Məmməd Əmin Rəsulzadə

Rəsulzadənin şəxsiyyəti çoxlarının eyiblərini üzə çıxardır

682
(Yenilənib 13:05 01.02.2017)
Rəsulzadə demokratik baxışlarına, intellektinə görə tamamilə fərqlənən bir dəyərdir. Rəsulzadə bir aynadır. Bu böyük fikir adamını oxumaq və anlamaq lazımdır.

BAKI, 31 yan — Sputnik. Bu gün Azərbaycan siyasi fikir tarixinin parlaq siması olan Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin anadan olduğu gündür. İctimai fəallar onun Novxanıdakı heykəli önünə yığışaraq, onun ideyalarına sadiq qalacaqlarına növbəti dəfə söz verdilər. Rəsulzadənin yazdıqlarından bir cümlə belə oxumayanlar da onu özlərinə rəhbər bilirlər. Lakin Rəsulzadə təfəkkürü olmadan, onun fotosu, zahiri görüntüləri altında baş verəcəklər qətiyyən təqdir oluna bilməz. Ən əsas olan respublikaçılıq ideyasına sadiqlik, bayrağımızda təsbit olunan hər üç ideya daşıyıcılarına normal münasibətin yaradılmasıdır. "Əsrimizin Səyavuşu" əsərində Rəsulzadə Azərbaycan üçün xilas düsturunu işləyib və yaxın illər ərzində onun yazdığı doktrinadan kənara çıxmaq imkansızdır.
Böyük fikir adamını oxumaq və anlamaq lazımdır. Rəsulzadə şəkildə qalmayıb. Onun ideyalarını yaşatmaq mühümdür.

  

Ötən əsrin əvvəllərində yaradılan demokratik quruluş bu gün də əsas paradiqma olaraq qalmaqdadır. Bəzi tarixçi və ziyalıların tarixi saxtalaşdırmaq cəhdləri bir nəticə vermir. Böyük fikir adamlarının Azərbaycana qazandırdığı istiqlal və respublikaçılıq ideyası hazırda da əsas meyar olaraq qalmaqdadır.

Lakin Rəsulzadəni şad etmək və 28 mayın əsl bayrama çevrilməsi üçün bu millətə yeni qələbələr lazımdır. Qarabağın azadlığı lazımdır.

Bircə qələbənin həzzi, torpaqların tam azad olunması milli yüksəlişlə sonuclana bilər. Həmin gün 28 mayın yenidən dirçəldilməsi günü olacaq. Qələbə qazanan milləti isə heç kəs yarı yolda saxlaya bilməz.

Rəsulzadə eyni zamanda bir demokratiya örnəyidir. Azərbaycan Demokratik Respublikası millət, məzhəb, siyasi partiya, sosial təbəqə fərqi görmür və bütün vətəndaşların siyasi hüquqlarını təmin edən bir quruluşa malik dəyərdir. Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika olan Azərbaycanın o zamankı nəhəng fikir adamları — Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Əlimərdan bəy Topçubaşov, Fətəli xan Xoyski, Həsən bəy Ağayev, Nəsib bəy Yusifbəyli, Səməd bəy Mehmandarov, Əliağa Şıxlinski və başqalarının fəaliyyəti hər birimiz üçün bir örnək olmalıdır.

Azərbaycan Demokratik Respublikasının banisi olan Rəsulzadənin irsinin yenidən araşdırılması son dərəcə vacibdir. Ən azı ona görə ki, Rəsulzadə bir paradiqmadır. Düşüncə və fəaliyyətinə görə fərqlənən, yüksəklikdə dayanan bir şəxsiyyətdir. Onunla müqayisədə 70 il bizə sırınan saxta tarix qəhrəmanları olduqca cılız görünürlər. 

Rəsulzadə eyni zamanda bir dəyərdir. Demokratik baxışlarına, intellektinə görə tamamilə fərqlənir. Rəsulzadə bir aynadır. Onun şəxsiyyəti çoxlarının eyiblərini qabarıq şəkildə üzə çıxardır.

Rəsulzadə Qobustan qayalıqları üzərində əks olunan bir tarixdir. Qayalar üzərindəki tarix isə min illərlə yaşayacaq. Doğum günün mübarək, böyük azərbaycanlı!

