Müəllim yazı lövhəsi qarşısında

Yeddi günün "riyaziyyatı": gələnlər, gedənlər, yaxşılar, pislər

109
(Yenilənib 17:21 02.12.2019)
Ötən həftə mühüm siyasi, sosial, ictimai hadisələrlə zəngin oldu. Amma ümumi palitrada siyasi hadisələr daha tünd boyalarla önə çıxdı

BAKI, 2 dekabr — Sputnik. 7x7 - ötən həftənin ən diqqətçəkən, yaddaqalan 7 hadisəsini ifadə etməyə çalışacaq.

Həftə mühüm siyasi, sosial, ictimai hadisələrlə zəngin oldu. Amma ümumi palitrada siyasi hadisələr daha tünd boyalarla önə çıxdı.

Kadr islahatları

Şübhəsiz, ötən həftənin ən mühüm hadisəsi dövlət başçısının başladığı islahatlar kursunun artan dinamizmi, yeni kadr islahatları idi. Prezident Administrasiyasının mühüm postlarında edilən dəyişikliklər ölkədə yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi xarakterizə olunur.

Bu gün cəmiyyətin müzakirə mövzularını, baş verən hadisə və dəyişikliklərə reaksiyasını müəyyən etmək üçün sosial şəbəkələrdə azacıq gəzişmək kifayət edir.

Ciddi siyasi təhlilə varmadan deyə bilərik ki, sosium bu dəyişiklikləri rəğbətlə qarşıladı.

Buraxılan parlament

Yeni Azərbaycan Partiyasının Siyasi Şurası parlamentin buraxılması təşəbbüsü ilə çıxış etdi.

Gözlənilən idi. "Köhnə parlamentin" başlanmış islahatlar dalğası ilə ayaqlaşa bilməyəcəyi proqnozlaşdırılan idi. Dövlətin icraedici və məhkəmə strukturlarında dəyişikliklərdən sonra qanunverici orqanın proseslərin ardınca "axsamasına" dözümlü yanaşmayacağı, daha islahatçı, təşəbbüskar, çevik Milli Məclisin arzu olunduğu aydın idi. Cəmiyyət də öz millət vəkilini fərqli ampluada görmək istəyir: onun qayğıları ilə maraqlanan, gənc, çevik, təşəbbüskar, cəsarətli... bir sözlə, millətin vəkili kimi!

"Qarabağ" - dərdim mənim!

Şübhəsiz, Qarabağ hər həftənin mövzusu və dərdidir, ancaq bu həftə "Qarabağ" futbol klubu da bizi məyus etdi.

Erməni bayraqları ilə bizi salamlamış Kiprin "Apoel" klubuna evdə bir xal verdikdən sonra, səfərdə məğlub olan təmsilçimiz Avroliqanın qrupundan çıxmaq üçün şanslarını çarəsiz şəkildə çətin İspaniya səfərinə - La Liqa 3-cüsü olan "Sevilya" ilə oyuna saxlamışdı. İlk hissədən sonra azarkeşləri ümidləndirən "Qarabağ" ikinci hissədə 2 top buraxdı, "Apoel" isə öncədən anons etdiyi "Luksemburqa qisas üçün gedəcəyik" (ilk oyunda bu ölkənin təmsilçisinə öz evində 1-4 məğlub olmuşdu) açıqlamasının pafos olmadığını əməldə sübut etdi: 2-0!

Beləliklə, "ispan öküzü"nün əzdiyi "Qarabağ atı" son oyununda "Düdelanj"la formal oyunda yalnız təsəlli üçün oynayacaq.

Komandanın kapitanı Rəşad Sadıqovun "Təki uğursuzluğumuz qrupdan çıxmamaq olsun" açıqlamasından sonra alqoritmik olaraq "lazım gəlsə, qrupdan da çıxacağıq" açıqlamasını gözləyirdik, yaxşı qurtardıq.

Prezident İlham Əliyev Bakı Dövlət Universitetinin 100 illik yubileyi münasibətilə keçirilən mərasimdə
© Official website of President of Azerbaijan Republic

100 yaşımızda niyə 100-lükdə yoxuq?!

