Oktay Səmədov - Bilik Fondunun icraçı direktoru

İstərdik, məscid həm maarif ocağı kimi fəaliyyət göstərsin

405
(Yenilənib 12:00 02.07.2015)
Bilik Fondunun icraçı direktoru Oktay Səmədov: Azərbaycandakı multikultural dəyərlərin dünyaya, o cümlədən də Avropaya ixracı önəmlidir.

BAKI, 2 iyul — Sputnik. Multikultural dəyərlər, din və sekulyar dövlət, İslamafobiya, İslamda islahatlar, ölkə gəncliyinin taleyi, qızların təhsildən erkən ayrılması, qida təhlükəsizliyi və digər aktual məsələlərlə bağlı Sputnik-in suallarını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun icraçı direktoru Oktay Səmədov cavablandırıb. 

- Oqtay müəllim, son zamanlar Avropanın multikultural dəyərlərdən imtina etməsinin, Qərbdə İsmafobiyanın güclənməsinin arxasında sizcə nə dayanır? 

— İslamafob şüarlar altında müsəlmanlara qarşı təzyiqlərin qarşısını almaq lazımdır. Avropa 3-cü ölkələrdən gələn insanları öz içində əridə bilmədi və  miqrantlar ona yük oldu. Multikultural dəyərlərdən imtina da məhz bu amillə bağlıdır. ABŞ-da, Fransada, Almaniyada və digər bəzi Qərb ölkələrində başqa xalqın nümayəndələrinə qarşı yerli xalqın aqressiyasını tez-tez müşahidə edirik. Ukrayna nəyə görə indiyəcən Avropa Birliyinə daxil ola bilmədi? Çünki orada şərtlər ağırdır. Avropaya bu cür ölkələr yalnız xammal mənbəyi, ucuz işçi qüvvəsi kimi maraqlıdır. İstəmirlər ki, başqa ölkələrdən gələnlər onların süfrəsinin başında otursun və o nemətlərdən dadsınlar. Bu, İslam ölkələrinin imkanlarının məhdudlaşdırılması üçün həyata keçirilən bir siyasətdir. Müsəlman dövlətləri zəngin neft və qaz mənbələrinin üzərində yerləşib. Dünyanın inkişafı üçün önəmli olan enerji daşıyıcıları müsəlman ölkələrindədir. 

- Biz multikulturalizmin Azərbaycan modelini dünyaya nümunə kimi göstərməyə çalışırıq. Bunun üçün tutarlı əsaslar varmı?

— Mən “Azərbaycan multikulturalizmi” fənni tədris olunan Belarusda olanda 94 nəfər universitet tələbəsi arasında sorğu keçirdim. Onların əksəriyyəti belə bir fənni öyrənmək istədiyini dedi. Onlar deyirdilər, biz Bakıya gəlib, müsəlmanlar, xristianlar və yəhudilərin bir yerdə, heç bir münaqişəyə girmədən yaşaya bilmələrini gözlərimizlə görmək istəyirik. Mən də deyirdim ki, bizdə multikultural ailələr mövcuddur. Məktəbdə yəhudilər, ruslar, udilər və başqa xalqların nümayəndələri azərbaycanlı uşaqlarla bir yerdə oxuyurlar. Demirəm ki, bizdən götürsünlər, amma təcrübədən istifadə edə bilərlər. Biz bir çox bölgələrdə müxtəlif xalqların nümayəndələrinin — udi, ləzgi, avar, ingiloy, yəhudi, talış, rus və azərbaycalıların birgə görüşünü təşkil etdik. Onlar bir yerdə söhbət edir, yemək yeyir, "Kitabi — Dədə Qorqud" dastanı barədə müzakirələr aparırdılar. Azərbaycanda yaşayan müxtəlif xalqların təmsilçiləri hərbi xidmətdə bir məkanda münaqişəyə girmədən xidmət edirlər. Bunlar özlüyündə çox bariz nümunələrdir. 

Oktay Səmədov - Bilik Fondunun İcraçı direktoru
sputnik.az
Oktay Səmədov - Bilik Fondunun İcraçı direktoru

Kilsədə ruslara Azərbaycan dili dərsləri keçilir

- Bildiyimiz qədər, Bilik Fondu rus icmasının nümayəndələrinə Azərbaycan dilini öyrətmək üçün kilsədə kurslar təşkil edir. Maraqlıdır, ruslar bu kurslara həvəs göstərirlər? 