682
Teqlər:
Nəsib bəy Yusifbəyli, Həsən bəy Ağayev, Fətəli xan Xoyski, Əlimərdan bəy Topçubaşov, Azərbaycan Demokratik Respublikası, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
Əlaqədar
Publisist: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tariximizin şərəfli dövrüdür
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaddaşlarda
"Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!"
Qız, arxiv şəkli

Narahat olmaq üçün ciddi səbəblərimiz var: hər 40 saniyənin hökmü bizi bitirir

72
İnsanlar bu hadisələr barədə məsuliyyətsiz və ikrah doğuran fikirlər bildirməkdən çəkinmədikcə, intihar hadisələri cəmiyyəti təhdid etməkdə davam edəcək

Təəssüf ki, ölkədə intiharların sayı artır. Az qala, hər gün sosial şəbəkələrdə, xəbər saytlarında intihar xəbərləri ilə rastlaşırıq. Narahat olmağımıza, əndişələnməyimizə ciddi səbəblər var. Manşetlərdən düşməyən intihar xəbərləri əsəblərimizi daha da gərginləşdirir, müharibədən yenicə çıxmış, pandemiya ilə savaşan cəmiyyətimizdə ruh düşkünlüyü, ümidsizlik yaradır.

Şəxsən mən qarşılaşdığım hər intihar xəbərindən sonra özümü daha gücsüz, aciz, çarəsiz, günahkar hiss edirəm. İntihar - mənim dostlarımı əlimdən almış, həyatımı alt-üst etmiş dəhşətli bir kabusdur. Bu barədə qorxusuz, həyəcansız düşünə bilmirəm. Çünki intihar qərarının necə dəhşətli bir çarəsizlik olduğunu bilirəm.

İntihara cəhd edib ölənlərin iztirabını ailəsi, doğmaları, yaxınları çəkirlər. İntihara cəhd edib sağ qalırsansa, özün bütün ömrünü əzabla keçirməyə məhkumsan. Hər iki halda itirirsən, birincidə həyatını, ikincidə etibarını, nüfuzunu və gələcəyini...

İntihara cəhddən sonra sağ qalırsansa, heç nə əvvəlki kimi olmur. Ailədə, cəmiyyətdə, dost çevrəsində özünə qarşı etibarsızlığı gördükcə hər gün dəfələrlə ölüb-dirilirsən...

Həyatımın son üç ilini intihar və intihara sövq edən səbəbləri araşdırıram. Bu barədə yüzlərlə mənbəyə müraciət etmişəm. Düşdüyüm vəziyyətdən çıxış yolunu məhz özüm tapmalı olduğumu düşünürəm. Az qala, hər gün bu barədə oxuyuram və araşdırıram. Bilirəm ki, bu problem məni həyatımın sonuna qədər narahat edəcək.

***

İntihar təkcə Azərbaycan cəmiyyətinin  yox, bütün dünyanın həll etməyə çalışdığı çox ciddi problemlərdəndir. Xüsusilə pandemiya dövründə bu problem daha da aktuallaşıb.

Dünya Psixiatriya Assosiasiyası XXI əsri “depressiya və intihar əsri” adlandırıb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının araşdırmalarına görə, hər 40 saniyədə bir nəfər intihar edir. Olduqca qorxulu və təhlükəli statistikadır.

İctimailəşən intihar xəbərlərindən sonra qınaqlar, intihar əleyhinə fikirlər səslənir. Bəzən bir intihar hadisəsi günlərlə müzakirə olunur. Bəzən isə çox dəhşətli bir hadisənin üstündən sükutla keçirik. Ümumiyyətlə cəmiyyətin intihara münasibəti birmənalı deyil. Bu baxımdan sosial şəbəkələrdəki müzakirələrdən, intiharla bağlı polemikalardan yayınmağa çalışıram.

***

Bu günlərdə 20 yaşlı gəncin özünü binanın iyirminci mərtəbəsindən ataraq intihar etməsi, bu hadisə ətrafında başlayan müzakirələr məni yenidən bu barədə düşünməyə məcbur etdi. İntihar edən 20 yaşlı Sevil Atakişiyevanı intihar həddinə çatdırmaqda ailəsi ittiham olunur.

