Türkiyə prezidenti Rəsəb Tayyib Ərdoğan bələdiyyə seçkilərinin nəticəsini elan etdikdən sonra tribunadan gedir

Ərdoğanın ətrafında daralan çevrə ya Türkiyəni gözləyən siyasi böhran

1812
(Yenilənib 20:03 16.09.2019)
Son zamanlar AKP daxilində partiya daxili mübahisələr, həmçinin ölkə iqtisadiyyatında vəziyyətin pisləşməsi növbədənkənar seçkilərin keçirilməsi ehtimalını daha da artırır

BAKI, 16 sentyabr — Sputnik. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı və hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasını (AKP) tərk edən dostların, sabiq komanda yoldaşlarının sayı artmaqdadır. AKP-ni tərk edənlərin sırasında nüfuzlu siyasətçilər və hakim partiyanın sabiq üzvlərinin olması heç şübhəsiz Ərdoğan hökumətini narahat etməyə bilməz.

Düzdür, əvvəllərdə AKP-sıralarını tərk edən şəxslər var idi. Lakin bu vəziyyət bu ilin yayından daha nümayişkəranə xarakter almağa başlayıb. AKP-dən ilk səs-küyə səbəb olan istefa isə iyulun 8-də baş verdi. Belə ki, Türkiyənin sabiq Baş Nazirinin müavini və Xarici İşlər naziri olmuş Əli Babacan qurucusu olduğu partiya sıralarını 18 il sonra tərk etdiyini bəyan etdi.

"Son illərdə bir sıra sahələrdə atılan addımlarla inandığım dəyər və fikirlər arasında dərin fərqliliklər formalaşıb. Bu dönəmdə də Türkiyə yeni sınaqlarla qarşı-qarşıya qaldı. Ölkəmizdə isə parlaq bir gələcək vəd edən, bambaşqa gözləntiləri olan dinamik, yeni nəsillərimiz var. İçərisində olduğumuz şərtlərdə Türkiyə üçün yeni bir gələcək baxışa ehtiyac var. Ölkəmizdə hər sahədə doğru analizlər, yenidən düşünülmüş strategiyalar, planlar, proqramlar mövcuddur. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri ilə apardığımız məsləhətləşmələr də bunu təsdiqləyir" – deyə bəyanatda bildirilirdi.

Belə bir prosesin başlayacağı onsuz da gözlənilirdi. Çünki daha əvvəl Türkiyə KİV-də Əhməd Davudoğlunun rəhbərliyi ilə yeni partiya yaradılacağı və bu partiyanın formalaşmasında Baş Nazirin sabiq müavini Əli Babacanın da iştirak edəcəyinə dair məlumatlar yayılırdı.

Daha bir maraqlı məqam isə Babacanın istefasının məhz 23 iyul İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyə Başkanlığı seçkilərindən sonra elan olunmasıdır. Bu faktı təsadüf saymaq olmaz. Belə ki, Babacan və onun quracağı yeni partiya üzvlərinin məhz AKP-nin İstanbul seçkilərinin nəticələrindən sonra daha da cəsarətləndiyi daha aydın görünür.

Türkiyənin prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, arxiv şəkli
© urat Cetinmuhurdar/Presidential Press Office/Handout via REUTERS

Ötən həftə - sentyabrın 13-də Türkiyənin sabiq Baş naziri Əhməd Davudoğlunun hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasından istefa verməsi isə Türkiyədə yeni bir partiyanın qurulacağına dair iddiaları daha da gücləndirdi. Əhməd Davudoğlu isə iddiaları bu sözlərlə təsdiqlədi: "AKP-də hədəflərimizi gerçəkləşdirmək imkanımız qalmayıb, yeni bir siyasi hərəkat inşa edəcəyik".

Əhməd Davudoğlu ilə yanaşı partiya sıralarını sabiq millət vəkilləri İbrahim Turan və Feramuz Üstün də tərk edib.

Bu arada Türkiyə KİV-ində Əhməd Davudoğlunun rəhbərlik edəcəyi partiyanın artıq mənzil qərargahının harada yerləşəcəyinə dair məlumatlar da yayılmağa başlayıb. Türkiyənin 11-ci Prezidenti Abdullah Gülün də yeni qurulacaq partiyaya üzv olacağı gözlənilir.

