Uşaq

Erməni uşağa yardım əli uzatmaqla doğrumu etdim?

5052
(Yenilənib 23:38 05.07.2017)
Bir insana kömək etməkdən, bir uşağın həyata qayıtmasına yardımçı olmaqdan, bir ailəyə sevinc bəxş etməkdən daha gözəl nə ola bilərdi ki?

BAKI, 5 iyul — Sputnik. Qızımı növbəti dəfə yoxlamadan keçirmək üçün Moskvaya — N.N.Burdenko adına elmi-praktik Neyrocərrahiyyə Mərkəzinə aparmışdım. Növbə gözləyərkən, bir erməni ailə də yanımızda idi — 4-5 yaşlarında oğlan uşağı, onun atası və bibisi. Bizim həkimlə bir erməni neyrocərrah eyni otaqda otururdu. Erməni qadın bizi görüncə, soruşdu ki, erməni həkimi gözləyirik, ya yox. Haradan gəldiyimizi soruşdu. Bakıdan olduğumuzu biləndə, qadın erməni olduqlarını, özünün Moskvada, qardaşının isə Ermənistanda yaşadığını dedi.

Sonra o bizim uşağın problemini soruşdu, biz də onların. Məlum oldu ki, uşaqlarının beynində şiş var. Yerevanda həkimlər boyunlarına götürməyiblər. Heç Moskvadakılar da əməliyyata boyun olmurlar. Çarəsiz vəziyyətdə qalıb erməni həkimdən xahiş edəcəkdilər ki, barı onlara bu cür şişləri əməliyyat edə biləcək həkim tapmaqda kömək etsin. 

Bilirdim ki, qızımın Nijni Novqoroddakı həkimi bu cür şişləri əməliyyat edir və dəfələrlə uğurlu nəticələr əldə edib. Hətta Moskvadan onun yanına belə uşaqları gətirirlər. Erməni uşağa kömək edib-etməmək barədə tərəddüd edirdim. Çünki həyat yoldaşımın demək olar ki, bütün qohumları Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin qurbanları idi. Kimisi şəhid olmuş, kimisi itkin düşmüş, kimisi də yurd-yuvasından, doğma torpaqlarından didərgin olmuşdu. Hər gün ailəmizin o ağrıları dinirdi. Uşaqlarımızın ata-baba yurdları, ermənilərin niyə doğmalarımızı öldürdüyü, bu müharibənin nə vaxta qədər davam edəcəyi barədə saysız-hesabsız suallarına cavab verməyə çətinlik çəkirdik. Ailə üzvlərimiz tez-tez itirdikləri kəndlərini, doğmalarını heç olmasa yuxuda görmək arzularını ifadə edirdilər. İndi isə qarşımızda körpəsinin ağır xəstəliyi qarşısında ikiqat əyilmiş erməni ata vardı. O ata ki, bəlkə də bizim doğmalarımızı şəxsən öldürmüşdü, bəlkə onun hansısa yaxınının əli Xocalıda günahsız körpələrimizin qanına batmışdı…

Növbəmiz çatdı. 1-2 saat həkimin yanında yubandıq. Eyni otaqdakı erməni həkim də yerlilərinin ümidini qırmış, onları uşağı Almaniyaya aparmağı məsləhət görmüşdü. Uşağın bibisi ağlayıb sızladı ki, qardaşı çox kasıbdır, uşağı da Moskvaya onun vəsaiti ilə gətirib, Almaniyaya necə apara bilər?! Ümidsiz halda otağı tərk etdilər. Biz otaqdan çıxanda erməni atanı ümidsiz halda liftin qabağında yerə çöküb ağlayan gördük. Liftə mindik, aşağı düşdük. Amma vicdan hissi mənə rahatlıq vermədi. Uşağı birlikdə apardığımız qohumuma dedim ki, bəlkə qayıdıb həkimin yerini onlara deyək? Mənimlə razılaşdı. 

Hərbi texnika
© AFP 2020 / TOFIK BABAYEV

Geri qayıtdıq, ermənilərə həkimimizi, onun koordinatlarını verdik. İnandırdıq ki, onların uşaqlarına həkimimiz kömək edəcək. Sevindilər, xeyli təşəkkür etdilər, ata dərhal xəstəxanadan ora necə zəng edə biləcəklərini soruşdu. Biz qəbul şöbəsində sənədlərimizi qaydaya salanda, onlarla bir daha qarşılaşdıq. Artıq həkimimizlə danışmışdılar, elə həmin gün Nijniyə yola düşəcəkdilər. Biz şəfa dilədik, onlar sevinclə təşəkkür etdilər.