Ötən həftə Bakı Dövlət Universiteti 100 yaşını təntənəli şəkildə qeyd etdi.

Şübhəsiz, BDU öz ənənələri, şərəfli tarixi olan ali təhsil ocağıdır.

Amma köhnə ənənələr və şərəfli tarix bugünkü dünya ilə, onun yeni çağırışları ilə ayaqlaşmaq üçün kifayət etmir. Ölkəmizin ali təhsil ocaqları hələ ki, yalnız dünya universitetlərinin reytinq siyahısında yalnız 1000-liyə düşdüyü üçün qürur duya bilər. Bu mövqenin verdiyi hissin adına "qürur" demək olarsa...

Sürət can alır

Hər həftə olduğu kimi, ötən həftə də yol qəza hadisələri manşetlərdə idi.

Ölkənin dörd bir yanında bununla bağlı çoxsaylı xəbərlər gəlməkdə davam edirdi, hər gün ən azı 6, 7, 8 nəfər dünyasını dəyişir, 10-larla insan müxtəlif dərəcəli bədən xəsarəti alır.

Kimdir günahkar?!

Yol qəzaları heç kimdən asılı olmayan səbəblərdən baş vermir. Günahkar ilk növbədə özümüzük! Bu vaxta qədər bir neçə əcnəbi ilə müsahibə etmişəm. Ölkəmizə hər baxımdan heyran olduqlarını dilə gətirirlər. Bircə yol-hərəkət qaydalarından baş açmadıqlarını etiraf edirlər.

1991-2018-ci illərdə yol qəzalarında ölən və yaralananların sayı 100 minə çatıb. Bu rəqəm 2019-cu ilin statistikası ilə 100 mini də keçəcək. 2018-ci ilədək yol qəzalarında ölənlərin sayı 25 386 nəfərdir. Nə etməli? İlk növbədə, özümüzdən başlamalı. Unutmayaq, sürət həyatda inkişaf, yolda təhlükədir!

Tələbələr zəhərləndilər

Ötən həftə Xəzər Universitetinin 6 tələbəsi dəm qazından zəhərləndi. Xoşbəxtlikdən, hadisə ölümlə nəticələnməmişdi. Ancaq eyni xoşbəxtlik bundan öncə - BDU-nun zəhərlənən tələbələrinə qismət olmadı, onlardan biri dünyasını dəyişdi. Ehtimal olunur ki, onlar qidadan zəhərləniblər...

Ümumiyyətlə, uzun illərdir ki, dəm qazı zəhərlənmələri yol qəzaları kimi can almaqda davam edir. Belə bədbəxt hadisələrin kütləvi hal alması isə bir neçə səbəblə əlaqələndirilir: Qaz sobalarının standartlara cavab verməməsi, bacaların vaxtı-vaxtında təmizlənməməsi, hamam otaqlarında nəfəsliyin olmaması və s. Bu siyahı bir həqiqəti dəyişmir: insan ömrü heç nədən yarıda kəsilir!

Niyə bu qədər aqressiv?!

Abşeron rayonunda baş verən qətl hadisəsi öz amansızlığı ilə diqqət çəkdi. Aytən Fərzəliyeva öz qardaşı tərəfindən başı kəsilərək qətlə yetirildi. İlkin istintaqın nəticələrinə görə, hadisə Babək Fərzəliyev tərəfindən Ceyranbatan qəsəbəsi ərazisində yaxın qohumlarının məzarını ziyarət edərkən, qısqanclıq zəminində törədilib. 

Bacı-qardaş arasında yaranmış mübahisə zamanı B.Fərzəliyev özü ilə gətirdiyi bıçaqdan istifadə edərək A.Fərzəliyevaya çoxsaylı xəsarətlər yetirib.

Bu hadisə cəmiyyətdəki iki problemi ifadə edir:

Birincisi, mental dəyərlər düzgün qavranılmır, ən radikal, amansız addımlara belə mental hisslərlə haqq qazandırılır.

İkincisi, cəmiyyətdə aqressiv meyllər var, dialoqla problemlərin həllinə maraq azdır. İctimai nəqliyyatda, küçədə bir-birinə toxunduğu üçün mübahisə edənlərə az rast gəlmirik. Avropalının gülümsəyərək keçəcəyi hadisəyə görə biz adam bıçaqlamağa hazırıq.

