Nadir Qafarzadə

Şairlə müğənninin təhqiri arasındakı fərq

276
(Yenilənib 12:35 16.08.2016)
Şair öz eqosuna qapılıb və oxucularının qarşısına ixtiyarı olmayan tələblər qoyur. Müğənni isə bir xalqın faciəsini həzin bir nəğmə kimi dilə gətirir.

BAKI, 16 avq — Sputnik. Şou-biznes adamları arasında üç cəsarətli adam varsa, birincisi Nadir Qafarzadədir. Müğənniyə qarşı illərdir əzilən ləyaqəti ilə silahlanmış adamlar məni onun vəkili zənn etməsinlər. Nə pərəstişkarıyam, nə də dinləyicisi. Amma Azərbaycan teleməkanında və sosial mediada indiyə qədər söylənən həqiqətlərin carçısı elə Nadir Qafarzadədir.

Yadınızdadırsa, 2013-cü ildə Nadir Qafarzadə Azərbaycan ziyalılarının acınacaqlı vəziyyətini ustalıqla təsvir etmişdi. Ona ünvanlanan "Kitab oxuyursuz?" sualına "Mənim soyuducuma da baxın, kitab oxuyanların soyuducusuna da!" cavabını verən müğənni, əslində, demək istəmişdi ki, sənəti toy səviyyəsindən yuxarı qalxmayan müğənnini varlandıran xalq, ziyalını acından öldürür!

İlini xatırlamıram, amma sənət adamlarını şərtsiz günahkar, mütrüb, əxlaqsız adlandıran dindar boşboğazın dərsini verən də Nadir Qafarzadə olmuşdu. Özgələri kimi, dalanlarda özünü vitrinə qoyub efirdə əxlaq pərdəsinə bürünmədi, cəfəng dəyərləri əlində şüar edən adamların saxta qəhrəmanına çevrilmək istəmədi. O, sənəti və sənətin tələblərini müdafiə etdi. Bütün çılğınlığı ilə car çəkdi ki, bu, sənətdir və sərhəd tanımır!

O da yaxşı yadımdadır ki, Sami Yusifin "Allahu Allah" mahnısının Niyaməddin Musayevin "Axtarma məni" mahnısından götürüldüyünü iddia edən də Nadir Qafarzadə olmuşdu. Sonralar kiçik bir araşdırma ilə öyrəndim ki, əslində, sözügedən musiqi əfqan xalq mahnısı "Mullah Mohammad Jan"ın musiqisidir.

Oliqarx məmurların Sibel Canı öz ailəsi üçün konsertə dəvət edib ona bir milyon avro ödəməsini, Türkiyə müğənnilərinin Azərbaycan müsiqisinə hörmətsizliyini və digər bir sıra həqiqətləri çəkinmədən söyləyən də Nadir Qafarzadə olub.

İki gündür ki, Nadir Qafarzadə yenə də medianın gündəmindədir. Nə var ki, müğənni onu təhqir edənləri kölə adlandırıb!? İlk növbədə sual yaranır: bir adam niyə səbəbsiz yerə hansısa müğənnini təhqir etsin ki? Amma tipik azərbaycanlıların ən ağır xəstəliyi də səhnə adamlarını təhqir etmək, alçaltmaqdır. Həm də səbəbsiz yerə… Məgər Nadir Qafarzadə bu təhqirlərə qarşı susmalı idi?

İkinci bir sual yaranır: niyə Nadir Qafarzadə qorxmadan, utanmadan, çəkinmədən böyük bir kütləyə kölə deyə bilir? Məgər Nadir Qafarzadəni şah edib özü kölə olan həmin kütlə deyilmi? Ömründə etiraz etməyi bacarmayan, köləliyinə dözümlülük, qorxaqlığına igidlik ehtiyatı, savadsızlığına qol gücü kimi donlar geyindirən bu adamların ən böyük cəsarəti də Nadir Qafarzadəni təhqir etməkdən ibarət olar. Hə, bir də ki, Nadir Qafarzadə elə həmin adamların toylarından yığıb saraylara doldurduğu pula güvənir, bəs bu zavallılar nəyə güvənsin?

