Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın əks olunduğu plakat

Türkiyə fırtına öncəsi çalxalanır Bu yay çox isti keçəcək

2633
(Yenilənib 22:50 12.07.2019)
Maraqlı məqam isə bütün baş verənlər, xüsusi ilə "S-400"-lər Türkiyəyə gətirilməsinə dair yayılan məlumatlar fonunda rəsmi Vaşinqtonun səssizliyidir

BAKI, 11 iyul — Sputnik. Bu həftənin Türkiyə, onun tarixi üçün olduqca əhəmiyyətli olacağı əvvəlcədən bəlli idi. Çünki məhz bu həftə uzun müddətdir ölkənin, eləcə də dünyanın böyük marağına və ciddi müzakirələrinə səbəb olmuş "S-400" məsələsi öz kulminasiya nöqtəsinə çatacaq. Gözlənilən də baş verir. Həftənin əvvəli Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan bəyan etdi ki, "S-400"-lər artıq Türkiyəyə gətirilməsi üçün təyyarələrə yüklənir və Türkiyə Müdafiə Nazirliyi və Baş Qərargahı hazırda bu komplekslərin ölkənin hansı bölgəsində yerləşdirilməsi üzərində iş aparır. Düzdür, Türkiyə prezidenti "S-400"-lərin gətirilməsi ilə bağlı konkret tarix verməsə də, hər şeyin Rusiya ilə razılaşdırılmış planla getdiyini bildirdi.

Lakin planla getməyən bir şey var idi. Türkiyənin hakim partiyası Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) qurucularından və onun ən tanınmış simalarından biri, keçmiş Xarici İşlər naziri Əli Babacan da bu həftə istefa ərizəsi yazaraq partiya sıralarını tərk etdi. Bu istefanın Türkiyə üçün bu qədər əhəmiyyətli bir vaxtda baş verməsi təsadüf kimi görünmür. Adətən siyasətdə təsadüf belə olmur. Bunu Babacanın istefası ilə bağlı yazılı açıqlamasına diqqət yetirəndə də aydın sezmək olur: "Son illərdə bir sıra sahələrdə atılan addımlarla inandığım dəyər və fikirlər arasında dərin fərqliliklər formalaşıb. Bu dönəmdə də Türkiyə yeni sınaqlarla qarşı-qarşıya qaldı. Ölkəmizdə isə parlaq bir gələcək vəd edən, bambaşqa gözləntiləri olan dinamik, yeni nəsillərimiz var. İçərisində olduğumuz şərtlərdə Türkiyə üçün yeni bir gələcək baxışa ehtiyac var. Ölkəmizdə hər sahədə doğru analizlər, yenidən düşünülmüş strategiyalar, planlar, proqramlar mövcuddur. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri ilə apardığımız məsləhətləşmələr də bunu təsdiqləyir. Hamımızın məqsədi ölkəmizin etibarını yüksəltmək, xalqımızın rifah və xoşbəxtliyini artırmaq, Türkiyəni haqq etdiyi gözəl çatdırmaqdır. İnsan haqları, azadlıqları, demokratiya və hüququn üstünlüyü vazkeçilməz ilklərimizdəndir. Siyasətə girdiyim gündən bu yana bunlar üçün canla başla çalışdım. Allah sağlıq və ömür verdiyi müddət də bundan sonra da işləməyə davam edəcəyəm".

Açıqlamadan da aydın görünür ki, Əli Babacan AKP sıralarını tərk etsə də, siyasətdən getməyi düşünmür. Türkiyə KİV-i daha əvvəl də yaydığı məlumatda qeyd edirdi ki, Əhməd Davudoğlunun rəhbərliyi ilə yeni partiya yaradılacaq və bu prosesdə Baş nazirin sabiq müavini Əli Babacan da iştirak edəcək.