Təsəvvür edin, ailə öz mənasız təzyiqləri və təhdidləri ilə gənc qızın intiharına səbəb olur, onun yaşamaq haqqını əlindən alır, sonra tez-bazar hansısa bir kanala müsahibə verib ailəliklə özlərinə haqq qazandırmağa çalışırlar. Bu barədə sosial şəbəkələrdə yayılan faktlar, intihardan öncə Sevilin dostlarına, aktivistlərə yazdığı mesajlar, sosial şəbəkələrdəki paylaşımları çox mətləblərdən xəbər verir.

Hadisəni və faktları hüquq-mühafizə orqanları araşdırır, nəticələri qabaqlayıb bu hadisəyə görə sadəcə ailəni ittiham etmək fikirindən uzağam. Ancaq yayılan faktlara və müşahidələrimə əsaslanaraq ailənin bu intihar faktında günahsız olmadığını düşünürəm. Təəssüf ki, bəzən ailəmiz, yaxın çevrəmiz, dostlarımız, doğma adamımız bizi intihara sürükləyir.

Bəli, bəzi intiharların əsas səbəbi yaxınımızdakı adamların laqeydliyi və diqqətsizliyidir.

Pandemiyanın tüğyan etdiyi dönəmdə bütün dünyada intihar hadisələrinin əsas səbəbi sosial problemlər, bank kreditləri, borclar, iflas edən bizneslər, qazancsız və çarəsiz qalmaqdır. Düşdüyü vəziyyətin çıxılmazlığı insanları son çıxış yolu kimi gördüyü intihara sövq edir. Təəssüf ki, cəmiyyətimizdə intiharların əsas səbəblərindən biri də mental təzyiqlər və düzgün qurulmayan ailə münasibətləri, doğmaların laqeydliyidir. Sevilin intiharında bu faktor daha qabarıq və aydın görünür.

Düşünürəm ki, baş verən intihar hadisələrinə görə cəmiyyət, media, xüsusilə sosial media ciddi məsuliyyət daşımalıdır. İnsanlar bu hadisələr barədə məsuliyyətsiz və ikrah doğuran fikirlər bildirməkdən çəkinmədikcə, intihar hadisələri cəmiyyəti təhdid etməkdə davam edəcək. İntihar hadisələrinin bu qədər gündəmdə olması, intihar xəbərlərinin həvəslə paylaşılması, insanların laqeyd və biganə münasibəti çarəsiz vəziyyətdə olub intihar haqqında düşünənlərin düşüncələrini daha da qarışdırır. İntihar xəbərlərinin bu qədər həvəslə tirajlanması, insanların bu hadisələrə çox vaxt qeyri-obyektiv münasibəti, sosial şəbəkələrdəki müzakirələr intihar hadisələrini adiləşdirir, depressiv insanların intiharla bağlı düşüncələrini körükləyir.

Bəlkə də peşəkar jurnalistikada bu tip xəbərlərin tirajlanması normaldır, amma dəqiq bilirəm ki, bu xəbərlərin canfəşanlıqla təqdim edilməsi əxlaqi baxımdan anormaldır. Hər intihar xəbəri, intihar haqqında hazırlanan televiziya süjeti, intihar edən şəxsin ailəsindən hazırlanan reportaj növbəti intihar hadisəsi üçün qığılcım rolunu oynayır. Hər müzakirə, hər ədalətsiz yanaşma intihar haqqında düşünən insanları daha da təhrik edir. Həssas və depressiyaya meylli insan olaraq “depressiya və intihar əsri”ndə sağ qalmağın qəhrəmanlıq olduğunu düşünürəm.

Ən azından, mən bu “qəhrəmanlığı” etməyə çalışıram.

***

Cəmiyyət olaraq həssas, məsuliyyətli və diqqətli olmalıyıq.

Məlum məsələdir ki, intihar qərarı aydın şüurla verilən, sağlam qərar deyil. İntihar barədə düşünənləri qıcıqlandırmaqdansa, bu barədə daha həssas, anlayışlı müzakirələr aparılmalıdır. Xüsusilə dövlət məhz pandemiya və postmüharibə dövründə insanların düşdüyü depressiv vəziyyəti analiz edib, sağlam və ciddi qərarlar vermək məcburiyyətindədir.

Bəlkə də psixoloji reabilitasiya, psixoloq və psixiatr xidmətlərini pulsuz etməyin, vətəndaşları bu şəkildə qorumağın vaxtıdır.