Bu arada Türkiyənin "Gazeta Duvar" nəşri Əhməd Davudoğlu və Əli Babacanın AKP-dən olan millət vəkilləri ilə görüşdüyünü və belə bir görüşün baş tutmasını gizlətmədiklərini yazır. Nəşr qeyd edir ki, 10-15 millət vəkili AKP sıralarından istefa verməyə və yeni qurulacaq partiyaya üzv olmağa hazırdır.

Təbii ki, baş verənlər AKP-də də narahatlığa səbəb olmaya bilməz. Hakim partiya sabiq üzvləri tərəfindən qurulacaq partiyaya AKP-dən axın olacağından ehtiyatlanır. Artıq məsələ o yerə çatıb ki, hakim partiya öz üzvlərinin iştirakı ilə qapalı görüşlər, qurultaylar keçirməyə başlayıb və bu istiqamətdə böyük bir plan-proqram hazırlayıb.

Baş verənlərdən isə hələlik məmnun tərəf kimi Türkiyə müxalifəti görünür. Hakim partiyada yaranan bölünmə onsuzda ölkədə keçirilən son bələdiyyə seçkilərindən sonra öz gücünü və təsirini artıran Cümhur İttifaqının (CHP və İYİ Parti) siyasi çəkisini artırır. Türkiyə müxalifəti CHP və İYİ partiyaları artıq sabiq AKP üzvlərinin yarada biləcəyi potensial partiyanı dəstəkləyib və bunun həmin partiyalar üçün təhdid olmaması qənaətindədir.

Türkiyədə növbəti prezidenti seçkiləri 2023-cü ildə keçiriləcək. Bu seçkilərin keçirilməsinə 4 il qalmasına baxmayaraq artıq indidən Türkiyədə növbədənkənar seçkilərin keçiriləcəyinə dair söz-söhbətlər gəzməkdədir. Belə ki, artıq Türkiyə siyasi arenasında olan bütün partiyalar, partiya rəhbərləri aktiv şəkildə bu ehtimalı nəzərdən keçirməyə başlayıblar. Bir qrup jurnalistlə son görüşündə İYİ Partiyanın lideri Meral Akşener də məhz buna işarə edib. O, qeyd edib ki, "Bir dəyişiklik olmazsa, 2023-cü il seçkilərində cənab Ərdoğanın seçilməsi mümkünsüzdür. Özünün də bunu gördüyünü bilirəm".

Lakin xanım partiya sədrinin "dəyişikliklər olmazsa" ifadəsini işlətməsi ağıllarda müəyyən suallar doğurub. AKP-nin də növbədənkənar seçkilərə gedəcəyi istisna edilmir. Son zamanlar AKP daxilində partiya daxili mübahisələr, həmçinin ölkə iqtisadiyyatında vəziyyətin pisləşməsi növbədənkənar seçkilərin keçirilməsi ehtimalını daha da artırır. Bu yola getməklə hakim partiya həm də sabiq partiya üzvlərinin yaradacağı partiyanın 2023-cü il seçkilərinə qədər tam olaraq formalaşması, təşviqat-təbliğat aparmasının qarşısını alacaq. Belə ki, Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğana yaxın olan mənbələr də Türkiyədə prezident və parlament seçkilərinin 2021-ci ildə keçirilməsi məsələsinin gündəmdə olduğunu qeyd edirlər.

Bundan əlavə, Türkiyə prezidentinin yaxın 2-3 ayda ölkə hökumətində ciddi dəyişikliklərə gedəcəyi də gözlənilir. Plana əsasən bu dəyişikliklər Türkiyə cəmiyyətində AKP-nin nüfuzunun düşməsinin qarşısını almalıdır. Yayılan məlumatlarda istefaya göndəriləcək nazirlər siyahısının başında isə Xəzinə və Maliyyə naziri Berat Albayrakın gəldiyi qeyd olunur.

Görünən budur ki, Türkiyə yaxın gələcəkdə olduqca həssas siyasi dövrdən keçəcək. Bu həssas dövrdə atıla biləcək ən xırda bir səhv isə son nəticədə AKP-nin Türkiyə siyasətindəki liderliyini sonlandıra bilər.