S-400
© AFP PHOTO / RUSSIAN DEFENCE MINISTRY

AKP-də baş verənlər isə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi sədri seçkilərində "Cümhur" İttifaqına (CHP və İYİ partiyası formalaşdırıb) məğlubiyyəti fonunda həyata keçir. Onsuz da, İstanbul seçkiləri Türkiyədə Ərdoğan və AKP-nin seçkidə məğlubiyyətsizlik anlayışını aradan qaldırıb. Bu istefa və Davudoğlu-Babacan tandeminin yeni partiya qurması ilə bağlı söz-söhbət formasında gəzən məlumatlar AKP-yə olan təzyiqi bir qədər də artırır. Artıq Türkiyə prezidenti öz keçmiş silahdaşları - Abdullah Gül, Əhməd Davudoğlu və Ali Babacan arasında inciklik olduğunu gizlətmir. Vəziyyət o yerə çatıb ki, Türkiyə prezidenti Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) Baş Qərargahında ölkənin 26 vilayətində 79 millət vəkili ilə görüşüb. Görüş mətbuata qapalı şəkildə keçirilsə də mediaya sızan məlumatlarda Ərdoğanın millət vəkilləri ilə Ali Babacanın istefasını və yaradıla biləcək yeni partiyanı müzakirə etdiyi məlum olub.

Türkiyə müxalifəti CHP və İYİ partiyaları isə sabiq AKP üzvlərinin yarada biləcəyi potensial partiyanı dəstəkləyib və bunun həmin partiyalar üçün təhdid olmaması qənaətindədir.

AKP-nin İstanbul seçkilərindən sonra kadr islahatlarına getməməsi, üstəlik mediada Binalı Yıldırımın Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın köməkçisi vəzifəsinə gətirilməsinə dair məlumatlar vəziyyəti bundan sonra daha da mürrəkkəbləşdirə bilər. Yeri gəlmişkən, yerli media yazır ki, Ərdoğan Yıldırımın təyinatını bu həftə - Bosniya və Herseqovina səfərindən sonra həyata keçirməlidir.

Maraqlı məqam isə bütün baş verənlərin, xüsusi ilə "S-400"-lərin Türkiyəyə gətirilməsinə dair yayılan məlumatlar fonunda rəsmi Vaşinqtonun səssiszliyidir. 

Çünki Yaponiyanın Osaka şəhərində keçirilən "G-20" sammiti çərçivəsində Türkiyə və ABŞ liderləri bu məsələni müzakirə edərkən Türkiyənin Rusiyadan S-400 raketləri almaq planının "problem olduğu" qeyd edilib. Birləşmiş Ştatların Ankaraya "S-400" raketlərinin satışını və bu komplekslərin Türkiyə ərazisində yerləşdirilməsini belə asan həzm edəcəyi gözlənilmir. Vaşinqton artıq iyul ayında bu ölkəyə qarşı üç yeni sanksiya paketini tətbiq etmək imkanını nəzərdən keçirməsi də heç kimə sirr deyil. ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurası, Dövlət Departamenti və ABŞ Maliyyə Nazirliyinin rəsmiləri tərəfindən hazırlandığı bildirilən sanksiyalar paketi çətin dövrünü yaşayan Türkiyə iqtisadiyyatı, türk lirəsinin kursuna təsirsiz ötüşməyəcək.

Türkiyə müxalifətinin isə baş verə biləcəkləri öz lehinə çevirərək ölkə hakimiyyətinə olan təzyiqi artıracağı da istisna edilmir. Bütün bunlar isə 2023-cü ildə keçirilməsi planlaşdırılan parlament seçkilərinin daha erkən tarixdə keçirilməsi nəticələnə bilər. Görünən budur ki, bu yay qardaş Türkiyədə həm hava, həm də siyasi baxımından çox isti keçəcək.

2633
Bakıda tibbi maska taxmış şəxs, arxiv şəkli

Məsuliyyət disiplin: Koronavirusa qalib gəlməyin yolları

37
Riayət etdiyimiz qaydaların gələcəyimizə, xüsusilə övladlarımıza və digər doğmalarımıza faydalı olacağına inansaq, bu bəlaya qalib gəlməyimiz çətin olmayacaq.