İtirdiyimiz hər insan cəmiyyətimizin genofonduna zərbə, gələcəyimizə təhdiddir.

72
Dönər

Laçında türk dönəri, Bakıda “meyit” texnikalar, aristokrat vaksin alıcıları və...

72
(Yenilənib 01:21 22.02.2021)
Qarabağda meşələri doğrayan erməniyə elə gəlir ki, o, yalnız azərbaycanlıya zərər verir - əslində isə təbiət sirkulyativ olaraq işləyir, dünyanın bu küncündə kəsilən ağac o biri köşəsində də oksigeni azaltmış olur. Zəngilan isə Ermənistanın düz sərhəddidir.

Gülə bir də...

Gün gəlib, ağlayan ellər gülür bir də. Ötən həftə Azərbaycan Prezidenti Laçına – Güləbird kəndinə təsadüfən səfər etmədi. Bu, həm də Ermənistanda baş qaldırmış yeni separatizm, revanşizm meyllərinə mesaj idi. Mesaj açıq mətnlə də səsləndi.
Kənddə yeni qurulan SES 7000 nəfər əhalini enerji ilə təmin etməklə yanaşı, bölgədə aparılacaq yenidənqurmada əsas enerji mənbələrindən biri kimi çıxış edəcək. SES qurulduğu kənd – Güləbird bir çox özəllikləri ilə müasir Azərbaycan tarixinin vacib səhifəsinə çevrilib. Laçının ən böyük və “qocaman” kəndlərindən biri olan Güləbird 1992-ci ilin may ayında Laçının işğalından sonra 1993-cü ilin avqustunadək döyüşmüş kənddir. Eyni zamanda İkinci Qarabağ Müharibəsində Azərbaycan əsgərinin döyüşərək azad etdiyi sonuncu kənddir. Və nəhayət, işğaldan azad olunan rayonlarda Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə istifadəyə verilən ilk infrastruktur layihəsinin yerləşdiyi kənddir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev işğaldan azad olunmuş torpaqlarda
© Official website of President of Azerbaijan Republic

100 il sonra

Türkiyə Cənubi Qafqaza bu ağırlıqda təxminən 100 il öncə gəlmişdi, erməni daşnaklarını və bolşevikləri qovub, Bakını azad etməkdə Azərbaycan Ordusuna yardım etmişdi. İndi Qarabağın azadlığına qovuşmasında türk əsgəri iştirak etməsə də, onun mövcudluğu, Ankaranın siyasi dəstəyi növbəti “qovma əməliyyatında” olduqca əhəmiyyətli idi.

Ötən həftə Ankarada iki ölkənin hökumətlərarası komissiyası 9-cu dəfə yığışdı və tərəflər arasında daha 11 sənəd imzalandı. Sənədlər iqtisadi sahələrlə yanaşı, müdafiə sahəsində əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsini də özündə əks etdirir. Xüsusilə Qarabağın bərpa prosesinin başlanmasından sonra qardaş ölkənin iş adamlarının investisiya qoyuluşlarının artacağı gözləniləndir. Tikinti, infrastruktur layihələri öz yerində, Laçında, Şuşada türk dönəri ilk dəfə dadılacaq.

Sülh və “dəmir yumruq”

Ötən həftə ermənilərin yox etdiyi Zəngilanın məşhur çinar meşələrinin yerində yeni yaşıllığın salınmasına başlanıldı. Qarabağda meşələri doğrayan erməniyə elə gəlir ki, o, yalnız azərbaycanlıya zərər verir - əslində isə təbiət sirkulyativ olaraq işləyir, dünyanın bu küncündə kəsilən ağac o biri köşəsində də oksigeni azaltmış olur. Zəngilan isə Ermənistanın düz sərhəddidir.
Ermənistanda revanşistlər qan-qan deyir, amma kimə, nəyə arxayındırlar, aydın deyil. Biz isə sülh mesajları veririk, bütün bölgənin təhlükəsizliyi və əməkdaşlığı üçün yeni imkanlar yaradırıq.
Bu mesajlar dünyanın hər yerində səslənir. ABŞ-ın Filadelfiya şəhərində Türkiyənin bölgədə ermənilərin uzun müddətdir davam edən aqressiv aksiyalarına cavab olaraq nəhəng löhvədə belə bir çağırış yerləşdirilb: “Azərbaycanlılar və türklər ermənilərlə harmoniya içində yaşamağa hazırdırlar. Bəs ermənilər?” (Azerbaijanis and Turks are ready to live in harmony with Armenians. How about armenians?).

