Bura Azərbaycanın daş yaddaşıdır

1255
(Yenilənib 11:35 14.12.2016)
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
Sıldırım qayalıqlar boyu uzanan mağaralar kompleksi babalarımızdan bizə qalan mirasdır

İlham Mustafa, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 14 dek — Sputnik. Qafqaz Albaniyası Azərbaycan tarixinin, daha geniş araşdırmalara ehtiyacı olan sirli səhifəsi olaraq qalır. Qədim mədəniyyətə və geniş ərazilərə malik bu dövlətlə bağlı tarixi abidələrə ölkəmizin bütün dağlıq və dağətəyi bölgələrində rast gəlmək mümkündür. 

Albaniyada dövlət dini xristianlıq olduğundan, abidələrin əksəriyyətini bu dinə aid məbədlər və kilsələr təşkil edir. Lakin çox təəssüf ki, erməni qriqoryan və gürcü pravoslav kilsələrindən fərqlənən alban həvari kilsələri, sonrakı dövrlərdə xristian qonşularımız tərəfindən özününküləşdirilməyə məruz qalıb. İslam dininin geniş yayıldığı Azərbaycanda, müsəlman əhalinin dağlıq ərazilərdə tikilmiş xristian məbədlərinə maraq göstərməsi onların işini daha da asanlaşdırıb.

Bütün orta əsrlər boyu hər iki qonşu kilsələrlə var olmaq mübarizəsi aparan alban kilsəsinin, 1836-cı ildə Çar Rusiyası tərəfindən ləğvindən sonra bu proses daha da sürətləndi. Nəticədə babalarımızdan bizə miras qalan alban məbədlərinin demək olar ki, hamısına müdaxilələr edildi, xaçları və kitabələri dəyişdirildi və bu da sonralar ölkəmizə qarşı ciddi ərazi iddialarına səbəb oldu.

Qədim Azərbaycanın daş yaddaşı

Belə abidələrin biri də Azərbaycanın Ağstafa rayonu ərazisində yerləşən "Keşikçidağ" mağaralar kompleksidir. Azərbaycanın daş yaddaşı hesab edilən "Keşikçidağ" mağara-məbədlər kompleksi Ağstafa rayonunun mərkəzindən 75 km məsafədə, Gürcüstanla sərhəd zolağı boyunca ucalan Qatardağ silsiləsində, Candar gölündən 15 km şimal-şərq istiqamətindən başlayaraq, dəniz səviyyəsindən 750-950 metr hündürlükdə, sıldırım qayalıqlar boyunca, üzü cənuba doğru 25 km-dək uzanır.

Ərazidə dövrümüzədək gəlib çatan 100-ə yaxın təbii və süni mağara, Qafqaz Albaniyasının yerli əhalisi tərəfindən ilkin orta əsrlərdə sıldırım dik qaya üzərində müdafiə məqsədilə inşa edilmiş, 11 metr hündürlüyündə üçmərtəbəli qala və üzü cənuba baxan, bir-birindən 1500 metr aralıda yerləşən, yerli daş materiallardan inşa olunmuş, V-VI əsrlərə aid iki alban məbədi mövcuddur. Buradakı təbii mağaraların yaşı 2 min il bundan əvvələ gedir. Süni mağaralar isə VIII-XV əsrlər aralığında yonularaq düzəldilib.

"Keşikçidağ" süni mağaralarının bir girişi və mazğal tipli pəncərələri var. Onlar, əsasən kvadrat formalı və tavanı kümbəz şəkillidir. Kiçik ölçülü yaşayış üçün oyulmuş mağaralarda iki yataq və bir ibadətgah yerləşir. Bəzi mağaraları isə bir-biri ilə gizli yollar birləşdirir.

Tarixin bərpasında ilk addımlar

"Keşikçidağ" mağaralar kompleksində araşdırmalar, yalnız müstəqillik illərində mümkün olub. Sovetlər dönəmində, 1948-ci ildən başlayaraq ərazidə təlim poliqonu yerləşib. Hərbi obyekt olması səbəbindən buralarda gəzmək belə, yasaq olub. Hətta bir neçə mağara artilleriya atəşi nəticəsində dağıntıya məruz qalıb. Lakin müstəqilliyimiz ilk illərindən başlayaraq əraziyə maraq artmağa başlayıb.

Prezident İlham Əliyev, 2005-ci ildə Azərbaycan-Gürcüstan dövlət sərhədlərinin mühafizəsi ilə şəxsən tanış olarkən bu əraziyə baş çəkib. 2007-ci ildə isə dövlət başçısının sərəncamı ilə mağaralar kompleksindəki mədəniyyət abidələrinin daha dərindən öyrənilməsi, qorunması və təbliği məqsədilə ərazi "Keşikçidağ" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu elan edilib. Qoruq ərazisində olan ən hündür yüksəkliklərin biri ölkə prezidentinin şərəfinə "İlham Əliyev zirvəsi" adlandırılıb.

