Azərbaycanın şimal-qərbində bu dəfə Yeni İli bayram kimi qeyd etməyəcəklər

124
(Yenilənib 00:34 30.12.2020)
Şimal-qərb rayonlarında yolkalar qurulmayıb, bayram əhval-ruhiyyəsi də sezilmir. Sakinlərdən kimi şəhidlərə, kimi də dini inancına görə bayramı qeyd etməyəcək.

İbrahim Həşimov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 30 dekabr — Sputnik. Yeni ilin gəlişinə 1 gün vaxt qalıb. Lakin əvvəlki illərdən fərqli olaraq ölkədə bayram ab-havası yoxdur. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, Şimal-qərb bölgəsində də Yeni ilin yaxınlaşması hiss olunmur. Rayon mərkəzlərində ötən ilki kimi yolkalar gözə dəymir. Sakinlər də bu il bayram keçirmək niyyətində olmadıqlarını bildiriblər. Qax şəhər sakini Elçin Əliyev deyir ki, bu il bayramı qeyd etməyəcəklər. Buna səbəb isə müharibənin yenicə bitməsidir:

“Ölkədə 2800-dək şəhid var. Onların qanı hələ qurumayıb. Bu vəziyyətdə necə bayram edim?! Bizə belədə bayram yaraşar?”

Rayonun daha bir sakini Arif Həsənov da bayramı qeyd etmək fikrinin olmadığını bildirib. Bunun üçün isə 2 səbəb göstərib:

“Həm şəhidlərimiz var. Təkcə Qaxdan onlarla şəhid var. Onların evində bayram yoxdursa, bizdə də ola bilməz. Həm də pandemiyadır, hər yerdə virus yayılıb. Bayramda da qonaq getmədinsə, qohum-əqrabanı təbrik etmədinsə, bunu bayram saymaq olmaz. İndi çıxıb ev-ev gəzmək təhlükəlidir”.

Şəkidə də şəhərin heç bir yerində yolka qurulmayıb. Sakinlər məhz şəhidlərə görə bu il bayramı qeyd etməyi doğru saymırlar. Rayon sakini Hacı Həşimli də bu cür düşünənlərdəndir:

“Şəhidlərimiz var. Çoxunun qırxı çıxmayıb hələ. Bəziləri dəfn olunmayıb, yeniləri də gəlir. Bu cür hüzr mərasimlərinin yanında bayram keçirə bilmərik. Yolka da qurmamışıq heç. Qohum-əqrabadan da kimdən soruşmuşamsa, yeni ili önəmli saymadıqlarını deyirlər”.

İnqilab Ömərov da Yeni ili önəmli bayram hesab etmədiyini, əvvəlki illərdə yolkanı da adətən uşaqlara görə qurduqlarını deyir. Bu il isə evdə yolka da qurmayıb:

“Keçən il yolka qurmuşdum. Çünki, uşaqlar istəyirdi. Bu il elə bil uşaqlarda da qəribə hiss var. Onlar da evin bəzənməsini istəmirlər. Həm də uşaqlar nəyi görsələr, eşitsələr ağıllarına batır. Yolkadan, yeni ildən söhbət salmasan, yaxud da haradasa görməsələr, haradan yadlarına düşəcək?! Bütün şəhidlər qardaşımızdır, öz qohumlarımdan şəhid olan var. Bu səbəbdən də bayram keçirməyəcəyik”.

Zaqatalada da analoji vəziyyət hökm sürür. Burada da nə şəhərdə, nə də alış-veriş mərkəzlərində bayram ab-havası hökm sürür. Bu günlərdə müştəri növbəsi olan bazarlarda da tək-tük adam gözə dəyir. Rayon sakini Dilbər Zeynalova deyir ki, əvvəllər də yeni ili qeyd etməyib. Bu il də qeyd etməyəcək:

“Mən Yeni ili bayram saymıram. Mənim üçün əsas 2 bayram var. Ramazan və Qurban bayramı. Həyat yoldaşım da dindar olduğu üçün bu cür düşünür. Bu ildən isə Zəfər bayramımız da buna əlavə olundu. Yeni ili də həmişəki kimi qeyd etməyəcəyik”.

 

124
 Yevlaxda üzərinə ağac aşan “Ford” markalı yük avtomobili

Yevlaxda körpüyə girməyə hazırlaşan avtomobilin üzərinə ağac aşdı

2
(Yenilənib 20:38 15.01.2021)
Təbiətin şıltaqlığı bu gün Yevlax şəhərində az qala insanların xəsarət alması ilə nəticələnə bilərmiş.