Ötən həftə Bakıda, “Ağ şəhər”in ərazisində vurulmuş və qənimət kimi götürülmüş erməni texnikalarının sərgiləndiyi parkda oldum. Biz sülh istədiyimiz üçün yenə də müharibəyə hazırıq. Bəs Ermənistan?! O parkdakı texnika meyitlərini İrəvandakı revanşistlərə göstərmək vacibatdır.

Amerika qayıtdı!

Geridə qalan həftənin ən mühüm hadisələrindən biri Münxen Təhlükəsizlik Konfransı və ABŞ prezidentinin buradakı çıxışı idi. C.Baydenin buradakı nitqi ABŞ siyasətinin konturlarını açmaq üçün vacib hesab olunurdu.

“Hamıya deyirəm: Amerika qayıtdı! Transatlantik İttifaq geri döndü və geri baxmayacağıq”, – supergücün rəhbərinin dilindən əsas mesaj belə səsləndi.

Ağ Evin Türkiyə ilə də soyumuş münasibətlərə istilik gətirməyə çalışacağı gözlənilir. Rusiya ilə əlaqələr barədə isə hələlik hökm tonunda danışmaq mümkün deyil. Ümid edək ki, Üçüncü Dünya Savaşı barədə proqnozlar, sadəcə, biz jurnalistlərin və bir neçə politoloqun əsassız ehtimallarıdır. Ümid edək ki, nəhənglər həqiqətən də rasional düşünürlər: “Ən yaxşı savaşçı döyüşmədən qalib gələndir”.

1/130 ədalət

Dünyanın 130-dan artıq ölkəsinin bir doza da olsun vaksin əldə edə bilmədiyi, zəngin ölkələrin aristokrat qalstuklarına, kostymlarına rəğmən, istehsal olunmuş ümumi vaksinlərin 90 faizini alması real ədalət(sizliy)in porteritini canlandırır.

Bu portretdə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da var, nəyi tənzimlədiyi aydın deyil. Ən prinsipial məsələ vaksinlərin bərabər bölgüsüdür və bu məsələdə ÜST, sadəcə, seyrçidir. Təşkilatın işi ancaq məsləhət verməkdir – məsələn, ötən həftə tövsiyə ediblər ki, koronavirusa yoluxub sağalan şəxslər də vaksinasiya olunmalıdır.

İlham Əliyev vaksin məsələsində görməmişlik edənləri qınadı>>

Görünür, ilahi ədalət pozulanda təbiətin mizanı da pozulur. “Nature Communications”ın araşdırmasına görə, dəniz səviyyəsində gedən artım 600 milyondan çox insanı yerindən uzaqlaşdıracaq, 300 milyon insanın isə yaşadığı ərazi 2050-ci ilə qədər hər il sel basqınına məruz qalacaq.
Bu arada dünyanın 10 ölkəsində koronavirusun “B 1525” adlandırılan yeni növü  aşkar edilib.

Kitab oğruları...
Fəvvarələr meydanında yerləşən kitab mağazası - “Əli və Nino” qarət edilib. Dələduzlar xeyli kitab oğrayıblar. Onlar Kafka, Kamyu, Dostoyevski, Tolstoy, Drayzerin əsərlərinə üstünlük veriblər. İnandınız?! Əlbəttə, inanmadınız.

“Əli və Nino” kitab mağazalarının və nəşriyyatlar şəbəkəsinin baş direktoru, sahibi Nigar Köçərli “Facebook” hesabında yazıb: “Üç nəfər içəri girib, onlardan biri suallar ilə satıcıların fikirlərini yayındırıb, digər ikisi isə personal otağına daxil olub və əməkdaşlarımıza məxsus pulları, telefon və digər əşyaları aparıb”.

Bax belə. Kitab mağazasından kitab oğurlanması, yəqin ki, hər birimizə, elə mağazanın sahibinə də xoş impuls ötürərdi, ancaq... Amma indi kitab kimin nəyinə lazımdır ki?!