Növbəti il qızımın vəziyyəti kritikləşdi. Onu yenə təcili əməliyyat üçün Nijni Novqoroda aparmalı olduq. Əməliyyatdan sonrakı gün uşağın vəziyyətini soruşmaq üçün həkimin qəbul otağına getdim. Gözlərimə inanmadım. Bir il əvvəl Moskvada rastlaşdığım ailə. Salamlaşdıq, onlara Burdenkoda rastlaşdığımızı xatırlatdım. Dərhal xatırladılar və qadın birnəfəsə dedi ki, o vaxt uşağı Viktor Vasilyeviçin (həkimimiz) yanına gətirdilər və o, əməliyyat etdi. İndi uşağın vəziyyəti əladır, heç bir problemi yoxdur. Sadəcə elə-belə, yoxlamaya gətiriblər. Qadın həkimə bizim onları ona yönləndirdiyimizi deməyi borc bildi. Həkimlə sağollaşıb otaqdan ayrıldılar.

Mənim azərbaycanlı, onların isə erməni olduqlarını, aramızdakı münaqişəni bilən həkim soruşdu ki, bunu necə etmişəm? Cavabında "siz olsanız, etməzdiniz?" dedim. O da dedi ki, o başqa, bizim vəziyyətimiz isə başqa. Əlavə etdim ki, bizim münaqişənin uşaqlara heç bir dəxli yoxdur. Axı onlar hələ heç nə baş verdiyini dərk etmirlər. Viktor Vasilyeviç "belə ürəyim" olduğuna görə mənə təşəkkür etdi. 

Otaqdan çıxanda erməni ailə koridorda məni gözləyirdi. Bizim uşağın vəziyyətini, ona bir xeyirlərinin dəyə bilib-bilməyəcəyini soruşdular. "Sizə borcluyuq. O vaxt siz bizə deyəndə, çox sevindik. Düzdür, bir az tərəddüd də edirdik ki, görəsən azərbaycanlılar bizə yalan demirlər ki? Sonra bu həkim barədə Nijnidəki tanışlardan da soruşduq. Başqa çarəmiz yox idi, uşaq əldən gedirdi. Biz onu Almaniyaya apara bilməyəcəkdik. Gətirdik, dərhal əməliyyat elədilər. İndi hər şey yaxşıdır, həyatına heç bir təhlükə qalmayıb" — deyə uşağın atası bildirdi.

Palataya qayıdanda fərəh hissi keçirirdim. Bir insana kömək etməkdən, bir uşağın həyata qayıtmasına yardımçı olmaqdan, bir ailəyə sevinc bəxş etməkdən daha gözəl nə ola bilərdi ki?

Bu gün Zəhra bəbənin qan içində olan nəşini görəndə, bir daha "əcəba, o vaxt erməni uşağa yardım əlimi uzatmaqda düzmü iş görmüşəm?" deyə düşündüm. Amma bilirəm ki, eyni halla rastlaşsam, yenə də eyni şeyi edərəm. Lənət olsun, içimdəki insan sevgisinə!!! Axı biz qəddar olmağı bacarmırıq. Biz uşaqlara qıya bilmirik. Bəs onlar niyə bunu edirlər?!!!

5052
Teqlər:
Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi, N.N.Burdenko adına elmi-praktik Neyrocərrahiyyə Mərkəzi, Viktor Vasilyeviç Zemlyanikin, Yerevan, Nijni Novqorod, Moskva, Ermənistan, Bakı
Mövzu:
Atəşkəsin pozulması nəticəsində mülki vətəndaşlarımızın qətli (17)
Əlaqədar
MN: Erməni silahlı bölmələrinin təxribatı nəticəsində qadın və 2 yaşlı uşaq həlak olub
Azərbaycan XİN-dən sərt bəyanat
İki yaşlı qızını torpağa tapşıran ata: "Silaha sarılmaq istəyirəm"
Türkiyədən erməni təxribatına sərt reaksiya
20 Yanvar faciəsinin ildönümü

20 Yanvar faciəsi - ağlamaqmı lazım, yaratmaqmı?

17
(Yenilənib 11:26 20.01.2021)
Kimsə çıxıb müxtəlif şeirlərdən, poemalardan, povest və romanlardan, film və teatr tamaşalarından, rəsm əsərlərindən misal çəkərsə, bunu qəbul etməyəcəyəm.