1812
Bakıda tibbi maska taxmış şəxs, arxiv şəkli

Məsuliyyət disiplin: Koronavirusa qalib gəlməyin yolları

38
Riayət etdiyimiz qaydaların gələcəyimizə, xüsusilə övladlarımıza və digər doğmalarımıza faydalı olacağına inansaq, bu bəlaya qalib gəlməyimiz çətin olmayacaq.

Həyatımızı və düzənimizi dəyişən "taclı bəla"nın yayılması son günlər kəskin şəkildə artıb. Həm dünyada, həm də ölkəmizdə vəziyyət getdikcə qəlizləşir. Xəstəxanaların vəziyyətindən xəbərdar olanlar, vəziyyətin niyə qəliz olduğunu yəqin ki, anlayrırlar. Təcrübə göstərdi ki, bütün dünya bu bəlanın qarşısında hələki çarəsiz vəziyyətdədir. İlin əvvəlində Avropa ölkələrində yaşanan narahatlıq, indi bizim qapımızı döyür. Görülən tədbirlərin, tətbiq olunan qadağaların, qapanmaların, açılmaların effektivliyi də göz qabağındadır. Bu barədə uzun-uzadı yazmağa, danışmağa ehtiyac yoxdur. Son günlərin statistikası vəziyyətin ciddi olduğunu gözlər önünə sərir. Artıq, "Mən koronaya inanmıram"– lağlağısının yeri deyil. İnansaq da, inanmasaq da pandemiya dünyaya meydan oxuyur.

***

Mütəxəsislər yoluxmanın və ölümlərin nisbətən az olduğu isti aylarda payız-qış mövsümündə yoluxmalarda kəskin artım olacağı ilə bağlı xəbərdarlıq etsələr də, dəyişən heç nə olmadı. Özümüzü və ətrafımızı qorumalı olduğumuz halda, yenə biganə davrandıq. Heç kəsə sirr deyil ki, koronavirusun yayılmasında əsas faktor insandır. Əgər insanlar bu məsələdə məsuliyyətli olmasa, yoluxmanın sürətlə artmasına mane olmaq daha da çətinləşəcək. Üstəlik, xəstəxanalarda müalicə alanların sayının artması, həkimlərin daha ağır xəstələrə nəzarət etmək imkanını azaldır. Dolayısıyla, hər bir məsuliyyətsiz addım, ətrafımzdakı onlarla insana təhlükə yaradır. Qarabağ müharibəsində ardıcıl qazanılan zəfərlər bizdə eyforiyaya səbəb olub. Bunu zəfər yürüşlərində də müşahidə etmək çətin deyildi. O müdhiş sevincin qarşısında insanları "Niyə yürüş edərkən maskadan istifadə etmirdiniz?" – deyə qınamaq da olmur. Zəfər sevinci elə bir hissdir ki, sosial məsafə, maska, dezinfektan heç kəsin yadına düşmür. O xoşbəxt anlarda adam bütün mənfi şeyləri unudur. Çox yaxşı haldır ki, insanlarımızın bu xoş aurası bu gün də davam edir. Ancaq bu rahatlığın təhlükəli tərəfi də var: məsuliyyət hissimiz azalır və "taclı bəla" öz arealını genişləndirir. Bu gün yenidən birliyə və həmrəyliyə ehtiyacımız var.

***

Sözün düzü, koronaya yoluxmamaq üçün nələrə riayət etməli olduğumuzu hamımız bilirik. Əgər ilin əvvəlində naməlum düşmənə qarşı təşviş içərisində mübarizə aparırdıqsa, indi bu virus haqqında kifayət qədər məlumatlıyıq. Qoyulan qadağalar kifayət qədər yumşaldılıb. Həyatımızdan bu bəlanın biryolluq çıxıb getməsi üçün özümüzü və ətrafımızı düşünmək, diqqətli və məsuliyyətli olmaqdan başqa yolumuz yoxdur.