Bir neçə gün əvvəl şair Salam Sarvan da öz oxucularını eşşək adlandırmışdı. Ona doğum günü münasibəti ilə "təbrik edirəm" kimi şablonlar yazanları ağız dolusu təhqir etmişdi. Şair umurdu ki, oxucuları ona mədhiyyələr yazsın, onu tərifləsin, şəninə tostlar desin. Umduğu olmayınca, təbi coşdu və təkəbbür ona bu misraları yazdırdı: "Adama neçə dəfə deyərlər ki, bu mənasız "Şair, təbrik edirəm" şablonlarını yığışdırın. Adama neçə at gücü lazımdır ki, eşşək olmadığını sübut eləyə bilsin?!"

Salam Sarvanın təhqiri ilə Nadir Qafarzadənin təhqiri arasında nəhəng bir fərq var. Şair öz eqosuna qapılıb və oxucularının qarşısına ixtiyarı olmayan tələblər qoyur. Müğənni isə bir xalqın faciəsini həzin bir nəğmə kimi dilə gətirir: "Allah sizi kölə yaradıb!".

276
Teqlər:
Nadir Qafarzadə, şair, şou-biznes, müğənni
Əlaqədar
Qonağa ibadət edən adamlar
Maddiyyət qədər ucuzlaşan mədəniyyət
Molla artistlər
Məmur əyləndirən təlxəklər
Bankada manat, arxiv şəkli

Uğurlu sahibkarın arsenalı: xırda pul, POS terminal, şirin söz, gülərüz ifadə

45
(Yenilənib 22:32 02.12.2020)
Bəzi ziyanlı adətlər də pul qıtlığına səbəb olur. Məsələn, insanlarda daxıla xırda pul toplamaq ənənəsi var.

Sizdə 50 manata xırda olmaz? Bəlkə iyirmiliyə xırda tapılar? Bu kimi ifadələri tez-tez mağaza və müxtəlif ticarət mərkəzlərində eşidirik. Bəzən elə ofis daxilində də kimsə bir əsginasla gəzib xırda axtarır. Xırda pul tapılmır ki, tapılmır.

Kiçik məhəllə dükanlarında xırda pul daima tapılmır

Pulu xırdalamaq problemi həm taksidə, həm aptekdə, həm də bazarda hiss olunur. Bazarda bəzən elə də böyük olmayan pulu bu ona ötürür, o da buna. Güc-bəla ilə xırdalayırlar. 5, 10, 20 manatı rahat xırdalamağın yolu hələ də kart sisteminə keçməyən marşrutda olur. Burada xırda nə qədər desən var, hətta bəzən xırda puldan bezib bir ovuc qəpiyi benzindoldurma məntəqəsinə təhvil verirlər.

Kiçik məhəllə dükanlarında isə xırda pul daima tapılmır. Gündəlik alver böyük deyil deyə 50 və ya 100 manatı burada xırdalamaq mümkünsüzdür. Hətta dükandan nəsə alanda belə gərək yanında xırda pulun ola, yoxsa alver baş tutmayacaq. Bir sıra iri satış şəbəkəsində pul xırdalamağa icazə yoxdur, nəsə mütləq almalısan. Kiçik də olsa, bir mal alsan, bir söz demədən qalığı verəcəklər, amma almalısan. Bunu, əslində, uğurlu marketinq gedişi saymaq olar. Dükan və ya şəbəkə pul xırdalamaq yeri deyil, bura alış-veriş məntəqəsidir. Alver elə, pulunu xırdalayaq.