109
Bankada manat, arxiv şəkli

Uğurlu sahibkarın arsenalı: xırda pul, POS terminal, şirin söz, gülərüz ifadə

40
(Yenilənib 22:32 02.12.2020)
Bəzi ziyanlı adətlər də pul qıtlığına səbəb olur. Məsələn, insanlarda daxıla xırda pul toplamaq ənənəsi var.

Sizdə 50 manata xırda olmaz? Bəlkə iyirmiliyə xırda tapılar? Bu kimi ifadələri tez-tez mağaza və müxtəlif ticarət mərkəzlərində eşidirik. Bəzən elə ofis daxilində də kimsə bir əsginasla gəzib xırda axtarır. Xırda pul tapılmır ki, tapılmır.

Kiçik məhəllə dükanlarında xırda pul daima tapılmır

Pulu xırdalamaq problemi həm taksidə, həm aptekdə, həm də bazarda hiss olunur. Bazarda bəzən elə də böyük olmayan pulu bu ona ötürür, o da buna. Güc-bəla ilə xırdalayırlar. 5, 10, 20 manatı rahat xırdalamağın yolu hələ də kart sisteminə keçməyən marşrutda olur. Burada xırda nə qədər desən var, hətta bəzən xırda puldan bezib bir ovuc qəpiyi benzindoldurma məntəqəsinə təhvil verirlər.

Kiçik məhəllə dükanlarında isə xırda pul daima tapılmır. Gündəlik alver böyük deyil deyə 50 və ya 100 manatı burada xırdalamaq mümkünsüzdür. Hətta dükandan nəsə alanda belə gərək yanında xırda pulun ola, yoxsa alver baş tutmayacaq. Bir sıra iri satış şəbəkəsində pul xırdalamağa icazə yoxdur, nəsə mütləq almalısan. Kiçik də olsa, bir mal alsan, bir söz demədən qalığı verəcəklər, amma almalısan. Bunu, əslində, uğurlu marketinq gedişi saymaq olar. Dükan və ya şəbəkə pul xırdalamaq yeri deyil, bura alış-veriş məntəqəsidir. Alver elə, pulunu xırdalayaq.

Xırda pul məsələsi çox zaman sahibkarın səriştəsizliyinə bağlıdır

Pulu problemsiz yalnız banklarda fəaliyyət göstərən valyuta məntəqəsi və ya kassada xırdalamaq olar. Müraciət etdikdə, xırdalayırlar da. Amma pul xırdalamaq bankın işi deyil əsla. Yəni, göstərilən xidmət siyahısında pul xırdalamaq öhdəliyi də yoxdur. Sadəcə pulla işləyən təşkilat olduğuna görə hər bir bank pulu xırdalamalıdır bir növ. Bəzən xırdası da olmaya bilər. Bank özü pul çap eləmir, gərək kassaya pul gələ ki, müştəriyə bu xidməti göstərmək mümkün olsun. İri supermarket və ya ticarət şəbəkəsi xırda pulu əldə etmək üçün hesabı olduğu bankdan onu əvvəlcədən sifariş verməlidir. Marketlər hətta əlində xeyli xırda pulu, qəpiyi olan vətəndaşdan da qəbul edib onu iri əsginasla əvəzləyirlər. Mümkün olan kanallarla alış-verişin bir an belə dayanmasına yol verməmək üçün xırda pulu toplayırlar.

100 və 200 manat dəyərində olan iri əsginaslar adətən marketdə ayrıca yığılır. Hərdən digər əməkdaşlar isə ara-sıra xırda pulu kassaya təhvil verirlər. Xırda pul olmasa, kassada toplaşan müştərilərin çox uzun növbəsi yaranar. Kiçik dükanda, elə də böyük dövriyyəsi olmayan marketlərdə də xırda pul məsələsi çox zaman sahibkarın səriştəsizliyinə bağlıdır. Bir çox satıcı deyir, mən nə edə bilərəm, dükanın yiyəsi axşam gəlib pulu kassadan götürərək onu sıfırlayab. Səhər alverinə xırda pul yoxdur. Hər gün əlində pulla ora-bura qaçaraq onu xırdalamağa çalışan satıcının üzləşdiyi çətinliyi müşahidə edirik.