Həyatımızı və düzənimizi dəyişən "taclı bəla"nın yayılması son günlər kəskin şəkildə artıb. Həm dünyada, həm də ölkəmizdə vəziyyət getdikcə qəlizləşir. Xəstəxanaların vəziyyətindən xəbərdar olanlar, vəziyyətin niyə qəliz olduğunu yəqin ki, anlayrırlar. Təcrübə göstərdi ki, bütün dünya bu bəlanın qarşısında hələki çarəsiz vəziyyətdədir. İlin əvvəlində Avropa ölkələrində yaşanan narahatlıq, indi bizim qapımızı döyür. Görülən tədbirlərin, tətbiq olunan qadağaların, qapanmaların, açılmaların effektivliyi də göz qabağındadır. Bu barədə uzun-uzadı yazmağa, danışmağa ehtiyac yoxdur. Son günlərin statistikası vəziyyətin ciddi olduğunu gözlər önünə sərir. Artıq, "Mən koronaya inanmıram"– lağlağısının yeri deyil. İnansaq da, inanmasaq da pandemiya dünyaya meydan oxuyur.

***

Mütəxəsislər yoluxmanın və ölümlərin nisbətən az olduğu isti aylarda payız-qış mövsümündə yoluxmalarda kəskin artım olacağı ilə bağlı xəbərdarlıq etsələr də, dəyişən heç nə olmadı. Özümüzü və ətrafımızı qorumalı olduğumuz halda, yenə biganə davrandıq. Heç kəsə sirr deyil ki, koronavirusun yayılmasında əsas faktor insandır. Əgər insanlar bu məsələdə məsuliyyətli olmasa, yoluxmanın sürətlə artmasına mane olmaq daha da çətinləşəcək. Üstəlik, xəstəxanalarda müalicə alanların sayının artması, həkimlərin daha ağır xəstələrə nəzarət etmək imkanını azaldır. Dolayısıyla, hər bir məsuliyyətsiz addım, ətrafımzdakı onlarla insana təhlükə yaradır. Qarabağ müharibəsində ardıcıl qazanılan zəfərlər bizdə eyforiyaya səbəb olub. Bunu zəfər yürüşlərində də müşahidə etmək çətin deyildi. O müdhiş sevincin qarşısında insanları "Niyə yürüş edərkən maskadan istifadə etmirdiniz?" – deyə qınamaq da olmur. Zəfər sevinci elə bir hissdir ki, sosial məsafə, maska, dezinfektan heç kəsin yadına düşmür. O xoşbəxt anlarda adam bütün mənfi şeyləri unudur. Çox yaxşı haldır ki, insanlarımızın bu xoş aurası bu gün də davam edir. Ancaq bu rahatlığın təhlükəli tərəfi də var: məsuliyyət hissimiz azalır və "taclı bəla" öz arealını genişləndirir. Bu gün yenidən birliyə və həmrəyliyə ehtiyacımız var.

***

Sözün düzü, koronaya yoluxmamaq üçün nələrə riayət etməli olduğumuzu hamımız bilirik. Əgər ilin əvvəlində naməlum düşmənə qarşı təşviş içərisində mübarizə aparırdıqsa, indi bu virus haqqında kifayət qədər məlumatlıyıq. Qoyulan qadağalar kifayət qədər yumşaldılıb. Həyatımızdan bu bəlanın biryolluq çıxıb getməsi üçün özümüzü və ətrafımızı düşünmək, diqqətli və məsuliyyətli olmaqdan başqa yolumuz yoxdur.

***

Bu gün yoluxma riski hər yerdə yüksək olsa da, insanların daha sıx olduğu yerlərdən uzaq gəzmək, bu sıxlığa səbəb olmamaq vacibdir. Düşünürəm ki, insanlarla daha sıx ünsiyyətdən yayınmaq da bu dönəm üçün vacibdir. Maskadan istifadə etməli, gigiyeniya qaydalarına riayət etməliyik. Açıq havada maskadan istifadə etməklə bağlı qoyulan qadağa hamıya qəribə görünsə də, düşünürəm ki, bu məsuliyyət hissini artırmaq, disiplin yaratmaq üçün müəyyən təsirə malik olacaq. Pandemiya ilə mübarizə apardığımız bu dönəmdə hətta absurd görünən qadağalara da riayət etmək, öz davranışımızla ətrafımıza yaxşı nümunə göstərmək məcburiyyətindəyik.