— Biz onların maraq göstərməsi üçün ən müasir üsullardan, texnologiyalardan istifadə edirik. Hətta "Kultura+"  internet televiziyasının imkanlarından istifadə etməyi düşünürük ki, bu da  onlara kursda öyrəndiklərini möhkəmlətməyə yardımçı ola bilər. Orta məktəblərin rus bölməsi üçün Azərbaycan dilində dərslərin video-çəkilişlərini "Kultura+" kanalında təşkil etmişik. Daha kreativ, daha yaradıcı formada. Kitabdakı tapşırıqları müəllim şagirdə televiziya vasitəsilə də izah edir, tapşırıqlar verir. 

Biz bu işə Azərbaycan Respublikasının millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə Dövlət müşaviri, Fondun Himayəçilik Şurasının üzvü, akademik Kamal Abdullayevin təşəbbüsüylə başladıq.  Kamal müəllim rusdilli əhalinin kompakt yaşadığı yerlərdə onlara rus dili tədris olunması təklifini verdi. Biz Rus Pravoslav Kilsəsinin Bakı və Xəzəryanı Yeparxiyasının başçısı Aleksadr Atayla danışdıq. Dərsləri ilk olaraq Bakıdakı Mixail Arxangel pravoslav kilsəsində başladıq. Orada bazar günü məktəbi var idi. Biz onların auditoriyasına baxdıq,  sonra elan verdik. Hazırda o kurslara 300-dək adam yazılıb. 

Kilsədə müvafiq şərait olmadığı üçün müəyyən dərslərin Bakı Slavyan Universitetinin auditoriyalarında keçirilməsinə razılıq almışıq. Dinləyicilər arasında 18 yaşından tutmuş 83 yaşına qədər adam var. Məsələn, "Bakinskiy raboçiy" qəzetinin korrektoru bu kursa yazılıb. O, deyir ki, Azərbaycan dili tərcümə üçün ona çox lazımdır. Kursda hətta 83 yaşlı qadın var. Ondan soruşdum ki, siz təqaüdçüsüz, indiyədək Bakıda yaşamısız, dili öyrənməmisiz, indidən sonra bu dilə zərurət haradan yaranıb? Cavab verdi ki, mənim gəlinim azərbaycanlıdır. Bilmək istəyirəm ki, gəlinimlə oğlum Azərbaycan dilində nədən danışırlar. Həm də nəvələrim azərbaycanca danışırlar, mən onlarla ünsiyyət qurmağa çətinlik çəkirəm. 

Onları mütəmadi olaraq ekskursiyalara, muzeylərə, teatrlara aparırıq, Quba məzarlığına aparmağı planlaşdırırıq. İstəyirik ki, rus kilsəsinin nümayəndələri Qubada yəhudi sinaqoqunun nümayəndələri ilə görüşsünlər.

Müəllimlərlə danışmışıq ki, onlara Azərbaycan dili ilə yanaşı, Azərbaycan mədəniyyətini, adət-ənənələrini, mətbəxini, azərbaycançılığı da öyrətsinlər. 

Biz həm bu layihəni, həm də "Kultura+ " internet kanalı ilə bağlı layihəni davam etdirəcəyik. “Kultura+” kanalında 15 dəqiqəlik Azərbaycan dili dərslərinə Qız qalası barədə dərsi daxil etmişik. Müəllim sinifdə Qız qalası dərsini  keçib, mətni oxuyublar, tapşırıqları ediblər.  Qız qalasına televiziya vasitəsilə virtual ekskursiya təşkil edəcəyik. Dərsin çəkilişi studiyada yox, Qız qalasında aparılacaq. Burada müəllim Qız qalasına qalxıb Bakını göstərə-göstərə qalanın tarixindən danışacaq. Beləliklə də, dərsə baxan hər kəsdə Qız qalası barədə geniş təsəvvür yaranacaq. Sonra Qız qalasına ekskursiya təşkil edilə bilər. Dərsləri hazırda orta və ali məktəb müəllimləri keçir.

Oktay Səmədov - Bilik Fondunun İcraçı direktoru
sputnik.az
Oktay Səmədov: İslamafob şüarlar altında müsəlmanlara qarşı təzyiqlərin qarşısını almaq lazımdır.