***

Bu gün yoluxma riski hər yerdə yüksək olsa da, insanların daha sıx olduğu yerlərdən uzaq gəzmək, bu sıxlığa səbəb olmamaq vacibdir. Düşünürəm ki, insanlarla daha sıx ünsiyyətdən yayınmaq da bu dönəm üçün vacibdir. Maskadan istifadə etməli, gigiyeniya qaydalarına riayət etməliyik. Açıq havada maskadan istifadə etməklə bağlı qoyulan qadağa hamıya qəribə görünsə də, düşünürəm ki, bu məsuliyyət hissini artırmaq, disiplin yaratmaq üçün müəyyən təsirə malik olacaq. Pandemiya ilə mübarizə apardığımız bu dönəmdə hətta absurd görünən qadağalara da riayət etmək, öz davranışımızla ətrafımıza yaxşı nümunə göstərmək məcburiyyətindəyik.

***

Əzizlərimizin həyatını qorumaq, təhsil sistemimizin və həyatın digər sahələrinin normala dönməsi üçün bu qeyri-müəyyənliklərlə dolu günlərdə daha həssas, daha məsuliyyətli olmalıyıq. Riayət etdiyimiz qaydaların gələcəyimizə, xüsusilə övladlarımıza və digər doğmalarımıza faydalı olacağına inansaq, bu bəlaya qalib gəlməyimiz çətin olmayacaq.

Hər birimizdən tələb olunan sadəcə məsuliyyətli və diqqətli olmaqdır. Bunu bacarsaq, minlərlə insanın xilaskarı olmaq şansımız var. Bu gün özünü və ətafını qoruyan hər bir insan qəhrəmandır və hamımızın qəhrəman olmaq imkanı var. Gələcəyimiz və sağlamlığımız üçün bu qəhrəmanlığı etməliyik. Bizim yenədə birliyə, bütövlüyə, həmrəyliyə ehtiyacımız var. Yaxın tarix sübut etdi ki, biz həqiqətən birlikdə güclüyük. Bu gücümüzü gözgörünməz düşmənə də göstərməyin vaxtıdır.

38
Teqlər:
korona virusu, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Xırdalanda uşaqlar, arxiv şəkli

Uşaq ikili standartın çərçivəsində: internetdə bir fikir var, valideyndə başqası

40
(Yenilənib 22:30 23.11.2020)
Noyabrın 20-si Ümumdünya Uşaqlar Günüdür. BMT Baş Assambleyasının 1954-cu ildə qəbul etdiyi №836 saylı qətnaməsində bütün dövlətlərə uşaqların şərəfinə bu bayramın keçirilməsi tövsiyə olunub. Bu məqalə gec dərc olunsa da, həmin günə həsr olunub.

Post-sovet məkanında adətən iyunun 1-ni Uşaq Hüquqlarının Müdafiəsi Günü kimi qeyd etmək qəbul olunub. Dünyanın bir çox ölkəsində uşaq hüquqları, onların problemləri ilə bağlı bir çox normativ aktlar və mütərəqqi qanunlar mövcuddur. Bununla belə, uşaq problemi hələ də aktuallığını saxlamaqdadır.

Çində uşaq oğurluğu problemi olduqca aktualdır

Uşaq gününü qəbul etmək nəyə lazım idi? Müasir dünya olduqca çətin problemləri ortaya qoyur. Hər gün texnoloji yenilik gündəmə gəlməsi yeni problemləri yaradır. Hər yeni mərhələdə yeni çətinliyi dəf etmək, bu işlərin uşaqlara təsirini aradan qaldırmaq lazım gəlir. Dünya üzrə ümumi qanunvericilik olmadığına görə, bəzən hər ölkə üzrə anlaşılmaz problemləri müşahidə edirik.

Məsələn, dünyanın ən qüdrətli ölkələrindən biri olan Çində uşaq oğurluğu problemi olduqca aktualdır. 1970-2015-ci illərdə ölkədə mövcud olan bir uşaq siyasəti böyük cinayətkar qrupların yaranmasına şərait yaradıb. Uşağı olmayan ailələr oğurluq yolla qaçırılmış uşaqları almaqla arzularına çatarmışlar. Əsil valideynlərin isə bəxtinə illərlə itirilmiş övladı axtarmaq qalırmış. Hətta bu gün də Çində minlərlə uşağın oğurlanması, kənara satılması, uşaq əməyinin istismarı, uşaqların cinsi istismarına rast gəlinir. Uşaqlara şikəst edib dilənçiliyə məcbur edən xüsusi qruplar da var. Maraqlı hallara da rast gəlinir.

