik qaydaları ağlasığmaz dəqiqlik və vasvasılıqla hazırlanılıb, qaydalara ciddiyətlə əməl edilir.

İkinci versiya: Virus məqsədli şəkildə insanlara yoluxdurulub.

Bu ehtimalın da həddindən artıq az olduğunu deyə bilərik. Qlobal faciəni bir kənara qoyuram, niyə bir ölkə özünü, öz insanlarını xəstələndirsin? Hətta əhalisinin sayı iki milyardı keçmiş Çin də bu axmaqlığı, nadanlığı etməz. Masonların isə bu söhbətdə barmağının olduğuna inanmıram, bəlkə, Trampın nəsə müdaxiləsi olar, ona da əmin deyiləm. Çünki “Simpsonlar”a 2-3 dəfə baxdım, bununla bağlı heç bir işarə görmədim.

Avropada dözülməz istilər
© REUTERS / Mads Claus Rasmussen / Ritzau Scanpix Denmark

İnsanlar virusla bağlı xəbərdarlıqlara, tövsiyələrə laqeyd yanaşırlar. Maska, əlcək, dezinfektan istifadə etməyənlər, əlini-üzünü vaxtlı-vaxtında yumayanlar yoluxma üçün risk qrupundadırlar. Bu laqeydlik doğmalarınızın ölümünə səbəb ola bilər ki, bununla bağlı sonradan masonları günahlandıra bilməyəcəksiniz.

Qəbul edirəm ki, laqeydlik insanın təbiətində var. Proses uzandıqca, insanlar laqeydləşirlər. Düşünürəm ki, bunun öhdəsindən ancaq daha geniş maarifləndirmə tədbirləri ilə gəlmək olar. Məsələn, televiziyalar toylara qadağa qoyulduqdan sonra ortalıqda qalan müğənniləri, saxta mütəxəssisləri, mənasız ekspertləri efirlərə dəvət etməkdənsə, ciddi alimləri, bu sahəni dərindən bilən insanları efirlərinə dəvət edərək, məsələnin əsas mahiyyətini müzakirə etməli, bizi gözləyən təhlükəni daha ciddi şəkildə insanlara təqdim etməlidir.

Cəhaləti, yersiz inamsızlığı və savadsızlığı ucbatından maska və dezinfektantlardan istifadə etməyən, əl-üzünü yumayan, sosial məsafə gözləməyən insanlar virusun süni şəkildə yayılmasına səbəb olurlar, bilavasitə özlərini, yaxınlarını və cəmiyyəti riskə atırlar, ən dəhşətlisi isə - xəstəliyin yox edilməsi prosesini ləngidirlər.

Bu xəstəlikdən qorunmaq üçün, xüsusilə karantinsonrası  qadağaların yumşaldığı dövrdə, insanların çox olduğu yerlərdən uzaq durmaq, insanlarla təmasda məsafə saxlamaq, əlləri tez-tez yumaq, dezinfektantlardan, maskadan düzgün istifadə etmək lazımdır. Adam var ki, birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan maskanı bilərzik kimi qoluna taxır və yaxud maskanı polis xofu ilə çənəsində gəzdirir. Hələ birdəfəlik maskanı dəfələrlə yuyub, ütüləyib təkrar istifadə edənlər var.

Fürsətdən istifadə edib təklif edirəm ki, ölkədə karantin elan olunan şəhərlərdə maska pulsuz paylanılsın. Mən inanıram ki, dövlətimizin ən azı buna gücü çatar.

Eyni zamanda maarifləndirmə məqsədi ilə daha çox sosial çarxlar çəkilməli, şəhərdə reklam lövhələrində, internet mediada, televiziyalarda bu maarifləndirici çarxlar dövri olar nümayiş etdirilməlidir.