***

Əzizlərimizin həyatını qorumaq, təhsil sistemimizin və həyatın digər sahələrinin normala dönməsi üçün bu qeyri-müəyyənliklərlə dolu günlərdə daha həssas, daha məsuliyyətli olmalıyıq. Riayət etdiyimiz qaydaların gələcəyimizə, xüsusilə övladlarımıza və digər doğmalarımıza faydalı olacağına inansaq, bu bəlaya qalib gəlməyimiz çətin olmayacaq.

Hər birimizdən tələb olunan sadəcə məsuliyyətli və diqqətli olmaqdır. Bunu bacarsaq, minlərlə insanın xilaskarı olmaq şansımız var. Bu gün özünü və ətafını qoruyan hər bir insan qəhrəmandır və hamımızın qəhrəman olmaq imkanı var. Gələcəyimiz və sağlamlığımız üçün bu qəhrəmanlığı etməliyik. Bizim yenədə birliyə, bütövlüyə, həmrəyliyə ehtiyacımız var. Yaxın tarix sübut etdi ki, biz həqiqətən birlikdə güclüyük. Bu gücümüzü gözgörünməz düşmənə də göstərməyin vaxtıdır.

37
Teqlər:
korona virusu, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Xırdalanda uşaqlar, arxiv şəkli

Uşaq ikili standartın çərçivəsində: internetdə bir fikir var, valideyndə başqası

40
(Yenilənib 22:30 23.11.2020)
Noyabrın 20-si Ümumdünya Uşaqlar Günüdür. BMT Baş Assambleyasının 1954-cu ildə qəbul etdiyi №836 saylı qətnaməsində bütün dövlətlərə uşaqların şərəfinə bu bayramın keçirilməsi tövsiyə olunub. Bu məqalə gec dərc olunsa da, həmin günə həsr olunub.

Post-sovet məkanında adətən iyunun 1-ni Uşaq Hüquqlarının Müdafiəsi Günü kimi qeyd etmək qəbul olunub. Dünyanın bir çox ölkəsində uşaq hüquqları, onların problemləri ilə bağlı bir çox normativ aktlar və mütərəqqi qanunlar mövcuddur. Bununla belə, uşaq problemi hələ də aktuallığını saxlamaqdadır.

Çində uşaq oğurluğu problemi olduqca aktualdır

Uşaq gününü qəbul etmək nəyə lazım idi? Müasir dünya olduqca çətin problemləri ortaya qoyur. Hər gün texnoloji yenilik gündəmə gəlməsi yeni problemləri yaradır. Hər yeni mərhələdə yeni çətinliyi dəf etmək, bu işlərin uşaqlara təsirini aradan qaldırmaq lazım gəlir. Dünya üzrə ümumi qanunvericilik olmadığına görə, bəzən hər ölkə üzrə anlaşılmaz problemləri müşahidə edirik.

Məsələn, dünyanın ən qüdrətli ölkələrindən biri olan Çində uşaq oğurluğu problemi olduqca aktualdır. 1970-2015-ci illərdə ölkədə mövcud olan bir uşaq siyasəti böyük cinayətkar qrupların yaranmasına şərait yaradıb. Uşağı olmayan ailələr oğurluq yolla qaçırılmış uşaqları almaqla arzularına çatarmışlar. Əsil valideynlərin isə bəxtinə illərlə itirilmiş övladı axtarmaq qalırmış. Hətta bu gün də Çində minlərlə uşağın oğurlanması, kənara satılması, uşaq əməyinin istismarı, uşaqların cinsi istismarına rast gəlinir. Uşaqlara şikəst edib dilənçiliyə məcbur edən xüsusi qruplar da var. Maraqlı hallara da rast gəlinir.