Xırda pul məsələsi çox zaman sahibkarın səriştəsizliyinə bağlıdır

Pulu problemsiz yalnız banklarda fəaliyyət göstərən valyuta məntəqəsi və ya kassada xırdalamaq olar. Müraciət etdikdə, xırdalayırlar da. Amma pul xırdalamaq bankın işi deyil əsla. Yəni, göstərilən xidmət siyahısında pul xırdalamaq öhdəliyi də yoxdur. Sadəcə pulla işləyən təşkilat olduğuna görə hər bir bank pulu xırdalamalıdır bir növ. Bəzən xırdası da olmaya bilər. Bank özü pul çap eləmir, gərək kassaya pul gələ ki, müştəriyə bu xidməti göstərmək mümkün olsun. İri supermarket və ya ticarət şəbəkəsi xırda pulu əldə etmək üçün hesabı olduğu bankdan onu əvvəlcədən sifariş verməlidir. Marketlər hətta əlində xeyli xırda pulu, qəpiyi olan vətəndaşdan da qəbul edib onu iri əsginasla əvəzləyirlər. Mümkün olan kanallarla alış-verişin bir an belə dayanmasına yol verməmək üçün xırda pulu toplayırlar.

100 və 200 manat dəyərində olan iri əsginaslar adətən marketdə ayrıca yığılır. Hərdən digər əməkdaşlar isə ara-sıra xırda pulu kassaya təhvil verirlər. Xırda pul olmasa, kassada toplaşan müştərilərin çox uzun növbəsi yaranar. Kiçik dükanda, elə də böyük dövriyyəsi olmayan marketlərdə də xırda pul məsələsi çox zaman sahibkarın səriştəsizliyinə bağlıdır. Bir çox satıcı deyir, mən nə edə bilərəm, dükanın yiyəsi axşam gəlib pulu kassadan götürərək onu sıfırlayab. Səhər alverinə xırda pul yoxdur. Hər gün əlində pulla ora-bura qaçaraq onu xırdalamağa çalışan satıcının üzləşdiyi çətinliyi müşahidə edirik.

"Bura pul xırdalamaq yeri deyil"

Kiçik biznesi olan sahibkar obyektdə xırda pul saxlamaq istəmir, yəqin satıcıya etibar eləmir bəlkə də. Amma biznes daim gərginliklə işləyir. Satıcı da bir gün ora-bura qaçır, iki gün, sonra biganələşir. İri əsginası görən kimi deyir, xırda yoxdur, vəssalam. Satıcının çoxu olduqca kiçik maaşa işləyir, bu heç kim üçün sirr deyil. Belə olan halda sahibkar öz biznesini düşünmürsə, satıcı niyə onun yerinə düşünməlidir? 300 manat maaşa satıcı həm mal satmalı, həm pul xırdalamalı, həm kamera yerinə nəzarətçi olmalıdır, çünki hər oğurlanan mala görə də cavabdehdir. Dükanı qoyub getdisə, həmin məqamda guya alverə gələn müştəri bəzən əlinə keçəni atır çantasına. Həm pulunu xırdalayır, həm də oğurluq edir.

Kiçik obyekt yiyəsinin bir çoxu elə köhnə qayda ilə alver edir. Amma dünya dəyişib, indi insanları bəyənmədiyi nəyisə almağa məcbur etmək çox çətin olub. Bu dükan olmasın, o birisi olsun. Gedib istədiyini başqa yerdən alacaq, daha 20 və ya 50 manatı xırdalamaq kimi problemi düşünməyəcək. Digər dükanda xidmət yaxşı olsa, deməli alveri də gedəcək. Dükan var, kiçik alver edirsən, bəzən "bura pul xırdalamaq yeri deyil" kimi acıqlı ifadələrlə qarşılaşırsan. "2 manatlıq alver edib 100 manat verirsənsə, deməli amalın saf deyil" kimi düşünən sahibkarın sayı bir deyil, iki deyil. Onların dükanı bağlanacaq bir gün.