Məscid kitabxanaları yaradılacaq

- Azərbaycan məscidin, kilsənin və sinaqoqun yanaşı dayandığı, başqa dinlərdən və millətlərdən olan insanların dostcasına yaşadığı tolerant bir ölkə hesab olunur. Bəs başqa dinlərə dözümlü yanaşan Azərbaycanda bu gün əksəriyyətin dini olan İslamla bağlı vəziyyət necədir? Bu ölkədə dinlə dünyəvi dövlət necə yola gedir? Sizə elə gəlmirmi ki, yavaş-yavaş burada dinlə dünyəvi dövlətin toqquşması müşahidə olunur?  

— Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun Nizamnaməsində azərbaycançılıq məfkurəsi, bu məfkurənin əsas məğzinin əhali arasında təbliği nəzərdə tutulub. Azərbaycançılıq da xalqın milli-mənəvi dəyərlərinə, İslam dininə bağlı olan bir məfhumdur. Təsadüfi deyil ki, bizim Himayəçilik Şurasının üzvləri arasında birbaşa dini məsələlərlə bağlı olan ziyalılar var, dövlət müşaviri Kamal Abdulla, İslam Universitetinin rektoru Sabir Həsənli, Dini Qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlı, yəni  Himayəçilik Şurasının 7 üzvündən 3-ü birbaşa dini dəyərlərin, multikulturalizmin, tolerantlığın  qorunması istiqamətində fəaliyyət göstərən insanlardır.  Kamal müəllimin təşəbbüsüylə Bilik Fondunun "Dini abidələrdə tarixin izləri" layihəsi həyata keçirilib. Müxtəlif dini obyektlərdə, inanc yerlərində, dini məkanlarda tədqiqat işlərinə alimlərin cəlb edilməsi prosesi baş verib. Harada ki, tədqiqata geniş ehtiyac var idi, biz Milli Elmlər Akademiyasının müvafiq institutlarının, universitetlərin mütəxəssislərini ora cəlb etmişik. Nəticədə başqa bir ideya da doğuldu — məscid kitabxanalarının yaradılması. Düşündük ki, məscid təkcə Allah evi, ibadət və inanc yeri kimi deyil, həm də maarif ocağı kimi fəaliyyət göstərsin. Məscidə gələn gənc dindarlarla ünsiyyətdə olur, onların söhbətlərinə, tövsiyələrinə qulaq asır.

Bununla yanaşı niyə bir kitabı rəfdən götürüb oxumasın? Bu dini ədəbiyyat da ola bilər, bədii, elmi ədəbiyyat da. Qaytarsalar lap yaxşı, qaytarmasalar da sevinərik ki, nə yaxşı məsciddən kitab azaldı. Biz məscidləri kitablarla təchiz etməyə hazırıq. Bu layihəni yaxında gerçəkləşdirəcəyik. Pilot kimi 20 məscid seçilib və QMİ tərəfindən tövsiyə edilən dini kitabların siyahısı bizə verilib. Biz AMEA-nın kitabxanası və M.F.Axundov adına Milli Kitabxananın tövsiyyəsi ilə içində populyar kitabların, bədii ədəbiyyat nümunələrinin də olduğu 200-300 adda kitabı məscid kitabxanalarına təqdim edəcəyik. Artıq ilk kitab hədiyyəmiz Bərdə İmamzadəsinə verilib. Biz orada təmir və abadlaşdırma işlərini yekunlaşdırmışıq. 60-dan çox qəbirüstü yazılar ilk dəfə olaraq fars-ərəb dillərindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib və daş kitabələr şəklində orada yerləşdirilib.  Orada Şah Qacarın nəslindən olan insanlar uyuyur, din xadimlərinin, sərkərdələrin qəbirləri var. Biz orada alim və ziyalıların iştirakı ilə iki elmi-praktik konfrans keçirmişik. Bu yaxınlarda Bərdə İmamzadəsinin tarixinə aid kitab da nəşr ediləcək. Şeyx Həzrətləri Allahşükür Paşazadə də həmin məkanda olub, gördüyümüz işləri bəyənib. Biz artıq Zaqatalada Əliabad məscidinin tarixinin öyrənilməsi, abadlaşdırılması ilə bağlı fəaliyyətə başlamışıq.

ardı var

Azərbaycan Respublikasınını prezidenti yanında Bilik Fondu
sputnik.az
Azərbaycan Respublikasınını prezidenti yanında Bilik Fondu
405

Səyyad Əlizadənin ciyərində buzlu şüşə aşkarlanıb, müğənni ECMO cihazına qoşulub

0
ECMO - ekstrakorporal membran oksigenlənmə cihazı olub, ağciyər və ürək yerinə 2-3 həftə funksiya göstərərək, mövcud olan problemin həlli üçün həkimlərə vaxt qazandıran müalicə üsuludur.