İki yaşında itmiş Mao İn yalnız 30 il sonra öz valideynlərinə qovuşa bilib. 1988-ci ildə onu oğurlayıb başqa bir ailəyə satıblar. Uşağın anası Li Szinçji və atası Mao Szinçji övladlarını tapmaq üçün minlərlə elan yerləşdirib, çox miqdarda vəsait xərcləyiblər. Ana hətta öz işini tərk edərək həyatını oğlunun axtarışına sərf edib. İllərlə televiziya ekranından danışan Li heç vaxt ümidini itirmədiyini deyib. 2007-ci ildə övladlarını itirmiş valideynlərin qrupuna da qoşulan Mao və Li 2020-ci ildə övladlarına qoşula biliblər. Başqa regionda tapılan 34 yaşlı Qu Ninin DNT analizi verdikdən sonra hər şey aşkarlanıb.

Bu uşaqların nə təhsili var, nə də gələcəyi

Əslində belə hallar elə də tez-tez baş vermir, itirilmiş övladı tapmaq hər valideynə qismət olmur. Uşaq əməyinin istismarı, uşaqların təhsildən kənarda qalması, kasıblıq ucbatından uşaqların sağlamlığı itirməsi hallarına daha çox rast gəlinir. Afrikanın elə ölkələri var, orada elə uşaq özünü tanıyandan zibildə eşələnməklə məşğuldur. Yəni uşaq elə zibillikdə doğulur, böyüdükdən sonra orada pula satıla biləcək materialları toplayıb təhvil verir, min cür xəstəlik taparaq tez də həyatdan gedir. Bu uşaqların nə təhsili var, nə də gələcəyi.

Ekstremal halları kənara qoysaq, elə adi günümüzdə də xeyli çətinlik var. Ötən əsrin 70-ci illərində orta məktəbin 1-ci sinfinə gedən uşağın 7 yaşı olmalı idi. 6 yaşında uşağı götürməzdilər. Hazırda yaş həddi 6-ya endirilib, hətta ilin sonunda 6 yaşı tamam olanlar artıq sentyabrda məktəbə gedə bilərlər. 5 yaşlı uşaq artıq tədris prosesinə qoşulmalıdır. Özü də bu müddətdən öncə bu günün uşaqları həm bağça sistemindən keçir, həm də məktəbəqədər hazırlıq prosesindən.

Valideynin uşağına təsir etmək imkanı gün gündən azalır

Bu günün uşağı faktiki uşaqlığını keçirə bilmir. Elə doğulduğu gündən ətrafında onlarla texniki vasitə ilə üzləşir. 100-lərlə kanalı və internetə çıxışı olan televizor, müxtəlif növ planşet, smartfon, oyun qurğuları uşaq həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilir. Uşaq dəhşət dərəcədə yüklənir. Özünə qapanan, autizm xəstəliyinə düçar olan uşaqlarla yanaşı xeyli sayda hiperaktiv uşaqlar da peyda olub. Kimi telefonu əlinə alıb özünə qapanır, kimi də mənasız videoya baxıb ev-eşiyi dağıdır.

Valideynin uşağına təsir etmək imkanı gün gündən azalır. Uşağı daha çox internet resursları tərbiyə edir. Başqa insanların, digər millətlərin davranış modelləri valideynin dediyindən daha çox əhəmiyyət kəsb etməyə başlayır. İnformasiya kanalları çoxalıb deyə nəyinsə qarşısını da almaq olmur. Valideynin texniki bacarığı da bəzən uşağın bildiyindən zəif olur. Zet nəslinin nümayəndələri anında istənilən qurğudan baş çıxarır, özlərinə maraqla olan məlumatı hər yerdən tapa bilirlər.

Azərbaycanda nəsillər arasında sözün əsl mənasında bir ciddi anlaşılmazlıq var. Milli-mental dəyərlər aşılanır, bəzən bu yöndə olan fikirlər uşaqda gülüş doğurur. Muğamat dinləmək əvəzinə uşaq məşhur bloqçunun videosunu izləməyə, dolma-plov yerinə isə hamburger yeməyə üstünlük verir.