Bakı-Sumqayıt işgəncəsi

Bakı-Sumqayıt şosesində üç avtomobil toqquşub. Yox, bu həftənin yaddaqalan hadisəsi-filan deyil. Sadəcə, bu həftə də davam edən problemin nəticəsidir. Bakı-Sumqayıt yolunun bir hissəsi yenidən təmir üçün bağlandığından yolun bir hissəsində hərəkət birtərəflidir. Nəticədə, bu yolda onsuz da insanların vaxtını oğurlayan tıxac indi daha məşəqqətli hal alıb. Bu vəziyyətdə qəzalar da qaçılmazdır. Tıxaclar məsələsinə qayıdaq, təxminən 1 il öncə bu yolda sıxılığın aradan qaldırılması üçün genişləndirilmə işlərinə başlanılmışdı. Pandemiya vaxtı hərəkətin intensivliyinin azalması “gözbağlayıcı” oldu, inandıq ki, sıxlıq azalıb. Ancaq bütün sahələrin bərpa olunmadığı bu günlərdə görürük ki, alternativ yollar və nəhəng körpü kompleksləri qurulmazsa, Xırdalandan Bakıya çatmaq az qala Salyandan Bakıya çatmaq qədər vaxt alacaq.

72
Teqlər:
Bakı-Sumqayıt yolu, kitablar, epidemiya, COVID-19, vaksin, Rusiya, ABŞ, Türkiyə, Qarabağ, dünya, Azərbaycan, həftənin icmalı
Bumeranq zirehli transportyoru

"Armata"dan da sürətli: Rusiyada yeni təkərli tanklar hazırlanır

0
(Yenilənib 23:52 24.02.2021)
Bu maşınlar müdafiə baxımından tırtıllı tanklardan geri qalsalar da, sürət, manevr və qət etdiyi məsafəyə görə onları əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir.

BAKI, 24 fevral — Sputnik, Andrey Kots. "Güclü, sürətli və yaxşı müdafiə olunan "Bumeranq" vahid zirehli platforması əsasında Rusiyanın ilk təkərli tankını yaratmağa hazırlaşırlar. Perspektivli şassinin xüsusiyyətləri üzərinə "Sprut"-SD özüyeriyən silahdakı kimi hamar gövdəli topla bir silah kompleksi quraşdırmağa imkan verir," - deyə Hərbi Sənaye Şirkətinin baş direktoru Aleksandr Krasovitski izah edir.

Təkərli tankların qoşunlarda hansı yeri tuta biləcəyi barədə RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Suriyada işə yarayacaq

Krasovitskinin sözlərinə görə, "Bumeranq" vahid təkərli platformasının işlənib-hazırlanması başa çatmaq üzrədir – onun üzərində qurulan K-16 zirehli transportyorunun dövlət sınaqlarının ilin sonuna kimi yekunlaşdırılması planlaşdırılır. Mühəndislərin fikrincə, dizaynda elm və texnikanın ən müasir nailiyyətlərindən istifadə olunub. Əlavə planlara perspektivli BMP K-17, xüsusi təyinatlı texnika və digər vasitələrin sınağı da daxildir.

Hərbi Sənaye Şirkətinin baş direktoru bildirir ki, "Bumeranq" platforması əsasında sürətli təkərli tankın yaradılması sektor üçün problem təşkil etmir.

Sovet İttifaqında buna bənzər texnika işlənib-hazırlansa da, rus ordusunda təkərli tanklar yox idi. Təkərli tank - tam dönən bir qüllədə güclü silahla təchiz olunmuş zirehli maşınların qeyri-rəsmi adıdır. Bu maşınlar müdafiə baxımından tırtıllı tanklardan geri qalsa da, sürət, manevr və qət etdiyi məsafəyə görə onları əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir.

"Təkərli tanklar onlar üçün uyğun zəminin olduğu ölkələrdə daha populyardır", - deyə hərbi ekspert Aleksey Leonkov RİA Novosti-yə bildirir.

"Məsələn, Afrikada. Ona görə də xüsusən CAR-da məhz təkərli tanklara üstünlük verirlər. Onların ən böyük üstünlükləri sürətində və təmirlərarası məsafənin uzunluğundadır. Əgər əsas döyüş tankları, belə demək mümkündürsə, on min kilometr məsafə qət edəndən sonra sınırsa, topla təchiz olunmuş zirehli tank yüz min kilometr yol gedə bilər", - deyə ekspert vurğulayır.