"Bura pul xırdalamaq yeri deyil"

Kiçik biznesi olan sahibkar obyektdə xırda pul saxlamaq istəmir, yəqin satıcıya etibar eləmir bəlkə də. Amma biznes daim gərginliklə işləyir. Satıcı da bir gün ora-bura qaçır, iki gün, sonra biganələşir. İri əsginası görən kimi deyir, xırda yoxdur, vəssalam. Satıcının çoxu olduqca kiçik maaşa işləyir, bu heç kim üçün sirr deyil. Belə olan halda sahibkar öz biznesini düşünmürsə, satıcı niyə onun yerinə düşünməlidir? 300 manat maaşa satıcı həm mal satmalı, həm pul xırdalamalı, həm kamera yerinə nəzarətçi olmalıdır, çünki hər oğurlanan mala görə də cavabdehdir. Dükanı qoyub getdisə, həmin məqamda guya alverə gələn müştəri bəzən əlinə keçəni atır çantasına. Həm pulunu xırdalayır, həm də oğurluq edir.

Kiçik obyekt yiyəsinin bir çoxu elə köhnə qayda ilə alver edir. Amma dünya dəyişib, indi insanları bəyənmədiyi nəyisə almağa məcbur etmək çox çətin olub. Bu dükan olmasın, o birisi olsun. Gedib istədiyini başqa yerdən alacaq, daha 20 və ya 50 manatı xırdalamaq kimi problemi düşünməyəcək. Digər dükanda xidmət yaxşı olsa, deməli alveri də gedəcək. Dükan var, kiçik alver edirsən, bəzən "bura pul xırdalamaq yeri deyil" kimi acıqlı ifadələrlə qarşılaşırsan. "2 manatlıq alver edib 100 manat verirsənsə, deməli amalın saf deyil" kimi düşünən sahibkarın sayı bir deyil, iki deyil. Onların dükanı bağlanacaq bir gün.

Nəinki qəpik, hətta 1 və 5 manatı da toplayan az deyil

Xırda pul probleminin yaranmasının başqa səbəbləri də var. Ölkədəki pul dövriyyəsində xırda pul çatışmır, bu həqiqətdir. Hələ uzun illər öncə, metal pul formasında 1 və 5 manatlıq pulların buraxılması təklif edilmişdi. Bu siyahıya hətta yeni 2 manatlıq metal pulların da buraxılmasını əlavə etmək olar. Metal pullar kağıza nisbətən daha çox xidmət edir, orta hesabla 25-30 il işə yarayırlar. Dövriyyəyə daha çox xırda pul buraxmaq lazımdır. Bəzi ziyanlı adətlər də pul qıtlığına səbəb olur. Məsələn, insanlarda daxıla xırda pul toplamaq ənənəsi var. Nəinki qəpik, hətta 1 və 5 manatı da toplayan az deyil. Nəticədə məhz ehtiyac duyulan pullar tapılmır.

Son on ildə onlayn vasitələrin artması, elektron və nağdsız hesablaşma imkanlarının mövcudluğu bir sıra hallarda kağız və metal pula olan tələbatı xeyli azaldıb. Nəqliyyatın çox hissəsi kartla ödənişə keçib, bank kartı ilə kommunal xərclərin bir çoxunu internetdən ödəmək olar. Mobil əlaqə üçün pul yükləmək, bank kreditini və üstünə yazılan cəriməni məsafədən ödəmək olar. Elektron ticarət isə yalnız internetdən ödənilir, nağd yolla ödəmək mümkün deyil.