Nəinki qəpik, hətta 1 və 5 manatı da toplayan az deyil

Xırda pul probleminin yaranmasının başqa səbəbləri də var. Ölkədəki pul dövriyyəsində xırda pul çatışmır, bu həqiqətdir. Hələ uzun illər öncə, metal pul formasında 1 və 5 manatlıq pulların buraxılması təklif edilmişdi. Bu siyahıya hətta yeni 2 manatlıq metal pulların da buraxılmasını əlavə etmək olar. Metal pullar kağıza nisbətən daha çox xidmət edir, orta hesabla 25-30 il işə yarayırlar. Dövriyyəyə daha çox xırda pul buraxmaq lazımdır. Bəzi ziyanlı adətlər də pul qıtlığına səbəb olur. Məsələn, insanlarda daxıla xırda pul toplamaq ənənəsi var. Nəinki qəpik, hətta 1 və 5 manatı da toplayan az deyil. Nəticədə məhz ehtiyac duyulan pullar tapılmır.

Son on ildə onlayn vasitələrin artması, elektron və nağdsız hesablaşma imkanlarının mövcudluğu bir sıra hallarda kağız və metal pula olan tələbatı xeyli azaldıb. Nəqliyyatın çox hissəsi kartla ödənişə keçib, bank kartı ilə kommunal xərclərin bir çoxunu internetdən ödəmək olar. Mobil əlaqə üçün pul yükləmək, bank kreditini və üstünə yazılan cəriməni məsafədən ödəmək olar. Elektron ticarət isə yalnız internetdən ödənilir, nağd yolla ödəmək mümkün deyil.

Onlayn ödəmə imkanları asanlaşdıqca, xırda pul problemi aradan qalxa bilər

Nağdsız ödəmə imkanlarını artırmaq üçün hazırda bir neçə layihə də reallaşır. Məsələn, Şamaxının bəzi avtobus xətlərində artıq ödəməni bank kartı və ya mobil qurğunun köməyi ilə reallaşdırmaq olar. Bu, yaxşı təşəbbüsdür. Nəqliyyat kart sisteminə keçsə də, bunu tam mənada onlayn sistem saymaq olmur. Çünki mövcud olan kartlara da pulu gərək nağd yolla aparatdan yükləyəsən. Bakı Nəqliyyat Agentliyi artıq neçə ildir bu kartlara məbləğin internetdən yüklənə bilməsi üçün xüsusi imkanların yaradılacağı barədə açıqlamalar versə də, sistem hələ də yaradılmayıb. Pul yükləmək üçün nəqliyyat bankomatların önündə yaranan növbələr insanları narahat etməkdədir.

Ölkədə işıq və qaz sayğaclarının yenilənməsi prosesi davam edir. Yeni tip sayğac tam olaraq internetə inteqrasiya edilib deyə daha harasa getməyə ehtiyac yoxdur, hər bir ödəmə elə internetdən olacaq. Azərbaycan Dəmir Yollarında da bəzi yeniliklərin olacağı gözlənilir. Bank kartları ilə birbaşa ödəniş etməklə hazırda Bakı və Abşeronda hərəkət edəcək elektrik qatarlarında hərəkət etmək mümkün olacaq.

Onlayn ödəmə imkanları asanlaşdıqca, ticarət şəbəkəsində hər gün rastlaşdığımız xırda pul problemi də tədricən aradan qalxa bilər. Xırdalama prosesində təkcə pulun özü yox, həm də əsginasın keyfiyyəti də münaqişə probleminə çevrilə bilər. Cırıq, əzik, üzülmüş pulları nə bu tərəf, nə də o tərəf götürmək istəmir.