Mütəxəssisin fikrincə, Rusiya ordusu üçün bu cür tanklar dəmir yollarının ötürücülük qabiliyyətinin zəif olduğu Orta Asiya istiqamətində daha faydalı ola bilər: təkərli zirehli maşınları magistral yollara keçirmək çox asandır. Bundan başqa, belə texnika Suriyada göstərilən patrul xidmətində də əl verir. Hazırda orada hərbi polis "Tiqr" və BTR-82A zirehli maşınları ilə hərəkət edir.

Leonkov onu da qeyd etdi ki, perspektivli tank eynilə zirehli transportyor kimi su maneələrini aşmağa, həm gedə-gedə, həm də üzə-üzə atəş açmağa qadirdir. Güclü silahlanması sayəsində bu maşından həm reydlər zamanı, həm də ümumqoşun əməliyyatlarında - cinahlarda, kəşfiyyat, patrul xidmətlərində və döyüş zastavalarında istifadə edilə bilər.

İri kalibr

Təkərli texnikanın yollara daha az zərər verməsi də mühüm amillərdən biridir. Polad tank tırtıllarının ən möhkəm asfaltı belə dağıtdığı heç kimə sirr deyil. Bu səbəbdən, ağır zirehli maşınların xüsusi qoşqu-transportyorunda daşınmasını üstün tuturlar. Yükləmə və boşaltma isə çox vaxt aparır. Amma təkərli tank xüsusi hazırlıq tələb olunmadan yürüşdən birbaşa döyüşə qoşula bilər.

Xüsusi olaraq hava-desant qüvvələri üçün hazırlanmış "Sprut"-SD özüyeriyən silahında olduğu kimi perspektivli tankın da 125 mm-lik bir topa sahib döyüş bölməsi əsas silahı hesab olunur.

Avtomatik yükləyici və 40 mərmi ilə sabitləşdirilmiş 2A75 hamar gövdə T-72 və T-90 tanklarının 2A46M silahlarına bənzəyir.

Özüyeriyən tank müvafiq çapdakı hər cür sursatı, həmçinin tank əleyhinə idarə olunan raketləri atəşə tuta bilir. Döyüş bölməsinin köməkçi silahlanması 7,62 mm-lik bir PKT pulemyotu ilə birləşdirilib.

Tank və dronlar əleyhinə

Perspektivli təkərli platforma olan "Bumeranq" ilk dəfə 2015-ci ildə Qələbə bayramı münasibətilə təşkil edilmiş paradda nümayiş olundu. Bu bazadakı texnika BTR ailəsinə məxsus Sovet və Rusiya zirehli transportyorlarına nisbətən daha böyük və daha güclüdür.

Magistral yolda 750 at gücünə malik YaMZ-780 mühərriki maşını saatda 100 kilometrə qədər sürətləndirir. Mühərrik bölməsi ön hissədədir, bu isə desanta arxadan çıxıb-düşməyə imkan verir. "Bumeranq" maşınları keramik əsaslı çoxqatlı zirehə malikdir ki, bu da homogen müdafiədən daha etibarlıdır.

"Bumeranq" ailəsinin ən güclü maşını hələlik "Bumeranq"-BM uzaqdan idarə olunan universal döyüş modullu K-17 təkərli BMP-si sayılır. Silahlanması – tank əleyhinə selektiv hərbi sursat və döyüş ehtiyatı tutumu 500 mərmiyə qədər olan 30 mm-lik 2A42 avtomatik topudur. Tank əleyhinə iki idarə olunan "Kornet" raketi ilə də təchiz edilib.

Daha ciddi variant da var. K-17 üçün mümkün döyüş modullarından biri də dəqiqədə 120 atış dərəcəsi ilə 57 millimetrlik topa sahib "Baykal" AU-220M-dir.

Belə hesab olunur ki, onun mərmilərinin gücü Qərb məktəbinin bütün müasir BMP-ləri ilə mübarizə aparmaq üçün yetərlidir. Bundan başqa, 57 millimetrlik kalibr 12 kilometrə qədər məsafədə uçan ən kiçikölçülü pilotsuz uçuş aparatlarını belə məhv etməyə qadirdir.

0
Teqlər:
dron, zirehli döyüş maşını, zirehli maşınlar, zirehli texnika, tank, Rusiya