Mirasa sahiblik borcu

Şəkinin Kiş kəndindəki Alban məbədi
© Sputnik / Shahperi Abbasova

Ərazi qoruq olduqdan sonra, əcdadlarımızdan bizə miras qalan abidələrlə maraqlanan vətəndaşlarımız üçün keçmişimizə açılan yolun təməli qoyuldu. İlk günlərdən qoruq rəhbərliyi tərəfindən elmi araşdırmaların aparılması üçün aidiyyəti qurumlara müraciətlər edilib. Ərazidə AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu, həmçinin Memarlıq və İnşaat, Mədəniyyət və İncəsənət universitetlərinin əməkdaşları tərəfindən ekspedisiya işləri aparılmağa başlanıb.

Qoruğun direktoru Musa Mursaquliyev Sputnik-ə açıqlamasında, aparılan araşdırmaların bir daha "Keşikçidağ" mağaralar kompleksinin Qafqaz Albaniyasına məxsus olduğunu, gürcü pravoslavların buraya, yalnız XI-XII əsrlərdən başlayaraq gəldiklərinin bir daha sübut olunduğunu deyib. Bir çox mağaranın divarlarına çəkilən freskalara gəldikdə isə, M. Mursaquliyevin sözlərinə görə, bu şəkillər, yalnız XIX əsrdən başlayaraq çəkilib.

"Sonrakı dövrlərdə həmin şəkillərin üzərinə şirə çəkilib. Freskaların çəkiliş üslubu və işlədilən maddələr bunu deməyə əsas verir", — direktor vurğulayıb.

Bir daha qeyd edək ki, alban tarixinin əsaslı şəkildə araşdırılaraq üzə çıxarılması aidiyyəti qurumların, babalarımızın bizə miras qoyduğu abidələrin qorunub saxlanması və gələcək nəsillərə ötürülməsi isə hər bir azərbaycanlının vətəndaşlıq borcudur.

1255
  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

  • Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
    © Sputnik / Ilham Mustafa

    Ağstafa rayonu ərazisindəki "Keşikçidağ" mağaralar kompleksi.

Teqlər:
"Keşikçidağ", mağara, xristianlıq, Ağstafa, abidə, Qafqaz Albaniyası, tarix, Azərbaycan
Əlaqədar
"Koba" Azərbaycandakı bu qalada cəza çəkib
Azərbaycanda qeyri-adi qala: kimsə onun içərisinə daxil ola bilmir
Bu abidə yalnız ziyarətgahlarda bitən möcüzəli ağacların olduğu meşədədir
200 illik tarixi abidə ətrafında müəmma
"İşğal altındakı torpaqlarımızda 7880-dən çox abidəmiz var"
Yanğın şlanqı, arxiv şəkli

Bakının mərkəzində çaxnaşma: dördmərtəbəli binada yanğın oldu

6
(Yenilənib 00:19 21.04.2021)
Nazirliyin Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin yanğından mühafizə bölmələri yanğının baş verdiyi ünvana cəlb olunublar.

BAKI, 21 aprel - Sputnik. Bakının mərkəzində yanğın olub.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) "112" qaynar telefon xəttinə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, 28 May küçəsi 4 ünvanında yerləşən dördmərtəbəli binada yanğın olması barədə məlumat daxil olub.

Nazirliyin Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin yanğından mühafizə bölmələri yanğının baş verdiyi ünvana cəlb olunublar. Yanğın söndürülüb.

 

6
Teqlər:
yanğın, Bakı
Vergi Məcəlləsi, arxiv şəkli

Aktiv vergi ödəyicilərinin sayı artır - Rəqəmlər

5
(Yenilənib 22:53 20.04.2021)
2020-ci ilin mart ayından başlamaqla müşahidə olunmuş ardıcıl 12 aylıq azalma dövründən sonra, ilk dəfə olaraq cari ilin mart ayında qeydiyyatın sayında artım müşahidə edilib.

BAKI, 20 aprel — Sputnik. 2021-ci ilin aprel ayının 1-nə respublika üzrə uçotda olan 1.240.652 vergi ödəyicisinin 87,7%-i fiziki şəxs, 12,3%-i hüquqi şəxs və digər təşkilatlar olub.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, 2020-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə vergi ödəyicilərinin ümumi sayı 167.992 vahid və ya 115,7% artıb ki, bunun da 94,6%-i fiziki şəxslərin, 5,4%-i hüquqi şəxslərin hesabına baş verib. Hüquqi şəxs kimi uçotda olan vergi ödəyicilərinin sayının artması əsasən kommersiya qurumları hesabına baş verib.

2020-ci ilin mart ayından başlamaqla müşahidə olunmuş ardıcıl 12 aylıq azalma dövründən sonra, ilk dəfə olaraq cari ilin mart ayında qeydiyyatın sayında artım müşahidə edilib.