Müasir texnologiyalar həyatımızda yaranan bir çox kiçik, psixoloji problemləri aradan qaldırmağa ciddi kömək edə bilər. Amma hər bir çətinliyin aradan qalxması birbaşa insan amilinə bağlıdır. Bazarda qalıb işləmək istəyən sahibkarın həm xırda pulu, həm də normal işləyən POS terminalı olmalıdır. Ehtiyatda şirin sözü, üzündə isə gülərüz ifadəsi də işə yarayar. Hər bir müştəri qızıl kimi qiymətlidir.

45
Teqlər:
gündəlik, alver, alıcı, market, 10 manat, xırda pul
Pəncərə yaxınlığında kişi, arxiv şəkli

İcazə verin, evinizin pəncərəsindən keçmişimə boylanım...

143
(Yenilənib 22:16 30.11.2020)
Bəlkə də, evimiz, ünvanımız, daimi yaşayış yerimiz olmadığı üçün xoşbəxtlik axtarıb tapa bilmir bizi... Evimiz olsa, qapımızı döyərdi, mütləq.

Kirayədə qaldığım evlər tez-tez yuxuma girir. Divarları, mebelləri, qapı-pəncərələri, xatirələri ilə birgə...

Ən çox oğlumun ayaq açıb gəzdiyi, dil açıb ilk dəfə "ata" dediyi, Gəncədəki kirayə evi xatırlayıram.

Dörd otaq, bir mətbəx, oğlumun kövrək addımlarını atdığı iki addım eni, üç addım uzunu olan darısqal həyət girir yuxularıma.

Gəncədə xəsarət alan uşaq, arxiv şəkli
© Sputnik / Mihail Voskresenskiy

Universitetdən tələsə-tələsə gəlib, həyətdə qollarını açıb məni gözləyən oğlumla qarşılaşdığım o evi, üstündən on ildən çox keçsə də, unuda bilmirəm.

Hərdən, Bakıya köçəndən sonra kirayə qaldığım evləri də xatırlayıram. Darısqal mənzillər, hər dəfə xırda bir probleminə görə narahatlıq keçirdiyim başqasına məxsus evlər.

Hər kitabımı kirayə qaldığım evlərin birində yazmışam.

Acılı-şirinli xatirələrim səpələnib müxtəlif ünvanlara. Yaşadığım gözəl anları xatırlamaq istəsəm, hökmən kiminsə qapısını döyməliyəm.

"İcazə verin, evinizin pəncərəsindən keçmişimə boylanım..."

Adamı qapıdan qovarlar bu xahişə görə...

***

Evlər var ki, sadəcə evdir – xatirəsiz, keçmişsiz.

Evlər var ki, biz xatirələrə boylanmaq istədiyimiz pəncərələrinə indi qara pərdələr asılıb.

Evlər var ki, qapısını aylarla, illərlə açan olmur. Hətta sahibinin də yadından çıxıb.

Evlər var ki, kimsə məşuqəsi ilə görüşmək üçün, ildə, ayda bir dəfə açır qapısını. Toz basmış mebellərdə, yumşaq qadın barmaqlarının ürkək izi qalır, sonra o izləri də toz basır.

Evlər var ki, sobasının üstündə hisli çaydan, yanında saralmış dəm çayniki, pərdələrini də his basıb – Kiminsə yolunu gözləyir...

Evlər var ki, qapı zəngi səbirsizliklə gözləyir çalınmasını, içərisində bir ana səksəkəylə o zəngin səsinə həsrətdir.

Evlər var ki, balkonunda bir bayraq dalğalanır qürurla.

Evlər var ki, balkondakı zivələrdə uşaq paltarları yellənir sevinclə...

Evlər var ki, illərdir heç kəs pərdəsini aralayıb, günəşi salamlamır.

***

Sahibinin unutduğu, sahibini unudan evlər var.

Hansı binanın, hansı mərtəbəsində yerləşdiyini unutduğunuz evlər, küçədəki evsizlərin haqqıdır bəlkə də.

Ən dəbdəbəli evdə, villada, sarayda belə əbədi həyat yaşamaq mümkün deyil.