Onlayn ödəmə imkanları asanlaşdıqca, xırda pul problemi aradan qalxa bilər

Nağdsız ödəmə imkanlarını artırmaq üçün hazırda bir neçə layihə də reallaşır. Məsələn, Şamaxının bəzi avtobus xətlərində artıq ödəməni bank kartı və ya mobil qurğunun köməyi ilə reallaşdırmaq olar. Bu, yaxşı təşəbbüsdür. Nəqliyyat kart sisteminə keçsə də, bunu tam mənada onlayn sistem saymaq olmur. Çünki mövcud olan kartlara da pulu gərək nağd yolla aparatdan yükləyəsən. Bakı Nəqliyyat Agentliyi artıq neçə ildir bu kartlara məbləğin internetdən yüklənə bilməsi üçün xüsusi imkanların yaradılacağı barədə açıqlamalar versə də, sistem hələ də yaradılmayıb. Pul yükləmək üçün nəqliyyat bankomatların önündə yaranan növbələr insanları narahat etməkdədir.

Ölkədə işıq və qaz sayğaclarının yenilənməsi prosesi davam edir. Yeni tip sayğac tam olaraq internetə inteqrasiya edilib deyə daha harasa getməyə ehtiyac yoxdur, hər bir ödəmə elə internetdən olacaq. Azərbaycan Dəmir Yollarında da bəzi yeniliklərin olacağı gözlənilir. Bank kartları ilə birbaşa ödəniş etməklə hazırda Bakı və Abşeronda hərəkət edəcək elektrik qatarlarında hərəkət etmək mümkün olacaq.

Onlayn ödəmə imkanları asanlaşdıqca, ticarət şəbəkəsində hər gün rastlaşdığımız xırda pul problemi də tədricən aradan qalxa bilər. Xırdalama prosesində təkcə pulun özü yox, həm də əsginasın keyfiyyəti də münaqişə probleminə çevrilə bilər. Cırıq, əzik, üzülmüş pulları nə bu tərəf, nə də o tərəf götürmək istəmir.

Müasir texnologiyalar həyatımızda yaranan bir çox kiçik, psixoloji problemləri aradan qaldırmağa ciddi kömək edə bilər. Amma hər bir çətinliyin aradan qalxması birbaşa insan amilinə bağlıdır. Bazarda qalıb işləmək istəyən sahibkarın həm xırda pulu, həm də normal işləyən POS terminalı olmalıdır. Ehtiyatda şirin sözü, üzündə isə gülərüz ifadəsi də işə yarayar. Hər bir müştəri qızıl kimi qiymətlidir.

40
Teqlər:
gündəlik, alver, alıcı, market, 10 manat, xırda pul
Pəncərə yaxınlığında kişi, arxiv şəkli

İcazə verin, evinizin pəncərəsindən keçmişimə boylanım...

140
(Yenilənib 22:16 30.11.2020)
Bəlkə də, evimiz, ünvanımız, daimi yaşayış yerimiz olmadığı üçün xoşbəxtlik axtarıb tapa bilmir bizi... Evimiz olsa, qapımızı döyərdi, mütləq.

Kirayədə qaldığım evlər tez-tez yuxuma girir. Divarları, mebelləri, qapı-pəncərələri, xatirələri ilə birgə...

Ən çox oğlumun ayaq açıb gəzdiyi, dil açıb ilk dəfə "ata" dediyi, Gəncədəki kirayə evi xatırlayıram.

Dörd otaq, bir mətbəx, oğlumun kövrək addımlarını atdığı iki addım eni, üç addım uzunu olan darısqal həyət girir yuxularıma.

Gəncədə xəsarət alan uşaq, arxiv şəkli
© Sputnik / Mihail Voskresenskiy

Universitetdən tələsə-tələsə gəlib, həyətdə qollarını açıb məni gözləyən oğlumla qarşılaşdığım o evi, üstündən on ildən çox keçsə də, unuda bilmirəm.

Hərdən, Bakıya köçəndən sonra kirayə qaldığım evləri də xatırlayıram. Darısqal mənzillər, hər dəfə xırda bir probleminə görə narahatlıq keçirdiyim başqasına məxsus evlər.

Hər kitabımı kirayə qaldığım evlərin birində yazmışam.

Acılı-şirinli xatirələrim səpələnib müxtəlif ünvanlara. Yaşadığım gözəl anları xatırlamaq istəsəm, hökmən kiminsə qapısını döyməliyəm.

"İcazə verin, evinizin pəncərəsindən keçmişimə boylanım..."

Adamı qapıdan qovarlar bu xahişə görə...

***

Evlər var ki, sadəcə evdir – xatirəsiz, keçmişsiz.