Bir-birini anlamamağın səbəblərindən biri də patriarxal cəmiyyətə məxsus ata kultunun olmasındən, uşağa bir şəxsiyyət kimi yanaşmamaqdan irəli gəlir. Uşaqla danışmaq, onun problemlərini anlamaq əvəzinə elə “mən dedim, deməli belə olacaq” fikrinə üstünlük verilir. Zaman isə dəyişib, bu günün valideyni çox zaman uşağı üçün layiqli nümunə ola bilmir, bir şeyi deyir, amma əksinə hərəkət edir. Telefonla oynamağı qadağan edir, amma səbəbini demir. Özü qazlı rəngli içkiyə üstünlük verir, amma övladına deyir, olmaz. Uşaq daim ailədaxili ikili standartların çərçivəsində yaşamalı olur. İnternetdə bir fikir var, valideynin beynində başqası.

Valideyn də uşaq üçün ən əhəmiyyətli nümunədir

Valideyn-uşaq münasibətlərini dünyanın bir çox ölkəsində ciddi araşdırırlar. Tez-tez hər hansı bir tədqiqatın nəticəsi də açıqlanır. Yüzlərlə kitab, təlimat yaradılıb. Nəyisə bilmirsənsə, uşaq psixoloqundan tutmuş ən müxtəlif növ mütəxəssisə müraciət edə bilərsən. Ölkə var, uşağa fastvud yeməyi qətiyyətlə qadağan edilib. Hər dərsdə onun ziyanından danışırlar. Baxırsan, belə qida satılan şəbəkəyə turistdən başqa heç kim getmir. Valideyn də uşaq üçün ən əhəmiyyətli nümunədir.

Bir ölkə, toplum olaraq yeni dönəmdə “uşaqlara münasibətdə necə davranmalıyıq” sualına cavab axtarmalıyıq. Uşaq valideyndən çox zəmanəsinə bənzəyir deyə, valideyn zamanın nəbzini tutmağı bacarmalı, uşağa irəlidə gedən bir flaqman kimi yol göstərməlidir.

40
Teqlər:
uşaqlar

Cəbhəyanı ərazilərdə onlarla tank piyada əleyhinə mina, bombacıqlar aşkarlandı

0
Mina təhlükəsinə dair maarifləndirmə üzrə mütəxəsisslər tərəfindən 80 141 nəfər mülki şəxs arasında mina təhlükəsizliyinə dair maarifləndirmə təbliğatı aparılıb.

BAKI, 26 noyabr - Sputnik. Azərbaycan Respublikası Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyə (ANAMA) Ağcabədi, Ağdam, Beyləqan, Füzuli, Goranboy, Göygöl, Tərtər rayonları ərazisində mərmilərin aşkar olunması barədə Daxili İşlər Nazirliyinin ″102″ Xidməti-Zəng mərkəzi sistemindən 38 və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Böhran Vəziyyətlərində İdarəetmə mərkəzindən 7 müraciət daxil olub.

ANAMA-dan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, daxil olmuş 45 çağırış əsasında agentliyin xüsusi mobil çevik əməliyyat qrupları tərəfindən Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları ilə birlikdə 28 operativ və təxirəsalınmaz əməliyyat çıxışı həyata keçirilib.

Aparılmış əməliyyat-axtarış tədbirləri zamanı 71 ədəd partlamamış hərbi sursat (PHS), 2 ədəd tank əleyhinə mina, 42 ədəd piyada əleyhinə mina, 4 ədəd bombacıq və 40 ədəd partlamış mərmi qalıqları aşkar olunub.

Agentliyin partlayış qrupu tərəfindən 26 ədəd mina və partlamamış hərbi sursat (PHS), 4 ədəd bombacıq zərərsizləşdirilib, mina təhlükəsinə dair maarifləndirmə üzrə mütəxəsisslər tərəfindən 80 141 nəfər mülki şəxs arasında mina təhlükəsizliyinə dair maarifləndirmə təbliğatı aparılıb.

0