Rahim Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Günorta saatlarında güclənən külək Yevlaxda iki iri gövdəli qovaq ağacını aşırıb. Təbiət hadisəsi zamanı ağaclardan biri yük avtomobilin üzərinə düşüb. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, hadisə Yevlax rayonu ərazisində, Kür çayının üzərində yerləşən körpünün yaxınlığında qeydə alınıb.

© Sputnik / Rahim Mammadov
Yevlax rayon sakini Vüsal Ələkbərov

Rayon sakini Vüsal Ələkbərov idarə etdiyi “Ford” markalı yük avtomobili ilə körpüyə daxil olmaq üçün növbə gözləyən zaman quru ağac onun avtomobilinin üzərinə aşıb. Hadisə zamanı sürücü və yanında olan sərnişin xəsarət almasa da avtomobilə ciddi ziyan dəyib. Sürücü hadisənin qəfildən baş verdiyini, maşını hərəkətə gətirməyə çalışan zaman artıq ağacın düşdüyünü bildirib:

© Sputnik / Rahim Mammadov
Yevlaxda üzərinə ağac aşan “Ford” markalı yük avtomobili

“Xaldan qəsəbəsindən gəlirdim. Körpüyə çatanda qarşıdan gələn maşın gördüm, ona görə körpüdən bir az aralı dayandım. Bərk külək əsirdi, qəfildən quru ağac maşının üstünə düşdü. Ön şüşəni sındırdı, maşının üstünü əzdi. Şüşə qırıqları içəri tökülüdü. Yaxşı ki, hələ özümüzə heç nə olmadı”.

Qeyd edək ki, bölgədə külək günorta saatlarından şiddətlənib.

2
Nişan üzükləri, arxiv şəkli

Komitə sədri: On altı yaşına qədər qızlar nikaha məcbur edilirsə...

7
Sağlamlıq və inkişaflarına olan riskdən başqa, qızların 18 yaşdan tez nikaha daxil olmaları onları həm də fiziki, cinsi və psixoloji zorakılıq qurbanına çevirə bilər.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. "15-17 yaş həddində qız uşaqları hər il orta hesabla 3 000-ə yaxın uşaq dünyaya gətirir".

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova 2019-cu il üzrə illik məlumatı təqdim edərkən deyib.

Ümumiyyətlə, erkən nikah hələ tam formalaşmamış bir gənc qızın sağlamlığına, psixologiyasına və gələcək həyatına vurulan travmadır. Gənc qızlar erkən nikaha daxil olarkən, ən azından ailəsinin, özünün, eləcə də dünyaya gətirəcəyi körpənin tam şəxsiyyət kimi formalaşmasına təsir edə biləcək gücdə olmur. 

Sputnik Azərbaycan Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin sədri, professor Hicran Hüseynova ilə erkən nikahlarla bağlı müsahibəni təqdim edir:

- Azərbaycanda erkən nikahların vəziyyəti ilə bağlı nə deyə bilərsiniz?

- Qeyd etməliyik ki, ölkəmizdə də qızların təhsildən yayınması, erkən yaşda ailə qurmağa məcbur edilməsi halları var. Belə nikahlar isə sonradan müxtəlif fəsadlar yaradır. Erkən hamiləlik təkcə körpənin deyil, ananın da həyatını təhlükə qarşısında qoyur. Bu cür nikahların yaratdığı daha bir problem də gənclərin təhsildən yayınması və cəmiyyət üçün sağlam olmayan nəslin yetişməsi, əlilliyi olan uşaqların doğulmasıdır. Sağlamlıq və inkişaflarına olan riskdən başqa, qızların 18 yaşdan tez nikaha daxil olmaları onları həm də fiziki, cinsi və psixoloji zorakılıq qurbanına çevirə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, gənc yaşda ərə gedən, öz hüquqlarını bilməyən qızların digər qadınlara nisbətən daha çox zorakılığa məruz qalma ehtimalı var.

- Azərbaycanda erkən nikahlarla bağlı qanunlar hansı səviyyədədir?