Evlər var ki, biz xatirələrə boylanmaq istədiyimiz pəncərələrinə indi qara pərdələr asılıb.

Evlər var ki, qapısını aylarla, illərlə açan olmur. Hətta sahibinin də yadından çıxıb.

Evlər var ki, kimsə məşuqəsi ilə görüşmək üçün, ildə, ayda bir dəfə açır qapısını. Toz basmış mebellərdə, yumşaq qadın barmaqlarının ürkək izi qalır, sonra o izləri də toz basır.

Evlər var ki, sobasının üstündə hisli çaydan, yanında saralmış dəm çayniki, pərdələrini də his basıb – Kiminsə yolunu gözləyir...

Evlər var ki, qapı zəngi səbirsizliklə gözləyir çalınmasını, içərisində bir ana səksəkəylə o zəngin səsinə həsrətdir.

Evlər var ki, balkonunda bir bayraq dalğalanır qürurla.

Evlər var ki, balkondakı zivələrdə uşaq paltarları yellənir sevinclə...

Evlər var ki, illərdir heç kəs pərdəsini aralayıb, günəşi salamlamır.

***

Sahibinin unutduğu, sahibini unudan evlər var.

Hansı binanın, hansı mərtəbəsində yerləşdiyini unutduğunuz evlər, küçədəki evsizlərin haqqıdır bəlkə də.

Ən dəbdəbəli evdə, villada, sarayda belə əbədi həyat yaşamaq mümkün deyil.

Daxmalarda xoşbəxt yaşayanlar, saraylarda qəhr olanlar var.

Daxmalar da evdir, saraylar da...

Xoşbəxtlik hansının qapısını döyəcəyini özü seçir.

Amma sənin ünvanın yoxdursa, xoşbəxtlik hansı qapını döyəcək?

Bəlkə də, evimiz, ünvanımız, daimi yaşayış yerimiz olmadığı üçün xoşbəxtlik axtarıb tapa bilmir bizi...

Evimiz olsa, qapımızı döyərdi, mütləq.

Evimiz olsa, qonaq gələrdi xoşbəxtlik...

***

Ölkəmdəki evsizlərin sayı məlum deyin. On minlərlə, yüzminlərlədir, bəlkə də.

Kirayələrdə yaşayanların da sayı bəlli deyil.

Əminəm ki, mənimlə eyni taleyi yaşayan, minlərlə, on minlərlə insan var – xatirələri pərən-pərən, keçmişi perik düşmüş...

***

Ömrümün ən kədərli ayında səs-küylü prosepektdə, kirayə qaldığım evdə xatirələrə boylanıram.

Bilirəm ki, mənim kimi neçə-neçə insan öz xatirələrini yad qapısında buraxıb, köçüb bu dünyadan.

Salam da deyir ki;

Bir böyük ölüm ver, qoy bəsim olsun…

Çörək - daşdan çıxan nəfəsim olsun…

Hər evin xatirə lövhəsi olsun -

hər kəs mismarlansın öz divarına.

Eh şair... Bizim xatirə lövhəsi kimi mismarlanacaq divarımız da yoxdur...

140
Biznes  ledi

İllərin sənətçisi yeni biznesə başlayıb

0
(Yenilənib 23:45 04.12.2020)
Sayan istehsalına yenicə başladıqları məhsul haqqında məlumat da verib. Müğənninin bildirdiyinə görə, sözügedən odekolon öd ağacından hazırlanıb

BAKI, 4 dekabr — Sputnik. Türkiyəli müğənni Seda Sayan yeni biznesə başlayıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, sənətçi öz adı ilə istehsal olunan ətirli kolonyanı satışa çıxarmağa hazırlaşır.

View this post on Instagram

A post shared by Seda Sayan (@sedasayan)

Artıq Seda məhsullarla çəkdirdiyi fotosunu özünün "Instagram" səhifəsində paylaşıb. O, istehsalına yenicə başladıqları məhsul haqqında məlumat da verib. Müğənninin bildirdiyinə görə, sözügedən odekolon öd ağacından hazırlanıb. Qeyd edək ki, kolonya qutusunun üzərində Seda Sayanın şəkli yer alıb.

0