Zeynal Bəy Türbəsinin köçürülməsi

Türkiyədə Uzun Həsənin oğlunun türbəsini köçürdülər

1306
(Yenilənib 16:07 15.05.2017)
550 illik tarixə malik Zeynal Bəy Türbəsi başqa əraziyə köçürülüb

BAKI, 15 may — Sputnik. Türkiyənin Batman əyalətinin qədim tarixi rayonu olan Hasankeyf, "Ilısu" su anbarının tikintisi səbəbindən su altında qalacaq. Bu səbəbdən də Hasankeyf ilçəsində (rayon) olan tarixi abidələr üçün yeni sahələr ayrılıb.

Sputnik Azərbaycan Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, baraj suyu altında qalacaq tarixi abidələr arasında olan, 550 illik tarixə malik Zeynal Bəy Türbəsi başqa əraziyə köçürülüb. Türbə 4 saat ərzində yeni məskəninə yerləşdirilib.

Türbənin daşınması Türkiyədə ilk belə hadisə olub. Türbə öz yerindən 2 kilometr məsafədə yerləşən sahəyə aparılıb. Türkiyənin Mədəniyyət Nazirliyi və Dövlət Su İşləri Baş İdarəsinin birgə həyata keçirdiyi fəaliyyət nəticəsində, köçürmə işini türk və holland firmaları özü üzərinə götürüb.

Mühəndis, arxeoloq və elm adamlarından ibarət peşəkar heyətin aylarla apardığı hazırlıqlardan sonra, 1100 ton çəkisi olan Zeynal Bəy Türbəsinin köçürülməsinə qərar verilib. Türbənin aparılacağı yerə qədər xüsusi yol çəkilib. Jandarmın müşayiəti ilə türbənin daşınmasına 150 nəfərlik xüsusi heyət qatılıb.

Köçürmə əməliyyatı uğurla başa çatıb. İlçə rəhbərliyi bölgədəki digər 8 tarixi abidənin də eyni şəkildə başqa sahəyə köçürüləcəyini bildirib.

Son dərəcə qiymətli olan Zeynal Bəy Türbəsi xaricdən silindir formasında, daxildən isə səkkizguşəlidir. Onun maraqlı bir tarixçəsi var və o, bizi Azərbaycanın 6 əsr əvvəlki tarixinə aparır.

Belə ki, Ağqoyunlular 1462-1482-ci illərdə Hasankeyfi tamamilə ələ keçiriblər. Bu dövrdə Hasankeyfdə qoyduqları yeganə əsər Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin oğlu Zeynal bəyin şərəfinə tikilmiş həmin türbədir.

Dəclə çayının şimalında yerləşən bu tarixi abidənin giriş qapısı üzərindəki kitabədə buranın Zeynal bəyə aid olduğu qeyd edilib. Türbənin silindirik gövdəsi üzərində firuzəyi və tünd göy rənglərdə bişmiş kərpiclə dörd bürc hörülüb. Birinci bürcdə "Allah", ikinci və üçüncü bürclərin baş hissəsində "Əhməd", dalınca "Məhəmməd", sonuncu bürcdə isə "Əli" adları heyranedici bir şəkildə həkk edilib.

Qeyd edək ki, Oğuz tayfalarından olan Ağqoyunlular Azərbaycan xalqının təşəkkülündə mühüm rol oynamaqla yanaşı, Azərbaycanın dövlətçilik tarixində də əhəmiyyətli yer tutublar. Ağqoyunlu tayfa ittifaqının başçısı Bayandur tayfasından olan Pəhləvan bəy idi. Qara Yuluq Osman bəy isə mərkəzi Diyarbəkir olan Ağqoyunlu bəyliyinin əsasını qoyub.

Qara Yuluq Osman bəy böyük yürüşlər edərək Şərqi Anadolunun çox hissəsini ələ keçirib. Ondan sonra bəyliyə onun övladları Cahangir Mirzə və 1453-cü ildə Həsən bəy Bayandur başçılıq edib. 1467-ci ildə Muş döyüşündə Qaraqoyunluların məğlub edilməsi ilə Bağdada qədər olan geniş ərazi Ağqoyunluların əlinə keçir. 1468-ci ildə Uzun Həsən düşməni Həsənəlini də məğlub edərək Ağqoyunlu imperiyasının əsasını qoyur.