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. 1990-cı ilin Qanlı Yanvarından 31 il ötür... Həmin ilin yanvar ayının 19-dan 20-nə keçən gecə saat 23:30-da keçmiş Sovet İttifaqının silahlı qoşunları Bakı şəhərində dinc əhalinin üzərinə hücum çəkir, bu qırğında onlarla insan həyatını itirir, yaralanır, itkin düşür. Üzərindən tam 31 il keçən bu faciənin tariximizdəki ibrət əhəmiyyəti nədir? Mədəniyyətimiz - ədəbiyyatımız və incəsənətimiz bu tarixi faciədən nələr yarada bilib?

Təəssüf ki, Azərbaycan mədəniyyəti bu tarixi faciəsinə, təkcə “Ağla, qərənfil, ağla” deyə bilib. Bir də ki insafən, mahir tar ifaçıları hər ilin yanvar ayının 20-də yaxşı “Zəminxarə” çala bilirlər. Başqa heç nə...

Kimsə çıxıb müxtəlif şeirlərdən, poemalardan, povest və romanlardan, film və teatr tamaşalarından, rəsm əsərlərindən misal çəkərsə, bunu qəbul etməyəcəyəm. Çünki bu mövzuda yaradılmış bütün sənət nümunələri ilə tanışam və onlar sənətsəl keyfiyyətləri baxımından Məmməd Aslanın “Ağla, qərənfil, ağla” şeirindən daha böyük deyillər. Heç tarzənlərin “Zəminxarə”si qədər səmimi də olmağı bacarmadılar.

Etiraf edək ki, Qanlı Yanvar haqqında yaradılan sənət nümunələrinin əksəriyyəti vətənpərvər mövzulu müsabiqələrdə mükafat qazana bilmək üçün yaradıldı. Nəticədə, mədəniyyətimizin rəflərində bu mövzuda xeyli sayda nümunələr olmasına rəğmən, onların heç birini dünyaya təqdim edə bilmədik. Çünki onlar dünyaya təqdim olunacaq qədər səmimi və keyfiyyətli deyildilər. Bu, açıq həqiqətdir. Heç kəs inciməsin.

“Madam ki, heç kəs yaza bilmədi, sən yazaydın” deyənlərin mühakimələrini eşidirəm. Fəqət, nəzərinizə çatdırmalıyam ki, mən bu qanlı gecədən 3 il sonra dünyaya gəlmişəm və həmin gecədən 17 il sonra bədii yaradıcılığa başlamışam. Yəni, bu mövzuda sənət nümunəsi yaratmağın mühakiməsi, hətta 1980-ci ildən də əvvəl doğulanlar arasında aparılmalıdır.

Öz yaşıdlarıma və məndən sonrakılara isə bir dostyana tövsiyə verə bilərəm ki, əgər bu mövzuda nəsə yaratmaq istəyirlərsə, Bəxtiyar Vahabzadənin “Ölümü kamına çəkdi şəhidlər”ini, ya da Məmməd Aslanın “Ağla, qərənfil, ağla”sını parodiya etməsinlər. Onlar həmin gecənin isti ağrıları ilə yazılmışdı və yalnız ahu-zar edə bilmişdilər. Problem onda idi ki, bu qədər sənətkarın içindən çıxıb o gecənin həqiqətlərini, insanların gerçək iztirablarını, ağrılarını, rejimin ədalətsizliyini və vəhşiliyini olduğu kimi təsvir edə bilən, onu bədii çalarla zənginləşdirib əsl sənət nümunəsi kimi dünyaya təqdim edə bilən bir nəfər də olmadı. Niyə olmadı? Çünki onların böyük əksəriyyəti həmin rejimin köləsi olmuşdular və həmin rejimin alçaqlığına bəşəri etiraz etmək üçün üzləri yox idi.

Bu səbəblə, bundan sonrakıların  içində kimsə “Qanlı Yanvar” həqiqətlərini soyuq başla və üstün istedadla sənət nümunəsinə çevirmək istəsə, bunun üçün hələ də əlçatımlı olan mənbələr var. Bəzənmiş-düzənmiş üzgün duyğu çələnglərinə aldanmayıb, gerçək ağrıları tapa bilən və təsvir edə bilən sənətkar bu dəhşətli gecə haqqında böyük sənət nümunəsi yarada bilər. Bu, həm mədəniyyətin tarixi mirasına, həm də o gecə haqqında ən tutarlı mənbəyə çevrilər.

17
Cütlük, arxiv şəkli

Modern həyatlar, süni xoşbəxtliklər, sinxron tənhalıqlar

234
(Yenilənib 20:33 19.01.2021)
Modern insan ona heç zaman lazım olmayacaq, həyatını dəyişə bilməyəcək, gündəlik yaşamını gözəlləşdirməyəcək şeylərin xiffətini çəkərək yaşayır.