Nə qədər narazı qalsaq da, şikayətlənsək də karantin xəstəliyin yayılma sürətini kifayət qədər aşağı salır və effektivdir. Dünya ölkələri artıq bunun bəhrəsini görür. Limitli tibbi personal və resurslara malik Azərbaycan kimi ölkələrdə karantin çox ən düzgün çıxış yoludur. Mən sizə xəstə olub sağalacağınıza ümid etməkdənsə, karantində qalıb xəstələnməməyi tövsiyə edirəm. Hətta karantin bitdikdən sonra belə, insanların çox olduğu yerlərdən uzaq durmağa, məcbur olmadıqca kənar insanlarla ünsiyyəti minimuma endirməyə çalışın. Nəzərə alın ki, bunu mən demirəm, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da sizə məhz bunu məsləhət görür. Mən uzaqbaşı oxuduqlarımın xülasəsini sizinlə bölüşə, bəd ayaqda tövsiyə edə bilərəm.

Pandemiyanın bitməsi, bəlkə də onlarla digər faktorlardan asılıdır. Ancaq mən inanıram ki, karantin şərtlərinin yüngülləşdirilməsi, iş yerlərinin, məktəblərin mərhələli şəkildə açılması, xüsusilə sizin arzusunda olduğunuz toylara icazənin verilməsi sizin karantin qaydalarına riayət etdiyiniz təqdirdə mümkün olacaq.

Yəni sizin inanıb-inanmamağınız faktiki olaraq heç nəyi dəyişmir. “O” var və təhlükəlidir!

2000
Əlaqədar
Biri bitməmiş, o biri gəlir! Yeni pandemiya yarana bilər
Həyatını riskə ataraq: Rejissor azərbaycanlı həkimlərin fədakarlığını seriala çəkəcək
Nəhayət, xoş xəbərlər də gəlir: Vaksin sınağında iştirak edənlərin vəziyyəti açıqlanıb
Maska və sipərə alternativ - Bahalı və şübhəli
Azərbaycandan bəzi tibb yönümlü malların çıxarılması qadağası uzadıldı
Arxeoloji qazıntılar, arxiv şəkli

Yeddi min ilin sirri - Polşada qədim xəndəklər aşkar edilib

0
(Yenilənib 23:51 06.07.2020)
Polşada daha əvvəl buna bənzər tapıntı aşkarlanmayıb. Ancaq Slovakiyada, Çexiyada, Macarıstanda və digər ölkələrdə buna bənzər çıxıntılar - quruluşlar hələ də qalıb.

BAKI, 7 iyul — Sputnik. Arxeoloqlar qrupu Polşanın şimalında naməlum mənşəli xəndəklər sistemi aşkarlayıb. Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, tədqiqatlarla müəyyən edilib ki, hündürlükdən onlar tək şəkil kimi görünürmüş.

Xəndəklər ilk dəfə "Google Maps" və "Google Earth" xəritələrinin köməyi ilə gözə çarpıb. Alimlərin fikrincə, obyektlərin 7 minə yaxın yaşı var.

Polşada daha əvvəl buna bənzər tapıntı aşkarlanmayıb. Ancaq Slovakiyada, Çexiyada, Macarıstanda və digər ölkələrdə buna bənzər çıxıntılar - quruluşlar hələ də qalıb.

Xəndəklər bir mərkəz ətrafında oval şəklində qazılıb və bəzi yerlərdə torpaq "körpülər" qorunub saxlanılıb.

Xəndəklərin eni üç metr, dərinliyi iki metrdir. Ən böyüyünün diametri 85 metr təşkil edir. Yəqin ki, qədim tayfalar onları sümük alətlərinin köməyi ilə qazıblar, bu da çox səy və vaxt tələb edib. Arxeoloqların sözlərinə görə, gil torpaqlarda müasir avadanlıqlarla belə qaıntı aparmaq çətindir.

Elm adamları bu quruluşların ritual məna kəsb etdiyini düşünürlər. Ancaq burada hansı ayinlərin keçirildiyi hələ müəyyən edilməyib. İçəridə olan qədim kömür izləri burada hansısa tikilinin olduğunu və sonradan yandığını sübut edir.

0