Uzun Həsənin hakimiyyəti illərində Ağqoyunlu imperiyası bütün Yaxın və Orta Şərqdə qüdrətli hərbi-siyasi amilə çevrilib. Uzun Həsən güclü mərkəzləşdirilmiş dövlət yaratmaq siyasəti yeritmiş, bu məqsədlə xüsusi "Qanunnamə" hazırlatmışdı.

Ağqoyunlu hökmdarları Uzun Həsən, Sultan Xəlil və Sultan Yaqubun dövrü Ağqoyunlu imperiyasında elmin, incəsənətin inkişafının pik nöqtəsi idi. Hökmdarın şəxsi kitabxanasında 60-a qədər alim çalışırdı. Uzun Həsənin sarayında dövrün görkəmli alimlərindən ibarət elmi məclis fəaliyyət göstərirdi. Böyük hökmdar Qurani-Kərimi Azərbaycan türkcəsinə çevirtmiş, dövrün görkəmli elm adamı Əbu Bəkr əl-Tehraniyə "Kitabi-Diyarbəkriyyə" adlı Oğuznamə yazdırmışdı.

Sultan Rüstəmin ölümündən sonra Ağqoyunlular daxili çəkişmələr nəticəsində tədricən tənəzzülə uğradılar. 1499-cu ildə Ağqoyunlu dövləti artıq iki hissəyə bölündü. 1501-ci ildə qızılbaşlara Şərur məğlubiyyətindən sonra Ağqoyunluların Azərbaycandakı hakimiyyətlərinə son qoyuldu.

1508-ci ildə qızılbaşlar tərəfindən İraqdakı hakimiyyətlərinə də son qoyulduqdan sonra Ağqoyunlular tamamilə süqut etdi və yerini I Şah İsmayılın yaratdığı Səfəvi imperiyasına verdi.

1306
Teqlər:
Uzun Həsən, Ağqoyunlular, Zeynal Bəy Türbə, ilçə, Hasankeyf, su, Türkiyə
Əlaqədar
İki sərkərdənin uyuduğu türbə: əhali oranı ziyarət etməyə qorxurdu
700 ilə yaxın yaşı olan Bərdə türbəsinin bərpası başa çatmaq üzrədir
Azərbaycanda yeraltı ziyarətgah: giriş qadağandır
Nəhəng yeraltı tunellər tapıldı

"Qafqazın Xirosiması" - fransız kanalı Ağdamı belə adlandırdı

12
(Yenilənib 21:43 28.11.2020)
“Bu şəhər o qədər dağıdılıb ki, bəzən onu “Qafqazın Xirosiması” adlandırırlar. 1980-ci illərin sonlarında 40 min əhalisi olan Ağdam bu gün “ruhlar şəhəri”dir" - France-24.

BAKI, 28 noyabr - Sputnik. “France-24” kanalı işğaldan azad edilmiş Ağdam rayonu haqqında reportaj yayımlayıb.

Sputnik Azərbaycan AZƏRTAC-a istinadla xəbər verir ki, reportajda münaqişəyə son qoyan razılaşmaya əsasən, dekabrın 1-də Laçın rayonunun Azərbaycana təhvil verilməli olduğu bildirilir. Qeyd edilir ki, bununla da Azərbaycan Dağlıq Qarabağın ətrafındakı 7 rayonun hamısını geri qaytarmış olacaq.

Kanalın xüsusi müxbirləri Lüdoviq dö Fuko, Katrin Norestrent və Hüseyn Əsədin Ağdamdan hazırladıqları reportajda deyilir:

“Bu şəhər o qədər dağıdılıb ki, bəzən onu “Qafqazın Xirosiması” adlandırırlar. 1980-ci illərin sonlarında 40 min əhalisi olan Ağdam bu gün “ruhlar şəhəri”dir. Bu gün Ağdamda hələ də qalan yeganə bina məsciddir. Bu şəhər 30 il əvvəl Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı böyük strateji əhəmiyyət daşıyırdı. 1993-cü ildə bu şəhərin itirilməsi müharibənin dönüş nöqtəsi oldu. Buranın sakinləri köç etmək məcburiyyətində qaldı. Bu gün məcburi köçkünlər qayıdırlar və dağılmış binaları görürlər”.