Cəmiyyətin mexanizm kimi işlək olması üçün böyük sosial qruplara uyğunlaşan, "həyatın çəmi"ni tapan, daima istehlak edən, standart arzu və istəkləri olan, növbəti addımı proqnozlaşdırıla bilən insanlara ehtiyac var. Texnologiya və elm inkişaf etdikcə, müasir insanın istehlak həvəsi də artır, ehtiyaclar azalmaq əvəzinə çoxalır, modern insan ona lazım olmayan texnoloji yeniliklərə meyillənir. Bahalı və çoxfunksiyalı telefonlar, televizorlar, saatlar, planşetlər, ev kinoteatrları və s. əşyalara çox çılğın və mənasızca tələbat müşahidə edirik. Qiymətlər bahalaşdıqca, modern insan daha ehtirasla "ağıllı" əşyalara "ehtiyac duyur".

***

Sosial şəbəkələr məşhurluq ehtirasını alovlandırır, populyarlıq, təqdir olunmaq ehtiyaca çevrilir. Bu ehtiyacın yaratdığı mütiliklə və yaltaqlıqla istənilən sosial qrupa asanlıqla adaptasiya ola bilən xaraktersiz və insani keyfiyyətlərdən məhrum “modern insan” formalaşır. Bu ucuz şöhrət bir qədər sonra asan qazanca çevrilir, modern insan yaşamağın və "həyatın çəmi"ni tapır. Bəsit arzularla yaşayan istehlakçı insan asan proqnozlaşdırılır və rahat idarə olunur. Modern həyat yaşayan, çılğın və mənasız ehtirasları olan insanların növbəti addımını proqnozlaşdırmaq çətin deyil. Ən sadə şəkildə ifadə etsək, modern insanın ən böyük hədəfi istifadə etdiyi telefon markasının növbəti yeni modelidir. Modern kütlə (cəmiyyət), kitabdan, bilgidən, sənətdən uzaq düşməyinin, “fast-food” bilgilərlə qidalandığının, mənasız kitablar oxuyub, bayağı sənətə meyillləndiyinin fərqində deyil. Modern həyatlar gerçək həyat zövqlərindən uzaq, süni sevinclərə möhtacdır. Modern həyatlar yalan, parıltı, dəbdəbə üzərində qurulub. Bir ovuc istisna – ki, həqiqi modern insan məhz istisnalar hesab edilməlidir – kütlənin çılğın ehtirasları üçün gecə-gündüz fikir, texnologiya, bilgi, sənət yaradır. Modern cəmiyyəti, modern insanı daha dərindən tanıyan elm, sənət adamları özlərini çətinə salmadan yüngül, asan anlaşılan, parıltılı şeylər, nəsnələr yaradır.

***

Modern insan passivdir və kapitalist dəyərlərdən mümkün qədər istifadə etməklə həyatını asanlaşdırandır. Modern insan özünü güvəndə hiss etmək üçün aid olduğu sosial qrupdan bir addım belə kənarlaşmır, sürü psixologiyasına çox asan uyğunlaşır. Kapitalizm robotlaşmış, yadlaşmış fərdlər yaradır və bu fərdlər özləri üçün yaratdıqları süni xoşbəxtliyə inanaraq yaşayır. Süni xoşbəxtliklər, daha çox istehlak acgözlüyü ardıqca, insanın öz şəxsi keyfiyyətlərinə belə yadlaşması sürətlənir. Ehtiyaclarımızı, yeyib-içəcəyimizi, geyimimizi, oxuyacağımız kitabı, baxacağımız filmi, dinləyəcəyimiz musiqini reklamlar müəyyənləşdirir. Süni xoşbəxtlik hissi içimizdəki gücə olan inamı azaldır, modern insan öz gücünü araşdırmadan, öz keyfiyyətlərinə bələd olmadan yaşayır. Modern insanın xoşbəxtliyi sosial şəbəkələrdəki məşhurluğuna, bahalı əşyalarına və dəbdəbəli həyatına bağlıdır.

***

Bütün bunlarla yanaşı, sinxron şəkildə modern insanın tənhalığı başlayır. Modern insan həyat səviyyəsini reklamların parıltısının diktəsi ilə qurub, süni xoşbəxtlik uydurduqca, sinxron olaraq bədbinləşir, tənhalaşır. Dəbdəbə və modern həyat yaşamaq ehtirası insanı kədərə, tənhalığa, depressiyaya sürükləyir. Modern insan ona heç zaman lazım olmayacaq, həyatını dəyişə bilməyəcək, gündəlik yaşamını gözəlləşdirməyəcək şeylərin xiffətini çəkərək yaşayır. Modern həyatlara sinxron olaraq tənhalıqlar dərinləşir, insan həqiqi hisslərin yox, süni xoşbəxtliklərin həsrəti ilə yaşayır.