BAKI, 17 sentyabr — Sputnik. Ötən gecə Mərkəzi Gömrük Hospitalına köçürülən və reanimasiya şöbəsinə yerləşdirilən tanınmış müğənni Səyyad Əlizadə ECMO cihazına qoşulub.

Sputnik Azərbaycan "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu baradə müğənninin qohumu Razim Qarayev məlumat verib.

O bildirib ki, müayinə nəticəsində S.Əlizadənin ağ ciyərində 70% buzlu şüşə aşkarlanıb: "Ötən gecədən Səyyad bəyin müalicəsi yüksək səviyyədə davam etdirilir. Ancaq vəziyyəti ağır olaraq qalır. Ümid edirik ki, prosedurların nəticəsi olacaq".

Qeyd edək ki, ECMO - ekstrakorporal membran oksigenlənmə cihazı olub, ağciyər və ürək yerinə 2-3 həftə funksiya göstərərək, mövcud olan problemin həlli üçün həkimlərə vaxt qazandıran müalicə üsuludur.

0
UNESCO-nun loqosu, arxiv şəkli

İşğaldan azad edilmiş ərazilərə UNESCO-nun missiyasının göndərilə bilər

2
(Yenilənib 10:57 17.09.2021)
Anar Kərimov Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən irəli sürülən "Mədəniyyət naminə sülh" (Peace for culture) beynəlxalq platforması haqqında da məlumat verib, layihənin əhəmiyyətini diqqətə çatdırıb.

BAKI, 17 sentyabr — Sputnik. Özbəkistanda səfərdə olan mədəniyyət naziri Anar Kərimov bir sıra beynəlxalq təşkilatların rəhbər və nümayəndələri ilə görüşlər keçirib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, UNESCO Baş direktorunun sosial və humanitar elmlər üzrə müavini Qabriyela Ramos ilə görüşündə Azərbaycanın UNESCO ilə sosial və humanitar elmlər sahəsində əməkdaşlığı ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılıb.

UNESCO ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığın tarixindən söz açan Anar Kərimov bu əlaqələrin inkişafında ölkəmizin Birinci vitse-prezidenti, UNESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın müstəsna xidmətləri olduğunu bildirib.

Nazir həmçinin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən 2008-ci ildə irəli sürülən mədəniyyətlərarası dialoqa dair "Bakı Prosesi" beynəlxalq platforması haqqında məlumat verib. Qeyd edilib ki, BMT Baş katibinin hesabatlarında mədəniyyətlərarası dialoqu özündə ehtiva edən "Bakı Prosesi" qlobal platforma kimi yüksək qiymətləndirilib. BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı və UNESCO Bakının ev sahibliyi etdiyi Dünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumlarının əsas tərəfdaşı kimi çıxış edir. Dünyada multikultural və tolerant ölkə kimi qəbul olunan Azərbaycan fərqlilikləri özünün zənginliyi kimi olaraq edir.

Görüşdə həmçinin Azərbaycanın tarixi İpək Yolu üzərində yerləşən ölkələrlə əməkdaşlığa böyük önəm verdiyi, bu qədim yolun müasir inkişafdakı rolunu əhəmiyyətli hesab etdiyi vurğulanıb.

Anar Kərimov Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən irəli sürülən "Mədəniyyət naminə sülh" (Peace for culture) beynəlxalq platforması haqqında da məlumat verib, layihənin əhəmiyyətini diqqətə çatdırıb.

Söhbət zamanı UNESCO tərəfindən Azərbaycanın Ermənistan işğalından azad olunmuş Qarabağ bölgəsinə texniki missiya göndərilməsi məsələsi barədə də fikir mübadiləsi aparılıb.

Görüşdə gender bərabərliyi, gənclər sahəsində, eləcə də UNESCO-nun təşkil etdiyi Gənclər Forumu ilə əməkdaşlıq da müzakirə mövzusu olub.

Həmçinin oxuyun:

UNESCO-nun Qarabağa qiymətləndirmə missiyası göndərməsi müzakirə olunub

2
Teqlər:
YUNESKO