Reportajda Ağdam sakini Zülfü Qasımovun bu fikirlərinə də yer verilir: “Belə bir şəhəri bu günə salmaq olarmı? Bu evləri belə dağıtmaq olarmı? Siz bu evlərin keçmişini görsəydiniz bilərdiniz ki, ən müasir evlər, ən yaxşı tikilmiş evlər ancaq Ağdamda olub. Onlar bilirdilər ki, burada yaşamayacaqlar. Onların inamı yox idi ki, burada qalsınlar. Çünki qalmaqları mümkün deyildi. Ona görə də əllərinə düşən hər şeyi dağıdıblar”.

Reportajda qeyd edilir ki, bərpa işlərindən əvvəl təhlükəsizliyi təmin etmək lazımdır. Azərbaycan tərəfindən azad edilmiş digər rayonlar kimi, Ağdam da mina ilə doludur. Hakimiyyət orqanları bu istiqamətdə işə başlayıblar.

ANAMA-nın əməliyyat qərargahının rəhbəri İdris İsmayılov deyir ki, 4500-ə yaxın piyada əleyhinə mina, 2000-ə yaxın tank əleyhinə mina, 750-yə yaxın isə müxtəlif növ bombalar aşkar edilərək zərərsizləşdirilib.

Reportajda, həmçinin Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərə vurulmuş ziyanı 10 milyardlarla dollar həcmində dəyərləndirdiyi və Ermənistan tərəfindən təzminat almaq üçün məhkəmələrə müraciət edəcəyi diqqətə çatdırılır.

12
Teqlər:
Xirosima faciəsi, Xirosima, Qafqaz, ANAMA, Ağdam şəhəri, Ağdam
Füzuli rayonunda minaya düşən mülki avtomobil

Füzulidə minaya düşən şəxslərin meyitləri ailələrinə təhvil verilib

60
(Yenilənib 21:42 28.11.2020)
Agentliyin mütəxəssisləri tərəfindən ərazidə aparılmış tədqiqat zamanı 90-BL-558 dövlət qeydiyyat nişanlı “Toyota” markalı avtomobilin 2 ədəd tank əleyhinə minaya düşdüyü məlum olub.

BAKI, 28 noyabr - Sputnik. 2020-ci il 28 noyabr tarixində saat 15:10 radələrində Füzuli rayonunun işğaldan azad olunmuş Aşağı Seyidəhmədli kəndində mülki əhalinin girişi qadağan olunan təhlükəli ərazidə mina hadisəsi baş verib. Bu barədə Azərbaycan Respublikası Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyə (ANAMA) məlumat daxil olub.

© Azerbaijan National Agency for Mine Action
Füzuli rayonunda minaya düşən mülki avtomobil

ANAMA-dan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, agentliyin mütəxəssislərindən ibarət əməliyyat-axtarış qrupu dərhal həmin əraziyə göndərilib, aparılmış xilasetmə əməliyyatı zamanı xüsusi təhlükəsizlik zolağı açılaraq Hacıyev Şakir Məhərrəm oğlu, Hacıyev Firuddin Məhərrəm oğlu, Hüseynov Zülfüqar Adışirin oğlu və Adilzadə Zibeydə Şakir qızının meyitləri ərazidən götürülərək aidiyyəti üzrə təhvil verilib.

© Azerbaijan National Agency for Mine Action
Füzuli rayonunda minaya düşən mülki avtomobil

Agentliyin mütəxəssisləri tərəfindən ərazidə aparılmış tədqiqat zamanı 90-BL-558 dövlət qeydiyyat nişanlı “Toyota” markalı avtomobilin 2 ədəd tank əleyhinə minaya düşdüyü məlum olub.

"Agentlik tərəfindən bir daha bildiririk ki, işğaldan azad olunmuş ərazilər mina və partlamamış hərbi sursatlardan (PHS) təmizlənməmiş həmin ərazilərə təhlükəsizlik səbəbindən mülki şəxslərin girişi qəti qadağandır", - ANAMA bildirib. 

60
Teqlər:
mina, Füzuli rayonu, Füzuli, ANAMA