İki yaşında itmiş Mao İn yalnız 30 il sonra öz valideynlərinə qovuşa bilib. 1988-ci ildə onu oğurlayıb başqa bir ailəyə satıblar. Uşağın anası Li Szinçji və atası Mao Szinçji övladlarını tapmaq üçün minlərlə elan yerləşdirib, çox miqdarda vəsait xərcləyiblər. Ana hətta öz işini tərk edərək həyatını oğlunun axtarışına sərf edib. İllərlə televiziya ekranından danışan Li heç vaxt ümidini itirmədiyini deyib. 2007-ci ildə övladlarını itirmiş valideynlərin qrupuna da qoşulan Mao və Li 2020-ci ildə övladlarına qoşula biliblər. Başqa regionda tapılan 34 yaşlı Qu Ninin DNT analizi verdikdən sonra hər şey aşkarlanıb.

Bu uşaqların nə təhsili var, nə də gələcəyi

Əslində belə hallar elə də tez-tez baş vermir, itirilmiş övladı tapmaq hər valideynə qismət olmur. Uşaq əməyinin istismarı, uşaqların təhsildən kənarda qalması, kasıblıq ucbatından uşaqların sağlamlığı itirməsi hallarına daha çox rast gəlinir. Afrikanın elə ölkələri var, orada elə uşaq özünü tanıyandan zibildə eşələnməklə məşğuldur. Yəni uşaq elə zibillikdə doğulur, böyüdükdən sonra orada pula satıla biləcək materialları toplayıb təhvil verir, min cür xəstəlik taparaq tez də həyatdan gedir. Bu uşaqların nə təhsili var, nə də gələcəyi.

Ekstremal halları kənara qoysaq, elə adi günümüzdə də xeyli çətinlik var. Ötən əsrin 70-ci illərində orta məktəbin 1-ci sinfinə gedən uşağın 7 yaşı olmalı idi. 6 yaşında uşağı götürməzdilər. Hazırda yaş həddi 6-ya endirilib, hətta ilin sonunda 6 yaşı tamam olanlar artıq sentyabrda məktəbə gedə bilərlər. 5 yaşlı uşaq artıq tədris prosesinə qoşulmalıdır. Özü də bu müddətdən öncə bu günün uşaqları həm bağça sistemindən keçir, həm də məktəbəqədər hazırlıq prosesindən.

Valideynin uşağına təsir etmək imkanı gün gündən azalır

Bu günün uşağı faktiki uşaqlığını keçirə bilmir. Elə doğulduğu gündən ətrafında onlarla texniki vasitə ilə üzləşir. 100-lərlə kanalı və internetə çıxışı olan televizor, müxtəlif növ planşet, smartfon, oyun qurğuları uşaq həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilir. Uşaq dəhşət dərəcədə yüklənir. Özünə qapanan, autizm xəstəliyinə düçar olan uşaqlarla yanaşı xeyli sayda hiperaktiv uşaqlar da peyda olub. Kimi telefonu əlinə alıb özünə qapanır, kimi də mənasız videoya baxıb ev-eşiyi dağıdır.

Valideynin uşağına təsir etmək imkanı gün gündən azalır. Uşağı daha çox internet resursları tərbiyə edir. Başqa insanların, digər millətlərin davranış modelləri valideynin dediyindən daha çox əhəmiyyət kəsb etməyə başlayır. İnformasiya kanalları çoxalıb deyə nəyinsə qarşısını da almaq olmur. Valideynin texniki bacarığı da bəzən uşağın bildiyindən zəif olur. Zet nəslinin nümayəndələri anında istənilən qurğudan baş çıxarır, özlərinə maraqla olan məlumatı hər yerdən tapa bilirlər.

Azərbaycanda nəsillər arasında sözün əsl mənasında bir ciddi anlaşılmazlıq var. Milli-mental dəyərlər aşılanır, bəzən bu yöndə olan fikirlər uşaqda gülüş doğurur. Muğamat dinləmək əvəzinə uşaq məşhur bloqçunun videosunu izləməyə, dolma-plov yerinə isə hamburger yeməyə üstünlük verir.