- Azərbaycan Respublikası 1992-ci ildə BMT-nin Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiyasına qoşulub. Azərbaycan Respublikasının Uşaq Hüquqları haqqında Qanunu, bir çox Dövlət Proqramları vahid dövlət uşaq siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsi sahəsində milli konsepsiyasının inkişafında xüsusi rol oynayır. Eyni zamanda, Azərbaycanda erkən nikahların qarşısının alınması üçün mövcud qanunlar təkmilləşdirilib. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsində dəyişiklik edilərək qadınlar üçün minimum yaş həddinin 17-dən 18-ə qaldırılması aparılan güclü dövlət siyasətinin ən əsas göstəricilərindən biridir. Qeyd etmək istərdim ki, bu sahədə biz hətta bir sıra inkişaf etmiş Avropa ölkələrini qabaqlayırıq. Eyni zamanda, Cinayət Məcəlləsində qadını, xüsusən yetkinlik yaşına çatmayan qızları nikaha daxil olmağa məcbur etməyə görə xüsusi maddə ilə məsuliyyət müəyyən edilib.

- Hicran xanım, erkən nikahlarla bağlı rəqəmlər nə deyir?

- Qeyd etdiyimiz kimi, 2011-ci ildə Ailə Məcəlləsinə dəyişiklik edərək nikah yaşı qadınlar və kişilər üçün 18 müəyyənləşib. Çox üzrlü, obyektiv səbəblər olduğu təqdirdə nikah yaşı müvafiq icra hakimiyyəti tərəfindən 1 il azaldıla bilər. Bu gün 18 yaşadək nikaha girən qızların statistikası var, lakin bu qeyd etdiyimiz kimi, qanunvericilikdə göstərildiyi kimi, nikah yaşı müvafiq icra hakimiyyəti tərəfindən 1 il azaldılan nikahların sayıdır. Məsələn, 2019-cu ildə 18 yaşadək nikaha girən qızların sayı 366 olub. Lakin bu rəqəm bizə tam məlumat vermir. Çünki digər statistika da mövcuddur. Belə ki, Dövlət Statistika Komitəsinin indikatorları sırasında 15-17 yaşlı qadınlar tərəfindən doğulan uşaqların sayı da mövcuddur. Və bu göstəricini əsas götürməklə təxminən erkən nikahlar ilə bağlı rəqəmləri ortaya çıxara bilirik. Belə ki, statistikaya görə, 2011-ci ildə belə qadınlar tərəfindən doğulan uşaqların sayı 4 min 392 idisə, 2019-ci ildə bu rəqəm 2 min 320 olub. Bu isə rəqəmlərin iki dəfə azalması deməkdir. Ancaq bununla belə orta hesabla 3000-3500-ə qədər belə qeyri-rəsmi nikah olmalıdır ki, 2320 uşaq doğulsun. Əlbəttə, azalan rəqəmlər deməyə əsas verir ki, davamlı maarifləndirici və məlumatlandırıcı layihələr həyata keçirilir.

- Erkən nikahlarla bağlı çox zaman cinayət faktları qeydə alınmır.

- Bu məsələlər ölkə rəhbərliyinin diqqətindədir. Cənab Prezidentin Sərəncamları ilə təsdiqlənmiş "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" və "Azərbaycan Respublikasında məişət zorakılığı ilə mübarizəyə dair 2020–2023-cü illər üçün Milli Fəaliyyət Planı" buna əyani misaldır. Digər tərəfdən buna görə də "erkən nikah" anlayışının hüquqi-normativ sənədlərdə tərifi verilməlidir. Baxmayaraq ki, 2011-ci ildə Cinayət Məcəlləsində nikaha məcbur etməklə bağlı məsuliyyət müəyyən edilib. Lakin bir çox hallarda erkən nikahla bağlı cinayət faktları qeydə alınmır. Əlbəttə ki, bunun da əsas səbəbi valideynlərin ya şikayət etməməsi, ya da şikayətini geri götürməsidir. Lakin 16 yaşadək qız uşaqları nikaha məcbur edilirsə, valideynin şikayət edib-etməməsindən asılı olmayaraq, digər oxşar hallarda olduğu kimi, bu halda da cinayət işi açılmalıdr. Fikrimcə, bununla bağlı da qanunvericilikdə müəyyən dəyişikliyə ehtiyac var. Həmçinin Davamlı İnkişaf Məqsədlərinin 5-ci məqsədində hədəflərdən biri də belə nikahların aradan qaldırılmasıdır. Bu səbəbdən aparılan işlər daha da gücləndirilməlidir.

7
Teqlər:
nikah, Hicran Hüseynova, Bahar Muradova