Cari ilin I rübündə 2.714 kommersiya qurumu dövlət qeydiyyatından keçib. Kommersiya qurumlarının 2253-ü (83%) elektron qaydada, 461-i isə (17%) kağız daşıyıcılarda edilmiş müraciətlər əsasında qeydə alınıb. İlkin qeydiyyat prosedurunun yerinə yetirilməsi zamanı 460 hüquqi şəxsin (ümumi qeydiyyatın 17%-i) ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınması təmin edilib.

Cari ilin I rübündə 2.494 yerli investisiyalı kommersiya qurumu dövlət qeydiyyatına alınıb ki, bu da yerli investisiyalı kommersiya qurumlarının dövlət qeydiyyatının sayında 25%-lik artım deməkdir.

2021-ci ilin I rübündə fəaliyyəti aktivləşmiş (bərpa edilmiş) hüquqi şəxslərin sayı 2.840 vahid təşkil edib. Bu zaman fəaliyyəti aktivləşmiş ƏDV ödəyicilərinin sayı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 6,4% artıb. 2021-ci ilin I rübündə fəaliyyətini dayandırmış hüquqi şəxslərin sayı 3.682 vahid təşkil edərək 2020-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 19,5% azalıb. Fəaliyyəti passivləşmiş ƏDV ödəyicilərinin sayı isə 18,8% azalıb.

2021-ci ilin I rübündə qeydiyyata alınmış və fəaliyyətini bərpa etmiş kommersiya qurumlarının sayı fəaliyyəti passivləşmiş qurumların sayından 1.788 vahid çox olub.

Hesabat dövründə fəaliyyəti aktiv olan hüquqi şəxslərin 86,4%-i kommersiya qurumlarıdır. Ümumiyyətlə, 136.997 kommersiya qurumundan 58,5 faizinin vəziyyəti aktiv olub. 2020-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə aktiv kommersiya qurumlarının sayı 13,9 faiz artıb. Bu zaman kommersiya qurumlarının tərkibində aktiv ƏDV ödəyicilərinin sayı 16% artıb.

2021-ci ilin I rübündə kommersiya qurumlarının 83%-i elektron qaydada qeydiyyata alınıb. Yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərin e-qeydiyyatının xüsusi çəkisi isə 91%-ə yaxın olub.

Yeni qeydiyyat üsulu ilə (fin kod+mobil nömrə) cari ildə 438 yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyət qeydə alınıb ki, bu da 2020-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 62,2 faiz çoxdur. Bu üsulun ümumi qeydiyyatda xüsusi çəkisi artaraq 16,1%, yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərin qeydiyyatında isə 17,7% təşkil edib.

2021-ci ilin 1 aprel tarixinə 272 publik hüquqi şəxs, 16.066 xarici investisiyalı kommersiya hüquqi şəxs dövlət qeydiyyatından keçib.

5
Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu, arxiv şəkli

Çavuşoğlu Rusiyaya gedəcək

0
"Biz turizm nazirimizlə Rusiyaya gedəcəyik. Ancaq koronavirus göstəriciləri aşağı olan halda. İndi mənası yoxdxur. Biz inandırıcı görükməyəcəyik".

BAKI, 20 aprel - Sputnik. Türkiyə Xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bildirib ki, ölkəsində koronavirusla bağlı vəziyyət normallaşan kimi uçuşların bərpasının müzakirəsi üçün Rusiyaya gedəcək.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Türkiyədə ötən cümə günü pandemiya başlayandan bəri sutka ərzində ən yüksək yoluxma (63082), bu həftənin çərşənbə axşamı isə sutka ərzində ən çox ölüm (346) faktı qeydə alınmışdı. Türkiyədə ağır pandemiya şəraitinə görə Rusiya bu ölkə ilə aprelin 15-dən iyunun 1-dək aviaəlaqəni dayandırıb.

"Türkiyədə koronavirusa yoluxma hallarının artması səbəbindən Rusiya uçuşları məhdudlaşdırdı. İki ölkənin prezidentləri bunu müzakirə etdilər və belə bir qərar alındı, burada siyasət yoxdur. Ancaq biz əlavə məhdudiyyətlər tətbiq etdik. Əgər onları pozsaq, nəticə əldə edə bilmərik, o zaman bizim turizm risk altına düşər", - Çavuşoğlu Habertürk kanalının efirində deyib.

Onun sözlərinə görə, tezliklə Rusiyadan olan nümayəndələr turizm sahəsində təhlükəsizliyi qiymətləndimək üçün Türkiyəyə gələcəklər. 

"Sonra isə biz turizm nazirimizlə Rusiyaya gedəcəyik. Ancaq koronavirus göstəriciləri aşağı olan halda. İndi mənası yoxdxur. Biz inandırıcı görükməyəcəyik. Ramazan ayı ərzində bu göstəriciləri azaltmalıyıq", - Çavuşoğlu əlavə edib.

0
Teqlər:
səfər, Rusiya, Türkiyə, Mövlüd Çavuşoğlu