Bir-birini anlamamağın səbəblərindən biri də patriarxal cəmiyyətə məxsus ata kultunun olmasındən, uşağa bir şəxsiyyət kimi yanaşmamaqdan irəli gəlir. Uşaqla danışmaq, onun problemlərini anlamaq əvəzinə elə “mən dedim, deməli belə olacaq” fikrinə üstünlük verilir. Zaman isə dəyişib, bu günün valideyni çox zaman uşağı üçün layiqli nümunə ola bilmir, bir şeyi deyir, amma əksinə hərəkət edir. Telefonla oynamağı qadağan edir, amma səbəbini demir. Özü qazlı rəngli içkiyə üstünlük verir, amma övladına deyir, olmaz. Uşaq daim ailədaxili ikili standartların çərçivəsində yaşamalı olur. İnternetdə bir fikir var, valideynin beynində başqası.

Valideyn də uşaq üçün ən əhəmiyyətli nümunədir

Valideyn-uşaq münasibətlərini dünyanın bir çox ölkəsində ciddi araşdırırlar. Tez-tez hər hansı bir tədqiqatın nəticəsi də açıqlanır. Yüzlərlə kitab, təlimat yaradılıb. Nəyisə bilmirsənsə, uşaq psixoloqundan tutmuş ən müxtəlif növ mütəxəssisə müraciət edə bilərsən. Ölkə var, uşağa fastvud yeməyi qətiyyətlə qadağan edilib. Hər dərsdə onun ziyanından danışırlar. Baxırsan, belə qida satılan şəbəkəyə turistdən başqa heç kim getmir. Valideyn də uşaq üçün ən əhəmiyyətli nümunədir.

Bir ölkə, toplum olaraq yeni dönəmdə “uşaqlara münasibətdə necə davranmalıyıq” sualına cavab axtarmalıyıq. Uşaq valideyndən çox zəmanəsinə bənzəyir deyə, valideyn zamanın nəbzini tutmağı bacarmalı, uşağa irəlidə gedən bir flaqman kimi yol göstərməlidir.

40
Teqlər:
uşaqlar

Cəbhəyanı ərazilərdə onlarla tank piyada əleyhinə mina, bombacıqlar aşkarlandı

0
Mina təhlükəsinə dair maarifləndirmə üzrə mütəxəsisslər tərəfindən 80 141 nəfər mülki şəxs arasında mina təhlükəsizliyinə dair maarifləndirmə təbliğatı aparılıb.

BAKI, 26 noyabr - Sputnik. Azərbaycan Respublikası Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyə (ANAMA) Ağcabədi, Ağdam, Beyləqan, Füzuli, Goranboy, Göygöl, Tərtər rayonları ərazisində mərmilərin aşkar olunması barədə Daxili İşlər Nazirliyinin ″102″ Xidməti-Zəng mərkəzi sistemindən 38 və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Böhran Vəziyyətlərində İdarəetmə mərkəzindən 7 müraciət daxil olub.

ANAMA-dan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, daxil olmuş 45 çağırış əsasında agentliyin xüsusi mobil çevik əməliyyat qrupları tərəfindən Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları ilə birlikdə 28 operativ və təxirəsalınmaz əməliyyat çıxışı həyata keçirilib.

Aparılmış əməliyyat-axtarış tədbirləri zamanı 71 ədəd partlamamış hərbi sursat (PHS), 2 ədəd tank əleyhinə mina, 42 ədəd piyada əleyhinə mina, 4 ədəd bombacıq və 40 ədəd partlamış mərmi qalıqları aşkar olunub.

Agentliyin partlayış qrupu tərəfindən 26 ədəd mina və partlamamış hərbi sursat (PHS), 4 ədəd bombacıq zərərsizləşdirilib, mina təhlükəsinə dair maarifləndirmə üzrə mütəxəsisslər tərəfindən 80 141 nəfər mülki şəxs arasında mina təhlükəsizliyinə dair maarifləndirmə təbliğatı aparılıb.

0