Daxmalarda xoşbəxt yaşayanlar, saraylarda qəhr olanlar var.

Daxmalar da evdir, saraylar da...

Xoşbəxtlik hansının qapısını döyəcəyini özü seçir.

Amma sənin ünvanın yoxdursa, xoşbəxtlik hansı qapını döyəcək?

Bəlkə də, evimiz, ünvanımız, daimi yaşayış yerimiz olmadığı üçün xoşbəxtlik axtarıb tapa bilmir bizi...

Evimiz olsa, qapımızı döyərdi, mütləq.

Evimiz olsa, qonaq gələrdi xoşbəxtlik...

***

Ölkəmdəki evsizlərin sayı məlum deyin. On minlərlə, yüzminlərlədir, bəlkə də.

Kirayələrdə yaşayanların da sayı bəlli deyil.

Əminəm ki, mənimlə eyni taleyi yaşayan, minlərlə, on minlərlə insan var – xatirələri pərən-pərən, keçmişi perik düşmüş...

***

Ömrümün ən kədərli ayında səs-küylü prosepektdə, kirayə qaldığım evdə xatirələrə boylanıram.

Bilirəm ki, mənim kimi neçə-neçə insan öz xatirələrini yad qapısında buraxıb, köçüb bu dünyadan.

Salam da deyir ki;

Bir böyük ölüm ver, qoy bəsim olsun…

Çörək - daşdan çıxan nəfəsim olsun…

Hər evin xatirə lövhəsi olsun -

hər kəs mismarlansın öz divarına.

Eh şair... Bizim xatirə lövhəsi kimi mismarlanacaq divarımız da yoxdur...

143
Ağlayan qadın, arxiv şəkli

Həkim ölümüylə bütün İzmiri ağlatdı - VİDEO

0
Qızın sözlərinə görə, İzmirdə güclü zəlzələ olan gün, oktyabrın 30-da Adnan Çetinin durumu ağırlaşıbmış, amma zəlzələdə xəsarət alanlardan kiminsə ehtiyacı olar deyə özünə görə təcili tibbi yardım çağırmayıb

BAKI, 5 dekabr - Sputnik. İyirmi beş illik fasilədən sonra tibb fakültəsindən məzun olan təcili yardım həkimi Adnan Çetin koronavirusa yoluxaraq dünyasını dəyişib. 

Sputnik Azərbaycan Milliyet-ə istinadən bildirir ki, həkimin qızı Afra Sevde Çetin atasının evdə müalicə aldığını, sonradan vəziyyətinin ağırlaşdığını deyib. Qızın sözlərinə görə, İzmirdə güclü zəlzələ olan gün, oktyabrın 30-da Adnan Çetinin durumu ağırlaşıbmış, amma zəlzələdə xəsarət alanlardan kiminsə ehtiyacı olar deyə özünə görə təcili tibbi yardım çağırmayıb. Xəstəxanaya yerləşdiriləndə onun ciyərlərinin 80 faizində tutulma olduğu bəlli olub. A.Çetin 35 gün reanimasiyada qaldıqdan sonra dekabrın 4-də dünyasını dəyişib.

Adnan Çetin illər öncə tibb fakültəsində təhsilini yarımçıq qoymağa məcbur olub, amma həkimliyə olan sevdası heç vaxt bitməyib. Bu ilin fevralında tibb fakültəsindən məzun olmağı bacaran A.Çetin mayda işə başlayaraq cəmi 7 ay həkimlik edib. Qızları deyirlər ki, onunla hətta "səni koronavirusla mübarizəyə təyin edəcəklər" deyə zarafat edirmişlər. 

59 yaşlı A.Çetin infarkt keçiribmiş və ürəyinə stent taxılıbmış. 

0
Teqlər:
ölüm, yoluxma, Koronavirus, epidemiya, COVID-19, həkim, təcili yardım, İzmir, Türkiyə