***

Əslində, pəncərə qarşısında oturub dəmli çaydan qurtumlayaraq klassik roman oxumaq xoşbəxtliyi hələ də mövcuddur. Yeni dil öyrənmək, hər hansı bir musiqi alətini kəşf etmək hələ də mümkündür. Ancaq modern insan getdikcə bu sadə zövqlərdən uzaqlaşır, komforta meyillənir. Komfort isə tənhalığımızı dərinləşdirir, beynimizin yaradıcılıq gücünü məhv edir. Modern insan böyük xəyallar qurmadan, bəsit istəklərlə yaşayır...

234
Reza Deqati, arxiv şəkli

Əcnəbilər üçün tarix dərsi: "Maşınların pəncərəsindən gizli şahidlik etdim" - FOTO

0
(Yenilənib 17:01 20.01.2021)
"Şəhər jurnalistlər üçün qapalı idi. Ancaq Moskvadan qatara minərək qırx səkkiz saat orada gizləndim, Bakıya gəldim. Bunun sayəsində bəzən bu üsyan cəhdinin ciddi təzyiqi altında maşınların pəncərəsindən gizli  şahidlik edə bildim"

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. Fransada yaşayan məşhur fotojurnalist Reza Deqati 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı paylaşım edib. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, dünyaca məşhur fotoqraf qanlı gecə haqqında özünün "Facebook" səhifəsində yazıb: "Əfqan sərkərdələri ilə dağlarda döyüşdükdən sonra dünyanın ən böyük ordularından biri təslim oldu. Şərq Blokunun parçalanması başladı - Berlin divarından yıxılacaq ilk beton parçasının simvolizə etdiyi bir proses. 19-cu əsrdən bəri Rusiyanın nəzarətində olan bir ölkədə - Azərbaycanda siyasi ixtişaşlar Kremlə qarşı üsyana çevrildi. Bu cəsarəti cəzalandırmaq üçün rus tankları 19 yanvar 1990-cı ildə gecə Azərbaycanın paytaxtı Bakıya girdi və insanları qətlə yetirdilər".

Məşhur fotoqraf həmin faciə vaxtı Bakıya gəldiyi haqqında da danışıb: "Qırğın yüzlərlə ölü və yaralıya səbəb oldu. Şəhər jurnalistlər üçün qapalı idi. Ancaq Moskvadan qatara minərək qırx səkkiz saat orada gizləndim, Bakıya gəldim. Bunun sayəsində bəzən bu üsyan cəhdinin ciddi təzyiqi altında maşınların pəncərəsindən gizli şahidlik edə bildim".

Deqati qanlı günlərin simvolu olan qərənfil haqqında da danışıb: "Milli çiçək artıq ölkəni təmsil etmək üçün deyil, o lənətə gəlmiş gecə istifadə edildi. Qırmızı qərənfillər indi yalnız cənazə üçün istifadə olunur və müstəqillik uğrunda mübarizə zamanı ölənlərin xatirəsini yad etmək üçün məzar daşlarının üzərinə qoyulur. Ağrılı keçmişin əbədi qalıqları, yerdəki çiçəklər insanları öz tarixi ilə barışığa, nəhayət azadlığa qovuşmağa dəvət edir".

Məşhur fotoqraf həmin gecə ilə bağlı "Məsumların qırğını" (The Massacre of the Innocents) adlı kitab dərc edib. R.Deqati izləyicilərini həmin kitabı oxumağa dəvət edib.

Qeyd edək ki, Reza Deqati 40 ildən çoxdur dünyanı gəzib dolaşır. O, Qarabağda dəfələrlə olub. Otuzdan çox kitabın müəllifidir. Bir sıra beynəlxalq mükafatlar alıb. Missuri Universitetinin "Şərəf" medalına layiq görülüb, Parisin Amerika Universitetinin fəxri doktorudur. Fransa hökuməti onu Milli Cəngavərlik Ordeni ilə təltif edib. Parisdə "Mühacirin düşüncələri", "Kəsişən talelər", Vaşinqtonda "Bir dünya, bir tayfa", Normandiyada "Müharibə+Sülh" və Dohada "Ümid" adlı sərgiləri təşkil olunub. Fotoqraf ümumilikdə 250 sərginin iştirakçısıdır.

0
Teqlər:
fotoqraf, tarix, 20 Yanvar